បទសម្ភាស

By RFI ខេមរភាសា / Khmer

បទសម្ភាស episodes

March 19, 2023 លោក ទេព នីថា៖ ដំណើរទស្សនកិច្ច គ.ជ.ប នៅប្រទេសបារាំង ទទួលបានបទពិសោធន៍ច្រើន ទោះការរៀបចំបោះឆ្នោតរបស់បារាំង និងកម្ពុជា មានភាពខុសគ្នា
ភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃរបស់វិទ្យុយើងនារាត្រីនេះ គឺលោក ទេព នីថា អគ្គលេខាធិការគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត។ ដំណើរទស្សនកិច្ចរបស់ប្រតិភូ គ.ជ.ប ចំនួន១សប្តាហ៍ នៅឯប្រទេសបារាំង ដើម្បីស្វែងយល់ និងផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍លើការងាររៀបចំការបោះឆ្នោតនៅបារាំង បានបញ្ចប់។ លោក ទេព នីថា អគ្គលេខាធិការ គ.ជ.ប បានអះអាងប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ ថា ដំណើរទស្សនកិច្ចជាលើកទី១ ដើម្បីស្វែងយល់ពីប្រព័ន្ធបោះឆ្នោតនៅបារាំង ជាលើកទី១នេះ ទទួលបានជាលទ្ធផលជាផ្លែផ្កា។ តាមលោក ទេព នីថា គឺ គ.ជ.ប បានរៀនសូត្រ ដកស្រង់បទពិសោធន៍ ច្រើន បើទោះបីជាការរៀបចំការបោះឆ្នោតនៅបារាំង និងកម្ពុជា មានភាពខុសគ្នាក្តី។
9 min
March 18, 2023 សាស្ត្រាចារ្យ សំបូរ មាណារ៉ា៖ការអប់រំខុស ការសម្រេចចិត្តខុស គឺជាដើមចមនៃរដ្ឋប្រហារឆ្នាំ១៩៧០
ថ្ងៃទី១៨ ខែមីនាឆ្នាំនេះ គឺជាខួបនៃការធ្វើរដ្ឋប្រហារ កាលពី៥៣ឆ្នាំមុន ទម្លាក់សម្តេច សីហនុ ចេញពីប្រមុខរដ្ឋ ដោយ ក្រុមសេនាប្រមុខ លន់ នល់។ រដ្ឋប្រហារនេះ ដែលក្រោយនាំកម្ពុជាទៅកាន់ភ្លើងសង្គ្រាមស្លាប់រាប់លាននាក់ ក្នុងរបបខ្មែរក្រហមនោះ គឺមកពីការអប់រំខុស និងការសម្រេចចិត្តខុស របស់អ្នកដឹកនាំខ្មែរសម័យនោះ។ នេះគឺជាកត់សំគាល់របស់លោក សំបូរ មាណារ៉ា សាស្ត្រាចារ្យផ្នែកប្រវត្តិសាស្ត្រដែលជាភ្ញៀវប្រចាំថ្ងៃ ។
13 min
March 17, 2023 លោកស្រី ភឿង សកុណា៖ ក្រសួងវប្បធម៌នឹងបន្តគោលដៅប្រមូលវត្ថុបុរាណខ្មែរត្រលប់មកប្រទេសខ្មែរវិញ
ប្រទេសកម្ពុជានៅថ្ងៃសុក្រ ទី១៧ ខែមីនានេះ បានធ្វើពិធីផ្លូវការដើម្បីទទួលវត្ថុបុរាណខ្មែរ ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាតាមរយៈក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈបានតស៊ូប្រឹងប្រែងប្រមែប្រមូលពីបរទេសមកវិញជាបន្តបន្ទាប់អស់រយៈពេល៥ឆ្នាំកន្លងទៅ។ លោកស្រី ភឿង សកុណា រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងវប្បធម៌ និងវិចិត្រសិល្បៈ បានបញ្ជាក់ថា ក្រុមការងារក្រសួងវប្បធម៌ នឹងបន្តស្វែងរកវត្ថុបុរាណខ្មែរ ដែលជាអត្តសញ្ញាណព្រលឹងជាតិ ព្រលឹងដូនតា ដែលបែកបាក់ដោយសារសង្គ្រាមឲ្យមកជួបជុំកូនចៅវិញ។ តាមលោកស្រីរដ្ឋមន្ត្រី រូបចម្លាក់សរុបទាំងតូចទាំងធំ ដែលបរទេសប្រគល់ឲ្យកម្ពុជាវិញពេលនេះមានចំនួនជាង១០០រូប ហើយរូបចម្លាក់ទាំងអស់នេះមានតម្លៃមិនអាចកាត់ថ្លៃបាន។
11 min
March 16, 2023 លោក សុខ ឥសាន៖ បើអឺរ៉ុបដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ដោយផ្អែកលើនិន្នាការនយោបាយ នោះជារឿងធម្មតារបស់អ្នកសម្រេច
សភាអឺរ៉ុប នៅកិច្ចប្រជុំពេញអង្គ កាលពីថ្ងៃពុធ បានដាក់ស្នើនូវដំណោះស្រាយជាបន្ទាន់ មួយចំនួន លើករណីលោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ ដែលត្រូវតុលាការកាត់ទោសឲ្យជាប់ឃុំ២៧ឆ្នាំ។ សេចក្តីស្នើដំណោះស្រាយរបស់សភាអឺរ៉ុប បានស្នើអង្គប្រជុំឲ្យសម្រេច ដាក់សម្ពាធរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា តាមរយៈការដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA ជាបន្ត និងដាក់ទណ្ឌកម្មលើអ្នកពាក់ព័ន្ធទាំងអស់ ដែលបានបំពានសិទ្ធិមនុស្ស។ លោក សុខ ឥសាន អ្នកនាំពាក្យគណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា យល់ថា ការស្នើរបស់សភាអឺរ៉ុប គឺជារឿងរបស់អឺរ៉ុប មិនពាក់ព័ន្ធនឹងកម្ពុជាឡើយ។ ដោយឡែកចំពោះបញ្ហាដកប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធ EBA លោក សុខ ឥសាន លើកឡើងថា នោះជារឿងធម្មតារបស់អ្នកសម្រេចតែប៉ុណ្ណោះ។
12 min
March 15, 2023 លោក អាង ឧត្តម៖ មេធាវីនឹងមិនទៅសុំការអនុញ្ញាតពីអយ្យការដើម្បីជួបលោក កឹម សុខា
ការតម្រូវឲ្យក្រុមមេធាវីការពារក្តីទៅសុំការអនុញ្ញាតពីព្រះរាជអាជ្ញាតុលាការក្រុងភ្នំពេញដើម្បីបានជួបលោក កឹម សុខា គឺមេធាវីមិនអាចអនុវត្តបានឡើយ។ មិនអាចធ្វើទៅដោយសារតែផ្ទុយនឹងច្បាប់។ នេះគឺជាការបញ្ជាក់របស់លោក អាង ឧត្តម សហមេធាវីការពារលោក កឹម សុខា។ បើតាមមេធាវីការពារក្តី គឺសិទ្ធិរបស់លោក កឹម សុខា ត្រូវបានរំលោភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ វៀរលែងតែមានការកែប្រែជាវិជ្ជមាន និងទាន់ពេល។ ការណ៍នេះបានញាំងឲ្យមេធាវីបារម្ភថា នឹងហួសពេលប្តឹងទៅឧទ្ធរណ៍ប្រឆាំងសាលក្រមរបស់សាលាដំបូង ដែលកាត់ទោស មេដឹកនាំ អតីតបក្សប្រឆាំងឃុំខ្លួនក្នុងផ្ទះ២៧ឆ្នាំ។
9 min
March 14, 2023 លោក ចាន់ សុភា៖ ក្រោយការអនុវត្តន៍កម្មវិធីផ្តល់អាហារតាមសាលា សិស្សបន្ថយការបោះបង់ការសិក្សាច្រើន
ផលរាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាកាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែមីនា ម្សិលមិញ បានចេញអនុក្រឹត្យមួយស្តីពី ការអនុវត្តន៍កម្មវិធីផ្តល់អាហារតាមសាលារៀន ដោយប្រើប្រាស់កសិផលក្នុងសហគមន៍។ លោក ចាន់ សុភា អគ្គលេខាធិការរងក្រុមប្រឹក្សាជាតិកម្ពុជាដើម្បីអភិវឌ្ឍយុវជន និងជាប្រធាននាយកដ្ឋានបឋមសិក្សាបានថ្លែងថា កម្មវិធីផ្តល់អាហារតាមសាលានេះមានសារៈសំខាន់ណាស់ ដោយជួយឲ្យសិស្សមកសាលារៀនទៀងទាត់ និងជួយកាត់បន្ថយការចំណាយរបស់អាណាព្យាបាលសិស្សក្រីក្រផងដែរ។ តាមលោក ចាន់ សុភា អត្រាសិស្សថ្នាក់បឋមសិក្សាមានការកាត់បន្ថយការបោះបង់ការសិក្សាស្ទើរតែ១០០% នៃតំបន់គោលដៅ បន្ទាប់ពីដំណើរការកម្មវិធីនេះ។
13 min
March 13, 2023 ឧកញ៉ា ហ៊ុន ឡាក់៖ ការជ្រើសរើសពូជស្រូវសុទ្ធ គឺអាចធានាបានផលចំណេញយូរអង្វែង
កម្ពុជាកំពុងព្យាយាមផ្សព្វផ្សាយឲ្យគេស្គាល់«អង្ករផ្ការំដួល»គឺជាអង្ករប្រភេទថ្មីដែលទីផ្សារនៅអឺរ៉ុបមិនសូវស្គាល់។ ឧកញ៉ា ហ៊ុន ឡាក់ ប្រធានក្រុមគោលនយោបាយនៃសហព័ន្ធស្រូវអង្ករកម្ពុជា គូសបញ្ជាក់ថា «អង្ករផ្ការំដួល»ទទួលបានពានរង្វាន់«អង្ករល្អដាច់គេលើលោក»ចំនួន៥លើកមកហើយ តែថាការផ្សព្វផ្សាយឲ្យគេស្គាល់នៅលើទីផ្សារអន្តរជាតិមិនទាន់បានទំលំទូលាយ។ លោកថា ក្រសួងកសិកម្មកំពុងជំរុញការផលិតពូជសុទ្ធស្រូវ«ផ្ការំដួល» ដើម្បីឲ្យកសិកម្មបង្កើនការដាំដុះ សម្រាប់នាំចេញ។
13 min
March 12, 2023 លោក ឃួង ស្រេង៖ ការការពារសន្តិសុខក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេមនឹងលំបាកជាងពេលកម្ពុជារៀបចំកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន
សាលាក្រុងភ្នំពេញ ទើបតែបិទបញ្ចប់សន្និបាតការងារប្រចាំឆ្នាំ២០២២របស់ខ្លួន នៅថ្ងៃទី១០មីនាកន្លងទៅនេះ។ លោក ឃួង ស្រេង អភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ បានអះអាងពីភាពជោគជ័យរបស់សាលាក្រុង តាមរយៈការធានាតាមសន្តិសុខខ្ពស់ជូនដល់បណ្តាប្រមុខដឹកនាំមហាអំណាច ដែលមកចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន កាលពីខែវិច្ឆិកាកន្លងទៅ។ ដោយឡែកសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៣នេះវិញ ទីក្រុងភ្នំពេញក៏នឹងត្រូវទទួលខុសត្រូវរៀបចំព្រឹត្តការណ៍កីឡាក្នុងតំបន់មួយទៀត នៅខែឧសភា គឺស៊ីហ្គេម។ តាមលោក ឃួង ស្រេង ការពង្រឹងនិងការពារសន្តិសុខ សណ្តាប់ធ្នាប់ ក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ស៊ីហ្គេម នឹងអាចមានលំបាកជាងដែលកម្ពុជាទទួលខុសត្រូវកិច្ចប្រជុំកំពូលអាស៊ាន។
13 min
March 11, 2023 បណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន៖ សៀវភៅអាចជាអាវុធមុខពីរ
លោកបណ្ឌិត ប៉ា ច័ន្ទរឿន កត់សំគាល់ថា មួយរយៈនេះមានការបោះពុម្ពសៀវភៅស្តីពីការអភិវឌ្ឍខ្លួនឯង (Personal Development), សៀវភៅជោគជ័យផ្ទាល់ខ្លួន (Personal Success) និងការលើកទឹកចិត្ត (Motivation) ច្រើន។ ប្រសិនបើមើលខ្លឹមសារ សៀវភៅភាគច្រើនគឺជាសៀវភៅ អភិវឌ្ឍខ្លួននិងជោគជ័យបែបបណ្តាញទីផ្សារ (marketing network) និងទស្សនៈលាងខួរក្បាលឱ្យ មនុស្សក្លាយជាបុគ្គលសម្ភារនិយម។ លោកថា ជាវិបាក អ្នកអានដែល មិនសូវចាប់អារម្មណ៍ចំណុចនេះនឹងក្លាយជាជនរងគ្រោះនៅក្នុងល្បែងបណ្តញទីផ្សារដោយមិនដឹងខ្លួន។ ខណៈដែលទិវាអំណានជាតិ កំពុងតែប្រព្រឹត្តិទៅ លោក ប៉ា ច័ន្ទរឿន លើកទឹកចិត្តឲ្យជ្រើសរើសសៀវភៅណាដែលមានខ្លឹមសារវិជ្ជមាន ដើម្បីកុំឱ្យប្រាក់ក៏បង់ ហើយវិបាកក៏កើនឡើងថែមទៀត។
15 min
March 10, 2023 លោក ហង្ស ពុទ្ធា៖ គ.ជ.ប កំពុងត្រៀមអនុវត្តជំហានទី២ គឺការចុះបញ្ជីគណបក្ស និងបេក្ខជនឈរឈ្មោះ
ប្រទេសកម្ពុជានឹងមានការបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រនីតិកាលទី៧ នៅថ្ងៃទី២៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៣ ខាងមុខ ពោលគឺនៅសល់ប្រមាណជា៤ខែទៀតប៉ុណ្ណោះ ការបោះឆ្នោតនឹងឈានចូលមកដល់។ លោក ហង្ស ពុទ្ធា អ្នកនាំពាក្យគណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត(គ.ជ.ប)ថ្លែងឲ្យដឹងថា គ.ជ.ប កំពុងត្រៀមលក្ខណៈអនុវត្តជំហានទី២របស់ខ្លួន គឺការចុះបញ្ជីគណបក្សនយោបាយ និងបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ដែលការងារនេះមានរយៈពេលពីរសប្តាហ៍ គឺចាប់ពីថ្ងៃទី២៤ ខែមេសា ដល់ថ្ងៃទី៨ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៣។ គណបក្សនយោបាយអាចដាក់ភ្នាក់ងាររបស់ខ្លួនបាន ក្រោយការទទួលស្គាល់ការចុះបញ្ជីគណបក្សនយោបាយ និងបេក្ខជនឈរឈ្មោះដោយគ.ជ.ប។ ដោយឡែកការចុះឈ្មោះអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ និងអន្តរជាតិ នឹងត្រូវធ្វើឡើងចាប់ពីថ្ងៃទី១ ខែមេសាខាងមុខ ដោយគ.ជ.ប ផ្តល់ពេលវេលាយូរជាងអ្នកសង្កេតការណ៍ជាតិ សម្រាប់អ្នកសង្កេតការណ៍អន្តរជាតិ។
12 min