MANNLEGI ÞÁTTURINN ÞRIÐJUDAGUR 11. FEBRÚAR 2020

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Rótin stendur fyrir umræðukvöldi um forvarnir annað kvöld þar sem spurt verður meðal annars, hvað má og hvað er rétt að gera þegar kemur að forvörnum fyrir börn og unglinga? Þessari spurningu og fleirum verður reynt að svara á fundinum og við ætlum að fá Guðrúnu Ebbu Ólafsdóttur sem verður með inngangserindi á fundinum og hún verður jafnframt fundarstjóri og Rafn Jónsson, sérfræðingur hjá Embætti landlæknis, kemur einnit, en hann verður með erindi sem kallast Forvarnir, virkni þeirra og þróun.

Við segjum frá nýju úrræði fyrir börnin sem hafa hrakist á milli kerfa og hafa sum endað á að þurfa sólarhringsgæslu á sérstökum stofnunum. Þetta er skammtímadvöl fyrir börn með alvarleg geðræn vandamál, hegðunar og/eða þroskaraskanir. Þessi vandi er svo alvarlegur að hann getur haft hamlandi áhrif á þroska þessara barna og komið í veg fyrir að þau geti notið skólagöngu eða vináttu við önnur börn. Þarna geta geta börn og unglingar komið inn á hlýlegt heimili og fengið þjálfun í félagslegri færni og foreldrar fengið ráðgjöf og einnig fara ráðgjafarnir inná heimilin og aðstoða börn og fjölskyldur og eru þar til stuðnings, jafnvel allan sólarhringinn í sérstökum tilvikum. Þær Sigrún Sigurðardóttir forstöðumaður og Ingunn Rán teymisstjóri koma til okkar hér á eftir.

Lesandi vikunnar er á þriðjudegi í þetta sinn og hann er ungur leikari og tónlistarmaður, Árni Beinteinn Árnason. Hann var að frumsýna í söngleiknum Vorið vaknar fyrir norðan hjá Leikfélagi Akureyrar og svo er hann að gefa út plötu ásamt unnustu sinni, Írisi Rós. Við fáum að vita hvaða bækur eru á náttborðinu hjá honum, hvað hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft áhrif á hann í gegnum tíðina.

Alþjóðadagur gegn krabbameinum var haldinn um heim allan 4. febrúar. Að því tilefni hrintu Kraftur og Krabbameinsfélagið af stað vitundarvakningu um mikilvægi jafningjastuðnings undir slagorðinu Ég skil þig. Félögin starfrækja Stuðningsnetið þar sem einstaklingar með reynslu veita öðrum faglegan jafningjastuðning. Stuðningsnetið er fyrir þá sem greinst hafa með krabbamein og aðstandendur þeirra. Þeir koma hingað Guðmundur Kristinsson sem greindist með blöðruhálskirtilskrabbamein þegar hann var 54 ára og Gísli Álfgeirsson, konan hans og barnsmóður greindist tvisvar með brjóstakrabbamein og lést á síðasta ári. Þeir eru báðir stuðningsfulltrúar í Stuðningsnetinu.

Breyskleikar Þorsteins Guðmundssonar, leikara, grínara, meistaranema í klínískri sálfræði og skólastjóra Bataskólans, héldu áfram í þættinum í dag. Þorsteinn hefur verið hjá okkur undanfarna mánudaga og velt fyrir sér stórum spurningum sem snúa að því að vera manneskja. Hann hefur velt fyrir sér spurningum eins og hvað er líkt með heilum okkar og tölvum? Getum við breyst? Og í dag velti hann fyrir sér spurningunni af hverju gerum við ekki það sem við ætlum að gera? Hægt er að senda inn reynslusögur eða spurninga á [email protected].

Skíðafélag Strandamanna var stofnað fyrir tuttugu árum og þar er unnið mikið og gott starf. Kristín Einarsdóttir, okkar kona á Ströndum, hitti Ragnar Bragason sem er þjálfari skíðagarpanna og Aðalbjörgu Óskarsdóttur formann félagsins og ræddi við þau um félagið, íþróttina, strandagönguna og hið merka sjálfboðavinnustarf sem þarna fer fram.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgesturinn okkar að þessu sinni var Jóna Hrönn Bolladóttir. Hún er fædd í Hrísey árið 1964. Hún er dóttir Bolla Gústavssonar, vígslubiskups, og Matthildar Jónsdóttur húsmóður, og alin upp í Laufási við Eyjafjörð. Jóna Hrönn varð stúdent frá Menntaskólanum á Akureyri árið 1984 og meðan á á guðfræðinámi stóð starfaði hún sem æskulýðsfulltrúi við Laugarneskirkju. Hún vígðist síðan til prestsþjónustu í Vestmannaeyjum árið 1991, starfaði sem prestur við Dómkirkjuna í Reykjavík, miðborgarprestur KFUM/K og prestur Garðaprestakalls í Garðabæ og Álftanesi. Við stikluðum á stóru í gegnum líf Jónu Hrannar í þættinum.

Kjúklingur er afar vinsælt hráefni í matargerð. Reyndir matreiðslumenn segja að maður geti eldað hvað sem er með kjúklingóteljandi leiðir til að gera matinn spennandi, læri, leggur, bringa, óteljandi möguleikar. Við veltum kjúlla uppúr hveiti,raspi og ýmsu fleiru í matarspjalli dagsins með Sigurlaugu Margréti Jónasdóttur.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Qigong lífsorku-æfingarnar hafa verið stundaðar í Kína í yfir 5000 ár. Æfingarnar eru einfaldar þannig að allir geta notið þeirra. Þær byggja á djúpri öndun, hugleiðslu og hreyfingu. Æfingarnar opna á orkubrautir og losa um andlega og líkamlega spennu. Þorvaldur Ingi Jónsson viðskiptafræðingur með meistarapróf í stjórnun og stefnumótun og Qigong kennari segir að þekking á Qigong lífsorku geti hjálpað stjórnendum til að standa enn betur með sér og starfsmönnum sínum. Þorvaldur fræddi okkur um Qigong í dag.

9-12 ára gömul börn geta lært skyndihjálp um helgina og tekið foreldra sína með. Það er Borgarbókasafnið sem býður uppá námskeiðið sem er ókeypis og þarna verður fjallað à fjölbreyttan hátt um helstu atriði skyndihjálpar. Má þar nefna endurlífgun, losun aðskotahlutar úr öndunarvegi, stöðvun blæðingar og bruna. Skyndihjálparleiðbeinandi frá Rauða Krossinum stýrir kennslunni. Við heyrðum í Rut Ragnarsdóttur, barnabókaverði, í þættinum dag.

Í dag heyrðum við sjötta og síðasta pistil Daníels Ólasonar um flughræðslu. Hann hefur sjálfur þjáðst af mikilli flughræðslu og ákvað því að gera pistla um efnið þar sem hann talar við fagfólk og fær svör við spurningum sem hafa brunnið á honum í von um að það minnki flughræðsluna. Í síðasta pistli talaði hann við loftaflsfræðing en í dag tó hann viðtal við Ólafíu Sigurjónsdóttur, doktor í sálfræði, og sálfræðing hjá Kvíðameðferðarstöðinni og velti því fyrir sér hvort hún sé með töfralausnina fyrir þau sem eru flughrædd.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Félag um átjándu aldar fræði heldur málþing í Þjóðarbókhlöðunni á laugardaginn. Þar flytja meðal annars Erla Hulda Halldórsdóttir, dósent í sagnfræði við Háskóla Íslands, erindið „Maðurinn svo ókunnugur“. Um bónorðsbréf karla og vandræði kvenna og Dalrún J. Eygerðardóttir, doktorsnemi í sagnfræði við HÍ, flytur erindið „Hver hefir gert henni svo illt, að hún vilji firra sig lífinu?“ Umfjöllun um ofbeldi karla gegn konum í vinnuhjúastétt. Við fengum þær Erlu og Dalrúnu í þáttinn til að segja okkur frá málþinginu og þeirra erindum.

Ferðafélag Íslands býður félögum á eftirlaunaaldri að taka þátt í hressandi göngum frá 10. febrúar til 6. maí. Gengið verður tvisvar í viku á höfuðborgarsvæðinu á mánudögum og miðvikudögum kl. 10. Gengið verður á sléttlendi að mestu leyti og á mánudögum verður gengið um Elliðaárdal en á miðvikudögum vítt og breitt um höfuðborgarsvæðið. Við ræddum við Heiðrúnu Ólafsdóttur um þessar ferðir.

Póstkortið sem við fengum frá Magnúsi R. Einarssyni frá Spáni í dag sagði af einkennilegu veðurfari og eftirmálum vegna Gloríustormisns sem olli gríðarlegri eyðileggingu, að minnsta kosti fimmtán manns fórust. Það sagði líka af ört vaxand fjöld ungra spánverja sem ánetjast spilafíkn og er jafnvel talað um faraldur í því sambandi. Og svo var eilítið fjallað um pólitík, en spennan eykst stöðugt vegna ástandsins í Katalóníu.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við fjölluðum um daginn um sýninguna Öxin, Agnes og Friðrik, þar sem Magnús Ólafsson rekur sögu þessarar síðustu aftöku á Íslandi í Sögusafninu í Borgarnesi. Náðarstund fyrir norðan er þriggja daga ferð með Ferðafélagi Íslands þar sem ekið er um þær slóðir þar sem Agnes Magnúsdóttir dvaldi, ýmist sem vinnuhjú eða fangi, á meðan hún beið aftöku sinnar. Með bókina Náðarstund eftir Hannah Kent í farteskinu er sögusviðið skoðað, ferðast tvær aldir aftur í tímann og farið í spor þeirra sem lifðu þessa atburði. Við fengum Sigrúnu Valbergsdóttur, leikstjóra, sem er fararstjóri í ferðinni til að segja okkur frá þessari ferð.

Að geta leitað til útfararþjónustu þykur flestum nú á dögum sjálfsagt mál en í fámennum sveitarfélögum er líklega erfiðara að veita slíka þjónustu en í fjölmennum bæjum og borgum. Á Ströndum var stofnuðu útfararþjónusta fyrir örfáum árum og Kristín Einarsdóttir, okkar kona á Ströndum, hitti Viðar Guðmundsson kórstjóra sem ásamt Ingibjörgu Sigurðardóttur meðhjálpara Hólmavíkurkirkju og útfararstjóra.

Antiksalinn Jónas Ragnar Halldórsson hefur verið nokkra áratugi í Antikbransanum og segir að unga fólkið vilji 80?s húsgögn í dag sem séu enn ódýr. Hann segir að fleiri og fleiri velji að kaupa notað, ungt fólk og eldra fólk. VIð heimsóttum Jónas og þessar 14 stofuklukkur í búðinni hjá honum láta í sér heyra í viðtalinu sem við heyrðum í þættinum í dag.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Héðinn Svarfdal tók aldeilis u-beygju í lífi sínu ásamt konu sinni Elvu Sturludóttur og börnum fyrir einu og hálfu ári. Þau fluttu saman til Costa Rica. Þau völdu Costa Rica eftir að hafa skoðað landakortið vel og velt fyrir sér loftslagi, menningu, skólamálum, heilbrigðiskerfi o.s.frv. sem er þýðingarmikið þegar maður tekur svona stórar ákvarðanir. Þau seldu húsið og bílinn, losuðu sig við eiginlega allt sem þau áttu og lögðu af stað. Héðinn var staddur á landinu fyrir stuttu og við tókum hann tali.

Lesandi vikunnar í þetta sinn var Óskar Þór Þráinsson upplýsingafræðingur og stofnandi rafbókaveitunnar emma.is. Við fengum að vita hvaða bækur eru á náttborðinu hjá honum, hvað hann hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft áhrif á hann í gegnum tíðina.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgestir Mannlega þáttarins í þetta sinn voru söngvararnir Hallveig Rúnarsdóttir og Gissur Páll Gissurarson.

Þau Hallveig og Gissur tóku líka þátt í matarspjalli dagsins ásamt Sigurlaugu, besta vini bragðlaukanna.

Svo hringdu Guðrún og Sigurlaug í Gunnar Hansson, sem var erlendis, en hann var viðstaddur frumsýningu dönsku kvikmyndarinnar Klovn the Final í Kaupmannahöfn og fór svo daginn eftir á tónleika í Berlín þar sem Hildur Guðnadóttir flutti tónlist sína úr sjónvarpsþáttunum Chernobyl.

UMSJÓN Í DAG: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG SIGURLAUG MARGRÉT JÓNASDÓTTIR

Kvenfélagasamband Íslands er 90 ára um þessar mundir. Við fengum Guðrúnu Þórðardóttur, forseta sambandsins og Jenný Jóakimsdóttur, starfsmaður sambandsins, til þess að koma í þáttinn og segja okkur frá starfi þess og sögu. Við forvitnuðumst um hver þróun kvenfélaganna hefur verið í gegnum tíðina og hvað stendur til að gera í tilefni 90 ára afmælisins. Söfnunarreikningur í tilefni 90 ára afmælisins er: 0513-26-200000, kt. 710169-6759

Við erum að skoða nytjamarkaði þessa dagana, hvað er að seljast af notuðum húsgögnum, hvað selur Antiksalinn helst í dag og hvað er vinsælast hjá Góða Hirðinum og hvað vill hann fá í sitt hús. Þessi markaður notaðra húsgagna og hluta, gengur í gegnum tískubylgjur og misgóð tímabil. Núna virðist unga fólkið koma í meiri mæli til að velja notað og það er partur af lífsstíl sem gengur út á að velja notað og stuðla að umhverfisvernd. Við heimsóttum Góða Hirðinn í gær og í dag skoðuðum við verslun með notuð húsgögn, Notað og nýtt á Smiðjuveginum og töluðum við Arnar Laufdal Aðalsteinsson.

Við fengum fimmta innslag Daníels Ólasonar um flughræðslu í þættinum í dag. Hann hélt áfram að spyrja fagfólk spurninga sem hafa brunnið á honum tengdar hans eigin flughræðslu sem hann hefur glímt við í gegnum tíðina. Í síðasta þætti talaði hann við flugvirkja, en í pistli dagsins ætlar vildi hann vita hvernig flughræðsla horfir við verkfræðingunum sem hanna flugvélarnar. Til að svara þeim spurningum hringdi hann til Bandaríkjanna og talaði við Snorra Guðmundsson, doktor í flugverkfræði sem starfar sem prófessor við Embrey-riddle flugháskólann á Flórída.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Hanna Arnórsdóttir dýralæknir hjá dýraspítalanum í Garðabæ kom í þáttinn í dag. En mikið heyrist í kringum áramótin um hræðslu og streitu í gæludýrum tengdum flugeldum og svo hefur verið fjallað um í fjölmiðlum undanfarið að það geti verið sniðugt að spila rólega tónlist, eða jafnvel að hafa útvarpið í gangi fyrir dýr sem þurfa að vera langtímum ein heima. Hanna sagði frá aðskilnaðarkvíða gæludýra, hvað sé ráðlagt að gera við honum, sem getur verið mismunandi eftir því hvaða dýr um ræðir og hún er nýkomin af alþjóðlegri dýralæknaráðstefnu, því kom hún með glóðvolgar upplýsingar úr nýjustu rannsóknum á þessu sviði.

Við skoðum nytjamarkaði næstu daga, hvað er að seljast af notuðum húsgögnum, hvað selur Antiksalinn helst í dag og hvað er vinsælast hjá Góða Hirðinum og hvaða vörur vilja þau fá í sitt hús. Þessi markaður notaðra húsgagna og hluta, gengur í gegnum tískubylgjur og misgóð tímabil. Núna virðist unga fólkið koma í meiri mæli til að velja notað og það er partur af lífsstíl sem gengur út á að velja notað og stuðla að umhverfisvernd. Við byrjuðum á því að heimsækja Góða Hirðinn í dag.

Lyfjastofnun Íslands er eina lyfjastofnunin í Evrópu sem gefur almenningi möguleika á því að tilkynna um lyfjaskort. Stofnunin birtir líka hlaðvarp þar sem almenningur getur sótt upplýsingar um ýmis lyfjatengd mál. Bergljót Baldursdóttir heimsótti Rúnu Hauksdóttur Hvannberg forstjóra Lyfjastofnunar á Heilsuvaktinni í dag.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON