Guðrún Ása Grímsdóttir, rannsóknarprófessor á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum á að baki langan og farsælan feril sem fræðimaður og hefur gefið út fjölda ritverka, bæði fræðilegar útgáfur, fræðirit, bækur fyrir almenning og greinar fyrir lærða og leika. Við fengum þau Margréti Eggertsdóttur og Guðvarð Má Gunnlaugsson í þáttinn til að fræða okkur um störf Guðrúnar, en þau voru tvö af þeim sem töluðu á þingi sem haldi var til heiðurs Guðrúnu Ásu sjötugri síðastliðinn föstudag í Þjóðminjasafni Íslands.

Örn Smári Gíslason grafískur hönnuður, gaf út bók á dögunum í tilefni 10 ára afmælis hrunsins. Bókin er aðeins gefin út í 63 eintökum og kallast Bolur dagsins X ára. Hún er samantekt á svokölluðu bolabloggi sem hann gerði mánuðina í kring um hrun, þar sem hann hannaði bol á hverjum degi með frösum og tilvitnunum sem sýna tímalínu þess sem reis hæst í umræðunni á þessu sérstaka tímabili. Örn kom í þáttinn.

Dögg Mósesdóttir, kynningarstjóri kvikmyndahátíðarinnar Northern Wave International Film Festival kom í þáttinn. Hátíðin verður nú haldin í ellefta skipti á Rifi Snæfellsnesi. Hátíðin hefur verið mótsstaður íslenskra og alþjóðlegra avant-garde kvikmyndagerðarmanna í yfir áratugkemur. Lísa Pálsdóttir tók viðtal við Dögg í þættinum í dag.

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir, Lísa Pálsdóttir og Gunnar Hansson

Hvað er góð forvörn og hvernig er hægt að raunverulega ná til áhættuhóps þegar kemur að fíkniefnaneyslu? Ráð Rótarinnar, félags um málefni kvenna með áfengis- og fíknivanda, hefur sent frá sér erindi til Barnaverndarstofu, borgarstjóra, Embættis landlæknis, menntamálaráðuneytis og Umboðsmanns barna í framhaldi af því að sveitafélög og skólar hafa staðið fyrir skipulögðum hópferðum barna og unglinga að sjá kvikmyndina Lof mér að falla með það fyrir augum að það hafi forvarnargildi. Ráð rótarinnar dregur í efa slíkt forvarnarstarf byggi á nýjustu þekkingu. Kristín I. Pálsdóttir frá Rótinni kom í þáttinn.

Ný tegund fósturskimunar hefur verið tekin í notkun hér á landi til að greina blóðflokka fósturs þar sem móðirinn er í rhesus neikvæðum blóðflokki. Aðferðin byggir á því að greina erfðaefni fóstursins í blóði móðurinnar og hefur vakið upp ýmsar siðfræðilegar spurningar því með henni er hægt að finna fósturgalla og margt fleira. Bergljót Baldursdóttir ræddi á Heilsuvaktinni við Huldu Hjartardóttur, yfirlækni kvennadeildar Landspítalans um aðferðina og hverju hún á eftir að breyta í náinni framtíð.

Joanna Kraciuk, nemi í kínverskum fræðum og tölvunarfræði við Háskóla Íslands, kom í þáttinn og sagði frá upplifun sinni af Wugulun-kung fu skóla í Henan-héraði í suðursveit Kína, en hún er nýkomin úr sinni þriðju æfingaferð þaðan. Í skólanum er iðkað kung fu með áhersla á hugleiðslu.

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Allir muna eftir fyrsta skiptinu. Fyrsta kossinum, fyrsta stefnumótinu, fyrstu kynlífsreynslunni, fyrstu ástinni og fyrstu ástarsorginni. Fimm ungmenni hafa samið nýtt leikrit sem kallast Fyrsta skiptið, sem verður frumsýnt um helgina í Gaflaraleikhúsinu í Hafnarfirði. Við fengum tvo af höfundum verksins, þær Ingu Steinunni Henningsdóttur og Berglindi Öldu Ástþórsdóttur í þáttinn.

Við sögðum frá ókeypis leiklistar- og spunasmiðju fyrir konur á öllum aldri sem haldin verður í Gerðubergi á morgun. Þær Helga Arnalds og Aude Busson leiða smiðjurnar en þetta eru hluti af dagskrá Söguhrings kvenna. Vinnustofurnar eru upplifunar- og tilraunastofur þar sem unnið er með skynjun í gegnum hreyfingu, leiklist og myndlist. Við hringdum í Aude í þættinum í dag.

Kristín Einarsdóttir, okkar kona á Ströndum, fór í heimsókn á Byggðasafnið á Reykjum, gekk þar um með safnverðinum Benjamín Kristinssyni og fékk að vita ýmislegt um gripina sem þar eru geymdir.

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Hljómsveitin Ylja hefur gert það mjög gott undanfarin ár og er að senda frá sér nýja plötu sem samanstendur af rammíslenskum þjóðlögum í þeirra búning. Þær Guðný Gígja Skjaldardóttir og Bjartey Sveinsdóttir úr Ylju komu í þáttinn og sögðu frá plötunni og frumfluttu lagið Grafskrift í beinni útsendingu.

Friðarsúlan í Viðey verður tendruð í 12. sinn með friðsælli athöfn á morgun, á fæðingardegi John Lennon. Friðarsúlan mun varpa ljósi upp í himininn til 8. desember sem er dánardagur Lennon. Boðið er upp á fríar ferjusiglingar og strætóferðir fyrir og eftir tendrunina. Listasafn Reykjavíkur og boðið verður uppá tónlistaratriði í kjölfar þess að súlan verður tendruð. Björg Jónsdóttir verkefnastjóri viðburða á skrifstofu menningarmála hjá Reykjavíkurborg kom í þáttinn.

Lesandi vikunnar í þetta sinn var tónlistarmaðurinn Hörður Torfason. Við fengum að vita hvaða bækur eru á náttborðinu hjá honum, hvað hann er að lesa þessa dagana og hvaða bækur og höfundar hafa haft áhrif á hann í gegnum tíðina. Hörður var sjálfur að gefa út bókina Bylting, þar sem hann skrifar um mótmælin í kjölfar hrunsins fyrir tíu árum, þar sem hann var í broddi fylkingar.

Umsjón Lísa Pálsdóttir og Gunnar Hansson

Föstudagsgestur Mannlega þáttarins í þetta sinn var leikkonan Sólveig Guðmundsdóttir. Sólveig hlaut grímuverðlaunin árið 2017 fyrir hlutverk sitt sem Sóley ræstitæknir og þessa dagana er hún að leika í leikritinu Svartlyng í Tjarnarbíói. Sólveig sagði okkur frá æsku sinni og uppvexti og hvenær leiklistin fór að láta á sér kræla.

Við slógum á þráðinn til Ingibjargar Sigurðardóttur á Raufarhöfn- og heyrðum af menningar- og hrútadögum sem standa nú yfir þar í bæ.

Og svo enduðum við þáttinn með góðum Afríkutakti. Hátíðin Fest Afríka Reykjavík verður haldin í dag og á morgun. Markmiðið með hátíðinni er að að kynna menningu og listir frá Afríku. Þær Kristín Álfheiður Árnadóttir og Linda Hartmanns komu í þáttinn af því tilefni.

Umsjón Margrét Blöndal og Gunnar Hansson

Tímaritið Vikan verður 80 ára í næsta mánuði, fyrsta tölublað kom út þann 21. nóvember árið 1938. Frá upphafi hefur efni blaðsins verið fjölbreytt, þjóðlegur fróðleikur, mannleg efni, framhaldsögur og smásögur, myndasögurnar, lesendabréfin, eða Pósturinn svokallaði, og fleira og fleira. Steingerður Steinarsdóttir, ritstjóri Vikunnar, kom í þáttinn og fór yfir sögu blaðsins.

Við heyrðum brot úr útvarpsþættinum Landaöldin frá árinu 1967, en sá þáttur kom í beinu framhaldi af þáttum um bannárin. Í þessum þætti ræðir Stefán Jónsson við Guðlaug Jónsson lögregluþjón og tvo landabruggara og hlustendur eru varaðir við píphljóðum á nokkrum stöðum sem notuð voru til að fela nöfn nokkurra sem koma við sögu. Við heyrðum brot úr samtalinu við Guðlaug lögregluþjón og síðan annan af landabruggurunum.

Elfar Logi Hannesson, sýnir í kvöld einleik sinn um Sigvalda Kaldalóns í Hannesarholti. Rakin er í verkinu litrík saga tónskáldsins og fluttar helstu perlur hans. Elfar kom í þáttinn í dag.

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Hvernig ber maður sig að ef mann langar að skrifa skáldsögu? Kristján Hreinsson skáld kennir fólki þessa dagna skáldleg skrif á vegum Endurmenntunar Háskóla Íslands. Kristján kom í þáttinn og sagði upp og ofan af því hvernig hann hjálpar fólki að taka fyrstu skrefin á ritvellinum.

Internetið hefur breytt öllum mannlegum samskiptum á jörðinni. Helmingur mannkyns er tengdur og hinn helmingurinn vill tengjast. En hefur netið staðið undir væntinum sem lýðræðislegt tæki til að auka jöfnuð og skilning manna á meðal? Nei, segir Andrew Keene, höfundur bókar, sem heitir “The Internet Is Not The Answer“. Magnús R. Einarsson kíkti í bókina og sagði frá helstu niðurstöðum höfundarins í pistli í dag.

Nemendur í leiklist í Borgarholtsskóla kynnast flestum hliðum leiklistar og þessa dagana eru þau að vinna útvarpsleikrit sem þau skrifuðu sjálf og leika öll hlutverkin í. Verkefnið er unnið í samvinnu við Krakka RÚV og verður flutt í útvarpinu, því hafa þau verið þessa vikuna við upptökur í hljóðveri númer 12 hér í Efstaleitinu, sem er einmitt heimili Útvarpsleikhússins hér á bæ. Við tókum tvo nemendur, Tinnu Björk og Kristófer Pál og kennara þeirra Guðnýju Maríu Jónsdóttur, tali.

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Við heyrðum í Arnari Inga Gunnarssyni fyrr í sumar, áður en hann fór með hóp Íslendinga í gönguferð um Svalbarða, 60 kílómetra leið um hreindýra- og ísbjarnarslóðir. Arnar Ingi kom í þáttinn í dag, ásamt ásamt Markúsi Karli Torfasyni, sem var í gönguhópnum, og sögðu frá þessari áhugaverðu reynslu.

Síðasta þriðjudag heyrðum við Kristínu Einarsdóttur ræða við Indriða Aðalsteinsson bónda á Skjaldfönn um sauðfé og ýmislegt sem sauðfjárbúskap viðkemur, en þeirra spjalli var ekki lokið, þau áttu ýmislegt eftir órætt. Við heyrðum það í þættinum í dag.

Gítarleikarinn Ásgeir Ásgeirsson heldur áfram ferðalagi sínu með Íslenska þjóðlagið um framandi lönd á nýjum geisladisk sem er annar í röðinni Travelling through cultures, Icelandic folksongs. Í þetta skipti vinnur Ásgeir með búlgarskri hljómsveit leidda af hljómsveitarstjóranum Borislav Zgurovski. Margir frábærir listamenn eru gestir á plötunni meðal annars frá Indlandi, Austurríki, Grikklandi og Íslandi. Ásgeir kom í þáttinn með tvö framandi strengjahljóðfæri í farteskinu.

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

Sjálfstraust er undirstaða margra færniþátta, svo sem því hvernig okkur vegnar í samskiptum við aðra, hvernig við setjum markmið, tökum ákvarðanir og vinnum undir álagi. Hvað einkennir einstaklinga með gott sjálfstraust? Hvernig tengist sjálfstraust uppeldi? Í dag kom Jóhann Ingi Gunnarsson í þáttinn og talaði um sjálfstraust,jákvætt hugarfar ofl.

Danski Tónlistarmaðurinn Kim Larsen er látinn og hann hefur verið í uppáhaldi hjá mörgum Íslendingum í gegnum tíðina og haldið hér tónleika. Jónatan Garðarsson skipulagði tónleika með honum hér á landi og kynntist honum ágætlega. Við minntumst Kim Larsen með Jónatan í þættinum.

Úlfar Bragason rannsóknarprófessor við stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum var lesandi vikunnar í þetta sinn, við fræddumst um hvaða bækur hann hefur verið að lesa og einnig stuttlega viðburð í Veröld, húsi Vigdísar, þar sem hann kemur fram á morgun og hann sagði frá bók sem er væntanleg um Vestur-íslensk fræði.

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir og Gunnar Hansson

MANNLEGI ÞÁTTURINN 28.september

Umsjón Guðrún Gunnarsdóttir og Margrét Blöndal

Matarspjall Sigurlaugar Margrétar er að þessu sinni um matarmyndir fyrr og nú. Við könnust eflaust flest við að hafa birt myndir af dásamlegum mat, af veitingastöðum og úr okkar eigin pottum og pönnum. Bara girnilegur kaffibolli verður oft tilefni til myndbirtingar en þetta er ekki nýtt, þeas það er ekki tilkomið með samfélagsmiðlum að birta myndir af mat. Hvar annars staðar en í Flórens á 14 öld byrjuðu menn að mála myndir af mat? Sigurlaug leiðir okkur í allan sannleik um þetta hér á eftir.

Á morgun opnar Norræna húsið glæsilega gagnvirka sýningu fyrir börn um barnabækur og furðuheim þeirra. Sýningin ber heitið Barnabókaflóðið og byggist á virkri þátttöku gesta. Börnin fá að taka þátt í að skapa sínar eigin sögu og sögupersónur, geta mátað sig í mismunandi hlutverkum með grímugerð og búningum, siglt víkingaskipi og skoða kort af raunverulegum og ímynduðum stöðum úr barnabókum. Heyrum meira um þetta hér á eftir.

.. og svo er það föstudagsgesturinn okkar - Eiríkur G. Stephensen - ný ráðinn skólastjóri Tónlistarskóla Hafnarfjarðar - og hálfur hundur í óskilum