Opium

Annemieke Bosman praat met curator Anne-Karlijn van Kesteren over In Shape, een tentoonstelling over ondermode in Design Museum Den Bosch.

In een tijd waarin fitnessroutines, schoonheidsfilters en cosmetische ingrepen alomtegenwoordig zijn, lijkt het lichaam iets geworden dat maakbaar en verbeterbaar is. Het lichaam is niet langer een gegeven, maar steeds meer een project. We werken eraan, kneden en corrigeren het om te voldoen aan een ideaal dat vaak onbereikbaar is.

Die zoektocht naar het ideale lichaam is niet nieuw. Al eeuwenlang gebruiken we allerhande middelen om onze contouren te veranderen en aan te passen aan het heersende schoonheidsbeeld. Terwijl de modekoningen en -koninginnen het silhouet bepaalden, was het de ondermode die het lichaam daadwerkelijk vormde. Korsetten snoerden de taille in, bustles vergrootten de billen, beha’s drukten de boezem plat of liftten deze omhoog, en slips en gordels maakten alles glad.

In de tentoonstelling In Shape staat het lichaam centraal als terrein waar design, mode en maatschappelijke normen elkaar kruisen, en tonen we de rol die ondermode daarin gespeelt heeft. De tentoonstelling laat zien hoe we onze lichamen door de eeuwen heen hebben gevormd, niet alleen met textiel en techniek, maar ook door macht, identiteit en verlangens. Aan de hand van ondermode voor verschillende aandachtsgebieden als schouders, borst, taille, billen en heupen, benen en kruis, laten we zien hoe de aandacht door de tijd heen verschoof en welke middelen daarvoor werden ingezet.

Soms draait het bij het vormen van het lichaam om macht en discipline, soms om verleiding en consumptie, vaak om beide tegelijk. Vrouwenlichamen, mannenlichamen, en alle lichamen daartussenin worden in dit proces verschillend behandeld, maar raken elkaar in beeldcultuur, mode en verlangen voortdurend. De tentoonstelling In Shape maakt zichtbaar dat design niet alleen onze kleding, maar ook ons lichaam vormt en daagt bezoekers uit om na te denken over de kracht, verleiding en de risico’s van die maakbaarheid.

Annemieke Bosman in gesprek met cabaretier David Linszen.

Linszen won alle prijzen op het Leids Cabaret Festival, regisseerde twee bejubelde voorstellingen van Daniël Arends en is een vaste kracht bij Comedytrain. De Volkskrant riep hem uit tot ‘Comedytalent van het jaar’, de NRC noemde hem een rijzende ster.
Zijn debuut Striptease Van De Dood werd vorige maand lovend ontvangen. Dagblad Trouw meldt: "Indrukwekkend, hoe zelfverzekerd Linszen in zijn avondvullende debuut komisch absurdisme weet te koppelen aan zijn realiteit".

Brecht van Hulten in gesprek met Monique Corvers en Eva Arends, theatermakers bij Het Filiaal.

Met de wereldwijde druk om in 2026 te starten met commerciële diepzeemijnbouw, presenteert Het Filiaal theatermakers een verrassend filosofische voorstelling: DIEP, muziektheater voor familiepubliek, waarin eeuwenoude zeewezens zich afvragen van wie de oceaan eigenlijk is. 

De absurd-komische teksten van Eva Gouda en de live muziek die ‘recht uit het water lijkt op te stijgen’ zetten jong én oud aan het denken: mogen we de diepzee, waar we nog zo weinig over weten, ons zomaar toe eigenen?  

In DIEP wordt de diepte van de oceaan voelbaar met livemuziek en een mysterieus decor – ontworpen door Nicky Nina de Jong, met poppen en kostuums van Eva Arends – verschijnen en verdwijnen mysterieuze zeewezens. Ze stellen elkaar grote vragen over bezit, grenzen, ouderdom en zichtbaarheid: bestá je wel als niemand je ooit heeft gezien? De dialogen zijn soms filosofisch, soms grappig, maar altijd prikkelend.

Annemieke Bosman in gesprek met Wessel Krul, kunsthistoricus.

Van zijn hand verscheen onlangs de biografie over schilder Charley Toorop: Charley Toorop. Een schildersleven.

Charley Toorop is een van de opvallendste en indrukwekkendste kunstenaars uit de eerste helft van de twintigste eeuw. Ze ging met hart en ziel op in haar schilderijen en combineerde haar werk met een al even bewogen privéleven. Toorop was moeder van drie kinderen, had vele hartstochtelijke affaires en was bevriend met sleutelfiguren uit de kunst en literatuur van het interbellum.
De schilderijen van Charley Toorop zijn radicaal persoonlijk. Getekend door jeugdtrauma's zocht ze haar waarheid in de verf. Haar schilderijen zijn geen realistische voorstellingen, maar dromen en visioenen.

Annemieke Bosman in gesprek met Michael Middelkoop, filmregisseur en scenarioschrijver.

Middelkoop won twee jaar geleden een Gouden Kalf voor zijn film Dit is geen Kerstfilm. Sinds vorige week draait zijn nieuwe film Vakkenvullers XL in de Nederlandse bioscoop.

Vakkenvullers begon als serie. Over rellen, opgroeien en vriendschap tussen de schappen. Een tegendraadse reeks die succes vond omdat jong online Nederland hun eigen taal hoorde. Nu is er een bioscoopversie.
Vakkenvullers XL is een frisse komedie die onbeschaamd jong is, eigenzinnig in toon en met absurde humor onze tijdgeest duidt. Over opgroeien, van je fouten leren, vriendschap en vooral: een jeugdig anti-establishment.

Annemieke Bosman praat met schrijver en journalist Mina Etemad over haar boek De Zangvogel.

De Zangvogel is een literair memoir over Iran. Ruim dertig jaar geleden vluchtte Mina Etemad met haar ouders en zus uit Iran. Maar de grond, de taal en de mensen heeft ze nooit losgelaten. Wat ben je het leven verschuldigd als jij in meer vrijheid mag leven dan de inwoners van je vaderland? Die vraag blijft haar achtervolgen – als schuldgevoel, als gemis, als plicht. Tijdens de ‘Vrouw Leven Vrijheid’-protesten in 2022 groeit bij haar het verlangen om iets te doen voor de mensen die ze heeft achtergelaten. In dit literaire memoir onderzoekt ze wat het betekent om je land te ontvluchten, en om niet terug te kunnen keren. Een indrukwekkend verhaal over familie, over de druk van verwachtingen, over zingeving – en over de rust en voldoening die Mina vindt in het zorgen voor dieren, wanneer woorden tekortschieten.’

Annemieke Bosman praat met regisseur Julie Ng over haar documentaire Meer Dan Babi Pangang, die vanaf donderdag in de bioscoop te zien is.

In Meer Dan Babi Pangang onderzoekt de Chinees-Nederlandse documentairemaker Julie Ng het succes en de dreigende teloorgang van het Chinees-Indisch restaurant, aan de hand van Golden House, het restaurant van haar vader in Rozenburg. Wat begint als een zoektocht naar de oorsprong van het gerecht babi pangang, groeit uit tot een persoonlijke en emotionele verkenning van haar culturele en culinaire identiteit als Chinese Nederlander. Waarom serveren Chinees-Indische restaurants gerechten die Chinezen zelf thuis niet eten? Wat zegt dat over aanpassing, beeldvorming en de manier waarop culturen zich tot elkaar verhouden? En hoe komt het dat veel Nederlanders bij ‘de Chinees’ vooral denken aan babi pangang – een gerecht dat is voortgekomen uit de kruisbestuiving van drie culturen: de Chinese, de Indische en de Nederlandse. Het gerecht heeft een Indische oorsprong en naam, werd aangepast door Chinese restauranthouders en is volledig afgestemd op de smaak van hun Nederlandse klanten. Meer Dan Babi Pangang is een ode aan de eerste generatie Chinese Nederlanders die met hard werken een onmisbaar onderdeel van het Nederlandse straatbeeld heeft opgebouwd. Tegelijkertijd is het een uitnodiging om verder te kijken dan het afhaalmenu.

Brecht van Hulten praat met illustrator Marit Törnqvist. In Museum Kranenburgh is een tentoonstelling met haar werk te zien onder de titel Verborgen verhalen.

Aan de hand van meer dan 100 originele tekeningen van haar hand, veelal begeleid door tekstfragmenten uit haar boeken, nodigt Marit Törnqvist in Verborgen Verhalen kinderen en volwassenen uit naar werelden waarin zij alledaagse gebeurtenissen, grote levensvragen, engagement en oneindige fantasie moeiteloos met elkaar verbindt. In Marits atelier in de villa van Museum Kranenburgh toont Törnqvist tekeningen uit haar oeuvre die voor haar een bijzondere betekenis hebben. Bij de tentoonstelling is een uitgebreid educatief programma ontwikkeld met leespromotie onder jonge kinderen als belangrijkste component. Marit Törnqvist – Verborgen verhalen is tot en met 10 mei 2026 te zien.

Verborgen verhalen
Törnqvist verhuisde als klein meisje uit Zweden naar Nederland. Op school voelde ze zich een buitenbeentje, maar tekenen, verhaaltjes schrijven en knutselen hielpen haar de realiteit zo nu en dan te ontvluchten. Haar werk als illustrator en schrijver biedt Törnqvist nog steeds de mogelijkheid om persoonlijke ervaringen te verwerken in haar boeken. Dit doet ze op een haast verborgen manier, zoals in de verhalen Wat niemand had verwacht (2009), Het gelukkige eiland (2017)en Schildpad en ik (2022), die zij zowel schreef als illustreerde.

Ontmoetingen en engagement
Ook Törnqvists leven vol reizen en ontmoetingen met kinderen die soms amper kind konden zijn, heeft zijn sporen nagelaten in haar werk. Niet alleen in haar illustraties en verhalen, maar ook in haar activiteiten als leespromotor. Op vele plekken ter wereld voorzag zij klem geraakte kinderen van boeken. Zo was zij de drijvende kracht achter diverse projecten, waarbij tienduizenden kinderen op de vlucht verwelkomd worden met een boek in hun eigen taal.

Marit Törnqvist
Marit Törnqvist (SE, 1964) studeerde illustratie aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam met onder andere Thé Tjong-Khing als leermeester. Direct na haar studie debuteerde Törnqvist als illustrator met een prentenboek voor Astrid Lindgren, waarna samenwerking met een reeks andere schrijvers volgde. De bekendste samenwerking is die met Hans en Monique Hagen in de kinderdichtbundel Jij bent de liefste (2000). Voor haar tekeningen in het sprookje Pikkuhenki (2005, met tekst van Toon Tellegen) won ze de Gouden Penseel voor beste kinderboekenillustraties. In 2021 ontving zij de IBBY i-Read Outstanding Reading Promotor Award, een internationale prijs voor haar inspanningen op het gebied van leespromotie. In 2024 won Törnqvist de Johannes Vermeerprijs, de staatsprijs voor de kunsten. In 2025 lanceerde ze de stichting Een boek voor jou. De stichting is opgericht om kinderen die als vluchteling naar ons land komen te verwelkomen met een bloemlezing uit de Nederlandse kinderliteratuur, vertaald naar de zes meest gesproken talen in azc's.

Annemieke Bosman praat met schrijver en dichter Emma van Hooff over debuutroman De Waanzinpartituur.

Am neemt je mee tijdens een groepssessie in de psychiatrie. Indringend vertelt ze over haar beklemmende moeder.

Emma van Hooff sleurt je mee op het meedogenloze ritme van Am, een jonge vrouw die is opgesloten in een psychiatrische inrichting. Tijdens een groepssessie met de andere patiënten daalt ze af naar haar verleden. Am wil maar één ding: de lezer ervan overtuigen dat niet zij, maar haar moeder op haar stoel in de kring thuishoort. Met grote vaart neemt ze ons mee in haar monoloog over een moeder die haar dochter zo klein mogelijk wil houden, haar geen enkele vrijheid gunt. Maar is Am wel te vertrouwen als verteller?

Annemieke Bosman in gesprek met Frits Scholten, senior conservator beeldhouwkunst Rijksmuseum.

Frits Scholten is de samensteller van de indrukwekkende tentoonstelling Metamorfosen nu te zien in het Rijksmuseum.

De tentoonstelling Metamorfosen laat zien hoe kunstenaars zich al eeuwenlang laten inspireren door het grootse gedicht van de Romeinse dichter Ovidius. Meer dan 80 topstukken van onder anderen Titiaan, Correggio, Cellini, Caravaggio, Rubens, Rodin, Brancusi, Bourgeois én Bernini worden voor deze tentoonstelling samengebracht, afkomstig uit musea en collecties wereldwijd. De tentoonstelling wordt gemaakt in samenwerking met Galleria Borghese in Rome.

Een van de kunstwerken die te zien zijn is de wereldberoemde sculptuur de Slapende Hermaphroditus, afkomstig uit de collectie van het Musée du Louvre in Parijs. De sculptuur is een iconisch werk uit zowel de antieke als de barokke beeldhouwkunst vanwege de ingreep van de Italiaanse beeldhouwer Bernini. Hij voorzag het antieke Romeinse marmeren lichaam begin 17de eeuw van een verbluffend realistisch matras en kussen. Het beeld, dat vrijwel nooit wordt uitgeleend, is een van de hoogtepunten van de tentoonstelling Metamorfosen.