Opium

Brecht van Hulten praat met theatermaker Boukje Schweigman over haar voorstelling Klei.

Buiten staat een grote wonderlijke bol. Daarin tien ton klei en vijfhonderd liter water. Welkom bij Klei, de nieuwe voorstelling van Schweigman& in samenwerking met beeldend kunstenaar Zoro Feigl en slagwerkgroep HIIIT.

Voor Klei creëerde Zoro Feigl een aards en onvoorspelbaar kleilandschap. Hierin geven de performers van Schweigman& zich over aan het ritme, de zindering, het gewicht en de vergankelijkheid van de klei. Soms smelten klei en lichaam samen en voelt de klei geborgen en vertrouwd. Op andere momenten wordt het een strijd. Grotere krachten van het landschap lijken het over te nemen. Slagwerkers van HIIIT bespelen de keramische instrumenten van Gemma Luz Bosch, waardoor een klankwereld van klei en water ontstaat.

Klei is een zoektocht naar de oeroude connectie van mens en klei, in al haar schoonheid, strijd en verwondering. De voorstelling is een uitnodiging om terug te gaan naar de essentie. Hoe verhouden wij ons tot ons lichaam? En tot het land waar we op leven?

Klei speelt van 9 mei t/m 27 juni in Utrecht en van 6 t/m 16 augustus in Den Bosch.

Shulas Tas in gesprek met Mirjam Marks.

Marks maakte voor de VPRO de vierdelige jeugddocumentaire Helden van de Galaxy uit eind deze maand te zien is op televisie.
In deze serie volgen we vijf kinderen die tijdelijk wonen op een azc-schip in de haven van Amsterdam. Vanuit hun eigen perspectief ziet de kijker hoe zij omgaan met de onzekerheid van hun situatie, het wennen aan een nieuw land en het opbouwen van vriendschappen. Juist door hun verbeeldingskracht en onderlinge band weten ze houvast te vinden. 

Mirjam Marks ging na haar studie Theaterwetenschappen bij VPRO Jeugd werken en specialiseerde zich in het ontwikkelen en realiseren van jeugddocumentaire(series). Van 1998-2011 woonde ze in Suriname, waar ze verschillende documentaires maakte. Terug in Nederland was ze naast documentairemaker ook programmeur bij Cinekid. Sinds 2018 ontwikkelt ze samen met en voor Stichting de Vrolijkheid projecten met kinderen en jongeren op asielzoekerscentra. In 2023 zond de VPRO haar jeugddocumentaire-serie Kinderen van Mavungu uit.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Bert Natter. 
De kersverse winnaar van de Libris Literatuur Prijs 2026. Hij kreeg vorige week deze prestigeuze prijs voor zijn roman Aan het einde van de oorlog.

Natter krijgt de prijs voor de beste roman van het jaar omdat hij volgens de jury op "weergaloze wijze" laat zien dat de verhalen uit de Tweede Wereldoorlog nog niet allemaal zijn verteld.

"Op een meeslepende en filmische manier volgt Natter zijn personages", schrijft de jury. In een verhaal dat zich op 20 april 1945, een etmaal lang, in en rond een concentratiekamp afspeelt. Daar wordt naarstig gezocht naar de elfjarige vermiste zoon van de kampcommandant".

Bert Natter debuteerde in 2008 met de roman Begeerte heeft ons aangeraakt, die werd bekroond met de Selexyz Debuutprijs en de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs. In 2015 verschenen Remington (longlist Libris Literatuur Prijs) en Goldberg (shortlist ECI Literatuurprijs), in 2018 gevolgd door Ze zullen denken dat we engelen zijn. In 2022 publiceerde hij het literaire non-fictieboek Leven met Lidewij.

Annemieke Bosman in gesprek met kunsthistoricus Michel Didier.

Dit voor jaar verscheen zijn nieuwe boek Cultuuratlas van Amsterdam: De Pijp. De negentiende-eeuwse stadswijk De Pijp dankt zijn reputatie als Quartier Latin van Amsterdam aan de vele kunstopleidingen, van Quellinusschool tot Rijksakademie, maar ook aan de Tachtigers, de eerste avant-gardebeweging van Nederland. Het was een bij uitstek katholieke wijk, maar ook een joodse, en het Bijbels Museum is een van vele protestantse instituties. De theosofie bloeide er in de vorm van de Nieuwe Kunst, de Nederlandse Art Nouveau, en het socialisme in die van de Amsterdamse School.
Het is een broedplaats van kunst, muziek en literatuur gebleven, van toneel, dans en kunstnijverheid. Befaamde romans van Cees Nooteboom, Oek de Jong en A.F.Th. van der Heijden spelen zich er af.

Dit tweede deel van de Cultuuratlas van Amsterdam vormt een diepe bron van informatie voor de cultuurliefhebber, met 415 woon- en werksteden van schilders, schrijvers, componisten, regisseurs, architecten, acteurs en musici, van 1875 tot 2025. Waaronder Piet Mondriaan en Marlene Dumas, Willem Kloos en Gerard Reve, Eduard Jacobs en Boy Edgar. Eerder maakte Didier al een Cultuuratlas van Amsterdam: Oud-Zuid.

Kunsthistoricus Michel Didier schreef ruim 500 artikelen over kunst, toegepaste kunst, film en fotografie in onder andere De Groene Amsterdammer en het Nieuw Israëlitisch Weekblad.

Annemieke Bosman praat met schrijver Ernest van der Kwast over zijn boek Schooljaren.

Schooljaren is een coming-of-age verhaal over verlangen, dromen en grote veranderingen. Zoals Ernest van der Kwast in Mama Tandoori terugkeek op zijn jeugd, zo brengt hij in zijn nieuwe roman de middelbareschooltijd op hilarische en meeslepende wijze tot leven. Van schuifelen op het schoolfeest tot Apfelkorn drinken bij Duits, van overspannen docenten tot vieze vaders, van eerste zoen tot eindexamen.

Bij de verwarming in de hal van hun school staan Ashraf, Mohamed, Dave, Erinç en de naamloze verteller. Ze drinken Capri-Sun, bespreken de benen van mevrouw Taconis en zoeken naar antwoorden op de grote vragen van het leven. 

Ernest van der Kwast (1981) werd geboren in Mumbai, India. Hij brak door met zijn roman Mama Tandoori (2010), die in Nederland en Italië een bestseller werd met meer dan 100.000 verkochte exemplaren. Met De ijsmakers, waarvan de vertaalrechten aan negen landen zijn verkocht, won hij de Dioraphte Jongerenliteratuur Prijs. In 2020 verscheen Ilyas, een zinderende roman over het dilemma tussen hulp bieden aan anderen en kiezen voor jezelf.

Brecht van Hulten in gesprek met schrijver Nathan Vecht.

Vecht is een van de schrijvers van ALLETTA de musical. Deze musical vertelt het onwaarschijnlijke levensverhaal van een sleutelfiguur in de internationale vrouwenemancipatie: Aletta Jacobs. Een meisje uit het Groningse Sappemeer dat haar hele leven streed voor gelijkwaardigheid en uitgroeide tot een wereldberoemd icoon. Een powervrouw avant la lettre.

ALETTA de musical is maar liefst zeven keer genomineerd voor de Musical Awards, waaronder Beste Oorspronkelijke Nederlandse musical, Beste Script en Dialogen, en Beste Regie.

Shula Tas praat met schrijver Dieuwertje Mertens over haar nieuwe roman Kiefers Hand.

‘Hij steekt zijn hand naar haar uit. Ze twijfelt. Is hij niet veel te oud? Is hij niet onaantrekkelijk met dat non-descripte voorkomen van hem? Heeft ze ooit nee gezegd tegen een avontuur? Ho, stop! zegt Autrice. Denk goed na over wat je over jezelf afroept.

Ben jij niet degene die altijd zegt dat schrijven offers vraagt? fluistert Dione, terwijl ze haar hand in de richting van die van Kiefer beweegt. Het is een grote hand, een hand waarin de wereld past, en haar hand, dat blijkt ook goed te gaan.’

In Kiefers hand brengt Dieuwertje Mertens de levens van Dione, de ‘autrice’ van dit verhaal, die een affaire heeft met de Joodse kunstenaar Abraham Kiefer, en van haar grootmoeder, die er een verhouding met een voormalige ss’er op na hield, bij elkaar in een groter verhaal over liefde, overspel, religie, kunst en schrijverschap.

Wat beweegt deze vrouwen? Welk stempel drukken hun buitenechtelijke liefdes op hun kinderen en op de familieverhoudingen? De autrice in dit verhaal speelt meedogenloos met mensen, hun geschiedenissen en de taal.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijver en podcastmaker Chris Bajema.

Na De mosterdmoorden komt Bajema met een nieuw boek: Het moordcollege. Bajema laat hierin de geschiedenis zien van het misdaadverhaal. Hoe het genre zich de afgelopen twee eeuwen heeft ontwikkeld, van de eerste locked-room-misdaadvertelling van Edgar Allan Poe via de klassieke detective-personages Sherlock Homes en Hercule Poirot naar de vele thrillergenres anno nu.

Chris Bajema is schrijver, prijswinnend podcastmaker en theatermaker. Voor zijn podcast Man met de microfoon maakte hij eerder een serie over het misdaadverhaal. 

Annemieke Bosman praat met regisseur Max Ploeg over zijn documentaire Pretpark Hennie.

De excentrieke ondernemer Hennie van der Most bouwt al tien jaar aan een pretpark in hartje Rotterdam. Op de resten van een oude afvalverbrandingscentrale probeert Hennie met behulp van tweedehands materialen zijn dromen waar te maken. Maar tussen droom en werkelijkheid ligt tot op de dag van vandaag een braakliggend terrein. NPO Doc: Pretpark Hennie is woensdag 13 mei om 20.30 uur te zien bij BNNVARA op NPO 2 en te streamen op NPO Start.

Van der Most (1950) bouwde zijn naam op als selfmade ondernemer. De oud-ijzerhandelaar uit Schuinesloot groeide uit tot multimiljonair met het herbestemmen van leegstaande gebouwen. Een oude fabriek werd een zwemparadijs, een nooit gebruikte kerncentrale een pretpark. Op het hoogtepunt bestond zijn imperium uit vijftien bedrijven en werd zijn vermogen geschat op tientallen miljoenen.

Zonder diploma’s, maar met fantasie en doorzettingsvermogen, werkte Van der Most de afgelopen jaren in Rotterdam aan zijn nieuwste levenswerk: een pretpark waar buitenbeentjes mogen meedoen. Zelfs wanneer het geld opraakt, de erfpacht afloopt en het park nog lang niet af is, houdt Hennie hoop dat zijn pretpark afkomt. Waar de rest van de wereld vooral problemen ziet, ziet Hennie kansen.

Pretpark Hennie beleefde in januari zijn wereldpremière op het International Film Festival Rotterdam. Regisseur Max Ploeg maakte eerder voor BNNVARA onder meer Leve de vrouw van de SRV en Held op papier.

Annemieke Bosman praat met fotograaf Hans van der Meer over het werk van Martin Parr, dat nu te zien is in Foam.

Foam brengt een eerbetoon aan het ouvre van de Britse fotograaf Martin Parr met de tentoonstelling Very Modern and Rather Ugly. De tentoonstelling brengt een selectie van zijn meest iconische werken samen en viert Parrs onmiskenbare manier van kijken, zijn humoristische maatschappijkritische observaties en blijvende fascinatie voor de rol van fotografie in het dagelijks leven. Parr heeft voor het eerst in twintig jaar een museale solotentoonstelling in Nederland. Foam presenteert deze tentoonstelling ter nagedachtenis aan Martin Parr, naar aanleiding van zijn recente overlijden in december 2025. 

Gedurende een carrière van meer dan vijf decennia groeide Martin Parr (1952–2025) uit tot een van de meest onderscheidende en invloedrijke figuren in de hedendaagse fotografie. Hij werd bekend om zijn gebruik van verzadigde kleuren, close-up composities, met een harde flitslicht en scherpzinnige, ironische blik. Waarmee hij de alledaagse rituelen, gedragingen en gewoonten van het moderne leven vast legde. 

Parr werd gevierd voor zijn vaardigheid om het bekende vreemd te maken en het ogenschijnlijk saaie interessant.  Met zijn levendige visuele taal transformeerde hij alledaagse scènes tot scherpe reflecties op de moderne samenleving. Centrale thema’s in zijn levenswerk zijn consumptie, culturele identiteit, toerisme en klasse; onderwerpen die hij gedurende decennia zowel nationaal als internationaal onderzocht. Zijn kenmerkende benadering van onderwerpen, langdurige projecten en herkenbare fotografische stijl hebben hem tot een blijvend referentiepunt gemaakt voor jongere generaties fotografen. Parr documenteerde niet alleen het hedendaagse leven; hij daagde kijkers ook uit om het anders te zien.  

De tentoonstelling Very Modern and Rather Ugly toont de iconische serie Common Sense (1999), een installatie van 270 kleurrrijke close-upfoto’s die inzoomen op de wereldwijde consumptiecultuur; van fastfood en toeristische locaties tot persoonlijke decoraties en sociale stereotypen. De serie Autoportrait (2002) brengt drie decennia aan portretten van Martin Parr samen, gemaakt door straatfotografen, studiofotografen en fotohokjes over de hele wereld, waarmee hij de vele vormen, stijlen en tradities van de mondiale portretfotografie belicht. Bezoekers kunnen ook kennismaken met The Non-Conformists (mid-1970), zijn vroege zwart-wit documentatie van landelijke Engelse gemeenschappen, en zijn doorbraakserie The Last Resort (1983-85), die Parrs overgang naar kleur markeert en zijn focus op de Britse kust. Naast de fotoseries bevat de tentoonstelling ook een leeshoek waar bezoekers zich kunnen verdiepen in Parrs talrijke publicaties. 

Martin Parr (1952-2025) is geboren in Epsom, Verenigd Koninkrijk, en studeerde fotografie aan de Manchester Polytechnic. In 1994 werd Parr lid van Magnum Photos, en van 2013 tot 2017 was hij voorzitter van het agentschap. Naast zijn fotografie praktijk was hij actief als curator, redacteur en professor. Met meer dan 150 door hemzelf gepubliceerde boeken en nog eens 30 fotografieboeken die hij redactioneel,samenstelde liet Parr een blijvende nalatenschap achter. Zijn werk is opgenomen in de collecties van vele toonaangevende musea wereldwijd, van Tate in het Verenigd Koninkrijk tot het Centre Pompidou in Parijs en het Museum of Modern Art in New York. In 2017 werd in Bristol de Martin Parr Foundation opgericht om opkomende, gevestigde en onderbelichte fotografen te ondersteunen die zich in hun werk richten op Groot-Brittannië en Ierland.