SINHALA TIPITAKA

SINHALA TIPITAKA

By
Download on the App Store

SINHALA TIPITAKA episodes

  • SN 05-02-07

    SN 05-02-07-01 . අට්ඨික සූත්‍රය
    SN 05-02-07-02. පුළවක සූත්‍රය
    SN 05-02-07-03. විනීලක සූත්‍රය
    SN 05-02-07-04. විච්ඡිද්දක සූත්‍රය
    SN 05-02-07-05. උද්ධුමාතක සූත්‍රය
    SN 05-02-07-06. මෙත්තා සූත්‍රය.
    SN 05-02-07-07. කරුණා සූත්‍රය
    SN 05-02-07-08. මුදිතා සූත්‍රය.
    SN 05-02-07-09. උපෙක්ඛා සූත්‍රය
    SN 05-02-07-10. ආනාපානසති සූත්‍රය.

     SN 05-02-07-01 . අට්ඨික සූත්‍රය

    ඇට ම අට්ඨික ය. පිළිකුල් බැවින් කුත්සිත ඇට හෝ අට්ඨික ය.
    ඇටසැකිල්ල ට ද එක ඇටයකට ද මේ නමි.

    “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
    එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

    “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාව (ඇටය යන හැඟීම) මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
    මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

    මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
    කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාව මහත්ඵල වේද ,
    මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

    “මහණෙනි,

    • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ අට්ඨිකසඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
    • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
      අට්ඨික සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
    • “මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
    • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
    • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
    • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
    • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

      • “මහණෙනි,
      මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

      SN 05-02-07-02. පුළවක සූත්‍රය

      “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
      එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

      “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ පුළවක සඤ්ඤාව (පණුවන් පිරුණාවූ මළසිරුර යන හැඟීම) මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
      මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

      මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
      කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ පුලවක සඤ්ඤාව මහත්ඵල වේද ,
      මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

      “මහණෙනි,

      • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ පුළවක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
      • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
        පුළවක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
      • “මහණෙනි, විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ පුළවක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
      • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ පුළවක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
      • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ පුළවක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
      • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ පුළවක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
      • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ පුළවක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

        • “මහණෙනි,
        මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ පුළවක සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි.

        SN 05-02-07-03. විනීලක සූත්‍රය

        විනීලක නම් විපරිභිත්න වර්‍ණ ඇත්තේය. හෙවත් සුදු-රත් ආදියෙන් මිශ්‍ර‍ වර්‍ණ ඇත්තේ යි. පූර්‍ව වර්‍ණයෙන් පෙරලි ගිය වර්‍ණ ඇත්තේ හෝ විනීල ය. විනීලය ම හෝ කුත්සිත විනීල හෝ විනීලක ය. මෙයින් උස් මස් ඇති තන්හි රත් පැහැ වූ, පූයා රැස් වැ සිටි තන්හි සුදු පැහැ වූ, බොහෝ සෙයින් නිල් පැහැති තන්හි නිල් පට පෙරවියාක් බඳු වූ මළ සිරුර කී නියා දත යුතු.

        “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
        එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

        “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ විනීලක සඤ්ඤාව (වෙනස්වූ වර්ණ ඇති මළ සිරුර යන හැඟීම) මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
        මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

        මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
        කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ විනීලක සඤ්ඤාව මහත්ඵල වේද ,
        මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

        “මහණෙනි,

        • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ විනීලක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
        • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
          විනීලක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
        • “මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි මහණතෙම විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විනීලක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
        • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විනීලක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
        • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විනීලක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
        • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විනීලක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
        • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විනීලක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

          • “මහණෙනි,
          මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ විනීලක සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

          SN 05-02-07-04. විච්ඡිද්දක සූත්‍රය

          දෙකඩ කොටැ කැපීමෙන් වෙන් කරන ලද්දේ විච්ඡිද්ද ය. විච්ඡිද්ද ම හෝ කුත්සිත විච්ඡිද්ද හෝ විච්ඡිද්දක ය. මැදින් කපා ලූ මළ සිරුරට මේ නමි.

          “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
          එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

          “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාව (දෙකඩකොට වෙන්කරන ලද මළසිරුරය යන හැඟීම)  මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
          මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

          මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
          කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාව මහත්ඵල වේද ,
          මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

          “මහණෙනි,

          • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
          • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
            විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
          • “මහණෙනි, විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
          • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
          • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
          • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
          • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

            • “මහණෙනි,
            මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ විච්ඡිද්දක සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

            SN 05-02-07-05. උද්ධුමාතක සූත්‍රය

            [සුළං පිරිණු සමක් මෙන් මරණින් පසු අනුක්‍ර‍මයෙන් නැගුණු ඉදිමීමෙන් යුක්ත වූයේ උද්ධමාත ය. උද්ධමාතය ම උද්‍ධුමාතක ය. පිළිකුල් හෙයින් කුත්සිත් වූ උද්ධුමාතය හෝ උද්ධුමාතක ය. මුල කීයේ ස්වාර්ථයෙහි ක ප්‍ර‍ත්‍යය ය. දෙ වැනි වැ කීයේ කුත්සිතාර්ථයෙහි ක ප්‍ර‍ත්‍යය යි. මෙයින් ඉදිමි ගිය මළ සිරුර කී නියා දත යුතු.]

            “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
            එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

            “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ උද්ධුමාතක සඤ්ඤාව (ඉදිමුනු මළසිරුර යන හැඟීම) මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
            මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

            මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
            කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ උද්ධුමාතක  සඤ්ඤාව මහත්ඵල වේද ,
            මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

            “මහණෙනි,

            • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ උද්ධුමාතක  සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
            • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
              උද්ධුමාතක  සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
            • “ විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උද්ධුමාතක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
            • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උද්ධුමාතක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
            • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උද්ධුමාතක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
            • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උද්ධුමාතක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
            • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උද්ධුමාතක සඤ්ඤාවෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

              • “මහණෙනි,
              මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

              උද්ධුමාතක අසුභය වඩන ආකාර
              උද්ධුමාතක සරීරයෙහි (ද්‍විවිධ වූ) උද්ධුමාතක නිමිති උපදවා උද්ධුමාතක සංඛ්‍යාත ධ්‍යානය වඩනු කැමැති යෝගී විසින් පඨවි කසිණයෙහි කී සේ ප්‍රිය ගුරුභාවනීයාදි ගුණ සම්පන්න ආචාර්‍ය්‍යයන් විසිනුදු ඒ යෝගි හට අසුභ නිමිත්ත සඳහා යා යුතු සැටි ද, මළකුණ හාත්පස නිමිති සැලකිය යුතු සැටි ද, එකොළොස් ආකාරයෙන් නිමිති ගතයුතු සැටි ද, යන එන මඟ සැළකිය යුතු සැටි දැයි මෙසේ අර්‍ථණාවශාන කොටැ ඇති සියල්ල කියා දිය යුතු. යෝගී විසිනු දු සියල්ල මනා වැ ඉගෙනැ නාතිදූරාදි පෙර කී ආකාර සේනාසනයක් කරා එළඹැ උද්ධමාතක නිමිත්තයක් සොයමින් විසිය යුතු ය. එසේ වසන්නාහු විසිනු දු අසවල් ගම් දොර හෝ වල්මුව හෝ මඟ හෝ පර්‍වත පාදයෙහි හෝ රුක් මුල හෝ සොහොනෙහි හෝ උද්ධුමාතක සරීරයක් ඇතැයි කියන්න වුන්ගේ බස් අසා පිරුණු නදී ආදියට නො තොටින් බස්නකු සේ ලහි ලහියේ නො යා යුතු. කුමක් හෙයින් ද මළ මිනියට චණ්ඩ මෘගයෝ හෝ අමනුෂ්‍යයෝ හෝ අරක් ගෙනැ සිටිති. එයින් ඔහුගේ ජීවිත විනාශය හෝ වන්නේ ය. තව ද ගමන් මඟ ගම් දොරින් නගන තොටින් හෝ කුඹුර අද්දරින් හෝ විණි නම් හැල් ගෙවිලිය ආදි විසභාග රූප හෝ ආපාථයට එන්නේ ය. ඇතැම් විට ඒ සිරුර ම විසභාග වන්නේ ය. පුරුෂයා හට ස්ත්‍රී ශරීරය ද ස්ත්‍රීහට පුරුෂ ශරීරය ද විසභාග ය. එය අළුත මළ එකක් නම් ශුභ වශයෙන් වැටහී යාමෙන් බ්‍ර‍හ්ම චරියන්තරාය හෝ වන්නේ ය. “මා වැන්නේකුට මෙය බැරි නොවේ ය” යි ඉදින් තමා සැලකේ නම් එවැන්නක් විසින් විසභාගා රමමණය කරා ද යා යුතු. එසේ යන්නහු විසින් සංඝස්ථවිරයන්ට හෝ අන්‍ය ප්‍ර‍සිද්ධ භික්‍ෂුවකට හෝ දන්වා යා යුතු. කුමක් හෙයින් ද සොහොනෙහි අමනුෂ්‍යයන්ගේ හෝ සිංහ ව්‍යාඝ්‍රාදීන්ගේ හෝ රූප ශබ්දාදි අනිෂ්ටාරම්මණයකින් පීඩිත වූ ඒ යෝගී භික්‍ෂුහුගේ අඟ පසඟ හෝ වෙවුලා නම් කෑ අහර හෝ නැඟී ඒ නම් අන්‍ය ආබාධයෙක් හෝ වේ නම් ඒ සංඝස්ථවිර හෝ අන්‍ය ප්‍ර‍සිද්ධ භික්‍ෂු හෝ ඔහු සතු විහාරයෙහි සිව්රු රැක ගනිති. දහර භික්‍ෂූන් හෝ සාමණේරයන් හෝ යවා පිළියම් කරවති. තවද සොහොන් භූමිය නම් නිසැක තැනෙකැ යි සිතා සොරකම් කළා වූ ද නොකළා වූ ද සොරු එහි රැස් වෙති. මිනිසුන් විසින් ලුහුබඳනා ලද සොරු භික්‍ෂු ළඟ බඩු දමා ලා පලා යෙති. මිනිස්සු බඩු සහිත සොරා දුටුම්හ යි ඔහු අල්ලා ගෙනැ පෙළා ලති. එබන්දෙක් විණි නම් ඒ තෙරහු “මේ භික්‍සුහට පීඩා නො කරවු. මේ අපට දන්වා මෙ බඳු වැඩක් සඳහා එහි ගියේ ය”යි කියා මිනිසුන්ට දන්වා සැනසුම් ලබා දෙති. දන්වා යාමෙහි මේ අනුසයි. එබැවින් යට දැක්වුණු සේ භික්‍ෂු නමකට දන්වා අසුභ නිමිත්තයක් දැකීමෙහි අභිලාෂ ඇත්තහු විසින් අභිෂේක ශාලාවට යන ක්‍ෂත්‍රියකු සේ යාග ශාලාවට යන යාජකයකු සේ නිධි ස්ථානයට යන දුගියකු සේ ප්‍රීති සොම්නස් උපදවා අටුවාහි දැක්වුණු සැටියෙන් යා යුතු.

              අටුවායෙහි මෙසේ දක්වන ලදී.
              “උද්ධුමාතකං අසුභනිමිත්තං උග්ගණහන්තො එකො අදුතියො ගච්ඡති, උපට්ඨිතාය සතියං අපම්මුට්ඨාය, අන්තොගතෙහි ඉන්‍ද්‍රියෙහි අබහිගතෙන මානසෙන ගතාගතමග්ගං පච්චවෙක්ඛමානො, යස්මිං පදෙසෙ උඬුමාතකං අසුභ නිමිත්තං නික්ඛිත්තං හොති. තස්මිං පදෙසෙ පාසාණං වා වම්මික වා රුක්ඛං වා ගච්ඡං වා ලතං වා සතිමිත්තං කරොති. සාරම්මණං කරොති. සනිමිත්තං කත්‍වා සාරම්මණං කත්‍වා උඬුමාතකං අසුභ නිමිත්තං සභාවභාවතො උපලක්ඛෙති. වණ්ණතො පි ලිඞ්ගතො පි සණ්ඨානතො පි දිසතො පි ඔකාසතො පි පරච්ඡෙදතො පි සන්‍ධිතො පි විවරතො නින්නතො ථලතො සමන්නතො. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කරොති. සූපධාරිතං උපධාරෙති. සුවවත්‍ථිතං වවත්‍ථපෙති. සො තං නිමිත්තං සුග්ගහිතං කත්‍වා සූපධාරිතං උපධාරෙත්‍වා සුවවත්‍ථිතං වවත්‍ථපෙත්‍වා එකො අදුතියො ගච්ඡති උපට්ඨිතාය සතියා අසම්මුට්ඨාය අන්තොගතෙහි ඉන්‍ද්‍රියෙහි අබහිගතෙන මානසෙන ගතාගත මග්ගං පච්චවෙක්ඛමානො. සො චද්‍ධකමන්තො පි තබ්හා ගියඤ්ඤෙච වඞ්කමං අධිට්ඨාති. නිසීදන්තො පි තබ්හාගියඤ්ඤෙච ආසනං පඤ්ඤාපෙති.

              මෙහි සංක්‍ෂිප්තාර්‍ථය මෙසේ ය:-
              ‘උද්ධුමාතක අසුභ නිමිත්ත උගන්නා යෝගාවචර නො මුළා වැ එළඹැ සිටි සිහියෙක් යුක්ත වැ සංවර වූ ඉන්‍ද්‍රියයෙන් යුක්ත වැ බැහැරැ නුලු සිතින් යුක්ත වැ ගිය – ආ මඟ සලකමින් හුදෙකලා වැ යන්නේ ය. ඒ උද්ධුමාතක නිමිත්ත තිබුණු පෙදෙසෙහි පිහිටි ගල හෝ තුඹස හෝ රුක හෝ පඳුර හෝ වැල හෝ සනිමිත්ත කරන්නේ ය. සාරම්මණ කරන්නේ ය. සනිමිත්ත කොටැ සාරම්මණ කොටැ ඒ අසුභ නිමිත්ත සභාග හෙයින් සලකුණු කරන්නේ ය. හේ එය වර්‍ණ, ලිඞ්ග, පණ්ඨාන, දිසා, ඔකාස, පරිච්ඡේද, සන්‍ධි, විවර, නින්න, ඵල, සමන්ත යන ආකාරයෙන් සුග්ගහීත-සූපධාරිත-සුවවත්‍ථිත කරන්නේ ය. එසේ සුග්ගහීත-සූපධාරිත-සුවවත්‍ථිත කොටැ නො මුළා වැ එළඹ සිටි සිහියෙන් සංවර වූ ඉන්‍ද්‍රියයෙන් බැහැර නො වූ සිතින් ආ ගිය මඟ සලකමින් හුදෙකලා වැ යන්නේ ය. හේ සක්මන් කරන්නේ ද ඒ අසුභ නිමිත්ත මනස්කාර සහිත වැ ම සක්මන කරන්නේ ය. හිඳින්නේ ද ඒ මනස්කාර සහිත වැ ම හිඳින්නේ ය.

              හාත්පස නිමිති සලකුණු කැරැ ගැන්ම කවර අර්‍ථයක් ආනිසංසයක් පිණිස ද, අසමේමාහ පිණිස ය අසමේමාහානිසංස පිණිස ය.
              එකොලොස් ආකාරයෙන් නිමිති ගැන්ම කවර අර්‍ථයක් ආනිසංසයක් පිණිස ද, අසූභාරම්මණයෙහි සිත එළවා බැඳීම පිණිස ය. ඒ ආනිසංස පිණිස ය.
              ආ ගිය මඟ සැලකීම කවර අර්‍ථයක් කවර ආනිසංසයක් පිණිස ද, කර්‍මස්ථාන වීථියට මනා කොටැ පිළිපැදීම පිණිස ය. එම ආනිසංස පිණිස ය.
              ඒ යෝගාවචර ආනිසංස දක්මින් රත්න සංඥා වැ ගෞරව උපදවා ප්‍රිය කරමින් “ඒකාන්තයෙන් මම මේ ප්‍ර‍තිපදායෙන් ජරා මරණයෙන් මිදී ගන්නේමි”යි ඒ අරමුණෙහි සිත බැඳැලන්නේ ය. හේ වස්තුකාම කේලශකායෙන් වෙන් වැ -පෙ- ප්‍ර‍ථම ධ්‍යානය ලබා ගෙනැ වාසය කරන්නේ ය. ඔහු විසින් මෙසේ රූපාවචර ප්‍ර‍ථම ධ්‍යානය ලබා ගන්නා ලද්දේ වේ දිව්‍ය විහරණය ද භාවනාමය පුණ්‍ය ක්‍රියා වස්තු ද ලබා ගන්නා ලද්දේ වෙයි.”
              මේ අර්‍ථය ම මතු විස්තර කරති.
              අටුවායෙහි මෙසේ දැක්වුණු හෙයින් යමෙක් තමාගේ අසංයත වූ සිත දමනය කැරැ ගැන්ම සඳහා මළ සිරුරු දක්නට යන්නේ නම් හේ ගෙඩිය ගසා ගණයා රැස් කරවා ගෙනැ ද යේවා. කර්‍මස්ථාන ශීර්‍ෂයෙන් යන්නහු විසින් එසේ නො කොටැ දෙවන්නකු හෝ නො ගෙනැ එකලා වැ මූල කර්‍මස්ථානය සිතින් නො හැරැ එම සිහි කරමින් සොහොනෙහි සුනඛාදීන්ගෙන් වන උපද්‍ර‍ව වළකනු සඳහා සැරයටිය හෝ අන්කිසි යෂ්ටියක් හෝ ගෙනැ මූල කර්‍මස්ථානය මෙනෙහි කිරීමෙන් නුමුළා සිහි ඇති වැ චක්‍ෂුරාදි ඉන්‍ද්‍රියයන් මනා ව සංවර කොටැ ගෙනැ බැහැර නො ගිය සිහි ඇති වැ ගමන් කළ යුතු. |

              විහාරයෙන් නික්මෙත් ම අසුවල් දිගැ අසුවල් දොරින් නික්මුණෙමි යි ද්වාරය සිහියේ තබා ගත යුතු. ඉක්බිති යම් මඟකින් යන්නේ නම් ඒ මඟ “මෙය නැගෙනහිරට අභිමුඛ ව ගියේ ය, මෙය බස්නාහිරට අභිමුඛ වැ ගියේ ය, මෙය උතුරු දිගට – මෙයට දකුණු දිගට – මෙය සතර අනු දිගට අභිමුඛ වැ ගියේ ය යි ව්‍යවස්ථා කැරැ ගත යුතු. තවද මෙතැන දී වමට ගියේ ය, මෙතැන දී දකුණට ගියේ ය, මෙ තැන ගල ය, මෙ තැන තුඹස ය, මෙ තැන රුක ය, මෙ තැන ගස ය, මෙ තැන වැල යයි මෙසේ ගමන් මඟ ව්‍යවස්ථා කැරැ ගනිමින් නිමිත්ත ස්ථානයට යා යාතු ය. එසේ යත ද උඩු සුළඟට නො යා යුතු. කුමක් හෙයින් ද උඩු සුළඟට යත් ම කුණු ගඳ නැහැයේ වැදී හිස් මුල් හෝ අලළන්නේ ය. ආහාර හෝ නංවන්නේ ය. මේ නියා කුණප ස්ථානයකට ආයෙමි යි විපිළිසර හේ දනවන්නේ ය. එබැවින් උඩු සුළඟ හැරැ යටි සුළඟට යා යුතු අතර ප්‍ර‍පාතයෙක් හෝ පර්‍වතයෙක් හෝ පහණෙක් හෝ වැටෙක් හෝ කටුලැහැබෙක් හෝ දියකඩෙක් හෝ මඩ බිමෙක් හෝ වේ නම් එයින් උඩු සුළඟට යා නො හැකි නම් සිවුරු කනින් නැහැය වසා ගෙනැ යා යුතු.
              මේ ඒ යෝගී හට ගමන් වත යි.

              එසේ ගියහු විසින් ලා හෙලා අශුභ නිමිත්ත නො බලා දිසා ව්‍යවස්ථා කැරැ ගත යුතු. ඇතැම් දිසා භාගයෙක සිටියහුට අරමුණ විභූත වැ නො වැටහෙයි. සිත ද භාවනාවට යෝග්‍ය නො වෙයි. එබඳු දිසාභාග හැරැපියා අරමුණ විභූත වැ වැටහෙන සිත ද භාවනාවට යෝග්‍ය වන දිසාභාගයෙක සිටිය යුතු. එසේම වාතයට මුහුණ ලා ද පිටු පා ද නො සිටිය යුතු. වාතයට මුහුණ ලා සිටුත් ම කුණු ගඳින් පෙළීමෙන් සිත වික්‍ෂිප්ත වෙයි. වාතයට පිටුපා සිටුත් හොත් කුණපයට අධිගෘහිත අමනුෂ්‍යයෝ වූ නම් ඔහු කිපී අනර්ථ කරති. එබැවින් මඳක් අයින් වැ ඉතා අනුවාතයෙහි නො සිටිය යුතු. එසේ සිටින්නහු විසිනුදු ඉතා දුර වැ ද ඉතා ළං වැ ද නො සිටිය යුතු. පා ළඟ හෝ හිස ළඟ හෝ නො සිටිය යුතු. කුමක් හෙයින් ද ඉතා දුර වැ සිටින කල්හි අරමුණ විභූත නොවේ. ඉතා ළංවැ සිටින කල්හි බිය උපද්දි පාළඟ හෝ ඉස ළඟ හෝ සිටි කල්හි අසුභය මුළුල්ල නො පෙනෙයි. එබැවින් ඉතා දුරත් නොවැ ඉතා ළඟත් නොවැ පහසුයෙන් බැලිය හැකි මැද හරියේ සිටිය යුතු. එසේ සිටැ “තස්මිං පදෙසෙ පාසාණං වා -පෙ- ලතං වා සනිමිත්තං කරොති” යි අටුවායෙහි කී පරිදි නිමිති සැලකිය යුතු.
              …. උද්ධුමාතක අසුභය වඩන ආකාර ..වීසුද්ධි මග්ගය

              SN 05-02-07-06. මෙත්තා සූත්‍රය.

              මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
              එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

              “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ  ‘මෛත්‍රිය මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
              මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

              මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
              කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ  ‘මෛත්‍රි භාවනාව මහත්ඵල වේද , ‘මෛත්‍රි භාවනාව
              මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

              “මහණෙනි,

              • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ  ‘මෛත්‍රියෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
              • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
                ‘මෛත්‍රියෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
              • “ විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මෛත්‍රියෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
              • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මෛත්‍රියෙන් යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
              • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මෛත්‍රියෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
              • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මෛත්‍රියෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
              • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මෛත්‍රියෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                • “මහණෙනි,
                මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ මෛත්‍රිය මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

                මෛත්‍රී භාවනාව
                අන්‍යයන්ට දුක් නො වෙනවාට සැප ඇති වෙනවාට යහපතක් වෙනවාට අනුන්ගේ යහපත් අදහස් ඉටු වෙනවාට අනුන් දියුණු වෙනවාට උසස් වෙනවාට කැමති බව මෛත්‍රිය ය. අන්‍යයෝ නිදුක් වෙත්වා, නිරෝගි වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා යනාදීන් මෛත්‍රිය අන්‍යයන් කෙරෙහි නැවත නැවත පැතිරවීම: තවත් ක්‍ර‍මයකින් කියත හොත් ස්වකීය චිත්තයෙන් අන්‍යයන්ට සෙත් කිරීම මෛත්‍රී භාවනාව නම් වේ. එය නොබෝ කලකින් ම ඵල දැකිය හැකි වන්නා වූ චතුර්ථ ධ්‍යානය තෙක් ගෙන යා හැක්කා වූ භාවනාවෙකි.

                අන්‍යයන්ගේ සැපතට දියුණුවට විරුද්ධ ස්වභාවය වූ ඊර්ෂ්‍යාව උත්පත්තියෙන් ම පිහිටා තිබෙන්නා වූ මේ සත්ත්වයෝ ස්වභාවයෙන් ම අනුන්ගේ යහපතට නො කැමැත්තෝ ය. එබැවින් සත්‍ය වූ මෛත්‍රිය ඇති කර ගැනීම පහසු නො වේ. තමන්ගේ අඹුදරු ආදීන්ගේ සැපයට යහපතට කැමති බවක් මිනිසුන් කෙරෙහි ඇත්තේ ය. එය මෛත්‍රිය නොව මෛත්‍රියේ මුහුණුවර ඇති රාගය ය. එය මෛත්‍රියට සතුරු ධර්මයෙකි. වැඩිය යුත්තක් නො ව දුරු කළ යුත්තකි. “අපේ කෙනෙක අපට හොඳ කෙනෙක” යන ඇල්ම වූ හිතවත් බව රාගය ය. අල්පමාත්‍ර‍ ඇල්මකුදු නැති ව අනුන්ගේ යහපත කැමති බව ම සැබෑ මෛත්‍රිය ය. මෛත්‍රිය යි වරදවා ගෙන තමාගේ අඹු දරු ආදීන් පිළිබඳ වූ රාගය දියුණු කරන්නට නො යනු. සත්‍ය වශයෙන් අනුන් සුවපත් කරවීමේ කැමැත්ත නැති ව “සත්ත්වයෝ සුවපත් වෙත්වා. සුවපත් වෙත්වා” යි කොතෙක් කීව්ත සිතුවත් එයින් ඵලයක් නො දැකිය හැකිය. මෛත්‍රිය වනාහි වඩන තැනැත්තා ය, මෙත් කරනු ලබන සත්ත්වයෝ ය, යන දෙපක්ෂයට ම ලැබෙන ඵල ඇති භාවනාවෙකි. දෙපක්ෂයට ම ඒ ඵල ලැබෙන්නේ සත්‍ය වූ මෛත්‍රියෙනි. සත්‍ය වූ මෛත්‍රිය වැඩිය යුතු සැටි:
                “මාතා යථා නියං පුත්තං –ආයුසා ඒක පුත්ත මනුරක්ඛෙ
                එවම්පි සබ්බ භූතේසු– මානසං භාවයේ අපරිමාණං”
                යනුවෙන් මෛත්‍රී සූත්‍රයෙහි වදාරා තිබේ. “දරුවාගේ යහපත පිණිස තමාගේ ජීවිතය වුව ද පරිත්‍යාග කරන්නා වූ එක් දරුවකු ඇති මවක ඒ දරුවාට ඇති හිතවත් බව බඳු වූ මෛත්‍රිය සකල සත්ත්වයන් කෙරෙහි පැවැත්විය යුතු බව එයින් දක්වන ලදි. එක දරුවකු ඇති මවකගේ ඒ දරුවාට හිතවත් බව ඇත්ත වශයෙන් ම ඇති අවංක හිතවත් බවෙකි. එසේ අවංක වූ මෛත්‍රිය වඩතහොත් එයට ලක් වන සත්ත්වයෝ සුවපත් වෙති. එය තමාගෙන් අන්‍යයන්ට ලැබෙන මෛත්‍රී ඵලය ය. “සුවපත් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා”යි කීමෙන් හා සිතීමෙන් අන්‍යයන්ට සුවයක් නොවේ නම් එය හිස් වැඩකි. හිස් නොවන්නට නම් ඇත්ත වශයෙන් ම එයින් අන්‍යයන්ට සුවයක් ලැබිය යුතු ම ය. සත්‍ය වශයෙන් මෛත්‍රිය කරත හොත් එයින් අන්‍යයන්ට සුවයක් ලැබේ. බොහෝ සතුන් ලක් කොට කරන මෛත්‍රියෙන් ඒ සත්ත්වයනට ලැබෙන සුවය අත්‍යල්ප බැවින් එය නො දත හැකි ය. එක් පුද්ගලයකුට පමණක් වැඩි වේලාවක් මෙත් වැඩුව හොත් ඒ පුද්ගලයාට ප්‍ර‍කට වන තරමට සුවයක් ලැබේ. හොඳට ම ප්‍ර‍කට ව සුවය ලැබෙන්නේ රෝගාතුරයන්ට ය. යම් කිසි රෝගියකුට වැඩි වේලාවක් මෙත් වැඩුව හොත් එයින් ඔහුට ගුණ ලැබේ. සමහර රෝගියෝ එයින් ම සුව වෙති. එක් සත්ත්වයකුට මෙත් වැඩූ කල්හි එයින් සුවයක් ලැබෙනු දැකීමෙන් බොහෝ සත්ත්වයන්ට මෙත් කිරීමෙන් ද මෛත්‍රී චිත්ත ශක්තියේ සැටියට මඳ වූ සුවයක් නමුත් ලැබෙන බව පිළිගත යුතු ය. එය එසේ ම පිළිගනෙ සත්ත්වයනට යහපතක් කිරීමේ අදහසින් යහපතක් කිරීමක් වශයෙන් මෙත් වැඩීම කළ යුතු ය.

                මෙත් වැඩීම සඳහා භාවිතයට සුදුසු වචන බොහෝ ය. ඒවායින් එක් වචනයක් හෝ කීපයක් හෝ බොහෝ ගණනක් හෝ ගෙන තමාගේ කැමැත්තේ සැටියට මෙත් වැඩීම කළ හැකිය. එහෙත් තමාට නො තේරෙන වචන එයට සුදුසු නැත.
                වෛර නැත්තෝ වෙත් වා!
                දොම්නස් නැත්තෝ වෙත් වා!
                නිදුක් වෙත් වා!
                සුවපත් වෙත් වා!
                යන වචනවලින් මෙහි භාවනා ක්‍ර‍මය දක්වනු ලැබේ. පියදාස නමැත්තා හට මෙත් කරනවා නම් “පියදාස වෛර නැත්තේ වේවා. දොම්නස් නැත්තේ වේවා. නිදුක් වේවා. සුවපත් වේවා” යි මෙත් කරනු. “පියදාස වෛර නැත්තේ වේවා” යන්නෙන් අදහස් කළ යුත්තේ අන්‍යයන් නිසා පියදාසගේ සිත්හි හටගත් වෛර ඇත්නම් ඒවා ද පියදාස ගැන අන්‍යයන්ගේ සිත්හි හටගත් වෛර ඇත්නම් ඒවා ද, පියදාස ගැන අන්‍යයන්ගේ සිත්හි හටගත් වෛර ඇත්නම් ඒවා ද නැති වී, අලුත් වෛර ද ඇති නො වී පියදාස සම්පූර්ණයෙන් වෛරයන් ගෙන් මිදුනෙක් වේවා කියා ය.

                පියදාසගේ සිත්හි අන්‍යයන් ගැන වෛර ඇති නම් ඒ අය දකින සිහි වන අවස්ථාවල පියදාසට ඇති වන්නේ දොම්නසකි. නො සතුටකි. එසේ ම පියදාසට වෛර කරන අන්‍යයන් නිසා ද ඔහුට ඇති වන්නේ දොම්නස් ය. “පියදාස දොම්නස් නැත්තේ වේවා” යනුවෙන් අදහස් කළ යුත්තේ තමාගේ හා අන්‍යයන්ගේ වෛර නිසා ඇති විය හැකි වූ ද අන් කරුණු නිසා ඇති විය හැකි වූ ද දොම්නස්වලින් මිදී පියදාස සතුටින් වාසය කරන්නෙක් වේවා කියා ය.

                සමූහයකට මෙත් කිරීමේ දී වෛර නැත්තෝ වෙත් වා යනුනේ අදහස් කරනුයේ ඒ සමූහයට අයත් එක් එක් පුද්ගලයකුගේ සිත්හි අන්‍යයන් ගැන ඇති වූ ද ඇති වන්නා වූ ද ඒ එක් එක් අයකු ගැන අන්‍යයන්ගේ සිත්වල ඇති වූ ද ඇති වන්නා වූ ද වෛරවලින් ඒ සෑම දෙනාම මිදෙත් වා කියා ය.

                මෙසේ මෙත් පැතිරවීම සඳහා භාවිත කරන වචන වල වගන්තිවල අර්ථය හොඳින් තේරුම් ගෙන සිය බසින් ම භාවනා කළ යුතු ය. මේ මෛත්‍රී භාවනාව සතර ඉරියව්වෙන් ම පහසුවෙන් කළ හැකි භාවනාවෙකි. එය කරන කල්හි ද්වේෂයේ හා නො ඉවසීමේ ද වෛරයේ ද ආදීනව හා මෛත්‍රියෙහි අනුසස් ද සලකා පළමු කොට තමාට ම මෛත්‍රිය කරගත යුතු ය. සෑම දෙන ම තමන්ගේ සැපයට තමන්ගේ යහපතට කැමතියන් වන බැවින් පහසුවෙන් තමාට මෛත්‍රිය කරගත හැකිය.
                “මම වෛර නැත්තේ වෙම්වා! –දොම්නස් නැත්තේ වෙම් වා!
                නිදුක් වෙම්වා! –සුවපත් වෙම්වා!” යි
                කීප වාරයක් තමාට ම මෛත්‍රිය කර ගෙන, තමා මෙන් ම අන්‍යයන් ද සැපයට කැමති බව හා දුකට නො කැමති බව ද තමා කෙරෙහි මෙන් ම අන්‍ය සත්ත්වයන් කෙරෙහි ද මෛත්‍රී පතුරුවන්නට පටන් ගත යුතු ය. ධ්‍යාන ලැබීමේ බලාපොරොත්තුව ඇතිව මෙත් වඩන්නවුන් විසින් පටන් ගැන්මේ දී හැමට ම මෙත් වඩන්නට නො ගොස් පහසුවෙන් මෛත්‍රිය කළ හැකලි එක් යහපත් පුද්ගලයකු තෝරා ගෙන ඒ තැනැත්තාට ම මෛත්‍රිය කළ යුතු ය. සාමාන්‍යයෙන් මෙත් වඩන්නවුන් විසින් ද එක්වරට ම සැම සතුන්ට මෙත් කරන්නට නො ගොස් සත්ත්වයන් කොටස් වලට බෙදා ගෙන මතු දැක්වෙන පරිදි මෙත් වැඩිය යුතුය.

                භාවනා වාක්‍යය

                • මම වෛර නැත්තේ වෙම් වා, දොම්නස් නැත්තේ වෙම් වා, නිදුක් වෙම් වා, සුවපත් වෙම්වා.
                • මාගේ හිතවත්හු වෛර නැත්තෝ වෙත්වා, දොම්නස් නැත්තෝ වෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා.
                • මාගේ සතුරෝ වෛර නැත්තෝ වෙත්වා, දොම්නස් නැත්තෝ වෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා.
                • මා හට මධ්‍යස්ථ සත්ත්වයෝ වෛර නැත්තෝ වෙත්වා, දොම්නස් නැත්තෝ වෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා.
                • සකල සත්ත්වයෝ වෛර නැත්තෝ වෙත්වා, දොම්නස් නැත්තෝ වෙත්වා, නිදුක් වෙත්වා, සුවපත් වෙත්වා.

                  • ප්‍රදේශ වශයෙන් මෙත් වැඩීම
                  (වෛර නැත්තෝ වෙත්වා යනාදිය යොදාගත යුතු)

                  • මේ ගෙයි වසන සකල සත්ත්වයෝ……
                  • මේ වත්තේ (ආරාමයේ) සකල සත්ත්වයෝ…..
                  • මේ ගමේ (නගරයේ) සකල සත්ත්වයෝ……
                  • මේ දිවයිනේ සකල සත්ත්වයෝ…….
                  • මේ දිවයිනෙන් ඔබ වෙසෙන සකල සත්ත්වයෝ…..
                  • සැම තැන ම වෙසෙන සකල සත්ත්වයෝ…….
                  • පොළොවෙහි වෙසෙන සත්ත්වයෝ…..
                  • ජලයේ වෙසෙන සත්ත්වයෝ……
                  • අහසේ වෙසෙන සත්ත්වයෝ…….
                  • සකල සත්ත්වයෝ……

                    • දිසා වශයෙන් මෙත් වැඩීම.

                    • නැගෙනහිර දිග සකල සත්ත්වයෝ…..
                    • දකුණු දිග සකල සත්ත්වයෝ….
                    • බස්නාහිර දිග සකල සත්ත්වයෝ….
                    • උතුරු දිග සකල සත්ත්වයෝ….
                    • ගිනිකොන දිග සකල සත්ත්වයෝ….
                    • නිරිත දිග සකල සත්ත්වයෝ….
                    • වයඹ දිග සකල සත්ත්වයෝ….
                    • ඊසාන දිග සකල සත්ත්වයෝ….
                    • යට සිටින සකල සත්ත්වයෝ….
                    • උඩ සිටින සකල සත්ත්වයෝ….
                    • දශ දිශාවේ සිටින සකල සත්ත්වයෝ….

                      • වෛර නැත්තෝ වෙත්වා, දොම්නස් නැත්තෝ වෙත්වා, නිදුක් වෙත් වා, සුවපත් වෙත් වා.

                      තම තමන්ගේ කැමැත්තේ සැටියට මෙසේ නැවත නොයෙක් ක්‍ර‍මවලට සත්ත්වයන් කොටස් කොට මෙත් වැඩිය හැකි ය. කෙසේ කළත් වරදක් නැත. නිදුක් වෙත් වා, නීරෝගී වෙත් වා, සුවපත් වෙත් වා යන වගන්ති තුනෙන් මෙත් වැඩීම ද යහපති.

                      මෙත් වැඩීමේ අනුසස්

                      මෙත් වැඩීමේ අනුසස් එකොළොසක් ඇති බව අංගුත්තර නිකායේ ඒකාදසක නිපාතයේ මෛත්‍රී සූත්‍රයේ දක්වා තිබේ. ඒ මෙසේ ය.

                      1. ගෙරවීම් දත් සැපීම් කෙඳිරීම් නන්දෙඩවීම් ඒ මේ අත පෙරළීම් ආදියෙන් තොර ව සැපසේ නින්ද යාම.
                      2. කෙඳිරීම් ඈනුම් ඇරීම් ඇඟ මැලි කැඩීම් ආදියෙන් තොර ව පද්මයක් පුබුදු වන්නාක් මෙන් සැපසේ නින්දෙන් පිබිදීම.
                      3. සර්පයන්ට ඇතුන්ට සොරුන්ට සතුරන්ට හසුවීම් ආදි නපුරු ස්වප්න නො දැකීම.
                      4. ගෙලපැළඳි මුතු හරක් මෙන් පද්මයක් මෙන් සෑම මිනිසුන්ට ම ප්‍රියයකු වීම.
                      5. විශාක ස්ථවිරයන් මෙන් දෙවියන්ට ප්‍රියයකු වීම.
                      6. දෙවියන් විසින් ආදරයෙන් ආරක්ෂා කරනු ලැබීම.
                      7. ගින්නෙන් හා විෂයෙන් ද ආයුධවලින් ද අනතුරු නො ලැබීම.
                      8. වහා සිත සමාධියට (එකඟ බවට) පැමිණීම.
                      9. මුහුණේ පැහැය බැබළීම.
                      10. නුමුළා ව කාලක්‍රියා කරන්නට ලැබීම.
                      11. මෛත්‍රී ධ්‍යානය උපදවා ගත් තැනැත්තා හට ඒ ජාතියේ දී ම රහත් නොවිය හැකි නම් මරණින් මතු බඹලොවට යා හැකි වීම යන මේ එකොළොස මෛත්‍රියේ ආනිසංසයෝ ය.

                        12. මෙත් වඩන්නා වූ විශාඛ ස්ථවිරයන් වහන්සේ සිතුල් පව්වේ විහාරයක සාර මසක් වැස, පසු දින අන් තැනකට වන්නට සිතා රාත්‍රියේ සැතපුණු කල්හි එහි ගසක වෙසෙන දෙවියෙන් උන්වහන්සේගෙන් වෙන්වීම ගැන ශෝකයෙන් විහාරයේ පඩි පෙළ උඩ සිට හැඬුවේ ය.

                        මෙත් වඩමින් වනයේ විසූ සාම කුමාරයාණන් හා ඒ වනයෙහි විසූ සිංහ ව්‍යාඝ්‍රාදි චණ්ඩ මෘගයෝ ද මිතුරු ව වාසය කළෝය.

                        සිරිමා නමැති ගණිකාව විසින් හිස මත හෙලූ උණු තෙලින් මෙත් සිතින් විසූ උත්තරා උපාසිකාවගේ හිස නො දැවුණේ ය.

                        උදේන රජු විසින් සාමාවතී දේවිය ප්‍ර‍ධාන කොට ඇති පන්සියයක් ස්ත්‍රීන් පෙළට සිටුවා එක ඊ පහරින් ම මරණු පිණිස විද යැවූ ඊය ඔවුන්ගේ මෛත්‍රී බලයෙන් පොල් කොළයක් සේ ම බිම වැටුණේ ය.

                        අප මහා බෝසතාණන් වහන්සේ එක් ජාතියක දී සත් වසක් මෙත් වඩා ඒ පිනෙන් සත් කපක් මිනිස් ලොවට නො පැමිණ බඹලොව විසූහ. සතිස් වරෙක සක් දෙව් රජ වූහ. වාර සියගණනක සක්විති රජ වූහ. බොහෝ ජාතිවල දඹදිව අග රජ වූහ.

                        “ස්‍යෙථාපි භික්ඛවේ රත්තියා පච්චූස සමයං ඔසධි තාරකා භාසතො ච තපතෙ ච විරොචති ච, එවමෙව ඛො භික්ඛයෙනි කානිචි ඔපයිකානි පඤ්ඤකිරිය වත්ථූනි සබ්බානි තානි මෙත්තාය චෙතො විමුත්තියා කලං නාග්ඝති සෝළසිං. මෙත්තායෙව තානි චෙතොවිමුත්ති භාසතෙ ච තපතෙ ච විරොචති ච”

                        මහ‍ණෙනි, රාත්‍රියේ අවසාන කාලය වූ බලවත් උදෑසන කාලයේ ඕෂධී තාරකාව යම් සේ ආලෝකවත් ව බබළා ද, මහණෙනි; එ පරිද්දෙන් (මෙත්තා චේතෝ විමුක්තිය බබළා) භවභෝග සම්පත් ගෙන දෙන්නා වූ යම් කිසි පුණ්‍ය ක්‍රියා වස්තූහු වෙත් ද ඒ සියල්ලෝ ම මෙත්තා චේතෝ විමුත්තියේ සොළොස්වන කලාව පමණට නො අගනාහ. මේ චේතෝ විමුත්තිය ම ඒවා ඉක්මවා ආලෝකවත් ව බබළාය යනු එහි තේරුම යි.

                        තව ද මෙත් වඩන භික්ෂුවට දෙන්නා වූ දානය දායකයාට විශේෂයෙන් ම මහත්ඵල වන බව ද, මෙත් වඩන භික්ෂුවට සිව් පසයෙන් උවටැන් කරන දායකයා මහා සාගරයේ ජලස්කන්ධය සේ මහත් වූ පුණ්‍යස්කන්ධයක් ලබන බව ද මෙත් වඩන භික්ෂුව, සිව්පසය සපයන දායකයන්ට ණය කාරයකු නො වී රහතන් වහන්සේ කෙනකු මෙන් ස්වාමිත්වයෙන් සිව්පසය වළඳන බව ද,

                        “අච්ඡරා සඞ්ඝාත මත්තම්පි චේ භික්ඛවෙ භික්ඛු මෙත්තං චිත්තං ආසෙවති. අයං වුච්චති භික්ඛවෙ භික්ඛු අරිත්තජ්ඣානො විහරති සත්ථු සාසනකරො ඔවාද පටිකරො අමොඝං රට්ඨපිණ්ඩං භුඤ්ජති කො පන වාදො යෙ නං බහුලීකරොන්ති”

                        යනුවෙන් තථාගතයන් වහන්සේ විසින් ප්‍ර‍කාශිත ය. “මහණෙනි, යම් මහණෙක් අසුරු සැණක් පමණ කාලයෙහි මුත් මෛත්‍රී චිත්තය සේවනය කෙරේ ද, මහණෙනි, ඒ මහණ ධ්‍යානයෙන් නො හිස් ව වාසය කරන්නේ ය යි ද, ශාස්තෘන් වහන්සේගේ අවවාදය පිළිපදින්නේ යයි ද, රටුන් දෙන ආහාර නොසිස් කොට වළඳන්නේ යයි ද කියනු ලැබේ. යම් කෙනෙක් ඒ මෛත්‍රිය බොහෝ කොට කෙරෙත් නම් ඔවුන් ගැන කියනු ම කවරේ ද? යනු එහි තේරුම යි.

                        “ඒකම්පි චෙ පාණ මදුට්ඨචිත්තො–මෙත්තායති කුසලී තෙන හොති,
                        සබ්බේ ච පාණෙ මනසානුකම්පි–පහුතමයයෝ පකරොති පුඤ්ඤං
                        ඉදින් අදුෂ්ට චිත්තයෙන් එක් සත්ත්වයකු හට ද මෙත් කෙරේ නම් එයින් පින් ඇත්තේ වේ. සකල සත්ත්වයන්ට සිතින් අනුකම්පා කරන්නා වූ (මෙත් කරන්නා වූ) ආර්‍ය්‍ය තෙමේ බොහෝ පින් කෙරේ ය යනු එහි තේරුමයි.

                        SN 05-02-07-07. කරුණා සූත්‍රය

                        “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                        එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

                        “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ කරුණාව මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
                        මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

                        මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
                        කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ කරුණාව මහත්ඵල වේද ,
                        මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

                        “මහණෙනි,

                        • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ කරුණාවෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                        • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
                          කරුණාවෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                        • “ විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ කරුණාවෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                        • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ කරුණාවෙන් යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
                        • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ කරුණාවෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                        • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ කරුණාවෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                        • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ කරුණාවෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                          • “මහණෙනි,
                          මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ කරුණා භාවනාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

                          කරුණා භාවනාව:
                          තමාට දුක් ඇතිවීම නො ඉවසන්නාක් මෙන් අනුන්ට දුක් ඇතිවීමත් නො ඉවසන ස්වභාවය, දුඃඛිතයන් දුකින් මුදවනු කැමති ස්වභාවය, අනුන්ගේ දුක් ගැන කම්පා වන ස්වභාවය කරුණාව ය. කරුණා සහගත සිත් නැවත නැවත පැවැත්වීම කරුණා භාවනාව ය.
                          එය කරනු කැමති යෝගාවචරයා විසින් පළමුවෙන් අත්පා කැඩීමක් නිසා හෝ සුව නො වන රෝගයක් නිසා හෝ කිසි රැකියාවක් කර ගත නො හෙන, අනුන්ගෙන් යමක් ඉල්ලා කා ජීවත්වන පරම දුඃඛියකු සොයා ඔහුගේ දුක නුවණින් සලකා “මහා දුකට පැමිණ සිටින මේ අසරණයා දුකින් මිදේවා! මිදේවා!” යි ඔහු කෙරෙහි කරුණාව පැවැත්විය යුතු ය. ඉක්බිති දුකට පත් තමාගේ ප්‍රිය පුද්ගලයන් කෙරෙහි ද මධ්‍යස්ථයන් කෙරෙහි ද සතුරන් කෙරෙහි ද කරුණාව පැවැත්විය යුතු ය. තමා ගැනත් තමාගේ හිතවතුන් ගැනත් මධ්‍යස්ථයන් ගැනත් සතුරන් ගැනත් සම කරුණාව ඇති කර ගෙන භාවනාවෙහි යෙදෙන්නවුන්ට දුඃඛිත සත්ත්වයන් අරමුණු කොට කරුණා ධ්‍යානය උපදී.
                          සාමාන්‍යයෙන් කරුණා භාවනාව කරන්නවුන් විසින් ඒ ඒ සත්ත්වයන්ගේ දුක් නුවණින් සලකා “මේ සත්ත්වයෝ මේ දුක්වලින් මිදෙත්වා!” යි කරුණාභාවනාව කළ යුතු ය. කරුණාවට ලක් කර ගත නො හෙන සත්ත්වයෙක් නැත. සුඛිතයන් වශයෙන් සලකන සත්ත්වයන්ට ද බොහෝ දුක් නැත්තේ ය. නොයෙක් පව් කම් කරමින් පස්කම්සැප විඳිමින් ප්‍රීති වන ජනයා සැප විඳින්නන් සේ පෙනෙතත් මරණින් මතු ඔවුහු මහ දුකට පත්වන්නාහ. ඒ බව සලකා ඔවුන් කෙරෙහි කරුණාව පැවැත්විය හැකිය. මහත් සම්පත්තියෙන් කල් යවන සිටුවරු රජවරු ද කලක දී මැරී ඒ සම්පත්තියෙන් පිරිහෙන්නාහු ය. දහස් ගණන් දෙවඟනන් පිරිවරාගෙන සිත්කලු විමන්වල හා නන්දනාදි උයන්වල කම් සැපයෙන් ප්‍රීති වන දෙවිවරු ද, මහ ගිනිකඳන් සේ දිලෙන කල්ප ගණන් ආයු ඇති බ්‍ර‍හ්ම රාජයෝ ද පින් කෙළවර වීමෙන් ඇද වැටෙන්නාහ. මෙසේ නුවණින් සලකා සැම දෙනා කෙරෙහි ම “මේ සත්ත්වයෝ දුකින් මිදෙත්වා” යි කරුණාව පැවැත්විය යුතු ය

                          SN 05-02-07-08. මුදිතා සූත්‍රය.

                          “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                          එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

                          “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ මුදිතා භාවනාව මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
                          මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

                          මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
                          කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ අට්ඨික සඤ්ඤාව මහත්ඵල වේද ,
                          මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

                          “මහණෙනි,

                          • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ මුදිතාවෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                          • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
                            මුදිතාවෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                          • “මහණෙනි, විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මුදිතාවෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                          • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මුදිතාවෙන් යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
                          • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මුදිතාවෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                          • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මුදිතාවෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                          • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ මුදිතාවෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                            • “මහණෙනි,
                            මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ මුදිතා භාවනාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

                            [මුදිතා භාවනාව:
                            සුඛිත පුද්ගලයන් ගැන සතුටුවන ස්වභාවය මුදිතා භාවනාව ය. ධ්‍යාන ලැබීම සඳහා එය කරනු කැමති යෝගාවචරයා විසින් ප්‍රිය මනාප දූ දරුවන් ඇතිව යහපත් නෑ මිතුරන් ඇතිව, සුන්දර ගෘහ-යාන-වාහන-වස්ත්‍රාභරණ-ආහාර-පාන ඇතිව, නිරෝගීව, කාය චිත්ත, සුඛයෙන් වෙසෙන ප්‍රිය පුද්ගලයකු අරමුණට ගෙන “මොහු කිසිවකින් අඩු පාඩුවක් නැතුව, කිසි කාය චිත්ත, පීඩාවක් නැතිව, සුවසේ වාසය කරනවා. අනේ හොඳා! අනේ හොඳා!!” යි මුදිතා භාවනාව කළ යුතුය. මෙසේ එක් කෙනෙකුගෙන් පටන් ගෙන ක්‍ර‍මයෙන් මුදිතාව මහත් කළ යුතු ය. මොහු නිසා මොහුගේ අඹු දරුවෝ සැපසේ වෙසෙන්නාහ යි සලකා ඔවුන් කෙරෙහි මුදිතාව පැවැත්විය යුතු ය. මොහු නිසා මොහුගේ නෑ මිතුරෝ අසල්වැසියෝ සුවසේ වෙසෙන්නාහ යි ඔවුන් කෙරෙහි මුදිතාව පැවැත්විය යුතු ය. මෙසේ ක්‍ර‍ම ක්‍ර‍මයෙන් තමාගේ හිතවතුන් කෙරෙහි ද, මධ්‍යස්ථයන් කෙරෙහි ද සතුරන් කෙරෙහි ද මුදිතාව පැවැත්විය යුතු ය. සෑම දෙනා කෙරෙහි ම මුදිතාව සමව පැවැත් විය හැකි තත්ත්වයකට පැමිණීමෙන් පසු මුදිතා ධ්‍යානය ලැබිය හැකි ය.

                            සාමාන්‍ය ක්‍ර‍මයට මුදිතාව වඩනු කැමැතියන් විසින් සත්ත්වයන්ගේ සුඛිත භාවය කල්පනා කර “මේ සත්ත්වයෝ සුවසේ වෙසෙන්නාහ. අනේ හොඳය: අනේ හොඳය” කියා මුදිතාව පැවැත්විය යුතු ය. සුඛිතයකු වශයෙන් නො සැලකිය හැකි සත්ත්වයෙක් ද නැත. බ්‍ර‍හ්ම ලෝකයෙහි මහානුභාව සම්පන්න බ්‍ර‍හ්ම රාජයෝ ප්‍රීතිය ම ආහාර කොට ඉතා සුවසේ කල්ප දහස් ගණන් ජීවත් වන්නාහ. චාතුර්මහාරාජිකාදි දිව්‍ය ලෝකයන්හි බොහෝ දෙවිවරු රත්නයන් ගෙන් බබලන පරම සුන්දර විමානයන්හි අප්සරාවන් පිරිවරා ඉන්ද්‍රියයන් පිනවමින් සුවසේ වෙසෙන්නාහ. මිනිස් ලොව රජවරු සිටුවරු හා සාමාන්‍ය ධනවත්හු ද හොඳින් කා බී ඇඳ පැළඳ ස්වකීය ඥාති මිත්‍ර‍යන් හා ප්‍රීතියෙන් වෙසෙන්නාහ. දුප්පත් ජනයා ද කෙසේ හෝ ඔවුන්ට උවමනා ආහාර පානාදිය ලබා ගෙන ප්‍රීති වන්නාහ. ආපායික සත්ත්වයෝ ද කවදා හෝ ඒ දුකින් මිදී ප්‍රීති වන්නාහ. මෙසේ ඒ ඒ සත්ත්වයන්ගේ සුඛිතත්වය නුවණින් සලකා සියල්ලන් ගැන ම මුදතාව වැඩිය හැකිය.
                            ….අභිධර්ම මාර්ගය.]

                            SN 05-02-07-09. උපෙක්ඛා සූත්‍රය

                            “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                            එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

                            “මහණෙනි,
                            වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ උපෙක්ඛාව’ (සියළු සත්වයන් කෙරෙහි මැදහත් බව)මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
                            මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

                            මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
                            කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ උපේක්ඛාව මහත්ඵල වේද ,
                            මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

                            “මහණෙනි,

                            • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ උපේක්ඛාවෙන් යුක්තව සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                            • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ
                              උපේක්ඛාවෙන් යුක්තව ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                            • “මහණෙනි, විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උපේක්ඛාවෙන් යුක්තව විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                            • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උපේක්ඛාවෙන්යුක්තව පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
                            • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උපේක්ඛාවෙන් යුක්තව පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                            • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උපේක්ඛාවෙන් යුක්තව සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                            • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ උපේක්ඛාවෙන් යුක්තව උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                              • “මහණෙනි,
                              මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ උපේක්ඛා භාවනාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

                              [උපේක්ෂා භාවනාව
                              සත්ත්වයන් ගැන පවත්වන මධ්‍යස්ථතාව උපේක්ෂාව ය. උපේක්ෂා භාවනාවෙන් ලැබිය හැක්කේ පඤ්චම ධ්‍යානය පමණෙකි. උපේක්ෂාව වඩා පඤ්චම ධ්‍යානය ලැබිය හැක්කේ ද කලින් අන් භාවනාවකින් ප්‍ර‍ථම ද්විතීය තෘතීය චතුර්ථ ධ්‍යානයන් ලබා ඇති යෝගාවචරයනට පමණෙකි.
                              උපේක්ෂාව වඩනු කැමතියන් විසින් ලෝක තත්ත්වය නුවණින් සලකා සත්ත්වයන් ගැන මධ්‍යස්ථ විය යුතු ය. ලාභාලාභාදි ලෝක ධර්ම අට සැම සත්ත්වයන්ට ම පැමිණෙන්නේ ය. ලෝකස්වභාවය කෙනකුගේ කැමැත්තේ සැටියට වෙනස් නොවන්නේ ය. “සැම දෙනා ම ලෝක ධර්මයට යටත් වන්නාහ. ලෝකයා තමාගේ කැමැත්තේ සැටියට පැවැත්වීමට සමතෙක් නැත. මේ සත්ත්වයෝ තම තමන්ගේ කර්මානුරූපව සුව දුක් ලබන්නෝ ය. නො මග යාමෙන් සත්ත්වයෝ දුකට පත් වන්නාහ. සුමග ගමන් කිරීමෙන් සැපතට පත් වන්නාහ. කෙනකු විසින් සුවපත් වෙත්වා යි පැතීමෙන් ඔවුහු සුවපත් නො වන්නාහ. දුකින් මිදෙත්වා යි පැතීමෙන් දුකින් නො මිදෙන්නාහ. එබැවින් ලෝක විචාරණය පලක් නැති මහන්සි වීමකි: මෙසේ ලෝක තත්ත්වය සලකා “මේ සත්ත්වයෝ තම තමන්ගේ කර්මය පරිදි සුව දුක් ලබන්නාහ” යි උපේක්ෂාව වැඩිය යුතු ය.]

                              SN 05-02-07-10. ආනාපානසති සූත්‍රය.

                              “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                              එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

                              “මහණෙනි, වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ ‘ආනාපාන සතිය’ (ආශ්වාස ප්‍රශ්වාස පිළිබඳ සිහිය) මහත් ඵල ඇත්තී වෙයි.
                              මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

                              මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ
                              කෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ ආනාපාන සතිය මහත්ඵල වේද ,
                              මහත් අනුසස් ඇති වෙයිද?

                              “මහණෙනි,

                              • විවෙකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ සිතින් ආනාපාන සති භාවනාව කරමින් සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                              • විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ සිතින් ආනාපාන සති භාවනාව කරමින් ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                              • “මහණෙනි, විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ සිතින් ආනාපාන සති භාවනාව කරමින් විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                              • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ සිතින් ආනාපාන සති භාවනාව කරමින් පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
                              • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ සිතින් ආනාපාන සති භාවනාව කරමින් පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                              • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ සිතින් ආනාපාන සති භාවනාව කරමින් සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                              • “විවේකය ඇසුරුකළ, විරාගය ඇසුරුකළ, නිරෝධය ඇසුරුකළ, නිවනට නැමුණාවූ සිතින් ආනාපාන සති භාවනාව කරමින් උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                • “මහණෙනි,
                                මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල ලෙස වඩන ලද්දාවූ ආනාපාන සති භාවනාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි

                                ආනාපානසති භාවනාව

                                ආන යනු ආශ්වාසයට (නාසයෙන් ශරීරය තුළට ඇද ගන්නා වාතයට) නමෙකි. අපාන යනු ප්‍ර‍ශ්වාසයට (නාසයෙන් පිට කරන වාතයට) නමෙකි. ආන අපාන යන වචන දෙක සන්ධි වීමෙන් ආනාපාන කියා වේ. ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස දෙක අරමුණු කොට පවත්නා සිහිය ආනාපානසති නම් වේ. නැවත නැවත පැවැත්වීම් වශයෙන් ඒ සිහිය දියුණු කිරීම ආනාපානසති භාවනාව ය. සියලු ම ලොව්තුරා බුදුවරයන් බුදුබවට පැමිණෙන්නේ ආනාපානසති භාවනාව පදනම කරගෙන ය. ආනාපාන සතියේ මාර්ගයෙන් ලොව්තුරා බුදුබවට හා පසේ බුදුබවට ද රහත් බවට ද පැමිණියා වූ උත්තම පුද්ගලයන්ගේ ප්‍ර‍මාණයක් නැත්තේ ය. මේ ආනාපාන සති සමාධිය බුදුන් වහන්සේ විසින් වර්ණනා කර තිබෙන්නේ මෙසේ ය.

                                අයම්පි ඛො භික්ඛවෙ, ආනාපානසතිසමාධි භාවිතො බහුලීකතො සන්තො චෙව පණිතො ච අසෙචනකො ච සුඛරො ච විහාරො උප්පන්නුප්පන්නෙ ච පාපකෙ අකුසලෙ ධම්මේ ඨානසො අන්තරධාපෙති වූපසමෙති.

                                මහණෙනි, වඩනා ලද්දා වූ නැවත නැවත පුරුදු කරන ලද්දා වූ මේ ආනාපාන සති සමාධිය ශාන්ත ද වේ. ප්‍ර‍ණීත ද වේ. ස්වභාවයෙන් ම මිහිරි ද වේ. කායික චෛතසික සුඛයට හේතු ද වේ. උපනුපන් ලාමක වූ අකුශල ධර්මයන් සැණෙකින් අතුරුදහන් කෙරේය සන්සිඳුවාය යනු එහි තේරුම යි.

                                මේ භාවනාව කරන්නට බලාපොරොත්තු වන සත්පුරුෂයා විසින් පළමු කොට ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස දෙක ගැන දැන ගත යුතු ය. නාසයේ අග මහත් ය. ඒ මහත් කොටස අඟලකුත් ඇති නැති තරම් ය. ඊට උඩින් ඇත්තේ කුඩා සිදුරෙකි. ඒ සිදුරෙන් පිටතට එන වායු ධාරාව වතුර පිරුණු බඳුනක කුඩා සිදුරකින් පිටතට විදින ජලධාරාවක් වැනි ය. ඒ වායුධාරාව දික් නාසය ඇතියවුන්ගේ නාසයේ අග ඇතුළු පැත්තේ සැපෙමින් පිට වන්නේ ය. නාසගේ අග පහතට නැමී ඇති අයට එය වඩාත් ප්‍ර‍කට ය. එසේ පහතට නො නැමුණු නාස්වල එය සැපෙන්නේ ඉතා ස්වල්ප වශයෙනි. එ බැවින් නො නැමුණු නාස් ඇතියවුන් විසින් එය බොහෝ පරීක්ෂාකාරීව සිට තේරුම් ගත යුතු ය. පුඩු මහත් වූ කෙටි නාස් ඇතියවුන් ගේ නාස් අග්වල ඒ වායුධාරාව නො සැපේ. එය ඔවුන්ගේ උඩුතොලේ අග සැපේ. එය ද තොල්වල හා නාසයේ පිහිටීමේ සැටියෙන් සමහරුන්ගේ තොල් අග තදින් ද සමහරුන්ගේ තොල් අග තේරුම් ගන්නට බැරි පුළුවන් තරමට ද සැපේ.

                                භාවනාවට පටන් ගන්නා සෑම දෙනා විසින් ම පළමුකොට තදින් හුස්ම ඉහළ පහළ ගෙන වායුධාරාව සැපෙන තැන සොයා ගත යුතු ය. තේරුම් ගත යුතු ය. ආනාපාන භාවනාව පුරුදු කර නැතියවුන්ට වායුධාරාව සැපෙන තැන දත හැකි වන්නේ තදින් හුස්ම හෙළන විට ය. තදින් හුස්ම හෙළා එය සැපෙන තැන දැන ගත් පසු සිහි කල්පනාවෙන් සිටියාම සෙමින් එන වායුධාරාව ද සැපෙනු දත හැකි ය. සැපෙන තැන දැන ගැනීමට නිතර ම තදින් හුස්ම හෙළමින් භාවනා කරන්නට ගිය හොත් ඉක්මනින් වෙහෙසට පත් වී භාවනා නො කළ හැකි තැනට පත් වන නිසා නියම භාවනාවට බසින්නට මත්තෙන් ම ප්‍ර‍කෘති ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව තේරුම් ගත හැකි වන තැනට පුරුදු කරගත යුතු ය. වෙහෙස නැති ව භාවනාවෙහි යෙදිය හැකි වන්නේ ප්‍ර‍කෘති ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස දෙක සිතට හසු කර ගැනීමට සමර්ථ වූ විට ය.

                                නාසයෙන් ඇතුළු වන වායුව එක් නළයක් දිගේ ගොස් දෙකට බෙදී පෙණහලුවලට ඇතුළු වන නමුත් යෝගාවචරයන්ට වැටහෙන්නේ එක ම ධාරාවක් වශයෙන් පෙකණිය දක්වා බැස ගොස් නැවත ඉහළ එන සේ ය. භාවනාවේ පරමාර්ථය ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව ගමන් කිරීමේ ආකාරය සත්‍ය වශයෙන් සෙවීම නොව සිත එකඟ කිරීම ය.

                                එ බැවින් සිතට වැටහෙන පරිදි එක ධාරාවක් වශයෙන් පෙකණිය දක්වා බැස යන්නක් සැටියට ම සැලකිය යුතු ය. නාස් සිදුරු දෙකින් නිරතුරු ව ම එක ගණනට ම වායුව එහා මෙහා ගමන් කරන්නේ ද නො වේ. ඒ දෙකින් එකක් නිතරම වාගේ වැසී පවතී. එකකින් වායුව එහා මෙහා ගමන් කරයි. සමහර අවස්ථාවලදී දෙකින් ම සමව ද වායුව ගමන් කරයි. එබඳු අවස්ථා අඩු ය. ඒ ගැන වැඩි විස්තර දැන ගනු කැමති නම් නළ ශාස්ත්‍ර‍ පොත්වලින් දත යුතු ය. භාවනා කිරීමේදී වායුධාරා දෙකක් නාස් පුඬු දෙකින් වෙන වෙන ම නික්මෙන ඇතුළු වන සැටියට වැටහේ නම් එසේ මෙනෙහි කරනු. එක ම වායුධාරාවක් සැටියට වැටහේ නම් එසේ එක් ධාරාවක් සැටියට මෙනෙහි කරනු.

                                ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව සැපෙන තැන තේරුම් ගත්තා වූ තැනැත්තා විසින් භාවනාවට යෝග්‍ය තැනකට ගොස් භාවනාවට පටන් ගත යුතු ය. ශබ්ද නො ඇසෙන්නා වූ මැසි මදුරුවන් නැත්තා වූ පවිත්‍ර‍ වාතය ඇත්තා වූ ස්ථානය භාවනාවට සුදුසු තැන ය. ශබ්දය සමාධියට බාධක ය. එබැවින් ශබ්දය ඇති තැන භාවනාවට නුසුදුසු ය. ලෝකයෙහි සර්වාකාරයෙන් ශබ්දයක් නො ඇසෙන තැනක් නම් නො ලැබිය හැකි ය. එ බැවින් සමාධියට බාධක ශබ්ද අඩු තැන සුදුසු තැන සැටියට සැලකිය යුතු ය. මැසි මදුරුවෝ ශබ්දයට ද වඩා සමාධියට බාධකයෝ ය. මැසි මදුරුවන් එළවමින් භාවනා කොට සමාධියක් නො ලැබිය හැකිය. එබැවින් භාවනා කරන තැන මැසි මදුරුවන් බහුල තැනක් නම් දුම් ගැස්වීම් ආදී යම්කිසි ක්‍ර‍මයකින් උන් පලවා හැර භාවනාවට පටන් ගත යුතු ය. තමන් සමීපයට උන්ට නො පැමිණෙන ලෙස මදුරුදැල් ආදියෙන් ආවරණයක් හෝ ඇති කර ගත යුතු ය.

                                අපවිත්‍ර‍ වාතය යයි කියන ලද්දේ දුර්ගන්ධ වාතයට ය. නිකම්ම සිටීමේ දී නොදැනෙන ඉතා මඳ ගන්ධය පවා ආනාපාන භාවනාව කරන කල්හි තදින් දැනෙන්නට වන්නේ ය. පවිත්‍ර‍ වාතය ඇති තැනක් සොයා ගත යුතු වන්නේ ඒ කරදරය ද සමාධියට බාධාවක් නිසා ය. නගරවල ගෙවල් බහුල තැන්වල ආනාපාන භාවනාව කිරීමේ දී ගද දුර්ගන්ධයක් දැනේ. ඒ ප්‍රදේශවල නිතර ම පවත්නේ ගන්ධය ය. එහෙත් භාවනා නො කරන්නවුන්ට එය නො දැනේ. ගෙවල් අඩු ප්‍රදේශවල වාතය පවිත්‍ර‍ ය. ඒ ප්‍රදේශවල දී එ බඳු ගඳ නො දැනෙන්නේ ය. තමා ගේ ශරීරය හා වස්තු ද පිරිසිදු ව තබා ගත යුතු ය. භාවනා නො කරන කල නො දැනෙන භාවනාවට පටන් ගත් කල දැනෙන්න ට පටන් ගන්නා ගන්ධයන් සමහර විට තමා ගේ ශරීරයේ වස්ත්‍ර‍වල තිබිය හැකි ය. භාවනා කරන ස්ථාන සමීපයේ සුවඳ වර්ග තිබීම හොඳ ය.

                                මේ භාවනාව සඳහා වාඩිවීමට සම්කඩ ඉතා හොඳ බව යෝගාවචරයෝ කියති. සම්වලින් ද දිවිසම හා මුව සම වඩා යහපත් බව කියති. පෙර යෝගාවචරයන් ද සම්කඩක් පාවිච්චි කර තිබෙන බව පොත පතේ නොයෙක් තැන්වල සඳහන් වේ. බුදුන් වහන්සේ පවා සම්කඩක් පාවිච්චි කළ බව ඇතැම් කරුණුවලින් පෙනේ. “එවං අනුපහට්ඨන්තෙන පන තස්මිං න තෙන භික්ඛුනා උට්ඨායාසනා චම්මක්ඛණ්ඩං පප්ඵොටෙත්වා ගන්තබ්බා” යන විශුද්ධි මාර්ග පාඨයෙන් ද පෙර යෝගාවචර භික්ෂූන් වහන්සේලා සම්කඩක් පාවිච්චි කළ බව පෙනේ. එය පාවිච්චි කර තිබෙන්නේ එහි යම් කිසි ගුණ විශේෂයක් ඇති නිසා විය හැකිය. එහෙත් සම්කඩක මිස අනිකක හිඳ භාවනා නො කළ යුතු ය යන නියමක් නැත. සම්කඩෙහි යම් කිසි ගුණ විශේෂයක් ඇතද නැත ද යන බව ස්ථිරව ම කියන්නට අපි නො දනිමු. සම්කඩක හිඳ ද අනෙකක හිඳ ද භාවනා කොට එය යෝගාවචරයන් විසින් විමසිය යුතු ය. උස් අසුනකට වඩා භාවනාවට පොළොව සුදුසු බව ද කියති. එය ද විමසිය යුත්තකි.

                                සුදුසු තැනට එළඹ පර්‍ය්‍යංකය බැඳ වාඩි වී ශරීරය ඉදිරියට හෝ පස්සට බර නො වන සැටියට කෙළින් තබා ගෙන, රත්නත්‍රයේ ගුණ මෙනෙහි කිරීම් ආදි පූර්ව කෘත්‍යය කොට භාවනාවට පටන් ගත යුතු ය. භාවනාවේ පූර්වකෘත්‍යය විදර්ශනා භාවනා ක්‍ර‍මය නමැති පොතෙන් උගත යුතු ය. පර්‍ය්‍යංකය බැඳ වාඩිවීම දෙ පරිද්දෙකින් කළ හැකි ය. බුදුපිළිම තනා තිබෙන ක්‍ර‍මයට දෙපතුල් කලවා දෙක මත සිටින සේ වාඩිවීම එක් ක්‍ර‍මයෙකි. එයට පද්මාසනය යි ද කියති. යෝගයට වාඩිවීමේ ක්‍ර‍මවලින් උසස් ම ක්‍ර‍මය එය ය. එහෙත් හැම දෙන ම පද්මාසනයෙන් හිඳීමට සමත් නො වෙති. එසේ හිඳීම අපහසු පින්වතුන් විසින් පතුල් දෙක කලවා දෙකට යටවන පරිදි වාඩි විය යුතු ය. මේ ක්‍ර‍ම දෙකින් එකකටවත් වාඩි වීමට අසමත් අය වඩා උස් නො වන, වාඩි වූ කල දෙපතුල් බිම සිටින තරමේ අස්නක පා බිම තබා වාඩි වී ශරීරය කෙළින් තබා ගෙන භාවනා කළ යුතු ය. ස්ත්‍රීන්ට ද මේ ක්‍ර‍මය සුදුසු ය. ඉහත කී වාඩි වීමේ ක්‍ර‍ම දෙක ස්ත්‍රීන් ට අයෝග්‍ය ය. අර්ධ පර්‍ය්‍යංකය යි කියනු ලබන දෙපතුල් පිටිපසට නමා වාඩිවීමේ ක්‍ර‍මය ද ස්ත්‍රීන් ට යෝග්‍ය ය.

                                මේ ආනාපාන භාවනාව සිහි නුවණින් යුක්තව කියන ලද පරිදි ක්‍ර‍මය නොඉක්මවා කර ගෙන යන්නා වූ යෝගාවචරයා ගේ සන්තානයෙහි ක්‍ර‍මයෙන් සමාධිය හා ඥානය වැඩෙන්නේ ය. කාමච්ඡන්දාදි නීවරණයෝ තුනී වන්නාහ. සමාධි ප්‍ර‍ඥාවන්ගේ වැඩීම හා නීවරණයන්ගේ තුනීවීම නිසා ඒ යෝගාවචරයා හට යම් කිසි දිනකදී ආනාපාන ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්ත වැටහෙන්නේ ය. අනුබන්ධන ක්‍ර‍මයෙන් ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව අනුව සිත ගමන් කරමින් සිටින්නා වූ යෝගාවචරයා හට ඒ වායුව පළමු වැටහෙමින් තිබූ ආකාරයට වෙනස් වූ දීප්තිමත් වූ අතිශයින් ප්‍රියංකර වූ ආකාරයකට වැටහෙන්නේ ය. ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්තය යි කියනුයේ ඒ වැටහෙන දෙයට ය. එය ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව නො වේ. ඒ වායුව නිසා යෝගාවචරයා ගේ සිතට ඇති සැටියට දැනෙන සත්‍ය වශයෙන් නැති දෙයකි. එය යෝගාවචරයා විසින් කලින් ලෝකයෙහි දැක තිබෙන සෑම වර්ණයකට ම වඩා ශෝභන අතිශයින් ප්‍රියංකර වර්ණයෙකි. එහි ඇති අධික ප්‍රියංකරත්වය නිසා යෝගාවචරයාට බලවත් ප්‍රීතිය ඇති වේ. අධික ප්‍රීතිය හේතු කොට ඇති වන කම්පනය නිසා සමහර විට එකෙණෙහි ම ඒ නිමිත්ත යෝගාවචරයා ගෙන් අතුරුදහන් වෙයි.

                                ආනාපාන ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්ත කසිණ ප්‍ර‍තිභාග නිමිති සේ සෑම දෙනාට ම සමාන ව වැටහෙන්නක් නො වේ. ශරීරවල පිහිටීම අනුව ද අදහස් අනුව ද යෝගාවචරයනට ආනාපාන ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්ත අනේකාකාරයෙන් වැටහේ. එය ඒ ඒ පුද්ගලයන්ට තාරකාවක් සේ ද, මැණිකක් සේ ද, මුතු ගුලියක් සේ ද, ක්‍රෑර ස්පර්ශයෙන් යුක්ත ව කපු ඇට පෙළක් සේ ද, ලී කූරක් සේ ද, නූලක් සේ ද, මල්දමක් සේ ද, දුමක් සේ ද, මකුළු දැලක් සේ ද, වළාකුලක් සේ ද, නෙළුම් මලක් සේ ද, රෝදයක් සේ ද, හිරුමඬල සේ ද, සඳමඬල සේ ද, වැටහෙන බව විශුද්ධි මාර්ගයේ දක්වා තිබේ. තාරකාදියට සමාන ව නිමිත්ත වැටහෙන බව කියා තිබෙන බැවින් සර්වාකාරයෙන් ම තාරකාදියට සමාන නිමිති බලාපොරොත්තු නො විය යුතු ය. මේ නිමිති පිළිබඳ නිශ්චිත විස්තරයක් දීමට අපි සමත් නො වෙමු. ඒවා භාවනාවෙහි යෙදී තම තමන් විසින් ම සොයා ගත යුතු ය. යෝගාවචරයා හට කවර ආකාරයක් හෝ ඇති ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්තක් පහළ වූයේ නම් එයින් තමා කෙරෙහි තිබූ නීවරණයන් යටපත් වූ බව ද, ක්ලේශයන් සන්සිඳුණු බව ද, සිහිය දියුණු වූ බව ද, උපචාර සමාධිය ලැබූ බව ද දත යුතු ය.

                                මේ ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්ත ලෙහෙසියෙන් ලැබිය හැක්කක් නොවේ. එහෙත් මනා කොට රැක නො ගත හොත් වහා නැති වන්නකි. වරක් ලැබ නැති වූ කල්හි ද එය නැවත පහසුවෙන් නො ලැබිය හැකි ය. එ බැවින් එය ලැබූ තැනැත්තා විසින් උන් තැනින් නැඟී නො ගොස් එතැන ම හිඳ ගෙන, ඒ ආරම්මණයෙහි ධ්‍යාන උපදවා ගැනීමට වීර්‍ය්‍ය කළ යුතු ය. ඒ අවස්ථාවේදී ධ්‍යාන නො ලැබිය හැකි වී නම් අගනා මැණික් පොට්ටනියක් ලත් කෙනකු එය රක්නාක් මෙන් නිමිත්ත ආදරයෙන් ආරක්ෂා කර ගත යුතු ය. අන් වැඩවලට කාලය යෙදුව හොත් නිමිත්ත නැති විය හැකි ය. එ බැවින් අන් සියල්ල ම හැර හැකි තාක් භාවනාවෙහි ම යෙදිය යුතු ය. අසත්ප්‍රාය ස්ථාන පුද්ගලාදීන් හැර සත්ප්‍රාය ස්ථාන පුද්ගලාදීන් සේවනය කළ යුතු ය.

                                ආනාපාන භාවනාව පිළිබඳ වූ වායුවෙහි අනේකාකාර ඇත්තේ ය. ආශ්වාසයේ ආකාරය අනෙකකි. ප්‍ර‍ශ්වාසයේ ආකාරය අනෙකකි. ඒ එක එකක ද දික් බව කෙටි බව ඖදාරික බව සියුම් බව ආදී තවත් ආකාර ඇත්තේ ය. බොහෝ ඇති බව ධ්‍යානය ඇති වීමට බාධාවෙකි. එ බැවින් ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාසයෙහි ධ්‍යානය නූපදී. ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්තෙහි අනේකාකාර නැත්තේ ය. එක් පුද්ගලයකු ලබන නිමිත්තෙහි ඇත්තේ එක ම ආකාරයෙකි. අනේකාකාර නැති බැවින් එහි ධ්‍යානය ලැබිය හැකි ය. එ බැවින් ධ්‍යාන ලැබීමට ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්ත ලැබිය යුතු ම ය. ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්ත ලත් යෝගාවචරයා විසින් ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාසයන් මෙනෙහි කරන්නට නො යා යුතු ය. ඒ යෝගාවචරයා විසින් පියවි ඇසින් යම් කිසිවක් දෙස බලා සිටින්නාක් මෙන් ස්වකීය චිත්තය නිමිත්තට යොමු කර ගෙන නිමිත්තෙහි පිහිටුවා ගෙන විසිය යුතු ය. එය ඔහු විසින් කළ යුතු භාවනාව ය.

                                නිමිත්ත අතුරුදහන් වුව හොත් සිත ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාසයන්ට යොමු කළ යුතු ය. ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාසයන් අනුව සිත පවත්වා ගෙන සිටින කල්හි නැවත නිමිත්ත පෙනෙන්නට වන්නේ ය. එය ඇසට පෙනීමක් නො වන බව ද සැලකිය යුතු ය. ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්තෙහි සිත තබා ගෙන සිටින කල්හි ධ්‍යානය නො ලැබේ නම් දශ වැදෑරුම් වූ අර්පණා කෞශල්‍යය සම්පාදනය කරනු. ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්ත ලැබීමෙන් පසු පිළිපැදිය යුතු ක්‍ර‍මය පිළිබඳ දත යුතු කරුණු බොහෝ ය. ඒවා විශුද්ධිමාර්ගාදි පොත්වලින් හෝ ගුරුවරයන්ගෙන් හෝ උගත යුතු ය. ප්‍ර‍තිභාග නිමිත්තෙහි සිත පිහිටුවා ගෙන සිටින කල්හි ඉන්ද්‍රිය සමත්වාදි එයට වුවමනා අන්‍ය කරුණු ද සම්පූර්ණ වූ අවස්ථාවකදී යෝගාවචරයා හට ඒ ආරම්මණයෙහි විතර්කාදි පඤ්චාංගයෙන් යුක්ත වූ ප්‍ර‍ථම ධ්‍යානය උපදින්නේ ය. ඉන්පසු යෝගාවචරයාගේ උත්සාහයේ සැටියට ද්විතීය තෘතීය චතුර්ථ ධ්‍යානයෝ ද ඔහුට උපදනාහ. චතුර්ථධ්‍යානය දක්වා ධ්‍යාන උපදවා ගැනීම ආනාපාන භාවනාව පිළිබඳ සමථ ක්‍ර‍මයේ මස්තකප්ප්‍රාප්තියය, හෙවත් අවසානය ය.

                                ධ්‍යානයක් උපදවා ගත් තැනැත්තාට එයින් නො පිරිහී වාසය කළ හොත් ඒ රූපාවචර කුශල බලයෙන් මරණින් මතු බ්‍ර‍හ්මලෝකයට යා හැකි වන්නේ ය. ධ්‍යාන ලබා බ්‍ර‍හ්මලෝකයෙහි ඉපදීම ද නිවන් දැකීමට ඇති එක් ම‍ගෙකි. බ්‍ර‍හ්මලෝකවල ආයුෂය ඉතා දීර්ඝ ය. ඒවායේ ආයුඃ ප්‍ර‍මාණය පිරිසිදෙන්නේ වර්ෂ වලින් නොව කල්ප වලිනි. අති දීර්ඝ බැවින් ඒවායේ ආයුෂය වර්ෂවලින් නො පිරිසිඳිය හැකි ය. අප බුදුන් වහන්සේගේ ප්‍ර‍ථම ධර්ම දේශනය ඇසීමෙන් ම අටළොස් කෝටියක් බ්‍ර‍හ්මයින් සෝවාන් මගට පැමිණ නිවන් දුටු බව ධර්මචක්‍ර‍ සූත්‍ර‍ අටුවාවේ දක්වා තිබේ. තවත් තැන්වලදී බොහෝ බ්‍ර‍හ්මයන් මඟ ඵල ලබා නිවන් දුටු බව සඳහන් කොට තිබේ. බ්‍ර‍හ්මයන්ගේ ආයුෂයේ සැටියට බුදුන් වහන්සේ පිරිනිවීමෙන් පසු ගත වී තිබෙන වර්ෂ දෙදහස් ගණන ඉතා කෙටි කාලයෙකි. එදා මඟ පල ලැබූ බ්‍ර‍හ්මයන්ගෙන් ඉතා වැඩි ගණනක් බ්‍ර‍හ්මයෝ අදත් එහි වාසය කෙරෙති.

                                බ්‍ර‍හ්මයෝ වනාහි කාමලෝකයේ දෙව් මිනිසුන් මෙන් කෑමෙන් බීමෙන් නැටුමෙන් ගැයුමෙන් ප්‍රීතිවෙමින් කල් යවන කොටසක් නොව ධ්‍යාන සුවයෙන් කල් යවන කොටසෙකි. සමාධිය, නුවණ ඇති වීමට නුවණ දියුණු තියුණු වීමට හේතුවෙකි. ධ්‍යාන සමාධිය ඇත්තා වූ ඒ බ්‍ර‍හ්මයනට තියුණු නුවණ ඇත්තේ ය. එ බැවින් ධර්මය අසන්නට ලද හොත් ඔවුනට එය වහා අවබෝධ වන්නේ ය. බුදුන් වහන්සේ සියැසින් දැක උන් වහන්සේගෙන් දහම් අසා මඟ පල ලබා සිටින බ්‍ර‍හ්මයන්ගෙන් ශුද්ධ වූ ධර්මය බ්‍ර‍හ්ම ලෝකයෙහි උපනුවන්ට අසා ගත හැකි ය. එ බැවින් ධ්‍යාන ලබා බ්‍ර‍හ්ම ලෝකයෙහි උපන හොත් බුදුන් දැක දහම් අසා මඟ පල ලබා නිවන් පසක් කර ගෙන සිටින බ්‍ර‍හ්මයන්ගෙන් දහම් අසා ඔවුන් ඇසුරු කොට විදසුන් වඩා මඟ පල ලබා නිවන් දැකිය හැකිය.

                                මේ කාලයේ මිනිස් ලොව බුදුන් දුටු බුදුන්ගෙන් දහම් ඇසූ කෙනෙක් නැත. ධර්මයට අනුව පිළිපැද මඟ පල ලබා සිටින කෙනකු සොයා ගැනීම ද පහසු නැත. අපට තිබෙන්නේ පරම්පරා ගණනක් අතින් අතට ආ ධර්මයෙකි. සියැසින් බුදුන් දැක දහම් අසා ඒ ධර්මය අවබෝධ කරගෙන සිටින අය අතර තිබෙන ධර්මය අතිශයින් පරිශුද්ධ ය. එ බැවින් බ්‍ර‍හ්මලෝකයෙහි ඉපද බ්‍ර‍හ්මයන් අතර තිබෙන ධර්මය ඔවුන් ගෙන් අසා ගැනීම නිවන් දැකීමට මේ කාලයේ තිබෙන ඉතා ම හොඳ ක්‍ර‍මය බව ද නො වරදින ක්‍ර‍මය බව ද කිය යුතු ය.

                                මෙතේ බුදුන් දැක නිවන් දැකීමට බලාපොරොත්තු වන පින්වතුන්ට එය සිදු කර ගැනීමට ඇති නො වරදින මාර්ගය ධ්‍යාන වඩා බ්‍ර‍හ්මලෝකයෙහි ඉපදීම ය. එහි උපන හොත් මෙතේ බුදුන් ලෝ පහළ වන තුරු ම ජීවත්විය හැකි ය. මෙතේ බුදුන් පහළ වීම දක්වා ඉදිරියට ඇති කාලය ඉතා දීර්ඝ ය. එහි ප්‍ර‍මාණය වර්ෂවලින් නො පිරිසිඳිය හැකි ය. කාමස්වර්ගයෙහි ඉතා දීර්ඝ ආයුෂය ඇති තැන වූ පරනිර්මිත වශවර්ති දිව්‍ය ලෝකයෙහි වුව ද දහස් වරක් දස දහස් වරක් නියම ආයුෂය ගෙව ගෙවා මැරි මැරී උපනත් මෛත්‍රෙය බුදුන් උපදනා කාලය නො පැමිණේ. ඒ කාලය තවත් ඉදිරියේ ය.

                                අද මෙතේ බුදුන් පතන්නෝ කාමලෝකයෙහි උපදින්නාහු නම් ඒ අත ඔවුනට උපදින්නට මැරෙන්නට සිදු වන වාර ගණන සමහර විට ලක්ෂ ගණන ද ඉක්මවන ගණනක් විය හැකි ය. ඒ කාලයේ ඔවුනට කුමක් සිදු වේ දැ යි කාට කිව හැකි ද? සමහර විට සසර පව්කම් කොට මෙතේ බුදුන් පහළ වන කාලයේ දී ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනකු අපායවලට වී සිටිනුවන් විය හැකි ය. මෙතේ බුදුන් උපදනා කාලයේ අපායට වැටී සිටින්නට වුවහොත් උන් වහන්සේ නො දැකිය හැකි ය. දැකිය හැකි වූයේ ද නිවන් නො දැකිය හැකි ය. එ බැවින් ඒ බුදුසස්න ද ඔවුනට පලක් නැතිව ඉක්මෙන්නේ ය. බ්‍ර‍හ්ම ලෝකයෙහි උපන හොත් ඒ වැරදීම නො වන්නේ ය. එ බැවින් මෙතේ බුදුන් දැක නිවන් දැකීමට ඇති නො වරදින මාර්ගයත් ධ්‍යාන වඩා බ්‍ර‍හ්මලෝකයෙහි ඉපදීම බව කිය යුතු ය.

                                ධ්‍යාන ලැබීමෙන් බ්‍ර‍හ්මලෝකයේ ඉපදිය හැකි වෙනවා මිස නිවන් නො දැකිය හැකි ය. සසර දුකින් මිදී නිවන් දැකිය හැකි වන්නේ ලෝකෝත්තර මාර්ග ඵලයන් ලබා ගැනීමෙනි. ඒවා ලැබිය හැක්කේ විදර්ශනා භාවනාවෙනි. ආනාපාන භාවනාව සමථ භාවනාවෙකි. ආනාපාන භාවනාවෙන් ම හෝ වේවා අන් ක්‍ර‍මයකින් හෝ වේවා, කවර ක්‍ර‍මයකින් වුවත් සමාධිය ඇති කර ගතහොත් ඒ සමාධිය විදර්ශනා භාවනාවට අත්තිවාරමක් වේ. එ බැවින් බොහෝ යෝගාවචරයෝ පළමු කොට සමාධිය ඇති කරගෙන පසු ව විදර්ශනා වඩති. ආනාපාන භාවනාව කොට සමාධිය ඇති කර ගත් තැනැත්තා එයින් විදර්ශනා භාවනාවට අඩිතාලම ඇති කර ගත්තේ වේ. එය කර ගත් යෝගාවචරයා විසින් එ පමණින් නො නැවතී ලෝකෝත්තර මාර්ග ඵලයන්ට පැමිණෙනු පිණිස භාවනාව විදර්ශනාවට හරවා ගත යුතු ය. ආනාපාන භාවනාව දෙයාකාරයකින් විදර්ශනාවට ගෙන යා හැකි ය. එයින් එක් ආකාරයක් ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව මුල් කර ගෙන විදසුන් වැඩීම ය. දෙවන ආකාරය ආනාපාන ධ්‍යානය මුල් කර ගෙන විදසුන් වැඩීම ය.

                                ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව මුල් කොට විදර්ශනා වැඩිය යුත්තේ මෙසේ ය. එය කරනු කැමති සත්පුරුෂයා විසින් සමාධියෙන් නැගිට මේ ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව කුමක් ඇසුරු කොට පවත්නේදැ යි එහි නිශ්‍ර‍ය ය සෙවිය යුතු ය. විමසන්නා වූ යෝගාවචරයා හට ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව ශරීරය ඇසුරු කොට පවත්නා බව පෙනෙන්නේ ය. ඉක්බිති ශරීරය කුමක් ද? කුමකින් නිර්මිත වී තිබෙන දෙයක් ද? යන බව විමසිය යුතු ය. විමසන්නා වූ යෝගාවචරයා හට ශරීරය රූප ධාතු ගොඩක් බව වැටහෙන්නේ ය. රූප ධාතු සමූහය හොඳින් තේරුම් ගත් පසු යෝගාවචරයා විසින් මේ රූපයන් සොයන්නේ රූපයන් පිරිසිදෙන්නේ රූපයන් දැනෙන්නේ හැඳින ගන්නේ කවරෙක් ද? කෙසේද? යන බව සෙවිය යුතු ය. සොයන්නා වූ යෝගාවචරයා හට රූපයන් දැන ගන්නා වූ හැඳින ගන්නා වූ විඥානයන් පහළ වනු මිස ඒවා දැන හැඳින ගන්නා වූ සත්ත්වයකු පුද්ගලයකු නැති බව දැනෙන්නේ ය.

                                ඉක්බිති යෝගාවචරයා විසින් ශරීරය වූ පෘථිවි ධාත්වාදි සමූහය රූපය යි ද, ඒවා දැන ගන්නා වූ දක්නා වූ අරමුණු කොට උපදින්නා වූ චිත්ත ස්පර්ශ වේචනා සංඥා චේතනාදි ධර්ම සමූහය නාමය යි ද, වෙන් වෙන් වශයෙන් සිතට ගත යුතු ය. නාම රූප දෙකින් අන්‍ය වූ මම ය කියා කිසිවකු සත්‍ය වශයෙන් නැති බව තේරුම් ගත යුතු ය. එසේ තේරුම් ගැනීම දෘෂ්ටි විශුද්ධිය ය. ඉක්බිති ඒ නාමරූප ධර්ම සමූහය කෙසේ ඇති වූවක් දැ යි ඒවායේ ඇති වීමේ හේතු සෙවිය යුතු ය. කිසි හේතුවක් ප්‍ර‍ත්‍යයක් නැති ව ඉබේට ම මේ නාමරූප ධර්ම රාශියට ඇති විය නොහෙන බව ඔහුට අවබෝධ වන්නේ ය. දිව්‍ය බ්‍ර‍හ්මාදීන් ද නාම රූප ධර්ම රාශීන් ම වන බැවින් ඔවුන් මේ නාම රූපයන් ගේ උත්පාදකයන් නො වන බව ඔහුට වැටහෙන්නේ ය. නාම රූපයන් ඇති වූ සැටි ඇති වන සැටි තේරුම් ගැනීම පිණිස පටිච්චසමුප්පාදය මෙනෙහි කළ යුතු ය.

                                පටිච්චසමුප්පාදය මෙනෙහි කරන්නා වූ යෝගාවචරයා හට මේ නාම රූප ධර්ම සමූහය, ප්‍ර‍ත්‍යය වූ ද ප්‍ර‍ත්‍යයෙන් හට ගන්නා වූ ද ධර්ම සමූහයක් බව වැටහෙන්නේ ය. ඔහුට මේ නාම රූප ධර්ම රාශිය අතීතයේ දී ද අවිද්‍යාදි ප්‍ර‍ත්‍යයන්ගෙන් හට ගැනුණු බව ද දැනුදු හටගන්නා බව ද අනාගතයේදීත් එසේ ම හට ගන්නා බවත් පෙනී කාලත්‍ර‍යට අයත් සකල සංස්කාරයන් ගේ ම උත්පත්ති හේතූන් පිළිබඳ වූ මම අතීතයේත් සිටියෙම් ද, අනාගතයෙහිත් සිටින්නෙම් ද, යනාදීන් පවත්නා වූ සියලු සැක දුරු වන්නේ ය. එය කඞ්ඛා විතරණ විසුද්ධිය ය. ඉක්බිති ඒ සංස්කාරයන් අනිත්‍යාදි වශයෙන් මෙනෙහි කරමින් බලමින් සිටීමෙන් සෝවාන් සකෘදාගාමි අනාගාමි අර්හත් යන සතර මාර්ග සතර ඵලයන්ට පිළිවෙලින් පැමිණ ඒ යෝගාවචරයා හට සියලු දුක් නසා නිවනට පැමිණිය හැකි වන්නේ ය. මේ ආශ්වාස ප්‍ර‍ශ්වාස වායුව මුල් කොට විදසුන් වඩා රහත් වන ආකාරය යි.

                                ධ්‍යානය මුල් කොට විදසුන් වඩන ආකාරය මෙසේ ය. ධ්‍යාන ලාභී යෝගාවචරයා විසින් ධ්‍යානයට සමවැදී ඉන් නැගිට ධ්‍යානාංගයන් මෙනෙහි කොට මේ ධ්‍යානාංග කුමක් ඇසුරු කොට පවත්නේ දැ යි විමසිය යුතු ය. විමසන්නා වූ ඔහුට ශරීරය ධ්‍යානාංගයන් පවත්නා ස්ථානය සැටියට පෙනෙන්නේ ය. ඉක්බිති ශරීරයට අයත් රූපයන් හැඳින ගෙන, නාම රූප දෙක වෙන් කර ගෙන, ඒවායේ ප්‍ර‍ත්‍යයන් සොයා ගෙන නාම රූප ධර්ම සමූහය අනිත්‍යාදි වශයෙන් බලන්නට පටන් ගත යුතු ය. එසේ කිරීමෙන් පිළිවෙලින් සතර මාර්ග සතර ඵලයට පැමිණ නිවන් දක්නේ ය.

                                ධ්‍යාන සැම දෙනාට ම නො ලැබිය හැකි ය. ධ්‍යාන ලබා ම විදර්ශනා වඩන්නට සිටිය හොත් මේ ජීවිතයේ එය කරන්නට නො ලැබී යා හැකි ය. ධ්‍යාන ලැබීමය මඟ පල ලැබීමය යන දෙකින් ප්‍ර‍ධාන දෙය මඟ පල ලැබීම ය. ධ්‍යාන නො ලබා එය ලැබිය හැකි ය. එ බැවින් ධ්‍යාන ලැබෙන තුරු නො සිට ශමථ විදර්ශනා දෙක ම එකට ම කර ගෙන යාම වඩා සුදුසු ය. ශමථය නැති ව ශුද්ධ විදර්ශනාව ම වුව ද කර ගෙන යාම හොඳ ය. පටන් ගැනීමේ දී තරමක් දුරට ශමථය පුරුදු කොට විදර්ශනාවට පටන් ගැනුම ද සුදුසු ය. මෙතෙකින් ආනාපාන භාවනා විස්තරය නිමියේ ය.

                                “

                                42 min
                              • AN 02-06

                                AN 02-06-01 චෙ පුග්ගල සූත්‍රය.
                                AN 02-06-02. අච්ඡරිය මනුස්ස සූත්‍රය.
                                AN 02-06-03 කාලකිරිය සූත්‍රය.
                                AN 02-06-04. ථූපාරහ සූත්‍රය
                                AN 02-06-05. චෙ බුද්‍ධ සූත්‍රය.
                                AN 02-06-06. අසනි සූත්‍රය.
                                AN 02-06-07. දුතිය අසනි සූත්‍රය.
                                AN 02-06-08. තතිය අසනි සූත්‍රය
                                AN 02-06-09. කිම්පුරිස සූත්‍රය.
                                AN 02-06-10.අතිත්ත මාතුගාම සූත්‍රය.
                                AN 02-06-11. සන්නිවාස සූත්‍රය.
                                AN 02-06-12. වචීසංසාර සූත්‍රය.

                                AN 02-06-01 චෙ පුග්ගල සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                බොහෝ දෙනාට හිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිස, බොහෝ ජනයාට වැඩ පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට හිත පිණිස, සැප පිණිස පුද්ගලයෝ දෙදෙනෙක් මේ ලෝකයෙහි උපදිත්.
                                කවර දෙදෙනෙක්ද යත්.

                                (i). අර්හත්වූ, සම්‍යක් සම්බුද්‍ධවූ,
                                තථාගතයන්ද,
                                (ii). සක්විති රජ ද
                                යන දෙදෙන වෙත්.

                                මහණෙනි, මේ පුද්ගලයෝ දෙදෙන ලොව උපදින්නේ , බොහෝ දෙනාට හිත පිණිසය, බොහෝ දෙනාට සැප පිණිසය, බොහෝ ජනයාට වැඩ පිණිසය, දෙවි මිනිසුන්ට හිත පිණිසය, සැප පිණිසය

                                [290:- තථාගතයන් වහන්සේ ගැන නිතර යෙදෙන ලෝකානුකම්පාය යන වචනය මේ යොදා නොගත්තේ සක්විති රජ තුමාද මේ බහු නාම පදයට ඇතුල්ව ඇති නිසාය. චක්‍රවර්ති රජුන් ගැන භාරත ජන සාහිත්‍යයේ බොහෝ සේ සඳහන් වෙතත් බුද්ධ කාලීනව හෝ ඉන් පෙර කාලයක් සිටියාය කියන්නට සාධක නැත..]

                                පුජ්‍ය අමුණුපුර පියරතන හිමි
                                2008 ජුනි 03

                                ඒක පුග්ගලස්ස භික්ඛවෙ පාතුභාවා මහතො චක්ඛුස්ස පාතුභාවො හොති. මහතෝ ආලෝකස්ස පාතුභාවො හොති. ඡන්නං අනුත්තරියානං පාතුභාවො හොති. චතුන්නං පටිසම්භිධානං සච්ඡිකිරියා හොති. අනේකධාතු පටිවෙධොහොතිත නා නා ධාතු පටිවෙධොහොති. විජ්ජා විමුත්ති ඵල සච්ඡිකිරියා හොති. සෝතාපත්ති ඵල සච්ඡිකිරියා හොති. සකදාගාමි ඵල සච්ඡි කිරියා හොති. අනාගාමි ඵල සච්ඡිකිරියා හොති. අරහත්ත ඵල සච්ඡිකිරියා හොති. කතමස්ස එක පුග්ගලස්ස ? තථාගස්ස අරහතො සම්මා සම්බුද්ධස්ස
                                සකල ජන මන පුබුදන ඉර සඳ දහසක් පෑ යූ සේ දස දහසක් සක්වල එකළු කරමින් මොහොතක ආලෝකයක් පැතිර යමින් පෙර නොවු විරූ අසිරිමත් සිද්ධීන්ගෙන් මෙම මනුලොව එකම ශාන්ති නිකේතනයක් කරමින්, ඒ අසිරිමත් බුදු උපත මූර්තිමත් වන්නේය.

                                මෙයට සාරාසංඛ්‍ය කල්ප ලක්‍ෂයකට පෙර අප ගෞතම බෝසතාණන් වහන්සේ සුමේධ නම් තාපසව නියත විවරණ ලැබීම, වෙසතුරු අත්බැව් හිදී පංච මහා පරිත්‍යාග කිරීම , තුසිත දෙව්ලොව සන්තුසිත නම් දෙව්රජව දෙව් සැපත් විඳ දේවරාධනයෙන් පස් මහ බැලුම් බලා දෙව්ලොවින් චුතව සදා බුද්ධ භූමී වූ දඹදිව ශාක්‍ය ජනපදයේ කපිලවස්තු පුර මහාමායා දේවියගේ කුස පිළිසිඳ ගැනීම, කුසින් මෙලොව බිහිවීම, අභිනිෂ්ක්‍රමණය, සයවසරක් දුෂ්කර තවුස්දම් සපුරා, වෙසඟ මස පුර පසළොස්වක් පෝදින බෝමැඩදී ලොව්තුරා බුදුබව ලැබීම, ප්‍රථම ධර්ම දේශනය පිරිනිවන් පෑම යන ප්‍රධාන අවස්ථාවල අද්භූත ධර්ම සිදු වූයේ, අසමසම බුදු ගුණ මහිමය ප්‍රකට කරමින් ජන හදවත් ආනන්ද සාගරයේ ගිල්වමිනි. සොබාදහමේ ආශිර්වාදය අපමණ සත්වයන්ගේ දෙලොව අභිවෘද්ධිය හේතුවක් කරමිනි.

                                සිව් සස් දම් නැණින් අවිදු අඳුර දුරු කළ සංසාර විමුක්ති මාර්ගය දේශනා කළ අප භාග්‍යවත් බුදුරජාණන් වහන්සේ නිසාම උතුම් අනුත්තරීය ධර්ම සයක් ලොවට හිමි වීමද, ඉමහත් ආශ්චර්යකි. බුද්ධාදී රත්නත්‍රය දැකීම , දැකීම් අතර ඇති ශ්‍රේෂ්ඨ දර්ශනය බැවින් දස්සනානුත්තරීය නම් වෙයි. අසන ශබ්ද කොතරම් ඇතත් බුද්ධ ධර්මය ඇසීමම උතුම් වන බැවින් සාවනානුත්තරිය නම් වන්නේය. ධන ධාන්‍ය, මුතු මැණික් ආදී කොතරම් ලබන දේ තිබුණද සක්විති රජකම දක්වා භෞතික ලාභ ප්‍රයෝජන තණ්හාදී ක්ලේශ ධර්ම වර්ධනය කරන බැවින් උත්තරීතර ලාභ නම් සප්තාර්ය ධනය බැවින් එය ලාභානුත්තරිය නම් වන්නේය. සතුන් පුද්ගලයන් කොතරම් හික්මීමට දැන සිටි යද සංසාර විමුක්තියට එය හේතු නොවන බැවින්, අධිසීල , අධි චිත්ත අධි පඤ්ඤා යන ත්‍රිවිධ ශික්‍ෂාවෙහි හික්මීම ‘සික්ඛානුත්තරිය ‘ නම් වෙයි. එමෙන්ම රත්නත්‍රයට ආවතේව කිරීම් වශයෙන් තම ජීවිතය කැප කිරීම , ‘පාරිචරියානුත්තරිය’ නම් වන්නේය. තෙරුවන් ගුණ සිහි කිරීම සියලු සිහි කිරිම් අතර උත්තම තම වන නිසා ‘අනුස්සතානුත්තරිය ‘ නම් වෙයි. වෙනත් කිසි ධර්මයක නැති නිසා මෙම අන්තරීය ධර්ම හය, බුදු කෙනකුගේ පහළ වීමෙන්ම සත්ව ලෝකයට හිමිවෙයි.

                                චතුන්නං පටි සම්හිධානං සච්ඡිකිරියාහොති.
                                අර්ථ , ධර්ම , නිරුක්ති, ප්‍රතිභාන යන සතර ප්‍රතිසම්භිධාන ඤාණ ඇතිවන්නේ, එය තමාගේම ඤාණයෙන් අවබෝධ කරගත් බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් මනුලොව පහළ වන නිසාය. වචනයක , ගාථාවක අදහස ශාස්ත්‍රීය වශයෙන් දැන ගැනීමට නම් එවන් උතුමන් ලොව වැඩ සිටිය යුතු වන අතර, ප්‍රත්‍යක්‍ෂයෙන් අවබෝධ කරගැනීමට ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදාව පිළිපැදිය යුතු වන්නේය. අර්ථාදී ප්‍රතිසම්භිධා බුද්ධෝත්පාද කාලයට පමණක් සීමා වන්නේය. පෙර ජාතිවලදී ධර්මානුධර්ම ප්‍රතිපදා පිරීමේ ප්‍රතිවිපාක වශයෙන් ලොවුතුරා බුදු කෙනකු හමුවේදී හෝ සම්බුද්ධ ශාසනය පවතින කාලයක දී හෝ ධර්මය දැනීම් මාත්‍රයෙන් සිව් පිළිසිඹියාපත් රහත් බව ලබාගත හැකි වන්නේය.

                                අනේක ධාතු පටිවෙධො හොති. නා නා ධාතු පටිවෙධො හොති.
                                චක්ඛු ධාතු, රූප ධාතු, චක්ඛු විඤ්ඤාණ ධාතු ආදී නයින් – සෝත, ඝාණ, ජිව්හා, කාය, මනෝ යන ඉන්ද්‍රිය හයක් ඊට ගෝචර වන අරමුණු හයත්, විඤ්ඤාණ හයත් යන අටළොස් ධාතූන් ද එම ධාතූන් සම්බන්ධ සුවිශේෂ කාර්ය වන නා නා ධාතූන් ද අවබෝධ කරගත් අප සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේ එය ලෝකයට ප්‍රථමයෙන් දේශනා කළ සේක.

                                විජ්ජා විමුත්ති ඵල සච්ඡිකිරියා හොති.
                                විද්‍යා විමුක්ති ඵලය හෙවත් ඵල ඤාණයේ හා ඵලය හා සම්ප්‍රයුක්ත ධර්ම ප්‍රත්‍යක්‍ෂයෙන් අවබෝධ කිරීමේ ආර්ය ඤාණය ප්‍රථමයෙන් දැනගන්නේ බුදුරජාණන් වහන්සේ බැවින් – එය ද බුද්ධෝත්පත්තිය නිසා බිහි වන ආශ්චර්ය කාරණයකි. සෝවාන්, සකදාගාමී, අනාගාමී අර්හත් යන සතර මාර්ග හා සතර ඵල පිළිබඳ ආර්ය ඤාණය සත්වයන්ට ලැබෙන්නේ බුදු කෙනෙකු නිසාමැයි.

                                බුදු දහම යනු, හුදෙක් චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මයයි. ඒ පිළිබඳ මූලික පර්යේෂණවල පසුබිම, බුද්ධ පූර්ව කාලයේ භාරතයේ පැවැති වග – වේද ග්‍රන්ථවලින් මෙන්ම, ජෛන මහාවීරාදී ශාස්තෘන්ගේ ධර්මවලින් මොනවට පැහැදිලි වෙයි. මනු ලොව සත්ව සන්තතියේ පැවැත්මට අදාළ වෙනත් පිටස්තර ලෝක හා එම සත්වයන්ගේ කර්ම පිළිබඳ බුද්ධිමය පර්යේෂණාත්මක දැනීමක් ලබාගෙන එමඟින් මානව ධර්ම පිළිබඳ සත් අසත් භාවය තීරණය කිරීමේ පරිඥානයක් ලබාගෙන තිබුණි.

                                ආධ්‍යාත්මික විශ්ලේෂණය මගින් සත් චර්යා ධර්ම මිනිස් ලෝකයේ තහවුරු කිරීමට, මිනිසා උත්තරීතර භාවයට පත් කර ගැනීමට මරණින් මතු ලෝකය යහපත් එකක් කරගැනීමට ප්‍රයත්න දැරූ සෘෂිවරයන්ට සදාකාලික විමුක්තිය පිළිබඳ චින්තාව මනෝරථයක් පමණක් වූයේ ශාස්වත හා උච්ඡේද දෘෂ්ටි ප්‍රධාන දෘෂ්ටි වාදයෙන් ඔවුන් නැවතී සිටි බැවිනි.

                                අප සම්මා සම්බුදුරජාණන් වහන්සේගේ සෑම සූත්‍ර දේශනාවකම අවසානයේ අවධාරණය කැරෙන ප්‍රධාන ඉගැන්වීම පරම උතුම් චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය යි. එහෙත් මෙතෙක් මිනිසා පුරුදු වූයේ, භෞතික ලෝකය පිළිබඳ පරපුරෙන් පරපුරට ආ චින්තන ක්‍රමයකටය. එමෙන්ම තම තමන්ගේ පුහුදුන් සිතට අවබෝධ වන තීරණවල පිහිටා ක්‍රියා කිරීමටය.

                                බුදුරදුන් විසින් ප්‍රථමයෙන් ලොවට හෙළි කළ ධර්මය වන චතුරාර්ය සත්‍ය, අවිද්‍යා දී හේතූන් නිසා සංවෘත වූ සිත්වල තිබූ වැරැදි දෘෂ්ටි නිසා අවබෝධ කර ගැනීම දුෂ්කර විය. ජාති, ජරා, ව්‍යාධි, මරණ යන ප්‍රධාන දුක් වේදනා ඇතුළු සංසාර දුක් පීඩා ඇතිවන හේතුව, අවිද්‍යාව යැයි දක්වන ලද ;නාදැනීම යි. පටිච්ච සමුප්පාද ධර්මතාව පෘථග්ජනයාගේ ද බුද්ධියට ගෝචර නොවන අතර, ඒවා අනාවරණය කොට පහදා දීමේ ඤාණ කුසලතාව ඇති වන්නේ, ලොවුතුරා බුදු කෙනකු තුළය.

                                විශ්වයේ සෑම ලෝකයකම ලොවුතුරා බුදුවරුන්, පසේ බුදුවරුන්, සහ රහතන් වහන්සේ පහළ වන්නේ හෝ ධර්මය හෙළි වන්නේ හෝ නොවේමැ යි. මනුලොව දඹදිව මධ්‍ය දේශයේ කල්ප ගණනකින් ලොවුතුරා බුදු කෙනකුන් පහළ වන සමයක, ලොවුතුරු දහම දැනගැනීමට ප්‍රඥාවාසනාභාගී කුසල බලය ඇති බුදුරජාණන් වහන්සේ විසින්.

                                කිච්ඡෝ මනුස්ස පටිලාභෝ
                                කිච්ඡං මච්චාන ජීවිතං
                                කිච්ඡං සද්ධම්ම සවණං
                                කිච්ඡෝ බුද්ධානං උප්පාදෝ
                                ආදී ලෙස ඉතා දුර්ලභ කාරණා හතරක් දේශනා කරන ලදී.

                                උපන් සෑම සත්වයාගේම කැමැත්ත වන්නේ නොමැරී ජීවත් වීමයි. එහෙත් උපතින්ම ගෙනෙන තණ්හා, මාන, දිට්ඨි නිසා අවබෝධ කරගත නොහැකිව සිටින ක්‍ෂණයක් පාසා නාම රූප ධර්ම මැරි මැරී යළි උපදින වග. ප්‍රත්‍යක්‍ෂයෙන් අවබෝධ කරගන්නට ලොවුතුරා බුදු කෙනකුගේ පහළ වීම අත්‍යවශ්‍ය වන්නේ ය. එසේ නාම රූප ධර්ම වල අනිත්‍ය ස්වභාවය අවබෝධ කරගෙන යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් සියලු සංඛාර ධර්ම අතහැර නිවන් පසක් කරගැනීමට නම්, ධර්ම ශ්‍රවණය අවශ්‍ය බව පැහැදිලි ය.

                                මම ය, මාගේ ය යනුවෙන් සිතෙන මමත්වයට යටත්වන්නා, කෙසේවත් චේතෝ විමුක්තියට, පඤ්ඤා විමුක්තියට නොපැමිනෙන්නේය. පුද්ගලයාට ත්‍රිවිධ ශික්‍ෂාවෙන් කාමාදී ආශ්‍රව නැති කිරීමෙන්, උපධීන් දුරු කිරීමෙන්, තෘෂ්ණාව ක්‍ෂය කිරීමෙන් උතුම් නිවන පසක් ගැනීමට ලැබීම, බුදුරජාණන් වහන්සේ නමක් ලොව පහළවීමෙන් ලැබෙන ප්‍රධානම ප්‍රයෝජනයයි.
                                සංඛාය ලෝකස්මිං පරොවරානි
                                යස්සිංජිතං නථි කුහිංචි ලොකෙ
                                සන්තෝ විධූමො අනීඝො නිරාසො
                                අතාරි සො ජාති ජරන්ති බ්‍රෑමී

                                AN 02-06-02– අච්ඡරිය මනුස්ස සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                ආශ්චර්‍ය්‍යවත් මනුෂ්‍යයෝ පුද්ගලයෝ දෙදෙනෙක් මෙලොව උපදිත්.
                                කවර දෙදෙනෙක්ද යත්.

                                (i). අර්හත්වූ, සම්‍යක් සම්බුද්‍ධවූ, තථාගතයන් වහන්සේද,
                                (ii). සක්විති රජ ද
                                යන දෙදෙනා වෙත්.

                                මහණෙනි,
                                මේ පුද්ගලයෝ දෙදෙන ලොව උපදින්නාවූ ,
                                ආශ්චර්‍ය්‍ය මනුෂ්‍යයෝ දෙදෙනා වෙත්.”

                                AN 02-06-03 කාලකිරිය සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                පුද්ගලයන් දෙදෙනෙක් කාලක්‍රියා කලවිට ලෝකයා බොහෝ සේ කම්පා වේ. දැඩි සේ ශෝක කරයි.
                                කවර දෙදෙනෙක්හුගේද යත්,

                                (i). තථාගතවූ, අර්හත්වූ තථාගතයන්ගේ
                                පිරිනිවීම ද,
                                (ii). සක්විති රජහුගේ අභාවයද
                                වෙත්.

                                මහණෙනි,
                                මේ පුද්ගලයන් දෙදෙනාගේ කාලක්‍රියාකිරීම ලෝකයා හට දැඩි සිත් තැවුල් ඇති කරයි.”

                                 [291:- බහුනො ජනස්ස අනුතප්පා හොති යනු මහජනයාට තැවුල් ඇතිකරන්නෙවෙයි.
                                එහි සක්විති රජුගේ මරණයෙන් එක් සක්වළක දෙවිමිනිසුන්ට තැවුල ඇති කරයි.
                                තථාගතයන්වහන්සේගේ පිරිනිවන් පෑමෙන් දස දහසක් සක්වළෙහි දෙවිමිනිසුන්ට තැවුල් ඇතිකෙරෙයි.]

                                AN 02-06-04 ථූපාරහ සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                මේ දෙදෙනෙක් චෛත්‍යයට සුදුස්සෝ වෙත්.
                                කවර දෙදෙනෙක්ද යත්,

                                (i). තථාගතවූ, අර්හත්වූ සම්‍යක් සම්බුද්‍ධයන් වහන්සේද,
                                (ii). සියලු ක්ලේශයන් සිඳලු රහත් උත්තමයන්ය.
                                යන දෙදෙනා වහන්දසේ වෙත්.

                                මහණෙනි,
                                මේ දෙදෙන ථූපයට සුදුස්සෝ වෙත්.”

                                [292:- මෙහි ථූපාරහා යනු ස්තූප ඉදිකොට සැමරිය යුතු, සුදුසු අයයි. සක්විති රජුන් මියගිය පසු ඔවුන් ආදාහනය කොට ඉතා උත්තම ලෙස සෑ ගොඩ නැගු බව භාරත ඉතිහාසයේ නැතත් ඉන්දීය ජන කතාවල කියැවේ. බුද්ධ කාලයේ හෝ ඉන් පසුව කිසිම සක්විති රජෙක් වූ බවට බෞද්ධ ත්‍රිපිටකයේ සඳහන් නොවේ. සෑ නංවා පුජා කරන්නට පස් කම් අනුභව කල සක්විති රජ කෙනෙකුට වඩා අරහත්වය සාක්ෂාත් කල බුදු, පසේ බුදු අරහත් උතුමන් සුදුසු බව දැක්වීම මේ සුත්‍රයේ අදහසය.

                                පූජාරහේ පූජයතෝ
                                බුද්ධේ යදි ව සාවකේ
                                ප පඤ්ච සමතික්කන්තේ
                                තිණ්ණසෝකපරිද්දවේ බිය හෝ තැති දුරු, සියලු කෙලෙසුන් නැසූ,
                                සසර දුක් තරණය කල,
                                බුදුන් වහන්සේ හෝ ශ්‍රාවක රහතුන්ගේ ,
                                ධාතු හෝ චෛත්‍ය වන්දනාවෙන්,
                                අසීමිත කුසල් අත්වේ. තේ තාදිසේ පූජයතෝ
                                නිබ්බුතේ අකුතෝභයේ
                                න සක්කා පුඤ්ඤං සංඛාතුං
                                ඉමෙත්තමපි කේනචීතිකිසි ලෙසකිනුත් බිය තැති ගැනීම් නැති
                                නිවුණු සිත් ඇති එබඳු උතුමන්ට
                                පූජා සත්කාර කරන පුද්ගලයා ලබන පින
                                මෙපමණයි කියා මැන කිව නොහේ.

                                බුදුවරුන්ගේ හා රහතුන් ගේ වෛත්‍යයට සත්කාරකොට ලෝකයා ලබන සැප තුනකි.
                                තථාගතයන් වහන්සේගේ ධාතු රත්නයන් වහන්සේලාද, බුද්ධ ඥාන රත්නයද ත්‍රිවිධ සම්පත් ඉපිදවීමට හේතුව වෙයි. භව දුකින් පීඩිත වූ සත්වයෝ ධාතුන් වහන්සේලාද ධර්මයද විනයද අනුශාසනාවද හේතුකොට සැප කැමති අය සැප ලබා ගනිති….. තථාගතයන් වහන්සේගේ ධාතු රත්නයන් වහන්සේලාට ද බුද්ධ ඥාන රත්නයට ද පූජා පවත්වා කුසල් උපදවා, ඒ කුසල් බලයෙන් රාග ද්වේෂ මෝහ යන ත්‍රිවිධාග්නියෙන් හටගන්නා සන්තාප පරිදාහ නිවා ගනිති. සංසිඳුවා ගනිති.

                                …..පළමු වරට දඹදිව සම්බුද්ධ ශාරීරික ධාතු චෛත්‍ය අටක් ඇතුවූ පසු මහා කාශ්‍යප ස්ථවිරයන් වහන්සේ අනාගතයෙහි ඒ ධාතූන් වහන්සේලාට තීර්ථකයන්ගෙන් අනතුරු පැමිණිය හැකි බව දැක ඒ බව අජාසත් රජතුමාට දන්වා රාමග්‍රාමයේ ධාතූන් වහන්සේ හැර ඉතිරි සත්තැන පිහිටවූ ධාතූන් වහන්සේ ගෙන ධර්මාශෝක රජතුමා විසින් දඹදිව යොදුනෙන් යොදුන චෛත්‍යයෝ කරවන ලදහ. ඒ ධාතූන් වහන්සේලා ගෙන් පාත්‍රයක් පුරා ලක්දිවටද ලැබිණ. දෙවන පෑතිස් රජතුමා ඒ ධාතූන් වහන්සේලා පිහිටුවා ලක්දිව ද යොදුනෙන් යොදුන චෛත්‍ය කරවීය….. පුන්යෝපදේශය READ]

                                [මනෝරථ පුරණිය මෙසේ කියයි:
                                ..” රාජා චක්කවත්ති යනු මෙහි කුමක්හෙයින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගිහිගෙහි වැස කලුරිය කළ රජුට ස්තූපකරණය අනුදන්නා සේක්ද?
                                සිල්වත් පෘථග්ජන භික්ෂුවට නොඅනුදත් සේක්ද? ආශ්චර්‍ය්‍යවත් බැවිනි, පෘථග්ජන භික්ෂූන්ට ස්තූපයන් අනුදන්නා කල්හි තම්බපණ්ණි දිවයිනෙහි (ලංකාවෙහි) ගම් පටුන්වල ඉඩ ද නැතිවන්නේය. අන් තැන්හිද එසේය, එබැවින් ඒවා ආශ්චර්යයවත් නොවන්නේයයි නොඅනුදනිති, එකම (සක්විති රජ කෙනෙක් උපදියි. එබැවින් ඔහුගේ ස්තූපය ආශ්චර්‍ය්‍යවත් වෙයි, පුහුදුන් සිල්වතාට පිරිනිවන් පෑ භික්ෂුවට මෙන් මහත්වූද සත්කාර කිරීමට වටනේමය, සවැනි සත්වැනි සූත්‍ර පැහැදිලි අරුත් ඇත්තේමය

                                AN 02-06-05 චෙ බුද්‍ධ සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                මේ බුදුවරයෝ දෙදෙනෙක් වෙත්.
                                කවර දෙදෙනෙක්ද?

                                (i). තථාගතවූ අර්හත්වූ, සම්මා සම්බුද්‍ධයන් වහන්සේද ,
                                (ii). පසේ බුදුන් වහන්සේ 293
                                යන දෙදෙනෙයි.
                                මහණෙනි, මේ දෙදෙන බුදුවරයෝ වෙත්.”

                                [293:- සම්මා සම්බුද්ධ යනු තමන්ගේ ආනුභාවයෙන් සතර සත්‍යයන් අවබෝධකළ අයයි. ලොවුතුරා බුදුවරයෝ බොහෝ සත්ත්වයනට පිහිට වනු පිණිස බොහෝ කල් පැරුම් පුරා බුදු වෙති.
                                පච්චේක බුද්ධ යන වචනයේ තේරුම වෙන ම සත්‍යයන් අවබෝධ කළ තැනැත්තාය යනුයි. පසේ බුදුවරයෝ ලොවුතුරා බුදුවරයන්ගෙන් හෝ බුද්ධ ශ්‍රාවකයන්ගේන් හෝ උපදෙස් නොලබා ස්වෝත්සාහයෙන්ම සම්බෝධියට පැමිණෙති. ශ්‍රාවකයෝ ස්වෝත්සාහයෙන් ම සම්බෝධියට පැමිණීමට සමත් නොවෙති. පසේ බුදුවරයෝ ලොවුතුරා බුදුවරයන් නූපදනා කාලවලම උපදිති. ලොවුතුරා බුදුවරු තමන් අවබෝධ කළ ධර්මයන් අන්‍යයන්ට ද අවබෝධ කරවා අන්‍යයන් ද සසරින් එතර කරවති.

                                පසේ බුදුවරු වනාහි තමන් අවබෝධ කළ ධර්මය වචන වලින් අන්‍යයන්ට ප්‍රකාශ කිරීමට සමත් නො වෙති. උන්වහන්සේලා අවබෝධ කළ ධර්මය ගොළුවකු දුටු සිහිනයක් බඳුය. ගොළුවා සිහිනය තමා ම දැන සිටිනවා මිස අනෙකකුට දැන්වීමට සමත් නොවේ. එමෙන් ම පසේ බුදුවරු ද ධර්මය තමන් ම දැන සිටිනවා මිස අනුන්ට අවබෝධ කරවීමට නො සමත් වෙති. එහෙත් සියලු ම සමාපත්ති සෘද්ධි ප්‍රතිසම්භිදාවෝ උන්වහන්සේලාට ඇත්තාහ. උන් වහන්සේලා ගුණ විශේෂයන් ගෙන් ලොවුතුරා බුදුවරයන්ට පහත් තැනක ද බුද්ධ ශ්‍රාවකයන්ට උසස් තැනක ද සිටිති. උන් වහන්සේලා ලොවුතුරා බුද්ධශ්‍රාවකයන් සේ අන්‍යයන් පැවිදි කොට නො හික්මවන්නාහ…. ..පාරමිතා ප්‍රකරණය LINK.]

                                AN 02-06-06 අසනි සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                දෙදෙනෙක් හෙන පුපුරණ කල්හි තැති නොගනිත්.
                                කවර දෙදෙනෙක්ද යත්.

                                (i). ක්‍ෂීණාශ්‍රව (රහත්) භික්‍ෂුවද,
                                (ii). අජානීය හස්තියා 294
                                යන දෙදෙනා වෙත්.

                                මහණෙනි,
                                මේ දෙදෙන හෙන පුපුරණ කල්හිද තැති නොගනිත්.”

                                [294:- අජානීය: හස්තීන් අතර හා තුරඟුන් අතර සුලබ නොවන කලාතුරකින් හමුවන උතුම් උසස් ගුණ පහකින් යුතු සතුන් අජානීය් හස්තීන් හා අජානීය තුරඟුන් ලෙස දැක්වෙයි. ඒ ගුණ පහ නම් (i) සෘජුත්වයෙන් (අවඞ්කගමන), (ii) ජවයෙන (පදජවය), (iii) මෘදුත්වයෙන් (සිරුරුමෘදුබව), (iv) ක්ෂාන්තියෙන (ඉවසීම), (v) සුරතභාවයෙන. මහණෙනි, මෙ කරුණු පසින් සමන්වාගත රජුගේ හස්තියා හෝ අශ්වයා , අජානීය රාජාර්හභ වෙයි. රාජභොග්‍ය වෙයි. ‍රාජාඞ්ග සඞ්ඛ්‍යාවටම යෙයි…]
                                රහත් උතුමන් තැති නොගන්නේ නොසැලෙන්නේ බියක් නොවන්නේ එතුමන් සක්කාය දිට්ඨිය මුළුමනින් ප්‍රහීන කල නිසාය. අජානීය හස්තියා අජානීය අශ්වයා තැති නොගන්නේ උන්ගේ සක්කාය දිට්ඨිය ඉතා බලවත් බැවින්ය කියා මනෝරථ පුරණිය කියයි.]

                                AN 02-06-07 තිය අසනි සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                දෙදෙනෙක් හෙන පුපුරණ කල්හිද තැති නොගනිත්295.
                                කවර දෙදෙනෙක්ද යත්.

                                (i). ක්‍ෂීණාශ්‍රව (රහත්) භික්‍ෂුන් වහන්සේද ,
                                (ii). අජානීය අශ්වයාද
                                යන දෙදෙනා වෙත්.

                                මහණෙනි, මේ දෙදෙන හෙන පුපුරණ කල්හි පවා තැති නොගනිත්.”

                                [295:- ලන්තියා යනු ශබ්ද කරන්නියෝයි. න සන්තසන්ති යනු බිය නොවෙත්.
                                මෙහි කෙලෙසුන් දුරුකළ පුද්ගලයා තමන්ගේ සත්කාය දෘෂ්ටිය ප්‍රහීන කළ බැවින් බිය නොවෙයි.
                                ආජානීය හස්තියා සත්කාය දෘෂ්ටිය බලවත් බැවින් බිය නොවෙයි.]

                                AN 02-06-08 තතිය අසනි සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                දෙදෙනෙක් හෙන පුපුරණ කල්හි බිය නොවෙත්.
                                කවර දෙදෙනෙක්ද යත්.

                                (i). ක්‍ෂීණාශ්‍රව (රහත්) භික්‍ෂුවද ,
                                (ii). මෘගරාජවූ සිංහ රාජයාද
                                යන දෙදෙනා වෙත්.

                                මහණෙනි, මේ දෙදෙනා, හෙන පුපුරණ කල්හිද බිය නොවෙත්.”

                                AN 02-06-09. කිම්පුරිස සූත්‍රය 296

                                “මහණෙනි,
                                කරුණු දෙකක් සලකන්නාවූ කිඳුරෝ මිනිස් බසින් නොදොඩති.
                                කවර කරුණු දෙකක් සිතාද යත්,

                                (i). අපි බොරු නොකියමු.
                                (ii). අන්‍යයෙකුට බොරු කියා අවමන් නොකරමු.

                                මහණෙනි, මේ කරුණු දෙක සලකමින් කිඳුරු, කින්නරයෝ මිනිස් බසින් නොදොඩත්.”

                                [296:- මේ සූත්‍රයෙහි කිමපුරිසා යනු කිඳුරෝයි. මානුසි චාචං න භාසන්ති යනු මිනිස් බසින් කතා නොකරයි.
                                වරක් ම්නිසෙක් ධර්‍මශෝක රජුට එක් කිඳුරකු ගෙනවුත් දැක්වූයේය. රජතෙමේ මොහු ලවා කථාකරවන්නැයි කීවේය. කිඳුරා කථා කිරීමට නොකැමතිය. එක් පුරුෂයෙක් මම මොහු කථා කරවන්නෙමැයි කියා කිඳුරා මතු මහලින් බස්වා ඔහුට පෙනෙන සේ මිදුලේ කණු දෙකක් සිටුවා ඒ මත සැළියක් එහි තැබීය. ඒ සැළිය දෙපසින් කණු දෙක මත නො රැඳෙයි. වැටෙයි. කිඳුරා එය දැක කිම? තවත් එක් කණුවක් සිටුවීමට නොවටීදැ’යි මෙපමණක්ම කීවේය. යළි පසු කලෙක කිඳුරන් දෙදෙනකු රජුට දැක්වූහ. රජතෙමේ මොවුන් කථාකරවහු යයි කීවේය. ඔවුහු කථා කිරීමට නොකැමති වූහ. රක්පුරුෂයෙක් මම මොවුන් කථා කරවන්නෙමැ’ යි (ඔවුන්) ගෙන අවන්හලක් තුළට ගියේය. එහිදී එකෙක් අඹ ගෙඩියක්ද මසුන්ද දුටුවේය. එකෙක් දිවුල් ගෙඩියක්ද බිලින් ගෙඩියක්ද දුටුවේය. එහිදී පළමු කිඳුරා ‘මිනිස්සු මහා විෂ කති. කෙසේ නම් සුදු කබර රෝගීහු නොවෙත්දැයි ඇසීය. අනෙක් කිඳුරා කෙසේනම් මේ මිනිස්සු මෙය නිසා කුෂ්ට රෝගීහු නොවෙත්දැයි කීවේය. මෙසේ මිනිස්බස කථා කිරීමට හැකි නමුත් කරුණු දෙකක් දකිමින් කථා නොකරති.]

                                AN 02-06-10 අතිත්ත මාතුගාම සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                කරුණු දෙකක් හේතු වී ගැහැණුන් සිත් තැවූලින් මියැදෙයි.
                                කවර කරුණු දෙකක් සම්බන්‍ධවද යත්,

                                (i). මෛථුන්‍ය සේවනය නිසාද ,
                                (ii). දරුවන් වැදීමේදීද
                                යන සම්බන්‍ධවද වෙත්.

                                මහණෙනි, මේ දෙයාකාර හේතු නිසා මාගමුන් කලුරිය කෙරේ.

                                [297:- ද්වින්නං ධම්මානං අතිත්තො අප්පටිවානො මාතුගාමො කාලං කරොතී’’ති. යන්න අප්පටිවානො යනු උකටලී නොවූයේයි. පසුබට නොවූයේයි කියා එය පැහැදිලිව විස්තර කිරීම මනෝරථ පුරණිය කර නැත.]

                                AN 02-06-11 සන්නිවාස සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                තොපට
                                (i). අසත් පුරුෂයන් එකතුව
                                අසත් පුරුෂය සමාගමයේ යෙදීම ද,
                                (ii). සත් පුරුෂයන් එකතුව,
                                සත් පුරුෂයන්ගේ සමාගමයද
                                දේශනා කරන්නෙමි.
                                ඒ අසව්. හොඳින් සිත්හි තබා ගනිව්. කියන්නෙමි.
                                “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ.
                                භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

                                (i). “මහණෙනි,
                                කෙසේනම් අසත්පුරුෂයන්ගේ සහවාසය වේද,
                                කෙසේනම් අසත්පුරුෂයෝ එක්ව වෙසෙද්ද?

                                මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ස්ථවිර භික්‍ෂු නමකට මෙබඳු සිතක් ඇති වෙයි.
                                “යම්කිසි ස්ථවිර භික්‍ෂුවක් මට අනුකම්පාවෙන් නොව, මගේ ඇවැත් මතු කොට මා දොෂි ලෙස දක්වනු පිණිස මගේ යම් දොසක් මට නොපෙන්වත්වා ! මට අවවාද උපදෙස නොකියාවා.
                                මධ්‍යම භික්‍ෂුවක් මට අනුකම්පාවෙන් නොව, මගේ ඇවැත් මතු කොට මා දොෂි ලෙස දක්වනු පිණිස මගේ යම් දොසක් මට නොපෙන්වත්වා ! මට අවවාද උපදෙස නොකියාවා !!
                                නවක භික්‍ෂුවක්ද මට අනුකම්පාවෙන් නොව, මගේ ඇවැත් මතු කොට මා දොෂි ලෙස දක්වනු පිණිස මගේ යම් දොසක් මට නොපෙන්වත්වා ! මට අවවාද උපදෙස නොකියාවා!! .

                                මෙසේ හෙයින් මම ඔහුනට තොපගේ වචනය පිලි නොගන්නෙමැයි මම ඕහට කියන්නෙමි. ඕහට එසේ වෙහෙස කර වන්නෙමි. ඔහුගේ වචනය (සත්‍යයයි) ම දන්නේ නමුදු මම ඊට ප්‍රතිකර්‍ම නොකරන්නෙමි’ යි “කියා මෙබඳු සිතක් උපදී.

                                “මධ්‍යම භික්‍ෂුවක් අනුකම්පාවෙන් නොව, මගේ ඇවැත් මතු කොට මා දොෂි ලෙස…………
                                නවක භික්‍ෂු තෙමේත් මට අනුකම්පාවෙන් නොව, මගේ ඇවැත් මතු කොට මා දොෂි ලෙස …… (නොපිළිපැදීමෙන්) ඕහට වෙහෙසද කරමි. ඔහුගේ වචනය සත්‍යයයි දන්නේ නමුදු මම මගේ දෝෂයට ප්‍රතිකර්‍ම නොකරමි.

                                “මමද යම් ස්ථවිර භික්ෂුවකගේ, …..
                                යම් මධ්‍යම භික්ෂුවකගේ…….
                                යම් සාමනේර භික්ෂුවකගේ යම් ඇවතක් දුටුවත් ඒ ගැන ඔවුනට නොකියමි. නොහසුරවමි.

                                “මහණෙනි, අසත්පුරුෂයන්ගේ එක්ව විසීම, අසත්පුරුෂ සහවාසය මෙසේ වෙයි. මෙසේ වූ අසත්පුරුෂයෝ අසත්පුරුෂයන් සමග වෙසෙත්.

                                (ii). “මහණෙනි,
                                කෙසේ නම් සත්පුරුෂයන්ගේ සහවාසය වේද,
                                කෙසේ නම් සත්පුරුෂයන්, සත්පුරුෂයන් සමග වෙසෙද්ද?

                                මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ස්ථවිර භික්‍ෂුවකට මෙබඳු අදහසක් වෙයි.

                                “යම් ස්ථවිර වහන්සේ කෙනෙක් මගේ ඇවතක් දුටුවේ නම් මට යම් දොසක් මට පෙන්වත්වා ! මට අවවාද උපදෙස කියත්වා………..
                                “යම් මධ්‍යම භික්ෂුන් වහන්සේ කෙනෙක් මගේ ඇවතක් දුටුවේ නම් මට යම් දොසක් මට පෙන්වත්වා ! මට අවවාද උපදෙස කියත්වා..
                                “යම් නවක භික්ෂුන් වහන්සේ කෙනෙක් මගේ ඇවතක් දුටුවේ නම් මට යම් දොසක් මට පෙන්වත්වා ! මට අවවාද උපදෙස කියත්වා. මගේ යහපත පිණිස, මගේ දියුණුව පිණිස මට අනුකම්පා අනුග්‍රහයෙන් ඔවුන් කියන ඇවත මා නිදොස් කර ගනිමි. මම ඕහට ‘මැනව, තොප කීයේ යහපතැ’ යි කියන්නෙමි. ඕහට වෙහෙස නොකරන්නෙමි. (මගේ දෝෂය) දක්නේ ඊට ප්‍රතිකර්‍ම කරන්නෙමි’ යි කියායි.

                                “මමද යම් ස්ථවිර භික්ෂුන් වහන්සේ නමකගෙ හෝ, මධ්‍යම භික්ෂුන් වහන්සේ කෙනෙකුගේ හෝ නවක භික්ෂුන් වහන්සේ කෙනෙකුගේ දෝෂයක් වරදක් දුටුවොත් ඔහු කෙරෙහි අනුකම්පාවෙන්, ඔහුගේ දියුණුව තකා ඒ ඇවත ඔහුට දන්වමි. ” කියායි.

                                “මහණෙනි,
                                සත්පුරුෂයන් , සත්පුරුෂයන් හා සහවාසය මෙසේ වෙයි.
                                මෙසේ සත්පුරුෂයෝ එක්ව වාසය කෙරෙත්.”

                                [ 298:- මනෝරථ පුරණිය
                                මෙහි අසතං සන්නිවාසං යනු දුදනන්ගේ, අසත්පුරුෂයන්ගේ එක්ව විසීමයි. න වදෙය්‍ය යනු අවවාදයෙන් හෝ අනුශාසනයෙන් නොකියන්නේයි. නොකියව යන අරුත්ය. ථෙරම්පහං න වදෙය්‍යං යනු මමද ස්ථවිර භික්‍ෂුවට අවවාද අනුශාසනාවශයෙන් නොකියන්නෙමි. අභිතානුකම්පී යනු අයහපතක් කැමති වන්නේයි. නො හිතානුකම්පී යනු යහපතක් නොකැමැත්තේයි. නොති තං වදෙය්‍යං යනු මම ඔබගේ වචනය නොකරන්නෙමැයි ඔහුට කියන්නෙමි යනුයි. විහෙසෙය්‍යං යනු වචනය (කීදෙය) නොකිරීමෙන් වෙහෙසවන්නෙමි පස්සම්පිස්ස න පටිකරෙය්‍යං යනු දකිමින්ද දනිමින්ද මම ඔබගේ වචනය නොකරන්නෙමි. මේ ක්‍රමයෙන් සියලු තන්හි අර්‍ත්‍ථය දතයුතුය. යහපත් අංශයෙහි සාධූති නං වදෙය්‍යං යනු ඔබ විසින් මනාදෙයක් හොඳ දෙයක් මනාව කියනලදැයි ඔහුගේ කීමට සතුටු වෙමින් ඔහුට කියන්නෙමි යන අර්‍ත්‍ථයි.

                                AN 02-06-12. වචීසංසාර සූත්‍රය

                                “මහණෙනි,
                                අධිකරණ නීති රීතියට අනුව විසඳිය යුතු යම් කරුණෙක් ගැන දෙපක්ෂය වචන හුවමාරු කර ගනීද289 වෙනස් මතයන් දරමින් වාද විවාද කර ගනිත්ද, සමථයකට ඒමට දෙපාර්ශවය අසමත්වේද මේ අධිකරණ කාරණය මේ දෙපාරශවය අතර බොහෝ කල් පවතින නොමනාපයන්, පිණිස, සංඝ අසමගිය පිණිස හේතු වේ. 290

                                ” මහණෙනි! එවැනි විනය කාරනාවක් දෙපාර්ශවය සමාදානයෙන්, කෝප නොවී සංවරව කාරනා සාකච්චාකර සමථයට පැමිණේ නම් සංඝයා අතර අසමගියක් ඇති නොවන්නේය. ඒ සංඝ සමාගම සුවසේ වසන්නෝය290

                                [289:- උභතෝ විෂමාචාරෝ ලෙස ඇති මේ පදය දකින්නට අපහසු එකකි. මනෝරථ පුරණිය එය සම්සර මාන (නොනවතින බැන ගැනීම් ලෙස දක්වයි.]

                                [ 290: – බුද්ධ ජයන්ති පරිවර් තනයේ මේ කොටස අලුත් සුත්‍රයක් ලෙස දක්වා ඇත ත් පාලි සමිතියේ පරිවර්තනය හා බුරුම පරිවර්තනයේ ඇති ලෙස එම කොටස මේ සුත්‍රයේම ඇතුල් කරමි.

                                [290:- අජ්ඣත්තං අවූපසන්තං හොති, ලෙස බුද්ධ ජයන්ති පරිවර් තනයේ ඇති අර්ථය සම්පුර්ණයෙන්ම වැරදි ලෙස පෙනෙන නිසා පුරාණ සිංහළ පුස්කොල වල හා බුරුම පරිවර්තනයේ ඇති අජ්ඣත්තං න අවූපසන්තං හොති, මෙහි යෙදුවේ මුළු සුත්‍රයේ හරය විකෘති නොවන ලෙස බව සලකන්න. .]

                                43 min
                              • AN 02-05

                                මේ පරිස වග්ගයේ සඳහන් වන සුත්‍ර භික්ෂු සංඝයාට අවවාද පිණිස කල ඒවාය. අද මෙන්ම එදා බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩ සිටි දවසත්, සමහර මහණුන් සසුන් ගතවීමේ පරමාර්ථය ටික කලකින් අමතක කොට ශ්‍රමණබව ජීවනෝපායක් ලෙස සැලකුහ. ශ්‍රමණ ප්‍රතිපදාවේ නොයෙදී දායකයන් දෙන ආහාර ගැනීමට වඩා ගිණියම් වනතුරු රත් කල යකඩ ගුලි ගිලීම හොඳයැයි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළේ ඒ නිසාය. මේ නොසුදුසු පැවැත්ම වෙන් වෙන්ව දක්වා ඒ වැරදි දුරලා යහ මගට ගන්නට මේ සුත්‍ර වලින් උත්සාහ කෙරේ.එදා සිට අද දක්වා මේ සසුනට කෙරෙන චෝදනාවක් නම් මහණුන් තමන්ගේ ආධ්‍යාත්මික දියුණුව ගැන පමණක් සිතන ආත්මාර්ථකාමී පිරිසක් බවය. ඒ නිසා හෝ අන් කරුණු නිසා බොහෝ ථෙරවාදය ඇති රටවල භික්ෂුන් උත්තම පුජ්‍යභාවය වෙනුවට පුජක කම කරන්නට වෙනස් වූ බවක් පෙනේ. ආදාහන උත්සව, මතක බණ, මලවුන්ට පිං පිණිස දාන උත්සව වලට යාම මිස සසර කෙටිකර ගන්නට තමන් කල යුතු වෑයම ගිලිහී ගිය බව පෙනේ. සංඝයා යනු පිරිසකි. මේ වග්ගයේ අනෙක් සුත්‍රවලින්, එක්ව සමුහයක් වශයෙන් ජීවත්වීමේදී ඔවුනොවුන්ට ආධාර උපකාර කරමින් කිරි හා වතුර සේ එක්ව සුහදව ඉන්නට සංඝයාට අවවාද කෙරේ.

                                AN 02-05-01 උත්තාන පරිස සූත්‍රය.
                                AN 02-05-02 වග්ගාපරිස සූත්‍රය.
                                AN 02-05-03 අග්ගවතිපරිස සූත්‍රය.
                                AN 02-05-04 .අරිය සූත්‍රය.
                                AN 02-05-05. කසට සූත්‍රය.
                                AN 02-05-06. උක්තා සූත්‍රය.
                                AN 02-05-07. ආමිසගරු සූත්‍රය.
                                AN 02-05-08 . විසමපරිස සූත්‍රය.
                                AN 02-05-09 .අධම්මික සූත්‍රය.
                                AN 02-05-10 ධම්මිය සූත්‍රය.

                                AN 02-05-01 උත්තාන පරිස සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) බාල සිත් ඇති බාල මහණ පිරිසද,
                                (ii) පණ්ඩිත මහණ පිරිසද (යන දෙකයි).

                                (i). “මහණෙනි,
                                බාල මහණ පිරිස කවරුන්ද?

                                “මහණෙනි,
                                යම් භික්‍ෂූහු අසංවරද, උඩඟුද, මානයෙන් ඉදිමුනාහුද,
                                නිතර දොඩමළුද, කතාවේ සීමාවක් නොදනීද,
                                සතියෙන් හා සම්පජන්ඥයෙන් තොරද,
                                චපල සිත් එක්ලස් කරගන්නට අදක්ෂව
                                මුටඨස්සතියෙන් ජීවත්වේද ,
                                ඉන්ද්‍රිය සංවරයෙන් තොරද,
                                මහණෙනි, මේ බාල සිත් ඇති
                                පිරිසයයි කියනු ලැබේ.

                                (ii). “මහණෙනි,
                                පණ්ඩිත මහණ පිරිස කවූරුන්ද?
                                “මහණෙනි,
                                යම් භික්‍ෂූවක් උඩඟු නොවේද, හිස් මාන නැත්තේද , චපල සිත් සමාහිත කරගත්තේද, නිතොර දොඩමලු නැත්තේද, නිෂ්ඵල කථාවෙන් තොරවේද, සියලු කල සති සම්පජන්ඥයෙන් ඉන්නේද, පසිඳුරන් සංවරකර ගත්තේද, එවන් මහනුන් පණ්ඩිත මහනුන් ලෙස ගනු වටී.

                                “මහණෙනි,
                                මේ මහණ පිරිස් දෙක වෙති.
                                මහණෙනි, මේ දෙපිරිසෙන් පණ්ඩිත මහණ පිරිසම ශ්‍රේෂ්ඨ වේ.

                                [279:- උත්තානා යනු ප්‍රකටවූ නොවැසුණු යනුයි. ගම්භීරා යනු සැඟවුණු, වැසුණුයි. උද්ධතා යනු (නොසන්සුන් බවින්) උඩඟුබවින් යුක්තවූයි. උන්නළා යනු නැඟුණු උඩඟුබව ඇතියි. නැඟී සිටි හිස්මානය ඇත්තාහුයයි කියන ලද්දේවෙයි. චපලා යනු පාසිවුරු සැරසීම් ආදියෙන් ඇතිවූ චපල බවින් යුක්ත යනුයි. මුඛරා යනු දොඩමලුවූ රළු වචන ඇත්තාවූයි. විකිණ්ණ වාචා යනු අසංවර වචන ඇත්තාවූයි. දවසකුදුවුවත් නිසරුවචන කියන්නාවූයි. මුටඨස්සති යනු මුළාවූ සිහි ඇත්තාවූයි. අසම්පජානා යනු නුවණ නැත්තාවූයි. අසමාහිතා සිත එකඟකිරීම් පමණකුදු නොලැබුවාහුයි. පාකතින්‍ද්‍රියා යනු ස්වභාවයෙන්ම පිහිටි විවෘතවූ නොරක්නාලද ඉඳුරන්ගෙන් යුක්තවූවෝයි. යහපත් අංශය කියනලද්දට විරුද්ධලෙසින් දතයුතුය

                                AN 02-05-02 වග්ගාපරිස සූත්‍රය.

                                ““මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) ව්‍යාග්රී , අසමගිව ඉන්නා මහණ පිරිසද,
                                (ii) සාමග්‍රී, සමගියෙන් ඉන්නා මහණ පිරිසද
                                යන දෙපිරිසයි.

                                (i).“මහණෙනි,
                                ව්ර්‍‍යාගවූ අසමගි පිරිස කවරීද?

                                “මහණෙනි,
                                නිතර වාද විවාද කරමින්, එකිනෙකා හා අමනාප වී, එකිනෙකාට බැන ගනිමින්, තරහව අමනාපය ඇතිව, එකිනෙකාගෙන් වෙන් වෙන්ව ඉන්නේ නම් එබඳු මහනුන් වෙන්වු අසමගි මහනුන් පිරිස ලෙස කියමු.

                                [280:- භණ්ඩන ජාතා යනු කොලාහලයක මුල් කොටස භන්ඩනයයි කියනුලැබේ. ඔවුනට එය හටගත්තේනුයි භණ්ඩන ජාතා නමි. අපි නුඹලාට දඬුවම් දෙවන්නෙමු. බඳවන්නෙමුයි ආදි වචන පැවැත්වීමෙන් හටගත් කලහ ඇත්තෝයි. මෙය වූකලි ගිහියන් වීෂයෙහි ක්‍රමයයි. පැවිද්දෝ වනාහි ඇවැත් ඉක්මවීම් පිළිබඳ වචන කියන්නාහු කලහ ජාතා නම් වෙත්.
                                 විවාදාපන්නා යනු විරුද්ධවාදයට පිළිපන්නාහුයි. මුඛසත්තීහි විතුදන්තා යනු ගුණයන් සිඳින අරුතින් නපුරුවචන මුඛසත්තියි කියනු ලැබෙයි. ඒ නපුරු වචනයනගේන් විදින්නාහුයි. අනින්නාහුයි. අසුවල් මහනා ත්‍රිපිටකය විකෘති කරන්නේය. ධර්මය අධර්මය කරන්නේය. ආදී වචන දොසාරෝපණ අද බොහෝ විට ඇසේ. මේ කසා වත දරන්නට ආ සැවොම එකම පරමාරර්යෙන් සිව්රට ආ නිසා වරද ඇත්තෝ නොවැරද කර ගත යුතුය. තුන් කල් දන්නා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ සියලු ආබාධ සංසිඳවනු පිණිස පිළිවෙත් වදාළ සේක. ඒ අනුව ක්‍රියා කිරීම මිස අසමගිය සුදුසු නොවේ. ]

                                (ii).“මහණෙනි,
                                සාමග්‍රී මහන පිරිස කවරීද?

                                “මහණෙනි,
                                භික්‍ෂූහු සමගි ව , එක්ව සතුටු ව ඉන්නේද, විරුද්‍ධ වාද නොකරන්නාහු, කිරි හා ජලය මෙන් එක් ව ඉන්නේද , ඔවුනොවුන් සමග ප්‍රිය වචනයෙන් කතා කරමින්, ප්‍රිය ඇස්වලින් බලමින් මෛත්‍රී සිතින් යුතුව, වාසය කෙරෙත්ද,
                                මහණෙනි, මේ සාමග්‍රී මහණ පිරිසයයි කියනු ලැබේ.

                                “මහණෙනි, මේ වනාහි මහණ පිරිස් දෙදෙන වෙති.

                                මහණෙනි, මේ පිරිස් දෙක අතුරෙන් මේ සමගි මහන පිරිසම ශ්‍රේෂ්ඨය.”

                                [281:- සමග්ගා යනු එකම විනය කර්‍මය එකම උදෙසීම, සමානශික්‍ෂාපද යන මේවා කිරීමෙන් මගියෙන් යුක්තවූයි.
                                පියචක්‍ඛුහි යනු මෛත්‍රී සහගත ඇස්වලින් බලමිනි.යන අර්ථයි.]

                                “ඒකෝ ධම්මේ භික්ඛවේ, ලෝකේ උප්පජ්ජමානෝ උපපජ්ජති බහුජන හිතාය, බහුජන සුඛාය, බහුනෝ ජනස්ස අත්ථාය හිතාය සුඛාය දේවමනුස්සානං. කතමෝ ඒකෝ ධම්මෝ? සංඝසාමග්ගී. සංඝෙ ඛෝ පන භික්ඛවේ, සමග්ගේ න චේව අඤ්ඤමඤ්ඤං භණ්ඩනානි හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිහාසා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරික්ඛේපා හොන්ති, න ච අඤ්ඤමඤ්ඤං පරිච්චජනා හොන්ති. තත්ථ අප්පසන්නා චේව පසීදන්ති පසන්නානඤ්ච භීය්‍යෝ භාවෝ හෝති.” (ඉතිවුත්තක පාළි)

                                “මහණෙනි, එක් ධර්මයක් ලෝකයෙහි උපදිනුයේ බොහෝ ජනයාට හිත පිණිස බොහෝ ජනයාට සැප පිණිස බොහෝ ජනයා හට දෙවි මිනිසුන්හට අර්ථය පිණිස හිතය පිණිස උපදී. කවර එක් ධර්මයක් ද? සංඝ සාමග්‍රියය.
                                මහණෙනි, සංඝයා සමගි කල්හි ඔවුනොවුන් අතර වාද විවාදයෝ නොවෙති. ඔවුනොවුන් අතර නුඹලාට මෙසේ මෙසේ කරමුය යන තර්ජනයෝ ද ඇති නොවෙති. ඔවුනොවුන් අතර බැණ ගැනීම් ද නොවෙති. ඒ ඒ අය උත්ක්ෂේපණීය කර්‍මාදියෙන් බැහැර කිරීම් ද සිදු නොවෙති. ඒ සංඝසාමග්‍රිය නිසා සස්නෙහි නො පැහැදුණෝ ද පහදිති. පැහැදුණවුන්ගේ පැහැදීමද දියුණු වේය” යනු ඉහත දැක් වූ පාඨයේ තේරුම ය.

                                මේ සූත්‍රයෙන් දැක්වෙන්නේ පැවිද්දන්ගේ අන්‍යොන්‍ය සමගිය ඔවුන්ටත් දෙවියන් සහිත ලෝකයාටත් ඉමහත් සැපයක් යහපතක් බවය. ඔවුනොවුන් බැණ ගැනීම් ඇන කොටා ගැනීම් මිනිස් ගති නොව තිරිසන් ගති ය. ලෝකයෙහි විනීත ශුද්ධ පුද්ගල කොටසක් ලෙස සැලකෙන පැවිද්දන් අතර ඒ තිරිසන් ගති පහත් ගති ඇති වෙනවා නම් එය ඉතා අමනෝඥය. පැවිද්දන් භේද වී වෙසෙනවා නම් ඔවුන් අතර බැණීම්, තර්ජනය කිරීම්, එකිනෙකාට පහර දීම්, ඔවුනොවුන්ගේ අගුණ පැතිරවීම්, ඔවුනොවුන්ට ආපත්ති ආදියෙන් චෝදනා කිරීම්, දුබලයන් පන්සල්වලින් නෙරපා දැමීම්, දුබලයන් ගේ පන්සල් අල්ලා ගැනීම්, නඩු කීම්, නඩු කියවීම් යන මේ පැවිද්දන්ට අයෝග්‍ය වූ පහත් ක්‍රියා සිදු වන්නේ ය. ඇතැමෙක් අනුන්ට අලාභ හානි කිරීමෙන් හා කරවීමෙන් ද අනුන් අයත් දේ අල්ලා ගැනීමෙන් ද, නඩු කීමෙන් හා නඩු කියවීමෙන් ද පාරාජිකාවට පැමිණ භික්ෂූත්වයෙන් ද පහවන්නාහ. පැවිද්දන් ඔවුනොවුන් කෝලාහල කරනු දක්නා ගිහියෝ “මොවුන් ළඟ කිසි ගුණයක් නැත. අපට තරමටවත් ගුණයක් මොවුන්ට නැත. මොවුන් ඇසුරු කිරීමෙන් මොවුනට දන් දීමෙන් අපට ඇති යහපතක් නැත ය” කියා පැවිද්දන් වර්ජනය කරන්නාහ. පහත් කොට සිතන්නාහ. එය පැවිද්දනට කොතරම් ලජ්ජාවට කරුණක් ද? යම් විහාරයක භික්ෂූහු එකිනෙකා භේද ව ඔවුනොවුන්ට වෛර කෙරෙමින් වෙසෙත් නම්, ඒ භික්ෂූන්ට දවසෙහි වැඩි කාලයක ඇති වන්නේ ද්වේෂ සහගත සිත් ය. ඒවා පව් සිත් ය. පැවිදි වන්නේ පවින් වැළකී විසීමටත් ගිහි ව ඉන්නවාට වඩා පින් සිදු කර ගැනීමටත් ය. යමකු පැවිද්දෙහි සිට දවසෙන් වැඩි වේලාවක් පව් රැස් කරනවා නම් එය ඉතා පහත් ක්‍රියාවෙකි. නිතර ද්වේෂයෙන් වෙසෙන තැනැත්තාට මරණ මොහොතෙහි දී එය අමතක කර දැමීම පහසු නො වන්නේ ය…. MORE]

                                AN 02-05-03 අග්ගවතිපරිස සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i). බාල අනග්ගහිත මහණ පිරිසද,
                                (ii). උත්තම හෙවත් අග්ගහිත භික්ෂු පිරිසද යන
                                දෙපිරිසය.

                                (i). බාල, නිකෘෂ්ට අනග්ගහිත282 මහණ පිරිස කවුරුන්ද?

                                “මහණෙනි,
                                යම් ස්ථවිර භික්‍ෂු පිරිසක් තමන් බොහෝ වස් විසුවෝය, සාසනයේ පැරැන්නෝය කියා ජේෂ්ඨ භාවය පිණිස පිළිපන්නාහු, තමන් ද සිය ශිෂ්‍යයෝද පසුගාමී කරන්නෝය. හුදෙකලාව වත් පිළිවෙත් කිරීමට මැලිවන්නෝ වේ. තමන් නොලත් (මාර් ග) ඵල ලබන්නට වීර්ය කිරීම අතපසු කරන්නෝය. වීර්ය නොකරන්නොවන්නොය. ඔවුනගේ ශිෂ්‍යයෝද එසේම ඔතැනි වන්නෝය.”
                                මෙබදු භික්ෂු පිරිස අනග්ගහිත මහණ පිරිස වේ.

                                [282:- දිට්ඨානුගතින් ආපජ්ජති ලෙස මනොරථ පුරණිය දක්වන්නේ තමන්ගේ වැරදි දිට්ඨියක් නොව තමන් දුටු පිළිවෙල අනුව කිරීමය. එනම් සිය ගුරු ආචාර්ය උපාධ්‍යයන් පෙර කල කී දේ තමා දැක්ක ලෙස ඇසු ලෙස අනුගමනය කිරීමය. ධර්ම විනයට අනුව මේ කිරීම් කීම් සුදුසුදැයි නොසොයා නොබලා කිරීම නිසා ධර්ම විනය සසුනෙන් ඈත්වේ.]

                                (ii). “අග්ගහිත මහණ පිරිස කවුරුන්ද?,

                                මහණෙනි, ස්ථවිර භික්‍ෂූහු ප්‍රත්‍ය බාහුල්‍යයෙහි නොඇලී ශික්‍ෂා ගරුකරමින්, ප්‍රතිපත්ති පුරයිද, සමාජ ශීලී බව දුරලා හුදෙකලාව භාවනා වඩත්ද, පසුබැසීම් නම් පඤ්චනීවරණ ධර්‍මයන් හරණට වීර්‍ය්‍ය ඇත්තේද, නිර්‍වාණ ධර්‍මයෙහි පූර්‍වඞ්ගම සිත් පිහිටවූවෝ වෙත්ද, ඔවුහු නොලැබූ ගුණයන් ලැබීම පිණිසද, අවබෝධ නොකරණලද ධර්‍මයන් අවබෝධ කිරීම පිණිසද, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකරණලද ධර්‍මයන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂකිරීම පිණිසද වීර්‍ය්‍යය කරති. සිය ආචාර්යයන් උපාධ්යායයන් එසේ නොකලාය කියා තමන් ඒ වැරදි මග නොයති.

                                ඔවුනගේ ශිෂ්‍යය, පශ්චිම භික්ෂු සමූහයාද ප්‍රත්‍ය බාහුල්‍යයෙහි නොඇලේ. සාසන ප්‍රතිපදාව ලිහිල් කොට නොගනී., පසු බැසීම් නම් පංච නීවරණ ධර්‍ම පූරණයන් මැඩලා නිර්‍වාණය සාක්ෂාත් කරන්නට අරඹන ලද වීර්ය අත් නොහරී. පෙර නොපැමිණෙන ලද ඵලයන්ට පැමිණීම පිණිස හා අවබෝධ නොකළ ඵල විශේෂයන්ගේ අවබෝධය පිණිසද, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කළ ධර්‍මයන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරීම පිණිසද, (කායික, චෛතසික) වීර්‍ය්‍යය වඩයි. මහණෙනි, මේ අග්‍රවතී මහණ පිරිසයයි කියනු ලැබේ.

                                “මහණෙනි, මේද මහණ පිරිස් දෙකකි.
                                මහණෙනි, මේ පිරිස් දෙක අතුරෙන් අග්‍රවතී මහන පිරිසම උතුම් ය.”

                                [283:- මනෝරථ පුරණිය:- අග්ගවතී යනු උත්තම පුද්ගලබව ඇත්තෝයි. අග්‍රවූ හෙවත් උත්තමවූ පිළිවෙතින් යුක්තවූවෝයි. එයින් වෙනස්වූවෝ අනග්ගවතී නමි. බාහුලිකා යනු සිවුරු ආදිය බොහෝ ඇතිබවට පිළිපන්නෝයි. සසුන ලිහිල්ලෙස ගනිත්නුයි සාථලිකා නමි. ඔක්කමනෙ පුබ්බ්ංගමා යනු මෙහි ඉවත්වයාමේ අරුතින් පංචනීවරණ ඔක්කමනයයි කියනුලැබේ. එහෙයින් පංචනීවරණ පිරීමෙහි පෙරටුවෝයි කියනලද්දේවෙයි. පවිවෙකෙ යනු උපධිචිවෙකයෙහියි, නිවනෙහියි. නික්‍ඛිත්තධුරා යනු ත්‍රිවිධ විවේකයෙහිම ඉවතදැමූ වගකීම් ඇත්තෝ, බහාතැබූ වගකීම් ඇත්තෝයි. නවිරියං ආරභන්ති යනු ද්විවිධ වීර්යයම නොකරත්. අප්පතතස්ස පත්තියා පෙර නොපත් ධ්‍යානවිදර්‍ශනා මාර්‍ගඵල විශේෂයකට පැමිණීම සඳහායි. ඉතිරි පදදෙක එහිම පර්‍ය්‍යාය වචනයි. පච්ඡිමා ජනතා යනු සද්ධිවිහාරික අනෙතවාසික ජනයායි. දිට්ටානුගතිං ආපජ්ජති යනු ආචාර්‍ය්‍ය උපාධ්‍යායයන් විසින් කරනලද දෙය අනුකරණය කරමින් දෘෂ්ටියට, ඔවුන්ගේ පැවැත්ම අනුගතවීමයි. සෙස්ස කියනලද්දට විරුද්ධ ක්‍රමයෙන්ම දතයුතුයි.]

                                AN 02-05-04. අරිය සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) තවමත් අනාර්‍ය්‍ය (පෘථග්ජන) මහණ පිරිසද,
                                (ii) ආර්‍ය්‍යය මහන පිරිස
                                යන දෙපිරිසයි.)

                                (i). “අනාර්‍ය්‍ය (පෘථග්ජන) පිරිස කවරීද?

                                මහණෙනි, යම් පිරිසෙක භික්‍ෂූහු
                                මේ දුක්ඛය යැයි ඇතිසැටියෙන් නොදනිත්ද,
                                මේ දුක්ඛය ඇති වීමට හේතුවයැ යි ඇතිසැටියෙන් නොදනිත්ද,
                                මේ දුක්ඛය නැතිවීමයයි ඇති සැටියෙන් නොදනිත්ද,
                                මේ දුක් නිරුද්‍ධ කිරීමට පමුණුවන පිළිවෙත යයි ඇතිසැටියෙන් නොදනිත්ද,
                                මහණෙනි, මේ ආර්‍ය්‍ය නොවූ මහණ පිරිසයයි කියනු ලැබේ.

                                (ii). “ආර්‍ය්‍ය පිරිස කවරීද?

                                මහණෙනි, යම් පිරිසෙක්හි භික්‍ෂූහු තුමූ මේ දුකයයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනිත්ද, මේ දුක් උපදින හේතුවයයි තතුසේ දනිත්ද, මේ දුක් නැති කිරීමයයි තතුසේ දනිත්ද, මේ දුක් නැති කිරීමේ පිළිවෙතයයි තතුසේ දනිත්ද, මහණෙනි, මේ ආර්‍ය්‍යය මහණ පිරිසයයි කියනු ලැබේ.284

                                “මහණෙනි, මේද මහණ පිරිස් දෙකකි.
                                මහණෙනි, මේ දෙපිරිස දෙක අතුරෙන් ආර්‍ය්‍ය පිරිස භික්ෂූ පිරිසම උත්තම වේ.

                                [284:- ඉදං දුක්‍ඛන්ති යථාභූතං නප්පජාන්නති යනු තෘෂ්ණාව හැර ත්‍රෛභූමික පංච ස්කන්‍ධය දු:ඛසත්‍යය නම් වෙති’යි. මෙපමණක්ම දුකය. ඉන්මත්තෙහි දුකක් නැතැයි යථා ස්වභාවය වශයෙන් නොදනිත්. සියලුතන්හි මේ ක්‍රමයයි. සෙසු පදයන්හි වනාහි ඒ දුක මතුකරවන්නාවූ මුල් තෘෂ්ණාව සමුදය නමි. ඒ තෘෂ්ණාවගේ – ඒ සත්‍ය දෙකේම සම්පූර්‍ණ විනාශය, නොඉපදවීම දු:ඛ නිරෝධය නමි. ආර්‍ය්‍ය අෂ්ටාංගික මාර්‍ගය දු:ඛ නිරෝධගාමිනී ප්‍රතිපදාව නමැයි මෙසේ මේ සූත්‍රයෙහි චතුරාර්ය සත්‍යයෙන් සතර මාර්‍ගද සතර ඵලද කියලදී.]

                                AN 02-05-05. කසට සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) රොඩු සිත් ඇති නිසරු මහණ පිරිසද,
                                (ii) සාර සිත් ඇති සරු මහණ පිරිස
                                යන දෙපිරිසයි.

                                (i). “රොඩු වැනි නිස්සාර මහණ පිරිස කවරීද? 285

                                මහණෙනි,
                                යම් භික්‍ෂූහු පිරිසෙක්හි මහනුන්
                                ඡන්‍දයෙන් අගතියට යෙත්ද,286
                                දෝෂයෙන් අගතියට යෙත්ද,
                                මෝහයෙන් අගතියට යෙත්ද,
                                භයින් අගතියට යෙත්ද,
                                මහණෙනි,
                                මේ සතර ආකාරයෙන් අගතියට යන්නට සංස්ඛාර රැස්කරන භික්ෂු පිරිස
                                කසට (හිස්) පිරිස යයි කියනු ලැබේ.

                                [285:- පරිසක සටො යනු කිළිටි පිරිස, නිසරු (රොඩු) පිරිස, හිස් පිරිස යන අරුත්ය. 
                                [286:- චන්දයෙන් අගතියට යාම යනු සියල්ලෝම සිය සංස්ඛාර නිසා මතු භවයක් ලැබීමයි. මේ “චන්දය” බොහෝ සේ වටහා ගන්නට අසීරු එකකි. එය වටහාගැනීම යම්තම්න්වත් කරගත හැකිනම් එය ඔබේ සංසරණය අඩු කර ගන්නට දැඩි සේ උපකාර වේ.]

                                පුජ්‍ය මැල්සිරිපුර කුසලධම්ම හිමි කල කෙටි තේරුම්කිරීම අසන්න

                                (ii). සාර මහණ පිරිස කවරීද?

                                “මහණෙනි, භික්‍ෂූහු ඡන්‍දයෙන් අගතියට නොයත්ද, දෝෂයෙන් අගතියට නොයත්ද, මෝහයෙන් අගතියට නොයත්ද, භයෙන් අගතියට නොයත්ද, මහණෙනි, මේ ප්‍රසන්නවූ සාරවූ මහණ පිරිසය යි කියනු ලැබේ.

                                “මහණෙනි, මේද මහණ පිරිස් දෙකකි.
                                මහණෙනි, මේ පිරිස් දෙක අතුරෙන් ආර්‍ය්‍ය මහන පිරිසම අග්‍රය. උතුම්ය .

                                [286:- පරිස මණේඩා යනු පහන් පිරිස, සරු පිරිස යන අරුත්ය.
                                ඡන්‍ද්‍රගතිං ගච්ඡන්ති යනු ඡන්‍දයෙන් අගතියට යත්, නොකළයුත්තක් කරති යන අරුත්ය. සෙසු පදයන්හිද මේ ක්‍රමයමයි. මේ සතර අගතියට යෑම් භාණ්ඩ බෙදීමෙහිදීද අධිකරණයෙහිදීද ලැබෙයි. එහි භාණ්ඩ බෙදීමේදී තමන්ට භාර වූවාවු භික්‍ෂූන්ට (තමන්) නොකැමති භාණ්ඩයක් ලැබුණුවිට එය මාරුකොට (තමන්ට) කැමති දෙයක් දෙන්නා ඡන්‍දාගතියට යයි නම් වෙයි. තමන්ට භාර නොවූවන්ට කැමති බඩුවක් ලැබුණුවිට එය මාරුකොට නොකැමති දෙයක් දෙන්නා දොසාගතියට යයි නමි. බෙදියයුතු භාන්ඩයන්ද ලහ බෙදා නැවත්වූ තැනද නොදන්නා මෝහයෙන් අගතියටයයි නමි. කට හැකරවූවන් හා රජුන් ඇසුරු කරන්නවුන් අතුරෙන් මොවුහු නොකැමති භාණ්ඩයක් දුන කල්හි මට අනර්‍ත්‍ථයක් කෙරෙත්යයි බියෙන් මාරුකොට කැමති දෙයක් දෙන්නා බියෙන් අගතියට යයි නමි. යමෙක් එසේ නොයන්නේද සියල්ලනට සමව ප්‍රාමාණිකවී මැදහත්ව යමක් යමෙකුට පැමිණෙයිද එයම ඔහුට දෙයි. මෙතෙමේ සතරාකාරවූම අගතියට නොයයි නමි. අධිකරණයෙහිදී වනාහි තමන්ට භාරවූවහුගේ ගරු ඇවත ලුහු ඇවතකැයි කියන්නේ ඡන්‍දයෙන් අගතියට යයි නමි. අනිකකුගේ ලුහු ඇවත ගරු ඇවතකැයි කොට කියන්නේ දේවෂයෙන් අගතියට යයි නමි. ඇවතින් නැඟී සිටියවුන් පිළිබඳව සමුච්චයක්‍ඛන්‍ධකය (චුල්ලවග්ගයේ තෙවැනි කොටස) ද නොදන්නේ මුළාවෙන් අගතියට යයිනමි. දොඩමළුවූවහුගේ හෝ රජුන් විසින් පුදනලද්දහුගේ ගරුක ඇවතක්කොට කියන්නාවූ මට මෙතෙම නපුරක් කරන්නේයයි ගරුකවුවද ලුහු ඇවතක්කොටම කියන්නේ බියෙන් අගතියට යයිනමි. යමෙක් වනාහි සියල්ලන්ට සිදුවූ පරිද්දෙන්ම කියයිද මෙතෙම සිවුවැදැරුම් අගති ගමනට නොයයි නමි.]

                                AN 02-05-06. උක්කාචිත සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) නොහික්මුණ-උක්කාචිත මහණ පිරිසද,
                                (ii) ධර්මයේ හික්මුණ සුවිනීතවූ මහණ පිරිසද
                                යන දෙපිරිස වෙත්.

                                (i). නොහික්මෙන මහණ පිරිස කවුරුන්ද යත්

                                ” සමහර මහනුන් හුදෙකලාව භාවනාවේ යෙදීමට නොව, සභාශීලී ව හිඳ කතා කරමින් සිටින්නට ප්‍රිය කරයි. කථා කරන්නේද විමුක්ති දායක කතා නොව තිරස්චින කතාමය.287 ඔව්හු ධර්මය සමහර විට අසන මුත්, ධර්මය තේරුම් ගත නොහැකිය., දැන ගත්මුත් ඒ අනුව පිළිනොපදින නොහික්මෙන පිරිසක්ය.
                                මහණෙනි, මේ භික්ෂූහු විසින් කිසි කලෙක තථාගතයන් වහන්සේ විසින් දේශනා කරණ ලද ගැඹුරු අර්ත්‍ථ ඇත්තාවූ, ලෝකෝත්තරාර්‍ථ දක්වන්නාවූ, ශුන්‍යතා ප්‍රතිසංයුක්තවූ ධර්මයෝ නොඅසත්, කන් යොමු නොකරත්, දැනගැණීම පිණිස සිත එළවා නොතබත්, ඒ ධර්මයන් ඉගෙණ ගතයුතුය, පුහුණු කළ යුතුයයි නොහඟියි., ඒ මහනුන් නොහික්මෙන288 මහණ පිරිසට ගැනේ.

                                [287:-ඔක්කාචිත විනීත යනු සිතින් හා වචනයෙන් අසංවර බවය.
                                පුරාජෙරු කයිවාරු , පුරසාරම් කතා කීම, තමාටවත් අසන්නාටවත් යහපතක් නොවන අරත ශුන්‍ය හිස් කතා කිරීම් පුරුද්දට ගිය මනුෂ්‍යයයාය. තමාගේ කට හඬට කැමති නිසා ඔහු එසේ දොඩවනවාය කියා අසන්නාට සිතේ.]

                                [288:- හික්මීම යනු නිර්වාන ගාමිණි ප්‍රතිපදාව පිරීමයි. සාසන බ්‍රහ්මචරියාවේ හැසිරීම යනුද මේ හික්මීමය. යම් භික්ෂුවක් ධර්ම විනය නොඅසත්ද, හැදෑරීමට කැමැත්තක් නොවේද, ඔහු නොහික්මෙන්නෙක් සේ දැක්වේ.]

                                සද්ධර්මය කිසියම් කවියෙක් කවි කොට ලියයිද, ගායකයෙක් සංගීත ස්වර යොදා ගයයිද, එවිට මේ භික්ෂුව එය අසන්නට සිත් යොමයි. කන් යොමු කරයි. ඒ පද වටහාගන්නට තැත් කරයි. එබඳු කාව්‍යමය දේ ධර්මය වේයැයි මේ කවි ධර්මයට වඩා අගනේය යැයි සිතයි. ඒ ධර්මයන් ඉගෙණගත යුතුයයි ප්‍රගුණ කටයුතුය’ යි හගිත්.

                                [මනෝරථ පුරණි අටුවාවේ ශුන්‍යතා පටිසන්යුක්ත ගැන වෙන දේශනා ගැන මෙහිදී සඳහන් කර ඇතත් ශුන්යතාවය ගැන එසේ විශේෂත්වයක් දක්වන්නට හේතුවක් නොපෙනේ. මන්දයත් මේ මහණහු චතුරාර්ය සතවයවත් නොදන්නා හෙයිනි.]

                                ” ඔවුහු ඒ ධර්‍මය ප්‍රගුණකොට,
                                ‘කෙසේද, මේ කෙසේ සිදුවන්නේද?”
                                ” මෙහි අර්ත්‍ථය කවරේදැ?’ යි ඔවුනොවුන්ගෙන් නොවිචාරත්.
                                සාකච්චා නොකරයි., නොවැටහෙන කාරනා වටහා නොගනී.
                                මහණෙනි,
                                මේ මහණ පිරිස දුර්විනීතවූ ධරමාවබෝධයෙන් හීන
                                නොහික්මුමෙන පිරිසයයි කියනු ලැබේ.

                                (ii). ධර්මයේ හික්මුණ සුවිනීතවූ
                                මහණ පිරිස කවුරුන්ද ?

                                “ මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් භික්‍ෂූහු, කවීන් විසින් කරණලද, කවීන් කියවන, විසිතුරු විස්තර විසිතුරු පද වචනාදිය ඇත්තාවූ, කවි ගී සින්දු ආදිය සසුනෙන් බාහිර යමෙක් කීවත්, මේ සසුනෙම තවත් ශ්‍රාවකයෙකු කීවත් ඒ අසන්නට කන් යොමු නොකරයි. නමුත් තථාගතයන් දේසනා කල ගාම්භීර ධර්මය අනෙකෙකු සජ්ජායනා කරයිද, දේශනා කරයිද, සාකච්චා කරයිද, ඒ අසන්නට කන් යොමයි. ඒ ගැන සිතන්නට සිත් නමයි. මේ ගාම්භීර ධර්මය අවබෝධ කරගත යුතු යැයි සිතයි.

                                ඒ ධර්මය හදාරා “මේ කෙසේ වේද? “එයට හේතු වන්නේ කුමක්ද ?” මෙහි අර්ථය කෙසේද?” ආදී ලෙස එකිනෙකා හා සාකච්චා කරයි. තිරස්චින කතාවෙහි නොයෙදී මෙසේ ධර්මයම සාකච්චා කරමින් ධර්මය වටහා ගනී.

                                “මහණෙනි, මේ පිරිස පිළිවිසීමෙන් හික්මුනාවූ, මහණ, පිරිස යයි කියනු ලැබේ.

                                “මහණෙනි, මේද මහණ පිරිස් දෙකකි.
                                මේ පිරිස් දෙක අතුරෙන් පිළිවිසීමෙන් හික්මුනාවූ, සුවිනීතවූ පිරිස අග්‍රවේ. උතුම් වේ,”

                                නොපටිපුච්ඡා විනීතා යනු විමස විමසා විනීත නොවුවෝයි. 
                                ගම්භීරා යනු සල්ලසූත්‍ර වැනි පෙළ වශයෙන් ගැඹුරුවූයි. ගම්භීරත්‍ථා  මහාවේදල්ල සූත්‍රය වැනි අර්‍ත්‍ථ වශයෙන් ගැඹුරුවුයි. ලොකුත්තරා යනු ලෝකෝත්තර අර්ථ ප්‍රකට කරන්නාවූයි.
                                සුඤ්ඤතා පටිසංයුත්තා යනු සඤ්ඤාසංඛාත සංයුත්තය වැනි ශුන්‍යවූ ධම්මාත්‍රයම ප්‍රකාශ කරන්නාවූයි.
                                න අඤ්ඤාචිත්තං උපට්ඨාපෙන්ති යනු දැන ගැනීම සඳහා සිත නොඑළවත්.
                                නිදත් හෝ සිත වෙනතකට යොමු වූවාහු හෝ වෙත්. 
                                උග්ගභෙතබ්බං පරියාපුණිතබ්බං යනු උගතයුතුදේද පුහුණු කළයුතුදේද යනුයි. 
                                කවිකතා යනු කවීන් විසින් කරනලදැයි සෙස්ස එහිම පර්‍ය්‍යාය වචනයි. 
                                චිත්තක්‍ඛරා යනු විසිතුරුවූ අකුරුයි. සෙස්ස එහිම පර්යාය වචනයි. 
                                බාහිරකා යනු සසුනින් පිටත වූවෝයි. සාවකභාසිතා යනු ඔවුනොවුන්ගේ ශ්‍රාවකයන් විසින් කියනලද්දාවූයි. සුස්සුසන්ති යනු අක්‍ෂරවිචිත්‍රත්වය නිසා හෝ ස්වර සම්පත්තිය (මිහිර ස්වර) නිසා සතුටු සිතැතිව අසත්. 
                                න චෙච අඤ්ඤමඤ්ඤං පටිපුච්ඡන්ති යනු අර්‍ත්‍ථය හෝ අනුසන්‍ධි (ගැලපීම) හෝ මුල අග (ගැලපීම) හෝ නොවිමසත් 
                                පටිවිචරන්ති යනු ඇසීම (විමසීම) සඳහා චාරිකාවෙහි නොයත්. ඉදං කථං යනු මේ ව්‍යංජනය කෙසේ නැංවිය යුතුද කුමකට නැංවියයුතුද යනුයි. ඉමස්සක්‍චන්‍ථො යනු මේ ප්‍රකාශයේ අර්‍ත්‍ථය කුමක්ද? අනුසන්‍ධිය කුමක්ද? මුලඅග කුමක්ද යනුයි. අවිවටං යනු වැසුණුයි. නවිවරන්ති යනු නොඅරිත්. අනුත්තානීකතං යනු නොපැහැදිලිවූයි. කඞ්ඛාඨානීයෙසු යනු සැකයට හේතුවූ තැන්හියි. යහපත් අංශය කියනලද්දට විරුද්ධ නයින් දතයුතුය.

                                AN 02-05-07. ආමිසගරු සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) සිවුපසය පමණක් ගරු කොට ඇති
                                දහම ගරුකොට නැත්තාවූ මහණ පිරිසද,
                                (ii). ආමිෂය (සිවුපසය) ගරු නොකරන මුත්,
                                දහමට ගරු කරන මහණ පිරිස යන
                                දෙපිරිස වෙත්.

                                (i) සිවුපසය පමණක් ගරු කොට ඇති
                                දහම් ගරුකොට නැත්තාවූ මහණ පිරිස කවුරුන්ද?

                                “ මහණෙනි,
                                යම් භික්‍ෂූන ගිහි දායකාදීන්ට ඇසෙන සේ ඔවුන් ඉදිරියේ,
                                ‘අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ (විස්කම්භන, සමුච්ඡෙද යන) දෙකොටසින් මිදුනේය,
                                අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ ප්‍රඥාවෙන් විමුක්තය,
                                අසුවලා කයින් ධ්‍යාන ස්පර්‍ශකොට, නිවන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කෙළේය.
                                අසුවලා මාර්‍ග දෘෂ්ටියට පැමිණියේය.
                                අසුවලා ශ්‍රද්ධාව නිසා මිදුනේය.
                                අසුවලා ධර්මය අනුව සිහිකරන ස්වභාවය.
                                අසුවලා ශ්‍රද්‍ධානුසාරීය. අසුවලා සිල්වත්ය.
                                අසුවලා කල්‍යාණ ස්වභාව ඇත්තේය.
                                අසුවල් මහණහු ලාමක ස්වභාව ඇත්තේය.
                                අසුවල් මහණා දුශ්ශීලයයි ” කියමින් ඔවුහු අනුන්ගේ ඒ ගුණාගුණ කීමෙන් තමන් සිවුපසය ලබත්.

                                ඔවුහු ඒ ලාභයනට තෘෂ්ණාවෙන් ඊටම ගැටගැසෙති.
                                ඉන් මූර්ඡාවී ඒවායේ , ගැලී සිටිති.
                                ඒ ආමිස ප්‍රත්යය් ලැබීමේ ආදීනව (වරද) නොදක්නෝය.
                                ඡන්‍දරාගය දුරු කොට, විරාග නිස්සරණ වඩන ප්‍රඥාවෙන් තොරව, (සිවුපසය) පරිභෝග කෙරෙත්.

                                මහණෙනි, මේ ආමිසය ගරුකොට ඉන්සනා දහම් ගරුකොට නැත්තාවූ පිරිස යයි කියනු ලැබේ.

                                (ii). “සිවුපසය නොව ,
                                ධර්මය ගරුකොට ඇත්තාවූ, පිරිස කවරීද?

                                මහණෙනි, යම් භික්‍ෂූහු ගිහී දායකයන් ඉදිරියෙහි එකිනෙකාගේ ගුණ නොකියන්නේ, අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ (විස්කම්භන, සමුච්ඡේද යන) දෙකොටසින් විමුක්තය. අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ ප්‍රඥාවෙන් විමුක්තය. අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ කයින් ධ්‍යාන ස්පර්‍ශකොට පසුව නිවන් පසක් කෙළේය. අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ මාර්‍ගදෘෂ්ටියට පැමිණියේය. අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ ශ්‍රද්‍ධාවිමුක්තය. අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ ධර්‍මානුසාරීය. අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ ශ්‍රද්‍ධානුසාරීය, අසවල් ස්වාමින් වහන්සේ සිල්වත්ය. යහපත් ස්වභාව ඇත්තේය. ලෙස අන් ශ්‍රමණයන්ගේ මාර්ගඵල ගැන උසස් ඥාන ගැන කියමින් දායකයන්ගෙන් තමන්ට ආමිස ලාභ නොපතයි.

                                අසවල් මහණහු දුශ්ශීලය. පාප ස්වභාව ඇත්තේයයි නොකියත්, ඔවුහු තුමූ සිවුපසය ලැබීමෙහි (තෘෂ්ණාවෙහි) ගැට ගැසුනාහු, මුසපත් නොවූවාහුය, ගැලී නොසිටියාහුය, ආදීනව දක්නාසුලු වූහ, නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් යුක්තවූහ, තමන් ලබන සිවුපසය පරිභෝග කරත්.

                                මහණෙනි, මේ සද්ධර්මය ගරු කරන්නාවූ, ආමිෂය ගරු නොකරන්නාවූ මහණ පිරිසයයි කියනු ලැබේ.
                                මහණෙනි, මේද මහණ පිරිස් දෙකකි.

                                “මහණෙනි,
                                මේ පිරිස් දෙක අතුරෙන් සද්ධර්මය ගරුකරන්නාවූ, ආමිෂය ගරු නොකරන්නාවූ, පිරිසම අග්‍රවේ.

                                [ආමිසගරූ යනු සිවුපසය ගරුකොට ගත් ලෝකෝත්තර ධර්‍මය පහත්වශයෙන් ගත් පිරිසයි.
                                සද්ධම්මගරූ යනු නවලොවුතුරා දහම ගරු කොට සිවුපසය ලුහුකොට ගෙන සිටි පිරිසයි. 
                                උභතොභාගවිමුතේතා යනු අංශදෙකින්ම මිදුණු තැනැත්තායි. 
                                පඤ්ඤා විමුතතො යනු ප්‍රඥාවෙන් විමුක්තියට පත් ශූෂ්ක විදර්‍ශක රහතන්වහන්සේයි.
                                කායසක්‍ඛි යනු ප්‍රඥාවෙන්  විමුක්තියට  පත් ශුෂ්ක විදර්‍ශක රහතන්වහන්සේයි. 
                                කායසක්‍ඛි යනු ශරීරයෙන් ධ්‍යානස්පර්‍ශය විඳ පසුව නිරොධ සංඛ්‍යාත නිවන පසක්කොට සිටියේයි.
                                දිට්ඨප්පත්තො යනු දෘෂ්ටි අන්තයට පැමිණියි. මේ දෙකම තැන්සයක ලබත්. සද්ධාධිවිමුත්තො යනු අදහමින් (විශ්වාස කරමින්) විමුක්තියට පත්වූයි. මෙයද තැන් සයක ලැබෙයි. ධර්‍මය සිහිකරන්නෙනුයි ධම්මානුසාරී නම් වේ. ශ්‍රද්ධාව සිහි කරන්නේනුයි සද්ධානුසාරී නමි. මේ දෙකම පළමුමාර්‍ගය හා එක්ව පවතින්නේයි. කල්‍යාණ ධම්මො යනු සුන්දර ධර්‍මයයි. දුස්සීලො පාපධම්මො යනු සිල් නැත්තේ පවිටු දහම් ඇත්තේයි මෙය කෙසේ ගනිත්ද?
                                සියලුදෙනා එකම වැනිවූවිට සිල්වතුන් කෙරෙහි දැඩි ගෞරවයක් වෙතැයි හඟිමින් ගනිති. තෙ තෙන ලාහං ලභන්ති යනු ඒ භික්‍ෂූහු ඇතමුන්ගේ ගුණද ඇතැමුන්ගේ අගුණද කියා සිවුපසය ලබත්. ගථිතා යනු තෘෂ්ණාවෙන් ගැට ගැසුණාවූයි. මුච්ඡිතා යනු තෘෂ්ණා වශයෙන්ම සිහි මුළාවූයි. අජෙක්‍ධාපන්නා යනු අදහසෙහි ගිලී නිමාවට පමුණුවා සිටියෝයි. ආදීනව දස්සවිනො යනු ප්‍රත්‍යවෙක්‍ෂා නොකළ පරිභොගයෙහි ආදීනව නොදක්නාහුයි. අනිස්සරණපඤ්ඤා යනු සිවුපසයෙහි ඡන්‍දරාගය ඉවතට අදින්නාවූ නිස්සරණ ප්‍රඥාවෙන් තොර වූවෝයි. මේ අර්‍ත්‍ථය මෙයයයි නොදන්නාහුයි.  පරිභුඤ්ජන්ති  යනු ඡන්‍දරාගය ඇත්තෝ වී අනුභව කරති.

                                යහපත් අංශයෙහි උභතොභාග විමුත්තො යන ආදියෙහි ආර්‍ය්‍ය පුද්ගලයන් සත් දෙනාගේම මේ සැකෙවින් කළ ප්‍රකාශනයයි. එක් භික්‍ෂුවක් ප්‍රඥාධුරයෙන් ඇලී සිටියේ අෂ්ටසමාපත්තීන් උපදවා සෝවාන් මගට පැමිණෙයි. හෙතෙම එකෙණෙහි ධම්මානුසාරි නම් වෙයි. සෝවාන්ඵලාදී සයතන්හි කායසක්‍කි නම් වෙයි. අරහත් ඵලක්‍ෂණයෙහි උභතොභාග විමුත්ත නම් වෙයි. සමාපත්තීන්ගෙන් විෂ්කම්භක විමුක්තියෙන්ද මාර්‍ගයෙන් සමුචේඡද විමුක්තියෙන්ද දෙවරක් හේ දෙගුණයකින් විමුක්තියට පත්වූයේ යන අර්‍ත්‍ථයි. අන් තැනැත්තේ ප්‍රඥාධුරයෙහි නිරතවූයේ සමවත් උපදවීමට අසමත් වෙමින් ශුෂ්කවිදර්ශකයෙක්ම වී සෝවාන් මගට පැමිණෙයි. හෙතෙම එකෙණෙහි ධම්මානුසාරී නම් වෙයි. සොතාපත්ති ඵලාදී සය තැන්හි දිට්ඨප්පත්ත නම්වෙයි. අරහත් ඵලක්‍ෂණයෙහි පඤ්ඤාවිමුත්ත නම් වෙයි. අනෙකෙක් ශ්‍රද්ධා ධුරයෙහි නිරතවූයේ අටසමවත් උපදවා සෝවාන් මගට පැමිණියි.

                                හෙතෙම එකෙණෙහිද සද්ධානුසාරී නම්වෙයි. සෝවාන් ඵලාදී සය තැන්හි කායසක්‍ඛිනම් වෙයි. අරහත් ඵලක්‍ෂණයෙහි උභතොභාග විමුත්ත නම් වෙයි. අනෙකෙක් ශ්‍රද්ධාධුරයෙහි නිරතවූයේ සමවත් උපදවීමට නොහැක්කේ ශුෂ්කවිදර්‍ශකයෙක්මවී සෝවාන් මගට පැමිණෙයි. හෙතෙම එකෙණෙහි සද්ධානුසාරී නම් වෙයි. සෝවාන් ඵලාදී සය තැන්හි සද්ධාවිමුත්ත නම් වෙයි. අරහත් ඵලක්‍ෂණයෙහි පඤ්ඤාවිමුත්ත නම්වෙයි.

                                AN 02-05-08. විසමපරිස සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) විසමවූ (දුසිල්) මහණ පිරිසද,
                                (ii) සමවූ (සිල්වත් ) මහණ පිරිස
                                යන දෙපිරිසය.

                                (i). “මහණෙනි, දුසිල් මහන පිරිස කවරීද?

                                “මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් මහණුන් නොපැනවූ නීති විනයට ඇතුල් කරන්නට කියයිද, පනවා ඇති විනය නීති ලිහිල් කල යුතු යයි වෙනස් කල යුතු යයි කියත්ද මේ මහණ පිරිස දුෂි මහන පිරිසක්යැයි කිව යුතුය.

                                මේ පිරිස විෂම බැවින් අධර්මයෝ ධර්මය යයි මිනිසුන් පවසත්. ධර්‍මයෝ නොපවතිත්. විනයට විරුද්ධ කාරනා පවතිත්. විනය නොපවතිත්.

                                (ii). “සිල්වත් මහණ පිරිස කවරීද?

                                “මේ ශාසනයෙහි යම් භික්ෂු පිරිසක් ධර්ම විනයෙහි පනවා ඇති විනය පෙල පවත්වයිද, අධර්මයෝ නොපවත්ද, විනය පවත්වයිද, එසේ වූ කල අවිනය ඇති නොවෙති. ධර්මය බැබලෙත්, අධර්ම කර්මයෝ නොබැබලෙත්, විනය කර්මයෝ බැබලෙත්, විනය විරුද්‍ධ කර්මයෝ නොබැබලෙත්,
                                මහණෙනි, මේ සිල්වත් මහණ පිරිසයයි කියනු ලැබේ.

                                මහණෙනි, පිරිස සිල්වත් බැවින් සත් ධර්මයෝ පවතිත්. අධර්ම නොපවතිත්. විනය කර්මයෝ පවතිත්. අවිනය කර්මයෝ නොපවතිත්. ධර්ම කර්මයෝ බැබලෙත්. අධර්ම කර්මයෝ නොබැබලෙත්. විනය කර්මයෝ බැබලෙත්. විනය විරුද්ධ කර්මයෝ නොබැබලෙත්.
                                “මහණෙනි, මේද මහණ පිරිස් දෙකකි.
                                මහණෙනි, මේ පිරිස් දෙක අතුරෙන් සිල්වත් මහන පිරිසම අග්‍රය. ශ්‍රේෂ්ඨය”

                                [ විසමා යනු පැකිලීම් සහිතය යන අරුතින් විසමවූයි. සමා යනු නොපැකිලෙන අරුතින් සමවූයි. අධම්මකම්මානි යනු ධර්‍මවිරෝධී කටයුතුයි. අචිනය කම්මානි යනු විනය විරෝධී කටයුතුයි.]

                                AN 02-05-09. අධම්මික සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) ධර්මයට අනුව නොපිළිපදින මහණ පිරිසද,
                                (ii) ධර්මයට අනුව පිළිපදින මහණ පිරිසද,

                                යන දෙපිරිස වෙත්.

                                (i) “මහණෙනි,
                                ධර්මයට අනුව නොපිළිපදින
                                අධාර්මික පිරිස කවරීද?

                                “මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි යම් මහණුන් නොපැනවූ නීති විනයට ඇතුල් කරන්නට කියයිද, පනවා ඇති විනය නීති ලිහිල් කල යුතු යයි වෙනස් කල යුතු යයි කියත්ද මේ මහණ පිරිස දුෂිල් මහන පිරිසක්යැයි කිව යුතුය.

                                මේ පිරිස විෂම බැවින් අධර්මයෝ ධර්මය යයි මිනිසුන් පවසත්. ධර්‍මයෝ නොපවතිත්. විනයට විරුද්ධ කාරනා පවතිත්. විනය නොපවතිත්.

                                (ii)“මහණෙනි,
                                ධර්මයට අනුව පිළිපදින
                                ධාර්මික පිරිස කවරීද?

                                මේ ශාසනයෙහි යම් පිරිසක් පවතින ධර්ම කර්මයෝ පවත්වයිද, අධර්ම කර්මයෝ නොපවත්වයිද, පවතින විනය කර්මයෝ පවත්වයිද, අවිනය කර්මයෝ නොපවත්වයිද, එවිට ධර්ම කර්මයෝ බැබලෙත්ද, අධර්ම කර්මයෝ නොබැබලෙත්ද, විනය කර්මයෝ බැබලෙත්ද, විනය විරුද්‍ධ කර්මයෝ නොබැබලෙත්ද,

                                මහණෙනි, මේ සම පිරිසයයි කියනු ලැබේ. .

                                “මහණෙනි, මේද මහණ පිරිස් දෙකක්වේ.
                                මහණෙනි, මේ පිරිස් දෙක අතුරෙන් ධාර්මික පිරිසම අග්‍රවේ.”

                                AN 02-05-10 ධම්මිය සූත්‍රය.

                                “මහණෙනි,
                                මහනුන් පිරිස් දෙකකි.
                                කවර දෙපිරිසක්ද යත්:
                                (i) අධර්මය දේසනා කරන මහණ පිරිසද,
                                (ii) ධර්මය දේසනා කරන මහණ පිරිස
                                (යන දෙක) වෙත්.

                                (i) “මහණෙනි,
                                අධර්මය දේසනා කරන පිරිස කවරීද?

                                මහණෙනි,
                                යම් මහනුන් පිරිසක් භික්‍ෂූහු විනයෙහි අධිකරණ ගොනුවට අයත් කාරනාවක් මතුව ආවිට ඒ කාරණය මෙසේ විනිශ්චය කලයුතු යයි ඔවුනොවුන් හා එකඟ නොවේ. ඒ ගැන සාකච්චා කොට විනිශ්චයකට නොඑයි.
                                ධාර්මිකවූ හෝ අධාර්මිකවූ හෝ විවාද ආදී විනිශ්චය කළ යුතු කරුණක් ගනිත්ද, ඔවුහු ඒ අධිකරණය ගෙණ එකිනෙකාට ඒ බව නොමදන්වත්ද, දැන්වීම සඳහා රැස් නොවෙත්ද, නොදක්වත්ද, දැක්වීමට නොඑළඹෙත්ද, ඔවුහු තුමූ අසඤ්ඤත්තිය (නොදැන්වීම) බලය කොට ගත්තාහු, නොදැක්වීම බලය කොට ගත්තාහු, විවාදය අත්හැරීමට අදහස් නැත්තාහු, ඒ අධිකරණයම ශක්තියෙන් අල්වාගෙන, ඒ දෘෂ්ටිය සිතෙහි ඇතුල්කොට (මෙසේ) ප්‍රකාශ කෙරෙත්ද, ‘මේ (අපගේ වචනය)ම සත්‍යය, මෙයින් අන්‍යවූ වචන තුච්ඡය’ යි කියායි. මහණෙනි, මෙබඳුවූ පිරිස අධර්මවාදී පිරිසයයි කියනු ලැබේ.

                                (ii). “ ධර්‍මවාදී පිරිස කවරීද?”

                                යම් භික්‍ෂූහු ධාර්මිකවූ හෝ අධාර්මිකවූ හෝ (විවාද ආදී) අධිකරණයක් ගනිත්ද, ඔවුහු තුමූ මේ අධිකරණය ගෙණ එකිනෙකාට මේ ගැණ දන්වත්ද, දැන්වීම පිණිස රැස්වෙත්ද, දක්වත්ද, දැක්වීම පිණිස පැමිණෙත්ද, ඔවුහු තුමූ දැන්වීම් බලය කොට ඇත්තාහු, දැක්වීම බලය කොට ඇත්තාහු, බැහැරලීමෙහි අදහස් ඇත්තාහු, ඒ අධිකරණයම ශක්තියෙන් අල්වාගෙන, ඒ හැඟීම් (සිතෙහි) ඇතුල්කොට මෙසේ ප්‍රකාශ නොකෙරෙත්ද, (කෙසේද?) ‘මේ අපගේ වචනයම සත්‍යය, අන්‍යයන්ගේ වචන තුච්ඡය’ යි කියායි. මහණෙනි, මෙබඳු පිරිස ධර්‍මවාදී පිරිසයයි කියනු ලැබේ.

                                “මහණෙනි, මේ පිරිස්හු දෙදෙනෙක් වෙත්.
                                මහණෙනි, මේ පිරිස් දෙක අතුරෙන් යම් මේ ධර්‍මවාදී පිරිසක් වේද, මේ පිරිස අග්‍රය”

                                [මෙහි අධිකරණං යනු සතරාකාරවූ විවාදාධිකරණාදිය, අනුවාදඅධිකරණය, ආපත්ති අධිකරණ, කිච්චාධිකරණ, යි. 
                                ආදියන්ති යනු ගනිත්. සඤ්ඤපෙන්ති යනු දන්වත්. න ච සඤ්ඤත්තිං උපගච්ඡන්ති යනු දැන්වීම සඳහා නොරැස්වෙති. න ච නිජ්ක්‍ධාපෙන්ති යනු සලකා නොබලත්. න ච නිජක්‍ධත්තිං උපගච්ඡන්ති යනු ඔවුනොවුන් සලකා බැලීම සඳහා නොරැස්වෙති. අසඤ්ඤත්තිබලා යනු නොදැන්වීමම ඔවුන්ගේ බලයනුයි අසඤ්ඤත්ති බල නමි.  අප්පටි නිස්සග්ගමන්තිනො යනු ‘ඉදින් අපවිසින් ගන්නා ලද අධිකරණය ධාර්මික වන්නේ නම් ගන්නෙමු. ඉදින් අධාර්මික නම් අත්හරින්නෙමු’යි යමෙකුට මෙබඳු අදහසක් වේද ඔවුහු පටිනිස්සග්ගමන්තිනො (අත්හැරීමට කථාකරන්නාහු) නම්වෙත්. මොවුහු වනාහි එසේ මන්ත්‍රණය නොකරත්නුයි අප්පටිනිස්සග්ගමන්තිනො නම් වෙත්. ථාමසා පරාමස්ස අභිනිවිස්ස යනු දෘෂ්ටි බලයෙන්ද දෘෂ්ටිගැනීමෙන්ද (ඊට) බැස යනුයි. ඉදමෙව සච්චං යනු මේ අපගේ වචනයම සත්‍යයයි. මොඝමඤ්ඤං යනු අන් අයගේ වචනය නිසරුය, හිස්ය යනුයි. යහපත් අංශය පැහැදිලි අරුත් ඇත්තේමය.]


                                 
                                ශ්‍රී බුද්ධ වර්ෂ 2554 ක් වූ බිනර අමාවක පොහෝ දින රාජ්‍ය වර්ෂ 2010 ක් වූ ඔක්තෝබර් මස 07 වන දා බ්‍රහස්පතින්දා  
                                විසිතුරු ප්‍රතිභාන උපදවන අංගුත්තර නිකායෙන්…
                                මාතර, පහළ පීක්වැල්ල, පන්ථාරාමයේ
                                හත්තොටුවේ ඉන්දරතන හිමි

                                §1. නොගැඹුරු (ප්‍රකට) පිරිස – උත්තානාච පරිසා

                                මේ සසුනෙහි පැවිදිව සිටින වික්‍ෂිප්ත සිත් ඇති, උස්ව නැඟුණුමානය ඇති , චපල ,රළුවදන් ඇති, ප්‍රලාප පවසන, මුළාවු සිහි ඇති, සම්‍යක් ප්‍රඥාව නැති, එනිසාම සමාධිගත සිතක් නැති එකඟ වූ සිත් නැති භ්‍රාන්ත සිත් ඇති, සංවර නොකළ නිසා ප්‍රකෘති ඉඳුරන් ඇති භික්‍ෂූහු ප්‍රකට නොගැඹුරු පිරිස වෙති.

                                §2. ගැඹුරු (අප්‍රකට ) පිරිස – ගම්භීරා ච පරිසා

                                වික්‍ෂිප්ත නොවු සිත් ඇති, උස්ව නැගි මානය නැති, චපල නොවු, මිහිරි වදන් ඇති, සංවර වදන් ඇති, හිස්වදන් නොපවසන, එළඹ සිටි සිහි ඇති, සම්‍යක් ප්‍රඥාව ඇති, සමාධිගත සිතැති, එකඟ වූ සිතැති, සංවර කළ ඉදුරන් ඇති භික්‍ෂූහු අප්‍රකට ගැඹුරු පිරිස වේ.

                                §3. බෙදුණූ (ව්‍යග්‍ර) පිරිස – වග්ගා ච පරිසා

                                ඇතැම් භික්‍ෂූහු වාග් ප්‍රයෝගයෙන් ගැටෙමින්, කලහ කරමින්, විරුද්ධ මතවාද දරමින්, ඔවුනොවුන් කට නැමැති ආයුධයෙන් පහරදී ගනිමින් (භණ්ඩන ජාතා කලහජාතා විවාදාපන්නා අඤ්ඤ මඤ්ඤං මුඛසන්තීහි විතුදන්තා ) වෙසෙති. ඔවුන් අසමගි බෙදුනු පිරිස වේ.

                                §4. සමඟි (සමග්‍ර) පිරිස – සමග්ගා ච පරිසා

                                ඇතැම් භික්‍ෂූ පිරිසක් සමඟිව, සතුටු වෙමින් විවාද නොකරමින්, කිරි හා දියමෙන් සැසැදෙමින්, ඔවුනොවුන් දෙස පි‍්‍රය ඇසින් බලමින් වෙසෙත්ද ඒ සමගි පිරිස නම් වේ. (සමග්ගා සම්මෝදමානා අවිවදමානා ඛීරොදකීභූතා . අඤ්ඤමඤ්ඤං පියචක්ඛුහී සම්පස්සන්නා)

                                §5. අනග්ගවතී (උතුම් පුද්ගලයන් නැති) පිරිස අනග්ගවතී ච පරිසා

                                ඇතැම් භික්‍ෂූ පිරිසක් සිවුරු, පාත්‍රා ආදි පිරිකර බොහෝ රැස්කර ගෙන සසුන ලිහිල් කොටගෙන, තමා පිරිහවන පංච නීවරණ ධර්මයන්ට වහල්ව , උතුම් විවේකය නම් වූ නිවණ පිළිබඳ බහා තැබූ වීර්ය ඇතිව ( නිවණ පිළිබඳව සිතක්වත් නූපදවා) නොලැබූ ධ්‍යාන විදර්ශනා මාර්ග හා ඵල ලැබීමට උත්සාහ නොගනිමින්, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකළ ධර්ම ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කර ගැනීමට උත්සාහ නොගෙන නිෂ්කාරණව පසුවෙති. ඔවුන්ගේ ශිෂ්‍ය හිමිවරුද පශ්චිම දායක කාරකාදීහුද දිට්ඨානුගතියට ගොස් එලෙසින්ම සසුන දූෂණය කරති. මේ අනග්ගවතී පිරිස නම් වේ.

                                §6. අග්ගවතී (උතුම් පුද්ගලයන් ඇති) පිරිස අග්ගවතීච පරිසා

                                ඇතැම් භික්‍ෂු පිරිසක් බහුභාණ්ඩික නොවී (පිරිකර ගොඩගසාගෙන නොගෙන) සසුන ලිහිල් කොට නොගෙන, පංච නීවරණ දුරු කිරීමෙහි ම නියැලෙමින්, උතුම් විවේකයෙහි නිතර යෙදෙමින් නොපැමිණි ධර්ම ප්‍රතිලාභය පිණිස වෙර වඩමින්, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකළ ධ්‍යාන විදර්ශනා මඟ ඵල වඩමින් සිටිත්ද ඔවුන්ගේ ශිෂ්‍යයෝත් පශ්චිම ජනතාවත් ඒ මඟ යති. අනුකරණය කරති. (දිට්ඨා නුගතිං ආපජ්ජති) මේ අග්ගවතී පිරිස නම් වේ.

                                §7. අනාර්ය ශ්‍රාවක පිරිස –
                                අනරියාච පරිසා

                                ඇතැම් භික්‍ෂු පිරිසක් තෘෂ්ණාව හැර මේ පංචස්කන්ධය දුක කැයි තත්වූ පරිද්දෙන් නොදනීද තණ්හාව දුක ඇති කරන හේතුව යැයි නොදනිත් ද තණ්හාව සමුච්ඡේද කිරීමෙන් දුක නිරෝධවන බව තත්වූ පරිදි නොදනිත් ද ආර්ය අෂ්ඨාංගික මාර්ගය දුක නැති කරන මාර්ගය බව තත්වාකාරයෙන් නොදනිත් ද ඒ පුහුදුන් (චතුරාර්ය සත්‍යාවබෝධය නොලත්) පිරිස අනාර්ය නම් වේ.

                                §8. ආර්ය ශ්‍රාවක පිරිස –
                                අරියා ච පරිසා

                                දුක්ඛ, සමුදය, නිරෝධ, මාර්ග යන චතුරාර්ය සත්‍ය ධර්මය පිළිබඳව යථාභූත ඤාණදර්ශනයෙන් දුටු භික්‍ෂු පිරිස ආර්ය ශ්‍රාවක පිරිස නම් වේ. සෝවාන් මාර්ගයේ සිට එන මාර්ගස්ථ හා ඵලස්ථ පුද්ගලයෝ අට දෙන මිට අයත් වේ. ඔවුහු සේඛ (සෝවාන් මාර්ගස්ථයාගේ සිට අර්හත් මාර්ගස්ථයා දක්වා) පුද්ගලයෝ සතක්ද අසේඛ පුද්ගලයෙක් (අර්හත් ඵලස්ථ) දැයි ප්‍රභේද කෙරෙති.

                                §9. කසළ පිරිස –
                                පරිසකසටො

                                යම් භික්‍ෂු පිරිසක් ඡන්දයෙන් , ද්වේෂයෙන්, මෝහයෙන් හා භයින් යන සතර අගතියෙන් අගතියට යන්නේ ද ඔවුහු කසළ පිරිස නම් වේ.

                                §10. නිකසළ පිරිස –
                                පරිසමණ්ඩො

                                සතර අගතියෙන් අගතිගාමී නොවී සමානාත්මතාවයෙන් කටයුතු කරන භික්‍ෂූ පිරිස නිකසළ පිරිස නම් වේ. තමායට පි‍්‍රය අපි‍්‍රය සැමට ම පක්‍ෂ කුල ජාති භේද නොසළකා එක හා සමානව සැලකීම මෙම පිරිසේ ඇති විශේෂ ලක්‍ෂණයයි.

                                §11. අවිනීත වූ විමසා නොහික්මුණු පිරිස –
                                ඔක්කාචිත විනීතා පරිසා නො පටිපුච්ඡාවිනීතා

                                තථාගතයන් වහන්සේ දෙසු සූත්‍රධර්ම ඇසීමට නොකැමැති, ඇසීමට කන් යොමු නොකරන, එහි අර්ථ විවරණ දැන ගැනීමට සිත් නොඑළවන, ඒ ධර්මය උගත යුතු පුහුණු කළ යුතු දේ ලෙස නොගන්නා, එනමුත් වෙනත් කවීන් විසින් කරන ලද, කවීන්ට හිත වු විසිතුරු අකුරු ඇති විසිතුරු ව්‍යඤ්ජන ඇති බුදු සසුනින් බැහැර වු ශ්‍රාවක දේශිත සූත්‍ර ගායනා ඇසීමට කැමති වන, ඒ සඳහා කන් යොමුකරන, ඇසීමට සිත් එළවන සහ ඒ ගායනාවන් උගත යුතු පුන පුනා පුහුණු කළ යුතු සේ සිතන භික්‍ෂු පිරිස අවිනීත වූ නොවිමසා හික්මුණු පිරිස වේ. ඔවුහු තථාගත දේශිත ධර්මය පිළිබඳව අරුත් නොවිමසති. ගැට මුසු තැන් නිරාකරණය නොකරගනිති. සැක විමසා දුරු නොකරති.

                                §12. විනීත වූ විමසා හික්මුණු පිරිස –
                                පටිපුචාඡාවිනීතා පරිසා නො ඔක්කාචිතවිනීතා

                                කවීන් විසින් කරන ලද කවින්ට හිත වූ, විසිතුරු අකුරු ඇති, විසිතුරු ව්‍යාඤ්ජන ඇති, සසුනින් බැහැර වු ශ්‍රාවක දේශිත සූත්‍රාන්ත නොඅසන, ඒවා ඇසීමට නො කැමති (කවිකතා කාවය්‍යො චිත්තඛරා චිත්ත ඛ්‍යඤ්ජනා බාහිරකා සාවක භාසිතා, තෙසු භඤ්ඤමානෙසු න සුස්සන්ති) ඒවා පුහුණු නොකර ඇතැම් භික්‍ෂූ පිරිසක් තථාගතයන් වහන්සේ දෙසන ලද පාළියෙන් ගැඹුරු වූ ගැඹුරු අර්ථ ඇති, ලෝකෝත්තර වූ ශූන්‍යතා ප්‍රතිසංයුක්ත වූ සූත්‍රාන්ත දෙසනු ලබන කල්හි ඒවා ඇසීමට කැමති වෙති. (තථාගතභාසිතා ගම්භීරා ගම්භීරත්ථා ලොකුත්තරා සුඤ්ඤතාපටිසඤ්ක්‍දුත්තා , තෙසු භඤ්ඤමානෙසු සුස්සූසන්ති) කන් යොමු කරති. (සොතං ඔදහන්ති) දැන ගැනීමට සිත් එළවති. (අඤ්ඤා චිත්තං උපට්ඨපෙන්ති) ඒ ධර්මය උගත යුතු පුහුණු කළ යුතු දෙයක් ලෙස සිතත්. මෙහි අර්ථය කිම , මෙය මෙසේ වන්නේ කෙසේ දැයි බුද්ධ වචනයේ සැකමුසු තැන් විමසා ගනිති. සැඳුණු අර්ථ විවරණය කර ගනිති. (අනුත්තානීකතඤ්ච උත්තානීකරොන්ති) මේ විනීත වූ විමසා හික්මුණු පිරිසයි.

                                §13. සිවුපස (ආමිසය) ගරුකරන සදහම් ගරු නොකරන පිරිස
                                ආමිසගරු පරිසා නො සද්ධම්ම ගරු

                                මේ සසුනේ ඇතැම් භික්‍ෂූහු සුදුවත් හඳිනා ගිහියන් වෙත ගොස් අසවල් භික්‍ෂුව උභතොභාග විමුක්තිය අසවල් භික්‍ෂුව ප්‍රඥා විමුක්තය, අසවල් භික්‍ෂුව සකෘදාගාමීය ආදි වශයෙන් ද අසවල් භික්‍ෂුව දුශ්ශීලයයිද කියති. එසේ කීමෙන් සිවුපස ලාභයට ඔවුහු හිමිකාරයෝ වෙති. ඒ සිවුපසය ලබා ගැනීමට ම එහි ආදීනව නොදැක මුසපත්ව ක්‍රියා කරමින් ඒ ආමිසයත් පරිභෝග කරන්නෝ සදහම් ගරු නොකරන, ආමිසය ගරු කරන පිරිස නම් වෙති.

                                §14. සදහම් ගරු කරන ආමිස ගරු නොකරන පිරිස
                                සද්ධම්ම ගරූ පරිසා නො ආමිස ගරූ

                                ගිහියන් වෙත ගොස් මඟඵල ලැබු භික්‍ෂූන් පිළිබදව හෝ දුසිල් භික්‍ෂුන් පිළිබඳව කිසිත් ගුණදොස් නොපවසන භික්‍ෂූ පිරිසක්ද වෙති. ඔවුහු ගිහියන් වෙතින් සිවුපසය ලබා, එහි මුසපත් නොවී එහි නොගැලුනාහු ආදීනව දකිමින් නිසරණ ප්‍රඥාවෙන් සිවුපසය පරිභෝග කරති. (තං ලාභම්පි ලභිත්වා අගථිතා අමුච්ඡිතා අනජ්ඣොපන්නා ආදීනවදස්සාවිනො නිස්සරණ පඤ්ඤා පරිභුඤ්ජන්ති) මොවුහු සදහම් ගරු කරන ආමිසය ගරු නොකරන පිරිස වෙති.

                                §15.විෂම පිරිසම (විසමාච පරිසා )

                                යම් භික්ෂූ පිරිසක් වත අධර්ම, අවිනය කර්ම ඇත්තේද ඒවාම දීප්තිමත් වේද විනය හා ධර්ම කර්ම නොමැත්තේද ඒ විෂම පිරිස නම් වේ.

                                §16. සම පිරිස (සමාච පරිසා )

                                යම් පිරිසක් වෙත ධර්මකර්ම , විනයකර්ම ඇත්තේද අධර්මකර්ම හා අවිනය කර්ම නොමැත්තේද ඒ සමපිරිසයි. ඔවුන් අතර දීප්තිමත් වනුයේ ධර්මානුකූල විනය කර්මයි.

                                §17.අධාර්මික පිරිස (අධම්මිකාච පරිසා)

                                ඉහත කී විෂම පිරිසට සමාන වේ.

                                §18.ධාර්මික පිරිස (ධම්මිකාච පරිසා )

                                ඉහත කී සම පිරිසට සමාන වේ.

                                §19.අධර්මවාදි පිරිස(අධම්මවාදීනිච පරිසා )

                                මේ සසුනෙහි ඇතැම් භික්‍ෂූ පිරිසක් දැහැමි වූ හෝ අදැහැමි වූ අධිකරණයක් ගෙන එය ඔවුනොවුන් නොහඟවා හෙළි නොකර, අයුක්ති දුරුකිරීමට මන්ත්‍රණය නොකර, එය දැඩිව පිළිගෙන, “ මෙයම සත්‍යය, සෙස්ස බොරුය “ යි (ඉදමෙව සච්චං මොසමඤ්න්ති ) පවසති. මේ අධර්මවාදි පිරිසයි.

                                §20.ධර්මවාදි පිරිස (ධම්මවාදීනිච පරිසා )

                                දැහැමි හෝ නොදැහැමි අධිකරණයක් ඔවුනොවුන් හඟවා, දන්වා, දක්වා අධර්මය දුරලීමට බැහැර කිරීමට එන ඇතැම් භික්‍ෂු පිරිසක් “ මෙයම සත්‍යය, සෙස්ස බොරුයැ”යි දැඩිව නොගෙන ක්‍රියා කරති. නම්‍යශීලි එම භික්‍ෂූනු ධාර්මික වූ ධර්මවාදි පිරිස නම් වෙති. ඉහත දැක්වූ පිරිස් අතුරින් ගැඹුරු (සමග්ග) සමඟි, අග්ගවතී, ආර්යශ්‍රාවක, නිකසළ, විනීත වූ විමසා හික්මුණු, සදහම් ගරු කරන ආමිසගරු නොකරන, සම, ධාර්මික හා ධර්මවාදි යන පිරිස් දහය ශ්‍රේෂ්ඨ වේ. අග්‍රවේ. අපද ඔවුන් අනුකරණය කළ යුතුවේ.

                                15 min
                              • SN 01-01-05
                                • SN 01-01-05-01. ආදිත්ත සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-02. කිංදද සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-03. අන්න සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-04. ඒකමූල සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-05. අනොමය සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-06. අච්ඡරා සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-07. වනරොප සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-08. ජේතවන සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-09. මච්ඡරි සූත්‍රය
                                • SN 01-01-05-10. ඝටීකාර සූත්‍රය
                                  • SN 01-01-05-01. ආදිත්ත සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි දිනක රෑ පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු එක් දෙවියෙක් බබළන ශරීර වර්‍ණයෙන් මුඵ ජේතවනය බබුඵවමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එකත්පසෙක සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථා කීය.

                                  ‘ආදිත්තස්මිං අගාරස්මිං,
                                  යං නීහරති භාජනං;
                                  තං තස්ස හොති අත්ථාය,
                                  නො ච යං තත්ථ ඩය්හති“ ගිනිගත් ගෙයින් යමක්
                                  බේරාගන්නේ නම්
                                  ඒ ගින්නෙන් නොදැවුණ
                                  වැඩකට ගත හැකි දෙයක් විය යුතුය්. ‘‘එවං ආදිත්තකො ලොකො,
                                  ජරාය මරණෙන ච;
                                  නීහරෙථෙව දානෙන,
                                  දින්නං හොති සුනීහතං.ජරා හා මරණයෙනුත් ගිනි ගත්
                                  මෙලොව නොදැවෙන්නේ
                                  දානයෙන් ලබන පින පමණි.
                                  ඉතිරි වන්නේ දුන් දේ පමණය.‘‘දින්නං සුඛඵලං හොති,
                                  නාදින්නං හොති තං තථා;
                                  චොරා හරන්ති රාජානො,
                                  අග්ගි ඩහති නස්සති.“දුන් දේ පමණය සැප ගෙන දෙන්නේ .
                                  නුදුන් දේ එසේ සැප නොමදේ.
                                  සොරුගෙන යත්, රජහු සතු කර ගනිත්.
                                  ගින්නෙන් දැවේ. ගංවතුරෙන් වැනසේ‘‘අථ අන්තෙන ජහති, සරීරං සපරිග්ගහං;
                                  එතදඤ්ඤාය මෙධාවී,
                                  භුඤ්ජෙථ ච දදෙථ ච;
                                  දත්වා ච භුත්වා ච යථානුභාවං;
                                  අනින්දිතො සග්ගමුපෙති ඨාන’’න්ති.“ සන්තක හැම හා සිය සිරුරද අත හැර
                                  යන්නට වෙන බව මරනයෙන් ඔබ්බට,
                                  දන්නා නුවණැත්තා තම වස්තුව
                                  යොදයි නිසි වැඩට දෙමින්ම නැති අයටත්
                                  තමාද කා අනුනටද කවන්නා,
                                  නින්‍දා නොලබයි දෙව් සැප පවා ලබයි.”

                                  [96:-ජරාය මරණෙන ච මෙය දේශනා ශීර්ෂය යි. රාගාදි එකොළොස් ගිනිවලින් ලෝකය ගිනිගෙන ඇත්තේමය. 
                                  දානෙන දාන චේතනාවෙන්, දින්නං හොති සුනීහතං දාන පුණ්‍ය චේතනා වනාහි දායකයාටමවේ.
                                  ගෙහිමියාගේ බැහැර කළ භාණ්ඩ මෙනි. එහෙයින් මෙය කියන ලදි. 
                                  චොරා හරන්ති නො දෙන ලද භෝග සොරුත් ගෙන යති. රාජනොපි, අග්ගීපි ඩහති; තිබූ තැන ද නස්සති. අන්තෙන මරණයෙන් සරීරං සපරිග්ගහං ශරීරය ද සොරුන් ආදීන්ගෙන් නො නැසුණු භෝග ද, සග්ගමුපෙති වෙස්සන්තර මහරජු ආදීන් මෙන් ස්වර්ගයෙහි පහළ වන්නේ ය..]

                                  SN 01-01-05-02. කිංදද සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  ‘‘කිංදදො බලදො හොති,
                                  කිංදදො හොති වණ්ණදො;
                                  කිංදදො සුඛදො හොති,
                                  කිංදදො හොති චක්ඛුදො;
                                  කො ච සබ්බදදො හොති,
                                  තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො’’ති.“කුමක් දෙන තැනැත්තේ ශක්තිය දෙන්නේ වේද?
                                  කුමක් දෙන තැනැත්තේ පැහැය දෙන්නේ වේද?
                                  කුමක් දෙන තැනැත්තේ සැප දෙන්නේ වේද?
                                  කුමක්දෙන තැනැත්තේ ඇස් දෙන්නේ වේද?
                                  සියල්ල දෙන තැනැත්තෙක් වේ නම් කවරෙක්ද?
                                  මවිසින් විචාරණ ලද ඔබ මට (මේ) කියාදෙනු මැනවි.
                                  අන්නදෝ බලදො හොති,
                                  වත්ථදො හොති වණ්ණදො;
                                  යානදො සුඛදො හොති,
                                  දීපදො හොති චක්ඛුදො.‘‘
                                  සො ච සබ්බදදො හොති,
                                  යො දදාති උපස්සයං;
                                  අමතං දදො ච සො හොති,
                                  යො ධම්මමනුසාසතී’’ති.“ආහාර දෙන තැනැත්තේ ශක්තිය දෙන්නේ වේ.
                                  වස්ත්‍ර දෙන්නා වර්‍ණය දෙන්නාය.
                                  යාන වාහන දෙන්නා සැප පහසුව දෙන්නාය.
                                  එලිය දෙන තැනැත්තේ ඇස් දෙන තැනැත්තේ වේ.
                                  යමෙක් වාසස්ථාන දේ නම් ඔහුම සියල්ල දෙන්නාය. .
                                  යමෙක් ධර්‍මනුශාසනා කෙරේ නම්
                                  ඔහු අමෘත දානය දෙන්නාය. .”

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්ම ගිය කල්හි එක් දෙවියෙක් බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුඵ ජේතවනය බබුඵවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි ඒ දෙවියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව කීය.

                                  ‘‘කිංදදො බලදො හොති,
                                  කිංදදො හොති වණ්ණදො;
                                  කිංදදො සුඛදො හොති,
                                  කිංදදො හොති චක්ඛුදො;
                                  කො ච සබ්බදදො හොති,
                                  තං මෙ අක්ඛාහි පුච්ඡිතො’’ති.“කුමක් දෙන්නා ශක්තිය දෙන්නේ ද?
                                  කුමක් දෙන්නා පැහැය දෙන්නේ ද?
                                  කුමක් දෙන්නා සැප දෙන්නේ ද?
                                  කුමක් දෙන්නා ඇස් දෙන්නේ ද?
                                  සියල්ල දෙන්නා නම් කවරෙක්ද?
                                  මට කියාදෙනු මැනවි.

                                  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ

                                  අන්නදෝ බලදො හොති,
                                  වත්ථදො හොති වණ්ණදො;
                                  යානදො සුඛදො හොති,
                                  දීපදො හොති චක්ඛුදො.‘‘
                                  සො ච සබ්බදදො හොති,
                                  යො දදාති උපස්සයං;
                                  අමතං දදො ච සො හොති,
                                  යො ධම්මමනුසාසතී’’ති.“ආහාර දෙන තැනැත්තේ ශක්තිය දෙන්නේ වේ.
                                  වස්ත්‍ර දෙන්නා වර්‍ණය දෙන තැනැත්තේ වේ.
                                  යාන වාහන දෙන්නා සැප පහසු දෙන්නා වේ.
                                  එලිය දෙන තැනැත්තේ ඇස් දෙන තැනැත්තේ වේ.
                                  යමෙක් වාසස්ථාන දේ නම්
                                  ඔහුම සියල්ලදෙන්නා නම් වේ.
                                  යමෙක් ධර්‍මනුශාසනා කෙරේ නම්
                                  ඔහු අමෘත දානය දෙන්නා නම් වේ.”

                                  [අන්නදො යම් සේ බොහෝ ශක්තිමත් පුද්ගලයකු වුව ද දෙතුන් වේලක් අහර නො ගෙන නැඟිට සිටීමට නො හැකි වන්නේ ද, එසේ ම දුර්වලයකු වී වුව ද, අනුභව කොට බලසම්පන්නයෙකු වන්නේ ද එහෙයින් අන්නදො බලදො යි කී ය. වත්‍ථදො යම් සේ සුරූපි කෙනකු වුව ද නො සරුප් ලෙස හැඳ ගත්තේ හෝ වස්ත්‍ර නැති ව සිටියේ හෝ විරූපි වෙයි ද, ගරහන ලද්දේ වෙයි ද, බැලීමට අපහසු වූයේ වෙයි ද, වස්ත්‍රයෙන් (සිරුර) වසන ලද්දේ දේව පුත්‍රයකු මෙන් බබළයි. එහෙයින් වත්‍ථදො හොති වණ්ණදො ය කී ය. යානදො හස්තියාන ආදිය දෙන්නා. ඒවා අතර,
                                  න හත්‍ථියානං සමණස්ස කප්පති
                                  න අස්සයානං න රථෙන යාතුං
                                  ඉදඤ්ච යානං සමණස්ස කප්පති
                                  උපාහනා රක්‍ඛතො සීලක්‍ඛන්‍ධං
                                  ශ්‍රමණයා හට හස්තියානය කැප නො වේ.
                                  අශ්ව යානය (ද කැප නො වේ.) රියෙන් යෑම (කැප නො වේ) ශීලස්කන්ධය රකින ශ්‍රමණයාට පාවහනින් යාම කැප ය.)
                                  එහෙයින් කුඩ, පාවහන්, සැරයටිය ආදිය දෙන්නා; යමෙක් මාවත් පිරිසිදු කරයි ද, ඉණිමං සාදයි ද, පාළම් සාදයි ද, නැව් සකස් කරයි ද යන මේ සියල්ලෝ ‘යානදො’ නම් වෙත්. සුඛදො හොති යානයෙන් සුවය (පහසුව) ගෙන දෙන හෙයින් “සුඛදො” නම් වේ. චක්‍ඛුදො හොති අඳුරෙහි ඇස් ඇතියවුනට පවා රූප දැකීමක් නො වන හෙයින් දීපදො (පහන් පුදන්නා) චක්‍ඛුදො නම් වේ. අනුරුද්ධ තෙරුන් වහන්සේ මෙන් දිවැස් සම්පත් ද ලබයි.
                                  සබ්බදදො හොති සියලු ම බල (ශක්තිය) ආදිය දෙන්නෙක් වේ. ගම් දෙක තුනක පිඬු පිණිස හැසිර කිසිවක් නො ලැබ ආපසු පැමිණියහුට වුව ද සිසිල් දිය පිරි විලක නා, සිටිනා තැනට පැමිණ මොහොතක් ඇඳෙහි සැතපී නැගී සිටින්නෙකුට සිරුරෙහි ශක්තිය ගෙන දෙන්නාක් මෙන් වෙයි. එළියේ හැසිරෙන්නෙකු සේ ශරීරයේ වර්ණය (පැහැය) සුළඟ අව්ව ආදියෙන් දැවෙයි. ගෙට පිවිස දොර වසා මොහොතක් සැතපුනේ විසභාගසන්තති (විවිධ අසම කොටස්) සංසිඳෙයි. සභාගසන්තති (සමාන කොටස්) ඇතුළු වෙයි. වර්ණය ගෙන හැර දෙන්නාක් මෙන් වෙයි. එළියෙහි ඇවිදින්නෙකුගේ පාදයෙහි කටුවක් ඇණෙයි. කණුවක හැපෙයි. සර්ප ආදි අනතුරු භය ද උපදී. ගෙට පිවිස දොර වසා සිටියහුට ඒ සියලු අනතුරු නො වන්නේ ය. සජ්ඣායනය කරන්නා (ඉගෙන ගන්නා) හට – ධර්ම ප්‍රීති සුඛ කර්මස්ථානය සිත්හි තබන්නා හට – සංසිඳීමේ සැපය ඇති වේ. එසේ ම බැහැර ඇවිදින්නාගේ දහඩිය ගලයි; ඇස් සෙලවෙයි. ශයනාසනයට පිවිසෙන මොහොතේ ළිඳට වැටුනා සේ වෙයි. ඇඳ පුටු ආදිය නො පෙනේ. මොහොතක් සිටියහුට චක්ෂු ප්‍රසාදය ගෙනැවිත් දැම්මා සේ වෙයි. දොර ජනෙල් ඇඳ පුටු ආදිය පෙනේ. එහෙයින් කියන ලදි. සොව සබ්බදදො හොති යො දදාති (යමෙක් ආවාස දෙයිද, හේ සියල්ල දෙන්නේ වෙයි) – උපස්සයං – ආවාස
                                  අමතං දදො ච සො හොති – ප්‍රණීත භෝජනයෙන් පාත්‍රය පුරවන්නාක් මෙන් අමෘත දානය නම් (දානය) දෙයි. යො ධම්මමනුසාසති යමෙක් ධර්මය අනුශාසනා කරයි ද, අර්ථකථා පවත්වයි ද, පාළි කියවයි ද, අසන ලද ප්‍රශ්නය විසඳයි ද, කර්මස්ථාන ප්‍රකාශ කරයි ද, ධර්මය දෙසයි ද, ධර්මශ්‍රවණය කරවයි ද, මේ සියල්ල ම ‘ධර්ම අනුශාසනය කරයි’ නම් වේ. සියලු දානයන් අතර මේ ධර්ම දානය ම අග්‍ර ය යි ශ්‍රේෂ්ඨ ය යි දත යුතු ය. එය (මෙසේ) කියන ලදි.

                                  සබ්බදානං ධම්මදානං ජිනාති
                                  සබ්බරසං ධම්මරසො ජිනාති
                                  සබ්බං රතිං ධම්මරතී ජිනාති
                                  තණ්හක්‍ඛයො සබ්බදුක්‍ඛං ජිනාතිධර්ම දානය සියලු දානයන් දිනයි (අභිභවා යයි)
                                  ධර්ම රසය සියලු රසයන් දිනයි.
                                  ධර්ම රතිය (කැමැත්ත) සියලු රතීන් දිනයි.
                                  තණ්හාව ක්ෂය කිරීම සියලු දුක් දිනයි.)

                                  [මෙහි – අභිනන්‍දන්ති ප්‍රාර්ථනා කරත්. භජති පැමිණෙයි (සොයා යයි), චිත්තගෘහපති, සීවලී මහතෙරුන් ආදීන් මෙන් පසුපස ලුහුබැඳ යයි. තස්මා යම් හේතුවකින් මෙලොවත් පරලොවත් අන්න දායකයා (ආහාර දෙන තැනැත්තා) ලුහුබඳී ද එහෙයින්; ඉතිරිය කියන ලද පරිදි ම ය.]

                                  SN 01-01-05-03. අන්න සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු එක් දෙවියෙක් බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක්පසෙක උන්නේය. එක්පසෙක සිටි ඒ දෙවියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව කීය.

                                  අන්නමෙවාභිනන්දන්ති,
                                  උභයෙ දෙවමානුසා;
                                  අථ කො නාම සො යක්ඛො,
                                  යං අන්නං නාභිනන්දතී’’ති.“දෙවියෝත් මිනිස්සුත්
                                  ආහාර පතත්මය.
                                  එසේවූ කල කවර නම් සත්‍වයෙක්
                                  ආහාරයට සතුටු නොවේද?

                                  (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                  යෙ නං දදන්ති සද්ධාය,
                                  විප්පසන්නෙන චෙතසා;
                                  තමෙව අන්නං භජති,
                                  අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච.
                                  ‘තස්මා විනෙය්‍ය මච්ඡෙරං,
                                  දජ්ජා දානං මලාභිභූ;
                                  පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං,
                                  පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.“යමෙක් සර්‍ධායෙන්,
                                  වෙසෙසින් පහන්වූ සිතින්, (ආහාර) දෙත්ද,
                                  ඒ දානයේ විපාකයම
                                  මෙලොවත් පරලොවත් ඔහු පසුපස යෙයි. “
                                  එබැවින් මසුරු බව දුරලිය යුතු.
                                  මසුරුමළ දුරලා දන් දිය යුතු
                                  සත්ත්‍වයන්ට දන් දෙන්නාට ,.
                                  පරලොවදී පිනම පිහිට වෙත්”

                                  ම

                                  SN 01-01-05-04. ඒකමූල සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්ම ගිය කල්හි එක් දෙවියෙක් බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි ඒ දෙවියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව කීය.

                                  ‘‘එකමූලං ද්විරාවට්ටං,
                                  තිමලං පඤ්චපත්ථරං;
                                  සමුද්දං ද්වාදසාවට්ටං,
                                  පාතාලං අතරී ඉසී’’ති.“එක් මුලක් (තණ්හාව) ඇති, දියසුළි (දෘෂ්ටි) දෙකක් ඇති,
                                  මල (රාග, ද්වේෂ, මොහ) තුනක්,
                                  ශාස්වත උච්ඡේද ඇති, පැතිරීම් (කාම වස්තු) පසක් ඇති,
                                  ආවර්‍ත (අධ්‍යාත්මික බාහිර ආයතන) දොළොසක්ද ඇති,
                                  පතුළක් නැති සමුද්‍රය (බුද්ධ) මහ ඉර්ෂිතෙම එතර කෙළේය.”

                                  [මෙහි – එකමූලං අවිද්‍යාව තණ්හාවට මුල ය. තණ්හාව අවිද්‍යාවට (මුල ය.) මෙහි තණ්හාව අදහස් කරන ලදි. එය ද ශාස්වත උච්ඡෙද දෘෂ්ටිවලින් කැරකෙතියි ආවර්ත දෙකකි. එය ද රාග ආදී මළ තුනකින් යුක්ත වූයේ තිමලා. එහි මෝහය එක් ව උපත කෙළවර කොට ඇති (මළ වේ). රාග, ද්වේෂ උපනිශ්‍රය කෙළවර කොට ඇති (මළ වේ.) පඤ්චකාම ගුණය එහි ප්‍රාර්ථනාව යි. එහි එය පැතිරෙති යි පඤ්චපත්‍ථරා; එය ද නො පිරෙන අර්ථයෙන් සමුද්දො ආධ්‍යාත්මික බාහිර ආයතන දොළසෙහි එය කැරකෙති යි පරිවර්තනය වෙති යි ද්වාදසාවට්ටා ප්‍රතිෂ්ටාවක් නැති යන අර්ථයෙන් පාතාලො (ආගාධය) යි කියනු ලැබේ. එය ඒකමූල…… පාතාලය (අගාධය) අතරි එය තරණය කළේ ය. එතෙර වූයේ ය යන අර්ථ යි.

                                  SN 01-01-05-05. අනොමය/අනොනාම සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙර යම ඉක්ම ගිය පසු එක් දෙවියෙක් බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි ඒ දෙවියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව කීය.

                                  අනොමනාමං නිපුණත්ථදස්සිං,
                                  පඤ්ඤාදදං කාමාලයෙ අසත්තං;
                                  තං පස්සථ සබ්බවිදුං සුමෙධං,
                                  අරියෙ පථෙ කමමානං මහෙසි’’න්ති.“සම්පූර්‍ණ නම් ඇති, සියුම් අර්‍ථ දක්නාවූ
                                  (අන්‍යයන්ටද) ප්‍රඥාව දෙන්නාවූ,
                                  කාම වස්තූන්හි නොඇලුණු,
                                  සියල්ල දන්නා, මනා නුවණ ඇති,
                                  ආර්‍ය්‍ය මාර්‍ගයෙහි ගිය ඒ (බුද්‍ධ) මහා ඉර්ෂිහු බලවු.”

                                  [මෙහි අනොමනාමං සියලු ගුණයන්ගෙන් සමන්නාගත වූ බැවින් අවෙකල්ල (අවිකල) නම් ඇති, පිරිපුන් නම් ඇති යන අර්ථ යි. නිපුණත්‍ථදස්සිං භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉතා සියුම් වූ ස්කන්ධ ආදිය දකිති යි ‘නිපුණත්‍ථදස්සිං’ (සියුම් අරුත් දන්නා)  පඤ්ඤාදදං ප්‍රඥාව ලබා ගැනීම් වස් ප්‍රතිපදාව පැවසීම් වශයෙන් ප්‍රඥාව දෙන කාමාලයෙ අසත්තං පඤ්චකාම ගුණ තෘෂ්ණාවෙහි නො ඇළුණු කම්මානං භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහ බෝ මැඩ දී ම ආර්යමාර්ගයෙන් වැඩි සේක. දැන් නො යන සේක, අතීතය ගෙන මෙහි කියන ලදි. මහෙසිං මහත් වූ ශීලස්කන්ධ ආදීන් සොයා බලන්නා වූ පර්යේෂණ කරන්නාවූ යි.]

                                  SN 01-01-05-06. අච්ඡරා සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණ්න් විසින් කරවනලද ආරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු එක් දෙවියෙක් බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක සිට මේ ගාථාව කීය.

                                  ‘‘අච්ඡරාගණසඞ්ඝුට්ඨං,
                                  පිසාචගණසෙවිතං;
                                  වනන්තං මොහනං නාම,
                                  කථං යාත්‍රා භවිස්සතී’’ති.“දිව්‍ය ස්ත්‍රී සමූහයාගේ ඝෝෂා සහිතවූ,
                                  දිව්‍ය ස්ත්‍රී නමැති පිශාච සමූහයා විසින් සේවනය කරනලද,
                                  ඒ උයන මෝහන නම්.
                                  මෙයින් නික්මීම කෙසේනම් වන්නේද?”

                                  (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                  ‘‘උජුකො නාම සො මග්ගො, අභයා නාම සා දිසා;
                                  රථො අකූජනො නාම, ධම්මචක්කෙහි සංයුතො.

                                  ‘හිරී තස්ස අපාලම්බො,
                                  සත්‍යස්ස පරිවාරණං;
                                  ධම්මාහං සාරථිං බ්‍රූමි, සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවං.“ඒ මාර්‍ගය, ඎජු මාර්‍ගයකි.
                                  එයින් යන ඒ දිශාව (භය නැති) දිශාවකි.
                                  ධර්‍ම චක්‍ර දෙකින් යුත් ඒ රථය
                                  (බර වැඩි වීමෙන් හෝ තෙල් නොදැමීමෙන් හෝ)
                                  හඬ නොනගයි.
                                  “හිරි ඔතප් දෙක (හේත්තුවන) පුවරුවය.
                                  සතිය එහි පිරිවර උපකරණය.
                                  ධර්‍මය රියැදුරායයි මම කියමි.
                                  විදර්‍ශනා සම්‍යග්දෘෂ්ඨිය
                                  (රජු යන රථයට පෙරටුව යන පුරුෂයා මෙන් මාර්‍ග සම්‍යක්දෘෂ්ඨියට) පෙරටුව යන්නාහ..

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  ‘‘හිරී තස්ස අපාලම්බො,
                                  සත්‍යස්ස පරිවාරණං;
                                  ධම්මාහං සාරථිං බ්‍රූමි,
                                  සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවං.

                                  ‘‘යස්ස එතාදිසං යානං,
                                  ඉත්ථියා පුරිසස්ස වා;
                                  ස වෙ එතෙන යානෙන,
                                  නිබ්බානස්සෙව සන්තිකෙ’’ති.“හිරි ඔතප් දෙක (හේත්තුවන) පුවරුවය.
                                  සිහිය එහි පිරිවර උපකරණය.
                                  ධර්‍මය රියැදුරායයි මම කියමි.
                                  විදර්‍ශනා සම්‍යග්දෘෂ්ඨිය
                                  (රජු යන රථයට පෙරටුව යන පුරුෂයා මෙන්
                                  මාර්‍ග සම්‍යක්දෘෂ්ඨියට) පෙරටුව යන්නාහ
                                  “ස්ත්‍රියකට හෝ පුරුෂයකුට හෝ
                                  යමකුහට මෙබඳු රථයක් වේ නම්,
                                  ඒකාන්තයෙන් හෙතෙම
                                  ඒ රථයෙන් නිවන් වෙතම යෙයි.”

                                  [මෙහි අච්ඡරාගණසංඝුට්ඨං මේ දේව පුත්‍රයා බුදුන් වහන්සේගේ ශාසනයෙහි පැවිදි ව වත් පිළිවෙත් පුරන්නේ පස් වස් කාලයෙහි පවාරණය කොට මාතෘකා දෙකක් ප්‍රගුණ කොට ලොකු කුඩා කටයුතු හදාරා සිත් කැමති කර්මස්ථානයක් උගෙන, සරළ දිවිපෙවෙතක් ගත කරන්නේ අරණට පිවිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් යම් මධ්‍යම යාමයක් නිදා ගැනීම පිණිස වූ කොටසැයි අනුදන්නා ලද ද එය පැමිණි කල්හි ද, “මම ප්‍රමාදයට බිය වෙමි” යි ඇඳ ඉවත් කොට රාත්‍රියෙහිත් දවාලෙහිත් නිරාහාර ව කර්මස්ථානය ම සිත්හි යොමු කළේ ය.ඉක්බිති ඔහුගේ අභ්‍යන්තරයේ කැපුම් වේදනාවෝ ජීවිතය අවසන් කළෝ ය. හෙතෙමේ ධුරය දරමින් සිටියදී ම කාල ක්‍රියා කළේ ය. කිසියම් භික්‍ෂුවක් සක්මන් මළුවෙහි සක්මන් කරමින් හෝ හේත්තු වීමට ඇති ස්ථම්භයක් ඇසුරෙහි සිටිමින් හෝ සක්මන් මළුවෙහි කෙළවර සිවුර හිසට තබා ගෙන සිටිමින් හෝ සැතපෙමින් හෝ පිරිස මැද අලංකාර කරන ලද ධර්මාසනයෙහි සිට දහම් දෙසමින් හෝ කාලක්‍රියා කරයි ද, ඒ සියල්ල ධුරය දරමින් කාලක්‍රියා කරයි නම් වේ.
                                  මෙසේ මොහු සක්මනෙහි (යෙදෙමින් සිටියදී) කාල ක්‍රියා කොට උපනිශ්‍රය අඩු බව නිසා ආශ්‍රව ක්ෂයට නො පැමිණ තව්තිසා භවනයෙහි මහා විමානයක නිදා සිට පිබිදෙන්නාක් මෙන් ප්‍රතිසන්ධිය ලැබී ය. එකෙණෙහි ම ඔහුට රුවන් තොරණක් බඳු ගව් තුනක් උසැති ආත්ම භාවය (ශරීරය) ඇති විය.
                                  විමානය ඇතුළත දහසක් පමණ වූ අප්සරාවෝ ඔහු දැක “විමාන අධිපති දේවපුත්‍රයා පැමිණියේ ය. ඔහු සතුටු කරවන්නෙමු.” තූර්ය භාණ්ඩ ගෙන ඔහු වටා සිට ගත්හ.
                                  දේව පුත්‍රයා තවමත් චුත වූ බැව් නො දනියි. පැවිදි සංඥා ඇත්තේ ම අප්සරාවන් දෙස බලා විහාර චාරිකාවකට පැමිණි කතක දැක ලජ්ජාවට පත් පංශුකුලියකු මෙන් ඉහළ තිබූ ඝන වස්ත්‍රය ඒකාංශ කරමින් අංශ කුටය (දසරුව) වසා ගෙන ඉන්ද්‍රියයන් බිමට හරවා බිම බලාගෙන ම සිටියේ ය. ඔහුගේ ශරීරයේ වෙනස් ස්වරූපය හේතුවෙන් ම ඔවුහු (ඒ අප්සරාවෝ) මේ ශ්‍රමණ දේවපුත්‍රයෙකි’යි දැන මෙසේ පැවසූහ: “ආර්යයෙනි, දේවපුත්‍රයනි, මෙය දෙව්ලොව යි. ශ්‍රමණ දහම් කරන අවස්ථාවක් මෙහි නො වේ. සම්පත් විඳින අවස්ථාවකි, මෙය” යි. හේ එසේ ම සිටියේ ය. දේවතාවියෝ තවමත් මොහු කල්පනා නො කරයි. (නො දකියි) යි තූර්ය භාණ්ඩ අතට ගත්හ. හේ එලෙසින් ම නො බලමින් සිටියේය.
                                  එවිට මුළු සිරුර පෙනෙන කැඩපතක් ඉදිරියෙන් තැබූහ. හේ ඡායාව දැක චුත වූ බැව් දැන මා විසින් මේ ස්ථානය පතා ශ්‍රමණ දහම් නොකරන ලදි. උසස්ම අරමුණ වූ අර්හත් භාවය පතා කරන ලද්දේ යයි සම්පත්ති පිළිබඳ විපිළිසර විය (පසුතැවිලි විය). රන් පටක් ඔට්ටු අල්ලා යුද පිටියට බට මල්ලව පොර කාරයකු මුෂ්ටියක් ලැබ මෙන්, මේ ස්වර්ග සම්පත්තිය නම් සුලභ එකකි, බුදුන් වහන්සේලා පහළ වීම දුර්ලභ යයි සිතා විමානයට නො පිවිස, නො බිඳුණු ශීලයෙන් යුතු ව අප්සරා ගණයා විසින් පිරිවරන ලදු ව බුදුන් වහන්සේ අසළට පැමිණ වැඳ එකත්පස් ව සිටියේ මේ ගාථාව ප්‍රකාශ කළේ ය.
                                  එහි අච්ඡරාගණසංඝුට්ඨං අප්සරා සමූහය විසින් ගීත වාදිත ශබ්දවලින් මැනවින් ඝෝෂා කරන ලද, පිසාචගණසෙවිතං ඒ අප්සරා සමූහයා ම පිසාච සමූහයක් කොට පවසයි. වනං නන්දන වනය ගැන කියයි. මෙතෙමේ නිෂ්කාම චිත්තය හේතු කොට ගෙන, තමාගේ ගෞරව භාවය නිසා දේව සමූහයා ‘දේවගණයා’ යි පැවසීමට නො කැමති වෙයි. ‘පිශාචගණයා’ යි පවසයි. නන්දන වනය ද “නන්‍දන” යි නො කියා ‘මොහනං’ යි පවසයි. කථං යාත්‍රා භවිස්සති කෙසේ නික්මීමක් වන්නේ ද? කෙසේ නම් එතෙර වීමක් වන්නේ ද? භාග්‍යවතුනි, මා හට අර්හත් බවට පත්වීමට හේතුවන විපස්සනාව වදාරනු මැනවි” යි කියයි.
                                  ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ දේවපුත්‍රයා බෙහෙවින් විමසන්නේ ම ය. මේ කිමදැයි ආවර්ජනය කරන සේක් තම සසුනේ පැවිදි වූ බව දැන්, “මොහු බෙහෙවින් හටගත් වීර්යය ඇති බැවින් කාලක්‍රියා කොට දෙව් ලොව ඉපිදුනේ අද ද ඔහුගේ සක්මනෙහි ම ආත්ම භාවය නො බිඳුණු ශීලයෙන් යුක්ත ව පැමිණියේ” යි සිතූ සේක. සිත්තරෙකු ප්‍රවේශයක් නො ලත් – පළපුරුද්ද නැති ආරම්භක අන්තේවාසිකයාට බිත්ති පිරියම් කිරීම (උගන්වන්නා) සේ, බුදුවරු ද ප්‍රවේශයක් නො ලත් (පුහුණුවක් නො ලත්) ආදිකර්මිකයාට ශීලය පිරිසිදු කරව, සමාධිය වඩව, කාර්යය අවසන් කිරීමෙන් ලත් ප්‍රඥාව සෘජු කරව යි පළමු ව පූර්වභාග ප්‍රතිපදාව පවසත්. (එය) කරන්නා හට, යෙදුණු – නො කඩවා යෙදුණු – අයට අර්හත් මගට පාදක වන ඉතා සියුම් ශූන්‍යතා විපස්සනාව ම වදාරත්. මේ දේවපුත්‍රයා ද (විදර්ශනාව) කරන්නේ, නො කැඩුණු ශීලය ඇත්තේ ඔහුට එක් මගක් නොපැමිණියේ යි ශූන්‍යතා විදර්ශනාව වදාරන සේක්, ‘උජුකො නාම’ ආදිය පැවසූ සේක.
                                  එහි උජුකො කායවංක ආදිය නො පවත්නා බව හේතු කොට ගෙන අෂ්ටාංගික මාර්ගය ‘උජුකො’ නමි. අභයා නාම සා දිසා නිර්වාණය පිළිබඳ ව (අදහස් කරමින්) පැවසූහ. එහි කිසිදු බියක් නැත. ඊට පැමිණි තැනැත්තාට බියක් නැතැයි “අභයා නාම සා දිසා” යි කියන ලදි. “රථො අකූජනො” අෂ්ටාංගික මාර්ගය ම අදහස් කරන ලදි. යථා තත්ත්වයට පත් කරන ලද රථයක් අක්‍ෂයෙහි (අලවංගුවෙහි) තෙල් නො දැමූ කල්හි හෝ බොහෝ මිනිසුන් නැග ගත් විට හෝ (කිරි කිරි ගා) හඬ නගයි. ශබ්ද නගයි. ආර්ය මාර්ගය එසේ නො වේ. එය එකවර ප්‍රාණීන් අසූහාර දහසක් නැගුනේ වුව ද හඬ නො නගයි. ශබ්ද නො කරයි. එහෙයින් “අකූජන” යි කියන ලදි. ධම්මචක්කෙහි සංයුතො කායික චෛතසික වීර්යසංඛ්‍යාත වූ ධර්මචක්‍රවලින් යුක්ත වූයේ.


                                  හිරි මෙහි “හිරි” (ලජ්ජාව) ගැනීමෙන් ඔත්තප්පය (භය) ද ගන්නා ලද්දේ ම ය. තස්ස අපාලම්බො යම් සේ පිටත ඇති රථයෙහි එහි සිටින යෝධයන් නො වැටීම පිණිස ලීවලින් තැනූ ආලම්බනයක් (ඇන්දක් – හේත්තු වන දණ්ඩක්) වේ ද, එසේ මේ මාර්ග රථයට ද ආධ්‍යාත්මික බාහිර වශයෙන් හට ගත් හිරිඔතප් දෙක ආලම්බන – හේත්තු වන දණ්ඩ ය. සකස්ස පරිවාරණං රථයට සිංහ හම් ආදිය පරිවාර (සැරසිල්ලක්) මෙන් මේ මාර්ග රථයට ද සම්ප්‍රයුක්ත සතිය පරිවාරණය (ආවරණය) වේ. ධම්මං ලෝකෝත්තර මාර්ගය සම්මාදිට්ඨිපුරෙජවං විපස්සනා සම්මාදිට්ඨිය ‘පුරෙ ජවා අස්ස’ (පෙරටුව යයි) මුලින් යන්නා වෙති යි = සම්මාදිට්ඨි පුරෙජවං (සම්‍යක් දෘෂ්ටිය පෙරටු කොට යන) වේ. එය (කර්ම විභක්තිය) ‘සම්මාදිට්ඨිපුරෙජව’ වේ. යම් සේ රාජ පුරුෂයන් විසින් පළමු කොට ම කණ, කුදු ආදීන් ඉවත් කිරීමෙන් මාර්ගය පිරිසිදු කළ කල්හි පසු ව රජතුමා යයි ද සේ ම සම්මාදිට්ඨියෙන් අනිත්‍යාදි වශයෙන් ස්කන්ධ ආදිය පිරිසිදු කළ කල්හි පසුව සුදුසු පදනම ලත් සංසාර වට්ටය දකිමින් මාර්ග සම්‍යක් දෘෂ්ටිය උපදී. එහෙයින් කියන ලදි. ධම්මාහං සාරථිං බ්‍රෑමි සම්මාදිට්ඨි පුරෙජවං (සම්‍යක් දෘෂ්ටිය පෙරටු කොට යන (ලෝකෝත්තර) ධර්මය (එහි) රියැදුරා ය යි මම කියමි) යි.
                                  මෙසේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනාව නිමවා අවසානයෙහි සතර සත්‍යය දැල්වූහ. දේශනාව අවසානයෙහි දේවපුත්‍රයා සෝවාන් ඵලයෙහි පිහිටියේ ය. යම් සේ බොජුන් අනුභව කරන අවස්ථාවෙහි රජතුමා තමාට අවශ්‍ය ප්‍රමාණයෙන් පිඬු ගත් කල්හි ඇකයේ සිටින පුත්‍රයා තමාගේ මුඛයට සරිලන සේ ඉන් පිඬු ගනී ද, එසේ ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ අර්හත් බව කුටය (මුදුන) කොට ඇති දේශනාවක් දෙසද්දී වුව ද සත්ත්වයෝ තමාගේ උපනිශ්‍රයට ගැළපෙන පරිදි සෝවාන් ඵල ආදියට පැමිණෙත්. මේ දේවතාවා ද සෝවාන් ඵලයට පත් ව භාග්‍යවතුන් වහන්සේට සුගන්ධ ආදියෙන් පූජා කොට ගියේ ය.

                                  SN 01-01-05-07. වනරොප සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු එක් දෙවියෙක් බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුලු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසෙක උන්නේය, එක් පසෙක සිටි ඒ දෙවියා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මේ ගාථාව කීය.

                                  ‘‘කෙසං දිවා ච රත්තො ච,
                                  සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති;
                                  ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නා,
                                  කෙ ජනා සග්ගගාමිනො’’ති.“දහවලුත් රෑත් හැමවිටම කාගේ පින් වැඩේද?
                                  සුගතියට යන ධර්‍මස්ථයෝ
                                  (ධර්‍මයෙහි පිහිටියෝ) නම් කවුරුද?
                                  සිල්වත්තු නම් කවුරුද?

                                  (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                  ‘‘ආරාමරොපා වනරොපා,
                                  යෙ ජනා සෙතුකාරකා;
                                  පපඤ්ච උදපානඤ්ච,
                                  යෙ දදන්ති උපස්සයං.

                                  ‘‘තෙසං දිවා ච රත්තො ච,
                                  සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති;
                                  ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නා,
                                  තෙ ජනා සග්ගගාමිනො’’ති.“ මල් වතු පලතුරු වතු (ආරාමයන්) වවන්නෝද,
                                  වන ලැහැබ් වවන්නෝද,
                                  හේදඬු පාලම් ආදිය කරවන්නෝද,
                                  පැන්හලුත් වැව් පොකුණුත් කරවන්නෝද,
                                  වාසස්ථාන දෙන්නෝද,

                                  දිවා රෑ හැම විටම ඔවුන්ගේ පින් වැඩේ.
                                  මරණින් පසු ස්වර්‍ගයට යන,
                                  දහම්හි පිහිටි සිල්වත්තුත් ඒ ජනයෝයි.”

                                  [ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නා (දහම්හි පිහිටි ශීලසම්පන්න වූ) කවරහු ‘ධම්මට්ඨ’ ද, කවරහු ‘ශීල සම්පන්න’ දැයි විමසති. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ ප්‍රශ්නය ස්ථාවර වස්තු මගින් පැහැදිලි කරන සේක් ‘ආරාමරොපා’ ආදිය වදාළ සේක. එහි ආරාමරොපා පුෂ්පාරාම (මල් උයන්) ඵලාරාම (පලතුරු උයන්) රෝපණය කරන්නෝ වනරොපා ඉබේ හැදුණු, රෝපණය නො කළ වනයෙහි සීමාවක් දමා චෛත්‍ය, බෝධි, සක්මන් මළු, කුටි, ලෙන්, රාත්‍රි ස්ථාන, දිවාස්ථාන කරන්නෝ සෙවන සපයන රුක් රෝපණය කර දෙන්නෝ ද ‘වනරොපා’ ම නමි. සෙතුකාරකා විෂම ස්ථානයෙහි පාලම් තනන්නෝ, ජලයෙහි නැව් පිළියෙල කර දෙන්නෝ පපං පැන් දන්සල උදපානං යම් කිසි පොකුණු, තටාක ආදියක් (වේ ද ඒවා) උපස්සයං විසීමට නිවහනක්, “උපාසයං” යනු ද පාඨයකි.
                                  සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති අකුසල විතර්ක මෙනෙහි කරන්නහුට හෝ නිදා සිටින කෙනෙකුට හෝ නො වැඩේ. යම් යම් විටක අනුස්මරණය කරයි ද ඒ ඒ අවස්ථාවේ දී වර්ධනය වේ. මේ අර්ථය පිණිස “සදා පුඤ්ඤං පවඩ්ඪති’ යි කියන ලදි. ධම්මට්ඨා සීලසම්පන්නා ඒ ධර්මයෙහි සිටි බැවින් ඒ ශීලයෙන් ම යුක්ත වූ බැවින් ‘ධම්මට්ඨා’ “සීලසම්පන්නා,” නැතහොත් ඒ ආකාරයේ පින් කරන්නවුන්ගේ දශ කුසල ධර්ම පිරෙයි. ඒවාහි සිටි (පිහිටි) බැවින් ‘ධම්මට්ඨා,’ ඒ ශීලයෙන් ම යුක්ත වූ බැවින් ‘සීලසම්පන්නා’ යි

                                  SN 01-01-05-08. ජේතවන /ඉදඤ්හි සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවනලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු ‘අනාථපිණ්ඩික දෙව්පුත්’ බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි අනාථපිණ්ඩික දෙව්පුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව කීය.

                                  ‘‘ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං, ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං;
                                  ආවුත්ථං  ධම්මරාජෙන, පීතිසඤ්ජනනං මම.“භික්‍ෂු සමූහයා විසින් නිතර සෙවුනා ලද,
                                  ධර්මරාජයානන් වහන්සේ වාසය කරන
                                  මේ ජේතවනය මට ප්‍රීතිය උපදවන්නේය.”‘‘කම්මං විජ්ජා ච ධම්මො ච,
                                  සීලං ජීවිතමුත්තමං;
                                  එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති,
                                  න ගොත්තෙන ධනෙන වා.“කර්‍මයද (මාර්‍ග චේතනාවද), විද්‍යාවද (මාර්‍ග ප්‍රඥාවද),
                                  (සමාධිපාක්‍ෂික) ධර්‍මයද, ශීල සම්පන්න උතුම් ජීවිතයද,
                                  යන මෙයින් සත්ත්‍වයෝ ශුද්‍ධවෙත්.
                                  ගෝත්‍රයෙන් හෝ ධනයෙන් ශුද්‍ධනොවෙත්.”‘‘තස්මා හි පණ්ඩිතො පොසො,
                                  සම්පස්සං අත්ථමත්තනො;
                                  යොනිසො විචිනෙ ධම්මං,
                                  එවං තත්ථ විසුජ්ඣති.“එබැවින්ම තමාගේ දියුණුව කැමැති
                                  නුවණ ඇති පුරුෂයා නිසි මගින් ධර්‍ම සෙවිය යුතු.
                                  මෙසේ ඒ ආර්‍ය්‍ය මාර්‍ගයෙහි හෙතෙම පිරිසිදු වෙයි.”‘‘සාරිපුත්තොව පඤ්ඤාය,
                                  සීලෙන උපසමෙන ච;
                                  යොපි පාරඞ්ගතො භික්ඛු,
                                  එතාවපරමො සියා’’ති.“ප්‍රඥායෙන්ද, ශීලයෙන්ද, කෙලෙස් සංසිඳුවීමෙන්ද,
                                  ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේම උතුම්හ.
                                  පරතෙර පැමිණි යම් භික්‍ෂුවෙක් වේ නම් හේ
                                  මේ සැරියුත් තෙරුන් පරම කොට ඇත්තේම වන්නේය.”

                                  [මෙහි ඉදඤ්හි තං ජෙතවනං අනාථපිණ්ඩික දේවපුත්‍රයා ජේතවනයෙහි බුද්ධාදීන්ගේත් වර්ණනාව පවසන අටියෙන් පැමිණියේ මෙසේ කී ය. ඉසිසඞ්ඝනිසෙවිතං භික්‍ෂූ සංඝයා විසින් සෙවුනා ලද;
                                  මෙසේ ප්‍රථම ගාථාවෙන් ජේතවනය පිළිබඳ වර්ණනාව කොට දැන් ආර්ය මාර්ගය පිළිබඳ (වර්ණනාව) කරනුයේ “කම්මං විජ්ජා” ආදිය පැවසීය. එහි කම්මං මාර්ග චේතනාව, විජ්ජා මාර්ග ප්‍රඥාව, ධම්මො සමාධි පාක්ෂිත ධර්මය, සීලං ජීවිතමුත්තමං ශීලයෙහි පිහිටියහුගේ ජීවිතය උත්තම ය යි දක්වයි. නැතහොත් විජ්ජා දිට්ඨි සංකප්ප, ධම්මො වායාම, සති, සමාධි, සීලං වාචා කම්මන්ත ආජීව, ජීවිතමුත්තමං ඒ ශීලයෙහි පිහිටි ඔහුගේ ජීවිතය නම් උත්තම ය. එතෙන මච්චා සුජ්ඣන්ති මේ අෂ්ටාංගික මාර්ගයෙන් සත්ත්වයෝ විශුද්ධ වෙත්,
                                  තස්මා යම් ලෙසකින් මාර්ගයෙන් විශුද්ධියට පත්වෙත් ද – ගෝත්‍රයෙන් ධනයෙන් නො වේ. යොනිසො විචිනෙ ධම්මං උපායෙන් සමාධි පාක්ෂික ධර්මය පරීක්‍ෂා කරයි; නැතහොත් රැස් කරයි එවං තත්‍ථ විසුජ්ඣති මෙසේ ඒ ආර්ය මාර්ගයෙහි පිරිසිදු වෙයි. එසේ නැතහොත් යොනිසො විචිනෙ ධම්මං උපායයෙන් පඤ්චස්කන්ධ ධර්මය පරීක්‍ෂා කරයි. එවං තත්‍ථ විසුජ්ඣති මෙසේ ඒ සත්‍ය සතරෙහි පිරිසිදු බව වේ.
                                  දැන් සැරියුත් තෙරුන්ගේ ගුණ වර්ණනා කරන්නේ ‘සාරිපුත්තොව’ ආදිය වදාළ සේක. එහි සාරිපුත්තොව අවධාරණය කිරීමේ වචන යි, මේ ප්‍රඥාදියෙන් සැරියුත් හිමියෝ ම ශ්‍රේෂ්ඨය යි කියන සේක. උපසමෙන ක්ලේශයන් සංසිඳීමෙන් පාරගතො නිර්වාණයට ගිය, යමෙක් නිවනට පත්වූයේ නම් ඒ භික්ඛු (භික්ෂුව), එතාව පරමො සියා තෙරුන් වහන්සේට වඩා උත්තරීතර වූවෙකු නම් නැත්තේ ය යි කියන සේක. ඉතිරිය කී පරිදි ම ය.]

                                  SN 01-01-05-09. මච්ඡෙර
                                  (නොහොත් මච්ඡරි) සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක.එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු එක් දෙවියෙක් බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පසෙක සිට මේ ගාථාව කීය.

                                  ‘යෙධ මච්ඡරිනො ලොකෙ,
                                  කදරියා පරිභාසකා;
                                  අඤ්ඤෙසං දදමානානං,
                                  අන්තරායකරා නරා.
                                  ‘‘කීදිසො තෙසං විපාකො,
                                  සම්පරායො ච කීදිසො;
                                  භගවන්තං පුට්ඨුමාගම්ම,
                                  කථං ජානෙමු තං මය’’න්ති“දැඩි මසුරුකම් ඇති, ක්‍රොධ කරන,
                                  අනුන් දන්දෙන කල්හි එයට අන්තරාය කරන,
                                  යම් මසුරු කෙනෙක් මෙලොව වෙත් නම්,
                                  ඔවුන්ට විපාකය කෙබඳුද?

                                  ඔවුන්ගේ පරලොව ගතියත් කෙසේද?
                                  මෙය විචාරා දැනගන්නට අවුත් සිටුම්හ.
                                  එය අපි කෙසේ දැන ගනුමෝද?

                                  (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                  ‘‘යෙධ මච්ඡරිනො ලොකෙ,
                                  කදරියා පරිභාසකා;
                                  අඤ්ඤෙසං දදමානානං,
                                  අන්තරායකරා නරා.
                                  ‘‘නිරයං තිරච්ඡානයොනිං,
                                  යමලොකං උපපජ්ජරෙ;
                                  සචෙ එන්ති මනුස්සත්තං,
                                  දලිද්දෙ ජායරෙ කුලෙ“දැඩි මසුරුවූ, සිඟන්නනට නින්‍දා කරන,
                                  දන් දෙන අන්‍යයන්ගේ ඒ දානයට අන්තරාය කරන,
                                  යම් මසුරු කෙනෙක් මෙලොව වෙත්ද,
                                  ඔවුහු මරණින් මතු නිරයට හෝ තිරිසන් යෝනියට
                                  හෝ යමලෝකයට හෝ පැමිණෙන්නාහ.”‘‘චොළං පිණ්ඩො රතී ඛිඩ්ඩා,
                                  යත්ථ කිච්ඡෙන ලබ්භති;
                                  පරතො ආසීසරෙ බාලා,
                                  තම්පි තෙසං න ලබ්භති;
                                  දිට්ඨෙ ධම්මෙස විපාකො,
                                  සම්පරායෙ  ච දුග්ගතී’’ති.“ඉදින් ඔවුහු (පසු) මිනිස් බවට එන්නාහු නම්,
                                  යම් කුලයෙක රෙදිපිළි, ආහාරපාන,
                                  කම්සැප ක්‍රීඩා දුකසේ ලැබේ නම්
                                  එබඳු කුලයෙහි උපදනාහ.”

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  ‘‘සචෙ එන්ති මනුස්සත්තං,
                                  අඩ්ඪෙ ආජායරෙ කුලෙ;
                                  චොළං පිණ්ඩො රතී ඛිඩ්ඩා, යත්ථාකිච්ඡෙන ලබ්භති. “මෙහි මිනිස් බව ලත් යම් කෙනෙක්
                                  ඉල්ලන්ගේ වුවමනා වටහා ගෙන දන් දෙත්ද,
                                  මසුරුකම පහකළෝද,
                                  බුදුන් , ධර්‍මය , සංඝයා කෙරෙහි පැහැදුණාහුද,
                                  ස්වර්‍ගයක උපදනා ඔවුන් එහි බබළත්.”
                                  “ඉදින් ඔවුහු මිනිසත් බවට එන්නාහු නම්, යම් තැනෙක වස්ත්‍රාභරණ, ආහාරපාන, කම් සැප හා ක්‍රීඩා නිරායාසයෙන් ලැබේද, එසේවූ උසස් කුලයක උපදිත්.”‘‘පරසම්භතෙසු භොගෙසු,
                                  වසවත්තීව මොදරෙ;
                                  දිට්ඨෙ ධම්මෙස විපාකො,
                                  සම්පරායෙ ච සුග්ගතී’’ති.“එසේ උසස් කුලයේ උපන් ඔවුහු
                                  අනුන් රුස්කොට තැබූ වස්තුව බුත්ති විඳිත්.
                                  මේ මේ ආත්මයෙහි ලැබෙන විපාකයයි.
                                  ඔවුන්ට මරණින් පසු සුගතියෙහි උත්පත්තිය වේ.

                                  [මෙහි මච්ඡරිනො මසුරු බවින් යුක්ත වූ; සමහරෙක් තමා වසන තැන (සිට) භික්ෂුවකට අත දිගු කොට නො වඳිති. වෙනත් අදහසකින් ගියේ විහාරයට ඇතුළු ව සකසා වැඳ මිහිරි පිළිසඳර කථා කරති. “ස්වාමීනි, අප වසන තැනට නො එනු මැනවි. ප්‍රදේශය සමෘද්ධිමත්. ආර්යයන් වහ්නසේලාට කැඳ බත් ආදියෙන් උපස්ථාන කිරීමට හැකි වෙමු” යි (කියති) භික්ෂුව “මේ උපාසක තෙමේ ශ්‍රද්ධා සම්පන්න ය, කැඳ බත් ආදියෙන් සංග්‍රහ කරන්නේ යයි” (සිතයි.) ඉක්බිති එක්තරා භික්ෂුවක් ඔහුගේ ගමට ගොස් පිඬු පිණිස හැසිරෙයි. ඔහු භික්ෂුව දැක අන් මගකින් හෝ යයි. ගෙට හෝ යයි. ඉදින් මුහුණට මුණ ගැසිණි නම් අතින් වැඳ ආර්යයන් වහන්සේට භික්ෂාව දෙන්න. මම වැඩකට යමි යි පිටත් ව යයි. තෙරුන් වහන්සේ මුළු ගම ම ඇවිද හිස් පාත්‍රය ඇති ව පිටත් ව යයි. මෙය දායකයෙකු නො වී දායකයකු මෙන් පෙන්වන තෙක් වූ මෘදු (බරපතළ නො වූ) මසුරු බව නමි. මෙහි වනාහි දළ මසුරු බව අදහස් කෙරේ. ඉන් යුක්ත වූ පුද්ගලයා පිඬු පිණිස භික්ෂූන් වහන්සේලා පැමිණි කල්හි “භික්ෂූන් වහන්සේලා සිටිති (ඉන්නවා)” යි කී කල, “කිම? මගේ පා රිදවනවා’ යි ආදිය පවසා ගල් කණුවක් ලෙස කී කොටයක් ලෙස ස්තබ්ධ ව (තද ලෙස) සිටියි. සාමීචි මාත්‍රයක් හෝ නො කරයි. කදරියා මෙය “මච්ඡරිනො” යන පදයට සමානාර්ථවාචී ය. මෘදු මසුරු කමක් ‘මසුරුකමක්’ ම යයි කියනු ලැබේ. තද (මසුරු කම) ‘කදරිය’ නමි. පරිභාසකා ගෙයි දොරකඩ භික්ෂූන් සිටිනු දැක “කිම ඔබ වහන්සේලා වපුරලා ද ආවේ? වපුරා කපා අපි වත් නො ලබමු. ඔබ වහන්සේලාට කොයින්ද? වහා පිටවන්න” ආදි වශයෙන් තර්ජනය කරන්නෝ ය. අන්තරායකරා දායකයාට ස්වර්ග (ලාභයට) අන්තරාය, පිළිගන්නා අය හට ලැබීම (නොමැති වීමේ) අන්තරාය, තමාට උපද්‍රව යි මේ අන්තරාය කරන්නෝ;
                                  සම්පරායො පරලොව රතී පඤ්චකාම ගුණයෙහි ඇලීම, ඛිඩ්ඩා කායික ක්‍රීඩා ආදී ක්‍රීඩා; දිට්ඨෙව ධම්මෙ ස විපාකො ඒ උපන් ස්ථානයෙහි ඇස් ඉදිරිපිට දී ම මේ විපාක වේ. සම්පරායෙ ච දුග්ගති යනු “යමලොකං ච උප්පජ්ජරෙ යි කී කල පරලොව ද දුගතිය යි.
                                  වදඤ්ඤූ භික්‍ෂූහුගේ දොරකඩ සිටියාහු කිසියම් තුෂ්ණීම් භාවයකින් (කථා නො කර) සිටිති. (එහි) තේරුම නම්, “භික්ෂාව දෙනු මැනවි’යි කියත්. එහි යම් කෙනෙක් “අපි උයමු. මේ අය නො උයති. උයමින් සිටින කල්හි ළඟට පැමිණ නො ලබන්නාහු කොහෙන් ලබත් දැයි දිය යුතු දේ බෙදා දෙති. ඒ අය ‘වදඤ්ඤූ’ (දන් දෙන සුලු) නමි. පකාසෙන්ති විමාන ප්‍රභාවෙන් බබළත්. පරසම්භතෙසු අනුන් විසින් රැස් කරන ලද, සම්පරායො ච සුග්ගති මේ ස්වර්ගය යි මෙසේ කියන ලද පරලොව ද සුගතිය යි, ඒ දෙක්හිම හෝ, ඉන් චුතව යළි පරලොව ද දුගති සුගති ම වන්නේ ය.

                                  SN 01-01-05-10 ඝටීකාර සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය උඩඊරියගම ධම්මජීව ස්වාමින්වහන්සේ කල සුත්‍ර විවරණය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්ම ගිය පසු ඝටීකාර බ්‍රහ්මතෙම බබළන වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි ඝටීකාර බ්‍රහ්මකෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථා කීය.

                                  ‘අවිහං උපපන්නාසෙ, විමුත්තා සත්ත භික්ඛවො;
                                  රාගදොසපරික්ඛීණා, තිණ්ණා ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.“භික්‍ෂූන් සත් නමක් අවිහ බඹලොවට (උත්පත්ති වශයෙන්) පැමිණියාහු, කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණෝ රාග ද්වේෂයන් නැසුවෝ, ලොව ඇල්ම (තෘෂ්ණාව) තරණය කළහ.”

                                  (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                  ‘‘කෙ ච තෙ අතරුං පඞ්කං, 
                                  මච්චුධෙය්‍යං සුදුත්තරං;
                                  කෙ හිත්වා මානුසං දෙහං,
                                  දිබ්බයොගං උපච්චගු’’න්ති.“කෙලෙස් මඩ ඇති, තරණයට දුෂ්කරවූ,
                                  සංසාර සාගරය ඒ කවර කෙනෙක් නම් තරණය කළෝද?
                                  කවුරු නම් මිනිස් කය (ඔරංභාගිය සංයෝජන
                                  හැර දිව්‍යයෝගය (උද්දංභාගිය සංයෝජන) ඉක්මවා ලූවෝද?”

                                  (ඝටීකාර බ්‍රහ්මයා මෙසේ කීය.)

                                  ‘‘උපකො පලගණ්ඩො ච,
                                  පුක්කුසාති ච තෙ තයො;
                                  භද්දියො ඛණ්ඩදෙවො ච,
                                  බාහුරග්ගි ච සිඞ්ගියො;
                                  තෙ හිත්වා මානුසං දෙහං, දිබ්බයොගං උපච්චගු’’න්ති.“උපකද පලගණ්ඩද පුක්කුසාතිද
                                  යන ඔවුහු තුන්දෙනාත්,
                                  භද්දියද ඛන්ඩදෙවද භාහුරග්ගියද පිඞගියද
                                  යන මොවුහුක් (සක්දෙන)
                                  මනුෂ්‍ය දේශය හැර, දිව්‍යයෝගයද ඉක්මවූහ.”

                                  (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                  ‘‘කුසලී භාසසී තෙසං,
                                  මාරපාසප්පහායිනං;
                                  කස්ස තෙ ධම්මමඤ්ඤාය,
                                  අච්ඡිදුං භවබන්ධන’’න්ති.මරහුගේ මළපුඩුව දුරැලූ ඔවුන්ගේ
                                  ගුණ පණ්ඩිතවූ ඔබ කීයෙහිය.
                                  ඔවුහු කාගේ ධර්‍මයක් දැනගෙන
                                  සසර බැම්ම සිඳලූහුද?”

                                  (ඝටීකාර බ්‍රහ්මයා මෙසේ කීය.)

                                  ‘‘සොහමෙතෙ පජානාමි,
                                  විමුත්තෙ සත්ත භික්ඛවො;
                                  රාගදොසපරික්ඛීණෙ,
                                  තිණ්ණෙ ලොකෙ විසත්තික’’න්ති. “ස්වාමීනි, ඔවුහු යමෙකුගේ ධර්‍මය දැන
                                  සසර බැම්ම සින්දෝ නම්,
                                  ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ මීස
                                  අනෙකෙකුගේ නොවේ.
                                  ඔබගේ ශාසනය මිස අනෙකක් නොවේ.”
                                  ‘‘යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච,
                                  අසෙසං උපරුජ්ඣති;
                                  තං තෙ ධම්මං ඉධඤ්ඤාය,
                                  අච්ඡිදුං භවබන්ධන’’න්ති“යම් තැනෙක්හි (නිවනෙහි) සියලු නාමයත්,
                                  සියලු රූපයත් නිරුද්‍ධ වේද,
                                  (ඒ නිර්‍වාණ) ධර්‍මය ඔවුහු
                                  මේ සස්නෙහි දැන සසර බැම්ම සින්දහ.”

                                  (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                  ‘ගම්භීරං භාසසී වාචං,
                                  දුබ්බිජානං සුදුබ්බුධං;
                                  කස්ස ත්වං ධම්මමඤ්ඤාය,
                                  වාචං භාසසි ඊදිස’’න්ති.“දුකසේ දතයුතු අර්ථ ඇති,
                                  දුකසේ අවබෝධ කටයුතු අර්ථ ඇති,
                                  ගැඹුරු බසක් කියෙහි, යුෂ්මත් තෙම
                                  කාගේ ධර්‍මයක් දැනගෙන
                                  මෙබඳු බසක් කීයෙහිද?”

                                  (ඝටීකාර බ්‍රහ්මතෙම මෙසේ කීය.)

                                  ‘‘එවමෙතං තදා ආසි,
                                  යථා භාසසි භග්ගව;
                                  කුම්භකාරො පුරෙ ආසි,
                                  වෙකළිඞ්ගෙ ඝටීකරො;
                                  මාතාපෙත්තිභරො ආසි,
                                  කස්සපස්ස උපාසකො.“ස්වාමීනි, මම පෙර වේහලිඞග ගම
                                  වළන් සාදන (ඝටීකාර නම් කුඹලෙක් වීමි.
                                  මව් පියන් රැත බලා ගන්නා ඒ මම
                                  කාශ්‍යප ශාස්තෘාන් වහන්සේගේ උපාසකයෙක් වීමි.”

                                  (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                  ‘‘එවමෙතං තදා ආසි,
                                  යථා භාසසි භග්ගව;
                                  කුම්භකාරො පුරෙ ආසි,
                                  වෙකළිඞ්ගෙ ඝටීකරො;
                                  මාතාපෙත්තිභරො ආසි,
                                  කස්සපස්ස උපාසකො.“ඔබ යම්සේ කීයෙහිද එසේම එය විය,
                                  ඔබ පෙර වේහලිඞග ගම වළන් සාදන කුඹලෙක් විය.
                                  මවුපියන් රක්නෙක් වූයෙහි,
                                  කාශ්‍යප ශ්‍රාවකවූ උපාසක වූයෙහි.

                                  ‘‘විරතො මෙථුනා ධම්මා,
                                  බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසො;
                                  අහුවා මෙ සගාමෙය්‍යො,
                                  අහුවා මෙ පුරෙ සඛා’’ති.

                                  ‘‘එවමෙතං පුරාණානං,
                                  සහායානං අහු සඞ්ගමො;
                                  උභින්නං භාවිතත්තානං,
                                  සරීරන්තිමධාරින’’න්ති.
                                  .“මෛථූන සේවනයෙන් වැළකුණෙක් වීමි.
                                  නිරාමිෂ බ්‍රහ්මචාරී (අනාගාමී) වීමි.
                                  ඔබ හා එකම ගම වසන්නෙක් වීමි.
                                  ඒ පෙර ආත්මයෙමි ඔබගේ යහළුවා වීමි.

                                  “ඒ මම රාග ද්වේෂ ක්‍ෂයකළ,
                                  ලොව තණ්හාව ඉක්මවූ, අර්හත් භාවයෙන්
                                  (කෙලෙසුන්ගෙන්) මිදුණු මේ භික්‍ෂූන් සත්දෙනම දනිමි.”
                                  “මෛථුන ධර්‍මයෙන් වැළකුණු,
                                  නිරාමිෂ බ්‍රහ්මචාරී වූයෙහි.
                                  මගේ ගමෙහි වැසියෙක් වූයෙහි.
                                  පෙර මගේ මිත්‍රයා වූයෙහි.”

                                  (මෙසේ භාවනායෙන් වැඩූ සිතැති, අන්තිම සිරුරු දරන, පැරැණි යහළුවන් දෙදෙනාගේ මේ සංගමය විය.”

                                  [මෙහි උපපන්නා සෙ උත්පත්ති වශයෙන් පැමිණි, විමුත්තා අවිහ ආදි බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි උත්පත්තියට අනතුරු ව ම අර්හත් ඵල විමුක්තියෙන් විමුක්තියට පත්, මානුසං දෙහං මෙහි පඤ්ච ඕරම්භාගිය සංයෝජන ම කියන ලදි. දිබ්බං යොගං පඤ්ච උද්ධම්භාගිය සංයොජන, උපච්චගුං ඉක්මවා ගියහ (තරණය කළහ), උපකො ආදිය ඒ තෙරවරුන්ගේ නම් ය. කුසලී භාසසි තෙසං කුසලය යන මෙය මොහුට ඇතැයි ‘කුසලී’ ඒ තෙරවරුන්ට ඔබ කුසලයක් නිවැරදි දෙයක් පවසහි. ගුණ වර්ණනා කරහි, ප්‍රශංසා කරන්නෙහි, දේව පුත්‍රයා පණ්ඩිතයෙකි යි කියයි. තං තෙ ධම්මං ඉධඤ්ඤාය ඒ තෙරවරු ඒ දහම මෙහි – ඔබ වහන්සේලාගේ සසුනෙහි – දැන, ගම්භීරං ගැඹුරු අර්ථ බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසො නිරාමිස බ්‍රහ්මචාරී නම් වූ; අනාගාමි විය යනු අරුත යි. අහුවා විය. සගාමෙය්‍ය එක් ගමක වසන. අවසාන ගාථාව සංගීති කාරකයන් විසින් යොදන ලදි.

                                  59 min
                                • AN 09-02

                                  AN 09-02-01. සාරීපුත්ත සීහනාද සූත්‍රය
                                  AN 09-02-02. සඋපාදිසෙස සූත්‍රය
                                  AN 09-02-03. කොට්ඨිත – ශාරීපුත්ත සූත්‍රය
                                  AN 09-02-04. සමිද්‍ධි සාරීපුත්ත සූත්‍රය
                                  AN 09-02-05. ගණ්ඩොපම සූත්‍රය
                                  AN 09-02-06. නවසඤ්ඤා සූත්‍රය
                                  AN 09-02-07. නවඞ්ගකුල සූත්‍රය
                                  AN 09-02-08. නවඞ්ගුපොසථසුත්තං
                                  AN 09-02-09. පච්ඡානුතාපීනී සූත්‍රය
                                  AN 09-02-10. වෙලාම සූත්‍රය

                                  AN 09-02-01. සාරීපුත්ත සීහනාද සූත්‍රය

                                  [සුත්‍ර විවරණය 26:37 කාල දැක්මේ සිට ඇරඹෙන බව සලකන්න. slide the red marker to right]


                                  “භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එක් කලෙක සැවැත් නුවර ජේතවනාරාමයෙහි වැඩ වැසූ සේක.
                                  ඒ කාලයෙහි දිනෙක සැරියුත් මහ තෙරහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මේ කාරණය කීහ.
                                  “ස්වාමිනි, මා සැවැත්නුවර වස් වැසුවෙමි.
                                  ස්වාමීනි, මම දැන් ජනපද චාරිකාවෙහි යන්නට කැමැත්තෙමි.” –
                                  “සාරීපුත්තයෙනි, දැන් ඊට කාලයයි ඔබ දන්නෙහිය.”

                                  ඉක්බිති සැරියුත් තෙරහු උන් තැනින් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ පැදකුණුකොට, පිටව ගියහ.
                                  සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේ ගිය නොබෝ වේලාවකින් එක් භික්‍ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ මෙසේ කීය.
                                  “ස්වාමීනි, සැරියුත් තෙර මගේ ඇඟේ හැපී 1846 එයට කමාව නොගෙන, වරද නිදොස් නොකොට චාරිකාවෙහි ගියේය.” යි කීයේය. එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තවත් භික්‍ෂුවක් අමතා සාරිපුත්ත ස්වාමින් වහන්සේ කැඳවා ගෙන එන ලෙස දැන්වූ සේක.

                                   [1846:-ආයස්මා මං භන්තෙ යනු ඒ භික්ෂුව මහත් පිරිවරින් යන්නාවූ තෙරුන් දැක මේ භික්ෂුහු තථාගතයන් වහන්සේ අත්හැර සැරියුත් තෙරුන් පිරිවරා නික්මුණාහුය. මොහුගේ යාම නවත්වන්නෙමැයි නිකරුණෙහි කෝප බැඳ මෙසේ කීවේය. එහි ආසජ්ජා යනු ගටායි, අප්පටිනිස්සජ්ජ යනු ක්‍ෂමා නොකොට වරද නොදෙසායි, කවර කරුණක හෙතෙම ආඝාත බැන්දේද යත්? බුදුන්වහන්සේ වැඳ නැඟිට යන්නාවූ තෙරුන්ගේ සිවුරු කොණ ඔහුගේ සිරුර පැහැසීය. සුළඟ වැදුනේයයිද කියත්. මෙපමණකින් වෛර බැඳ මහත් පිරිවරින් යන තෙරුන් දැක ඊර්‍ෂ්‍යා කරනු ලබන්නේ මොහුගේ ගමන සිඳින්නෙමැයි මෙසේ කීවේය. එහි ත්‍වං භික්ඛු යනු ශාස්තෘන් වහන්සේ එම භික්ෂුවගේ වචනය අසා සාරිපුත්‍රතෙමේ ඒ භික්‍ෂුවට නොපැහැරියයි කීවිට ස්වාමීනි නුඹවහන්සේ තමන්ගේ අග්‍රශ්‍රාවකයාගේ පැත්ත ගනිති මගේ පැත්ත නොවේයයි මා කෙරෙහි සිත දූෂ්‍ය කොට අපායෙහි උපදින්නේයයි දැන සැරියුත් තෙරුන් කැඳවා මෙකරුණ විමසන්නෙමැයි එක් භික්ෂුවක අමතා කැඳවා එන සේ කී සේක.]

                                  ඒ දැනගත් මහ මුගලන් තෙරද, අනඳ තෙරද, විහාරයෙන් විහාරයට, ගොස්
                                  ‘ඇවැත්නි, එව. ඇවැත්නි, එව,
                                  දැන් සැරියුත් තෙරුන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි සිංහ නාද පවත්වන්නේය’1847
                                  යි කියමින් සෙසු සංඝයා මේ ධර්ම සභාවට එක් කළහ.

                                  [1847:- සීහනාදං යනු ශ්‍රේෂ්ඨ නාදයයි, ප්‍රමුඛනාදයයි, අනෙකෙකුට පැවැත්විය නොහැකි නාදයයි. මෙසේ මහතෙරවරුන් දෙදෙනා විසින් සැළකරනලද භික්ෂුසඞ්ඝයා රාත්‍රිස්ථාන දිවාස්ථානයන් අතහැර ශාස්තෲන් සමීපයට ගියේය. ඛියන ධම්මං යනු කථා ධර්‍මයයි,]

                                  ඉක්බිති සැරියුත් තෙරහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එක පැත්තක හුන්හ.
                                  එක පැත්තක හුන් සැරියුත් තෙරුන්ට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය වදාළහ.
                                  “සාරීපුත්තයෙනි, මෙම භික්‍ෂුව ඔබට මෙසේ දෝශාරෝපනය කරයි..
                                  කෙසේද? ඔබ ඔහුගේ ඇඟේ හැපී, එයට සමාව නොගෙනම , චාරිකාවෙහි ගියේය’ කියායි.”

                                  (1).“ස්වාමීනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගමන යාම සිදු විය හැක.

                                  ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු
                                  කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි.
                                  එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  [1848:- කායානුපස්සනාව : ….. ඉරියාපථ භාවනාව යනු ඇවිදීම, හිඳීම, සයනය, ආහාර ගැනීම, වැසිකිළි කැසිකිළි යෑම ආදී සියලු ක්‍රියා සිහියෙන් යුතුව කිරීමය. එනම් යෝනිසෝ මනසිකාරයෙන් සිදුකිරීම වන්නේය. මෙම ‘ඉරියාපථ’, එනම් ඉරියව් වල පැවැත්ම පිළිබඳ සතිය යොමු කිරීමෙන් බලාපොරොත්තු වන්නේ සත්ව පුද්ගල ආත්ම වශයෙන් තමා යැයි සිතින් අල්වා ගත් අල්වා ගැනීම මිථ්‍යාවක් හා මුලාවක් යන දෘෂ්ටිය ප්‍රහාණය කිරීමය. පුද්ගලයා විසින් ඇති කරගන්නා වූ අවිද්‍යාව නිසා සත්ව පුද්ගල සංඥාව මුල්කරගෙන “මම”, “මාගේ” යැයි දෘෂ්ටියක බැසගෙන වාසය කරයි. එම අවිද්‍යා සහගත සංඥාව නිසා මම යැයි පුද්ගලයෙකු ඇත. මම යැයි පුද්ගලයෙකු ගමන් කරයි. ආදී වශයෙන් දෘෂ්ටියක් සැකසී ඇත. මෙම ඉරියාපථ කොටස මනාකොට ප්‍රගුණ කරන ලද යෝගියාට වැටහෙනුයේ මම හිඳිමි, වශයෙන් හෝ මම ගමන් කරමි යන්න වායෝ ධාතුවෙහි පැතිරීම මුල්කරගෙන සිදු වූ ක්‍රියාවක් මිස, ගමන් ගන්නා හෝ සිටින සත්වයකු පුද්ගලයකු ලෙස ගත නොහැකි බව අවබෝධයට පැමිණීමය. මේ ආකාරයෙන් ඉඳීම්, හිටීම්, ගමන් කිරීම්, සයනය, ආදී සතර ඉරියව් කෙරෙහිම යෝනිසෝ මණසිකාරය දියුණු කිරීම ඉරියාපථ භාවනාව යැයි දත යුතු ය…..]

                                  ස්වාමීනි,
                                  මිනිසුන් මේ මහ පොළොවෙහි පවිත්‍ර දෙයද දමත්. අපවිත්‍ර දෙයද දමත්. අසූචිද දමත්. මූත්‍රද දමත්. කෙළද දමත්. සැරවද දමත්. ලෙයද දමත්. එනමුත් එයින් පොළොව පීඩා නොවෙයි. ලජ්ජා නොවෙයි. ඒ පිළිකුල් නොකරයි. 1849

                                  ස්වාමීනි,
                                  එමෙන් මමද ඒ මහ පොලොව මෙන් මහත්වූ, මහත් බවට ගිය, අපමණවූ, අවෛරීවූ, හිංසා රහිත, සිතින් යුක්තව සියලු සත්වයන් කෙරෙහි අවිහිංසා, අවෛරී සිතින් වාසය කරමි.

                                  [1849:- ගුථගතං යනු ගූථයම (අසූචිය) ගූථගතං නමි. සෙසු තැන්හි ද ක්‍රමයමයි, පඨවිසමෙන යනු නොකිපෙන දූෂ්‍ය නොවන අර්‍ත්‍ථයෙන් පොළව සම වූයෙනි, පොළොව මාමත පිරිසුදු දේ හෙළතියි සොම්නස් නොවෙයි, අපිරිසුදු දෑ හෙළතියි දොම්නස් ද නොවේ. මගේ සිත ද එසේයයි දක්වයි. විපුලෙන යනු නොමඳ දෙයිනි, මහග්ගතෙන යනු මහත්බවට ගිය දෙයිනි, අප්පමාණෙන යනු වැඩුණු පමණිනි, අවෙරෙන යනු අකුසල වෛර පුද්ගල වෛර රහිත වූවෙනි, අව්‍යාපජ්ඣෙන යනු නිදුකිනි, පහවූ දොම්නසිනි, සො ඉධ යනු ඒ නොඑළඹසිටි කායානුපස්සනා සතිපට්ඨාන ඇති භික්ෂුව මෙසේ කරන්නේය. මාවැන්නෙක් කෙසේ මෙබඳු දෙයක් කරයිද ස්වාමීනියි පළමු සිංහනාදය නැඟීය.]

                                  (2) “ස්වාමීනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද
                                  එබඳු එළඹ භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගිය ගමන යාම සිදුවිය හැක.
                                  ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි. එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  ස්වාමීනි, මිනිසුන් ජලයෙහි පවිත්‍ර දෙයද සෝදත්. අපවිත්‍ර දෙයද සෝදත්. අසූචිද සෝදත්. මූත්‍රද සෝදත්. කෙළද සෝදත්. ලෙයද සෝදත්. එයින් ජලය පීඩාවට පත් නොවෙයි. ලජ්ජා නොවෙයි. පිළිකුල් නොකරයි. ස්වාමීනි, එමෙන් මම මහත්වූ, මහත් බවට ගිය, අපමණවූ, අවෛරීවූ, හිංසා රහිත, ජලය හා සමවු සිතින් යුක්තව වාසය කරමි.

                                  (3). “ස්වාමීනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු එළඹ භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගිය ගමන යාම සිදුවිය හැක. ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි. එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  “ස්වාමීනි, යම්සේ ගින්න පවිත්‍ර දෙයද දවයි. අපවිත්‍ර දෙයද දවයි. අසූචිද දවයි. මූත්‍රද දවයි. කෙළද දවයි. සැරවද දවයි. ලෙයද දවයි. එයින් ගින්න පීඩා නොවෙයි. ලජ්ජා නොවෙයි. පිළිකුල් නොකරයි. ස්වාමීනි, එමෙන් මම මහත්වූ, මහත් බවට ගිය, අපමණවූ, අවෛරීවූ, හිංසා රහිත, ගින්න හා සමවු සිතින් යුක්තව වාසය කරමි.

                                  (4). “ස්වාමීනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු එළඹ භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගිය ගමන යාම සිදුවිය හැක. ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි. එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  “ස්වාමීනි, මිනිසුන් සුළඟට පවිත්‍ර දෙයද හමයි. අපවිත්‍ර දෙයද දමයි. අසූචියෙහි දුරඝන්දයද හමයි. මූත්‍රයෙහිද හමයි. කෙළෙහිද දුඝන්ධය ද හමයි. සැරවයෙහි දුඝන්ධය ද හමයි. ලෙයෙහි දුඝන්ධය ද හමයි. එයින් වාතය පීඩාවට පත් නොවෙයි. ලජ්ජා නොවෙයි. පිළිකුල් නොකරයි.

                                  ස්වාමීනි, එමෙන් මම මහත්වූ, මහත් බවට ගිය, අපමණවූ, අවෛරීවූ, හිංසා රහිත, වාතය හා සමවු සිතින් යුක්තව වාසය කරමි.

                                  (5). “ස්වාමීනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු එළඹ භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගිය ගමන යාම සිදුවිය හැක. ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි. එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  “ස්වාමීනි, යම්සේ දූවිලි පිස දමන රෙදි කඩ1850 පවිත්‍ර දෙයද පිස දමයි. අපවිත්‍ර දෙයද පිස දමයි. අසූචිද පිස දමයි. මූත්‍රද පිස දමයි. කෙළද පිස දමයි. සැරවද පිස දමයි. ලෙයද පිස දමයි. එයින් දූවිලි පිස දමන රෙදි කඩ පීඩා නොවෙයි. ලජ්ජා නොවෙයි. පිළිකුල් නොවෙයි. ස්වාමීනි, එමෙන් මම මහත්වූ, මහත් බවට ගිය, අපමණවූ, අවෛරීවූ, හිංසා රහිත, දූවිලි පිස දමන රෙදි කඩ හා සමවු සිතින් යුක්තව වාසය කරමි.

                                  [1850:- ජොහරණං යනු රජකුල ආදීන්ගේ මුස්නෙන් නොහමදිත්. රෙදි කඩකින් පිසිත්. එයට මේ නමයි.  කළොපිහත්‍ථො යනු පැසක් ගත් අත් ඇත්තේ හෝ පිරිසිදු අත් ඇත්තේයි, 
                                  නන්තකවාසී යනු කෙළවර සිඳුණු රෙදිකඩක් අඳින්නාවූයි. 
                                  සූරතො යනු පිරිසුදු සිල් ඇත්තේයි, සුරත බවින් යුක්ත වූයේයි,
                                  සුදන්තො යනු මනාව දමනයට හික්මුනේයි, 
                                  න කිඤ්චි හිංසති යනු අං ආදිය ගන්නකු ද පිට පිරිමදින්නකු ද (යනාදී) කිසිවකු නොවෙහෙසවයි.
                                  උසභච්ඡින්නවිසාණසමෙන යනු සිඳින ලද අං ඇති ගොනුගේ සිතට සමාන වූයි,]

                                  (6). “ස්වාමීනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු එළඹ භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගිය ගමන යාම සිදුවිය හැක. ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි. එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  “ස්වාමීනි, කිලිටි රෙදි කඩක් හැඳගත්, හිඟන දරුවෙක් හෝ දැරියක්, කෑමට යමක් ඉල්ලා ගන්නට ගෙන් ගෙට යන්නේ ඉතා යටහත් පහත් සිත ඇතිකරගෙනය.,

                                  ස්වාමීනි, එමෙන් මමද මහත්වූ, මහත් බවට පැමිණි, අපමණවූ, අවෛරීවූ, පීඩා රහිත, සිඟන දරුවෙකුගේ සිතක් බඳු සිතින් යුක්තව වාසය කරමි.

                                  (7).“ස්වාමීනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු එළඹ භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගිය ගමන යාම සිදුවිය හැක. ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි. එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  “ස්වාමීනි, අං සිඳිනු ලැබූ, කීකරු, හොඳින් දැමුණු, හොඳින් හික්මුණු, ගවයෙක් වීථියෙන් වීථියක, හන්දියෙන් හන්දියකට, ඇවිදින්නේ පයින් හෝ, අඟින් හෝ, කිසිවකුට හිංසා නොකරයි,

                                  ස්වාමීනි, එමෙන් මම මහත්වූ, මහත් බවට ගිය, අපමණවූ, අවෛරීවූ, හිංසා රහිත, අං සිඳිනු ලැබූ, කීකරු ගවයෙකුගේ බඳු සිතින් යුක්තව වාසය කරමි.

                                  (8).“ස්වාමීනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු එළඹ භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගිය ගමන යාම සිදුවිය හැක.

                                  ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි. එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  “ස්වාමීනි, සිය කය හැඩ ලෙස සරසන, නිතිපතා ස්නානය කරන, තරුනියක් හෝ තරුණයෙක් අල්ලා යමෙක් මැරුණු නයි කුණක් හෝ, බලු කුණක් හෝ, මිනිස් කුණක් හෝ, ඔහුගේ හෝ ඇයගේ බෙල්ලේ එල්ලුවහොත් ඇය හෝ ඔහු මහත් සේ පීඩාවට පත් වන්නේය, ලජ්ජා වන්නේය, පිළිකුල් කරන්නේය,

                                  ස්වාමීනි, එමෙන් මම මේ ඔසවා ගෙන සිටින මේ කුණු කය කරණ කොට පීඩා වෙමි. ලජ්ජා වෙමි. පිළිකුල් කරමි.

                                  ස්වාමීනි, යමෙකුට ඒකාන්තයෙන් කයෙහි කය ගැන සතිය එළඹ නොසිටියේද, ඒ භික්‍ෂුව එබඳු එළඹ භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගිය ගමන යාම සිදුවිය හැක.

                                  (9). “ස්වාමිනි! යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගමන යාම විය හැක. ස්වාමිනි මම පිබිදුනු මොහොතේ සිට නින්දට පත්වන තුරු කායානුපස්සනාවෙන් කය පිලිබඳ යොමු කල සතියෙන්ම ඉන්නෙමි. එසේ නොබිඳුණු සතියෙන් ඉන්නා මගෙන් එවැනි දෝෂයක් විය නොහැක.

                                  “ස්වාමිනි, පුරුෂයෙක් කුඩා සිදුරු ඇති, මහ සිදුරු ඇති, උඩින් වැගිරෙන, වටින් කාන්දු වී වැගිරෙන මේද තෙල් තලියක් ඔසවාගෙන යන්නේ කෙතරම් පරීක්ෂාවෙන්ද, ස්වාමීනි, මම කුඩා සිදුරු ඇති, මහ සිදුරු ඇති, උඩින් වැගිරෙන, වටින් වැගිරෙන මේ කය පරීක්ෂාවෙන් පරිහරණය කරමි.

                                  ස්වාමිනි, යමකු සිය කයෙහි කය පිළිබඳ සතිය නොපවත්වයිද එබඳු භික්‍ෂුවක් එසේ අන් භික්ෂුවකගේ ඇඟේ හැපී ඒ වරද නොදැන සමාව නොගෙන ගමන යාම විය හැක.” යැයි කීහ.

                                  [1851:-මෙදකථාලිකං යනු ඝාතකයන් විසින් යුෂ නික්මෙනු සඳහා තැනින් තැන කළ හිල් ඇති සැළියයි, 
                                  පරිහරෙය්‍ය යනු මස් පුරවා ඔසවාගෙන යන්නේය, 
                                  ජිද්දාචඡිද්දං යනු ලොකු කුඩා සිදුරුවලින් යුක්ත වූයි, 
                                  උග්ඝරන්තං පග්ඝරන්තං යනු අධොමුඛයන්ගෙන් (යටිමුවෙන්) නික්මෙන යුෂයි,
                                  මෙසේ ඔහුගේ සියල් සිරුර යුෂයෙන් වැකුණක් වන්නේය, 
                                  ඡිද්දාචජිද්දං යනු නවවැදෑරුම් වණමුවවලින් ලොකු-කුඩා සිදුරුයි,
                                  මෙසේ මෙහි අටවැනි නවවැනි අංග දෙකින් තෙරණුවෝ තමනට සිරුරෙහි ඡන්‍දරාගය නැතිබව කීහ.]

                                  ඉක්බිති ඒ චෝදක භික්‍ෂුව හුන් තැනින් නැගිට, සිවුර ඒකාංශකොට සකසා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ දෙපා මුල හිස තබා, බිම් වැතිර, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය. 1852
                                  “ස්වාමීනි, මෝඩවූ මම , මුළාවූ මම, අකුසල් සිතින් මේ සාරිපුත්ත ස්වාමින්වහන්සේට අසත්‍ය කරුණු කියා චෝදනා කලෙමි. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ වූ මගේ වරද, වරද ලෙස පිළිගන්නා සේක්වා.”

                                  [1852:- අථ ඛො සො භික්ඛු යනු මෙසේ තෙරුන් විසින් කරුණු නවයකින් සිංහනාදය කළ විට ඉක්බිති ඒ භික්ෂුවයි, අච්චයො යනු අපරාධයයි, මං අච්චගමා යනු මා ඉක්මවා යටපත් කොට පැවැතියේයි,  පතිගණ්හාතු යනු ක්ෂමා කෙරේවායි, ආයතිං සංවරාය යනු අනාගතයෙහි සංවරවීම සඳහායි, යළි මෙබඳු අපරාධයක් නොකරනු සඳහායි, තග්ඝ යනු ඒකාන්තයෙනි, යථාධම්මං පටිකරොසි යනු යම්සේ ධර්‍මය පිහිටියේද එසේම කරව. ක්‍ෂමා කළේයයි කියන ලද්දේ වෙයි. තං තෙ මයං පටිගණ්හාම යනු ඒ ඔබගේ අපරාධය අපි ඉවසමු, වුද්ධිහෙසා භික්ඛුං අරියස්ස විනයෙ යනු මහණ, මේ ආර්‍ය්‍ය විනයෙහි – භාග්‍යවත් බුදුරදුන්ගේ සසුනෙහි අභිවෘද්ධිය නම් කවරේද යත්? වරද වරද ලෙස දැක ධර්‍මයට අනුව පිළියම් කොට අනාගතයෙහි සංවරයට එළඹීමයි. දේශනාව පුද්ගලාධිෂ්ඨානව පවත්වන සේක් යමෙක් වරද වරද ලෙස දැක ධර්‍මයට අනුව පිළියම් කරයිද අනාගතයෙහි සංවරයට පැමිණේදැයි දෙසූ සේක.

                                  “මහණ, නුඹ අඥානයෙකු අන්ධ බාලයෙකු ලෙස, මුළාවූ , අකුසල්වූ සිතින් මහා වරදක් කළෙහිය.
                                  ඔබ ශාරීපුත්‍රයන්ට අසත්‍යවූ, හිස්වූ, සිදුනොවූවක් ගැන බොරුවෙන් දොස් නැඟූයෙහිය.
                                  භික්‍ෂුවෙනි, ඔබ වරද, වරද වශයෙන් පිළිගන්නා බව කියා කමාව ඉල්ලන නිසා,
                                  මින් පසු සාසන ප්‍රතිපදාවේ සංවරයෙන් යුතුව හැසිරෙන සේ ඔබට කමා කරමු.”

                                  ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැරියුත් තෙරුන්ට මෙසේ වදාළ සේක.
                                  “සාරීපුත්තයෙනි, මේ හිස් මහනාගේ හිස සත් කඩකට පැලෙන්ට මත්තෙන් ඔහුට ක්‍ෂමා කරව.” 1853
                                  “ස්වාමීනි, ඉදින් භික්ශුව ‘මට කමාකරවා’ යි කියයි නම් මම ඒ ඇවැත්හට ක්‍ෂමා වෙමි” යි කීය.

                                  [1853:- ඵලති යනු ඉදින් තෙරණුවෝ ක්‍ෂමා නොකරත්ද, එහිදීම එම භික්ෂුවගේ හිස සත් කඩකට පැලෙන්නේය එබැවින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක. සචෙ මං සො යනු ඉදින් මේ භික්ෂුව මට ක්‍ෂමා කරවයි මෙසේ කියයි. ඛමතු ච මෙ සො යනු මේ ආයුෂ්මත්තෙමේ ද මට ක්‍ෂමා වේවායි මෙසේ තෙරණුවෝ ඔහුගේ වරද පිළිගෙන තෙමේත් ඔහු ශාස්තෲන් වහන්සේ සමීපයෙහි ක්‍ෂමා කරවූහ. චෝදක භික්ෂුව සාරිපුත්ත හිම්යන්ගෙන් සමාව ඉල්ලීම කරන තුරු සැරියුත් හිමියන්ට ඔහුට සමාව දීම කල නොහැක බව අටුවාව කියයි. ]

                                  සාරිපුත්ත චරිතාභිවාදනය කියවන්න CLICK ABOVE

                                  AN 09-02-02. සඋපාදිසෙස සූත්‍රය.

                                  1855:Saupādisesa – Sa = with; upadi = aggregates (mind and body); sesa = remaining. … Commentarial interpretations, Nibbāna, experienced by Sotāpannas, Sakadāgāmis, and Anāgāmis, is saupādisesa-nibbānadhātu … Nibbāna of the Arahats is also  saupādisesa-nibbānadhātu as they have the body still remaining.

                                  වරක් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ පෙරවරු කාලයෙහි හැඳ පොරවාගෙන පාත්‍ර සිව්රු ගෙන සැවැත් නුවරට පිඬු පිණිස වැඩි සේක. ‘සැවතට පිඬු පිණිස යාමට තවම කල් වැඩිය. මම අන්‍ය තීර්ත්‍ථක පිරිවැජියන්ගේ අරමකට ගොස් මද වෙලාවක් ඔවුන් හා ගත කරන්නේ නම් යෙහෙකැ’1854 යි සිතා තීර්ත්‍ථක පිරිවැජියකුගේ ආරාමයකට ගොස්, ඒ පිරිවැජියන් සමග සතුටුවිය යුතු, සිහි කටයුතු, කථා කොට නිමවා එක් පසෙක හුන් සේක.

                                  [1854:- භාග්‍යවතුන් වහන්සේද , රහතුන් වහන්සේලාද අනෙකුත් සංඝයා වහන්සේද සිරිතක් ලෙස මෙසේ අන්‍ය ලබ්ධීන් අදහන අන්‍ය ආගමිකයන් සිටිනා තැන්වලට ගොස් ඔවුන් හා සතුටු සාමිචි කතාවේ යෙදීම එදා කෙරුනේ, ආගමික සහජීවනය හා මිත්‍රත්වය පැවැත්වීම පිණිසය. ඒ හමුවීම් වලදී කිසිවිටෙක ඔවුන්ගේ ඉගැන්වීම්වල අඩු පාඩු, ගුණ දොස් කීම් නොකෙරුණි. ඔවුනගේ ප්‍රශ්නයකට පිළිතුරක් ලෙස මේ සද්ධර්මයේ කොටසක් කීවත් ඔවුනට්ට තම ආගම් ඇත හැර මේ ආගමට එන්න යයි කීමක් නොවුනි.]

                                  එකල්හි එතැන උන්නාවූ, එතැන රැස්වූ, ඒ අන්‍යතීර්ත්‍ථක පිරිවැජියන් අතර මේ අතුරු කථාව ඇති විය.
                                  ‘ඇවැත්නි, යම් කිසිවෙක් සවුපාදිශෙෂව 1855 (කෙළෙස් ඉතිරි කොට) කළුරිය කෙරෙයිද, ඒ සියලුදෙන නරකයෙන් නොමිදුනහ. තිරිසන් යෝනියෙන් නොමිදුනහ. ප්‍රෙත විෂයයෙන් නොමිදුනහ. දුර්‍ගතිවූ, නපුරු සේ ඇදවැටෙන අපාය දුකින් නොමිදුනහ’ කියායි.

                                  [1855:- ස උපාදිස්සෙං යනු උපාදාන ඉතිරි වීය, උපාදාන සහිතවූ යනුයි, අනුපාදිසෙසං යනු උපාදාන ඉතිරියක් නැතිවූයි, නොගැනීමයි. මත්තසොකාරී යනු පමණට කරන්නායි, සම්පූර්‍ණ කොට නොකරන්නායි.
                                  සඋපදීශේෂ = ස + උපධි +සේස = ලෙස ඛණ්ඩ කෙරේ.
                                  “කිසි උපධියක් ඉතිරි නොවන ලෙස” එහි අර්ථය දැක්වේ.
                                  කාමූපාදානය – දිට්ඨූපාදානය – සීලබ්බතූපාදානය – අත්තවාදූපාදානය යි උපදාන සතරෙකි.
                                  සංයුක්ත නිකායේ , නිදාන වග්ගයේ, අභිසමය සංයුක්තයේ, මහා වග්ගයේ සම්මසන සුත්රයේ උපධිය මෙසේ දැක්වේ.
                                  උපධිය තෘෂ්ණාව නිදාන කොට ඇත්තේ ය. තෘෂ්ණාව සමුදය කොට ඇත්තේ ය. තෘෂ්ණාව ජාති කොට ඇත්තේ ය. තෘෂ්ණාව ප්‍රභව කොට ඇත්තේ ය. තෘෂ්ණාව ඇති කල්හි උපධි වෙයි. තෘෂ්ණාව නැති කල්හි උපධි නොවේ’. මේ අන්‍ය ලබ්ධිකයන් උපධි ලෙස කීවේ පොදුව ගත් ක්ලේශයන් බව සමහර අනුවර්තනයන්හි සඳහන්වේ.]

                                  එවිට ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ, ඒ අන්‍ය තීර්ත්‍ථක පිරිවැජියන්ගේ කථාවට එකඟව කිසිත් නොවදාළේය. එය ප්‍රතික්‍ෂෙප කිරීමද නොකළ සේක. අනුමතද නොකොට , ප්‍රතික්‍ෂෙපද නොකොට, හුනස්නෙන් නැගිට, බුදුන් වහන්සේ ගෙන් මේ භාෂිතයේ අර්ත්‍ථය දැනගන්නෙමැයි එතනින් නික්ම වැඩි සේක.

                                  ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ සැවැත්නුවර පිඬු පිණිස හැසිරී, පිණ්ඩපාතයෙන් පසු දානය වැළඳීමෙන් පසුව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ හුන් තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මේ කාරණය සිදුවූ ආකාරයද පිරිවැඩියන් ගේ මතය ….
                                  “,යම් කිසිවෙක් සවුපාදිශෙෂව (කෙළෙස් ඉතිරිව තිබියදී) කළුරිය කෙරෙයිද, ඒ සියලුදෙන නරකයෙන් නොමිදුනහ. තිරිසන් යෝනියෙන් නොමිදුනහ. ප්‍රෙත විෂයයෙන් නොමිදුනහ. දුර්‍ගතිවූ, නපුරු සේ ඇදවැටෙන අපාය දුකින් නොමිදුනාහ’ යන බවය.

                                  “ශාරීපුත්‍රය,
                                  බාලවූ, අව්‍යක්තවූ,ඒ අන්‍ය තීර්ත්‍ථක පිරිවැජියෝ ඒ කාරණය කෙසේ දැන ගන්නද?
                                  ඔවුන් කවරහු සවුපාදිශෙෂය හෝ සවුපාදිශෙෂය කුමක්ද කියාද,
                                  අනුපාදිශෙෂය හෝ අනුපාදිශෙෂය කවරක් කියාද දන්නෝද?

                                  “ශාරීපුත්‍රය,
                                  පුද්ගලයෝ නවදෙනෙක් සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නෝ වෙති.
                                  ඔවුන් නිරයෙන් වැළකුණාහු වෙති. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහු වෙති. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහු වෙති. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණාහු වෙති.
                                  “ඒ නවදෙන කවරහුද?

                                  (1) ශාරීපුත්‍රය, යමෙක් ශීලයෙන් සම්පූර්‍ණ වුයේද, සමාධිය සම්පූර්‍ණ වූවේද, එනමුත් ප්‍රඥාව සම්පූර්‍ණ කර නොගත්තේ වුවද, ඒ පුද්ගලයා මෑත බැඳුම් පහෙන් (පඤ්චොරම්භාගීය සංයෝජනයන්) ක්‍ෂය කිරීමෙන් අන්තරා පරිනිබ්බායී1857 වෙයි.

                                  [1857:- අන්තරාපරිනිබ්බායී
                                  (1). මහණෙනි, මහණකු මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි:
                                  ‘මට අතීත භවයෙහි නිර්‍වර්‍තක කර්‍මයෙක් නොවී නම්, මට වර්‍තමානයෙහි මෙ අත්බැව් නොවන්නේය. මෙ අත්බැව්හිදු මට අනාගත භවනිර්‍වර්‍තක කර්‍ම නොවන්නේ නම් අනායෙහිදු මට ආත්මභාවයෙක් නොවන්නේය. යමෙක් ඇත්ද, යමෙක් පහළවීද, එ ප්‍රත්‍යුත‍්පන්න ස්කන්‍ධය ‍(ඡන්‍දරාග ප්‍රහාණයෙන්) හැරලමි’ යි විදර්‍ශනෝපේක්‍ෂාව ලබයි. හේ අතීත පඤ්චස්කන්‍ධභවයෙහි (තෘෂ්ණාදෘෂ්ටි විසින්) නොඇලෙයි. අනාගත පඤ්චස්කන්‍ධභවයෙහි ද නොඇලෙයි. මත්තෙහි ශාන්ත නිර්‍වාණපදය ඇතැ’යි විදර්‍ශනා සහිත මාර්‍ගප්‍රඥායෙන් මනාකොට දක්නේය. (ඇතැම් කෙලෙසුන් නොපැහු බැවින්) ඔහුගේ එ හැම නිවන් පියද සර්‍වාකාරයෙන්ම සාක්‍ෂාත්කෘත නොවේ. ඔහුගේ මානානුසයද සර්‍වාකාරයෙන්ම ප්‍රහීණ නොවේ. සර්‍වාකාරයෙන්ම භවරාගානුසය ප්‍රහීණ නොවේ. සර්‍වාකාරයෙන්ම අවිද්‍යානුශය ප්‍රහීණ නොවෙයි. හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයයෙන් අන්තරා පරිනිබ්බායී වෙයි.
                                  මහණෙනි, යම්පරිදි දවසක් මුළුල්ලෙහි තැවුනු යකබලක් තළනු ලබත්ම පතුරු උපදවා නිවෙන්නේ යම්සේද, මහණෙනි, එපරිද්දෙන් මෙසෙයින් පිළිපන්නේ වෙයි: අතීත භවයෙහි උපන් කර්‍මයෙක් නොවී නම්, දැන් මාගේ මේ ආත්මභාවය නොවන්නේ ය. මෙකල්හි මාගේ කර්‍මයෙක් නොවේ නම්, අනාගතාත්මභාවයෙක් නොවන්නේය. යම් ප්‍රත්‍යුපන්න පඤ්චස්කන්‍ධයෙක් ඇත්නම්, යම් වර්‍තමාන පඤ්චස්කන්‍ධයෙක් පාළවී නම්, එය (ඡන්‍දරාග ප්‍රහාණයෙන්) දුරලමි යි විදර්‍ශනෝපේක්‍ෂාව ලබයි. හේ අතීත පඤ්චස්කන්‍ධයෙහි නො ඇලෙයි, අනාගත පඤ්චස්කන්‍ධයෙහි දු නො ඇලෙයි. මත්තෙහි ශාන්ත වූ නිර්‍වාණපදය ඇතැයි විදර්‍ශනා සහිත මාර්‍ගප්‍රඥායෙන් මොනොවට දක්නේ ය. ඔහු විසින් එ ශාන්ත නිර්‍වාණපදයත් සර්‍වාකාරයෙන්ම සාක්‍ෂාත්කෘත නො වෙයි. ඔහුට සර්‍වාකාරයෙන්ම මානානුශය ප්‍රහීණ නොවෙයි. සර්‍වප්‍රකාරයෙන්ම භවරාගානුසය ප්‍රහීණ නොවෙයි. සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම අවිද්‍යානුශය ප්‍රහීණ නොවෙයි. හේ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයයෙන් අන්තරාපරිනිබ්බායී වෙයි.
                                  (2) තවද මහණෙනි, මෙසස්නෙහි මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි: මාගේ අතීත කර්‍මභවය නො වී නම් වර්‍තමාන පඤ්චස්කන්‍ධය නොවන්නේ ය. මෙ කල්හි මට අනාගතකර්‍මභවයෙක් නො වේ නම්, මාගේ අනාගත පඤ්චස්කන්‍ධ සංඛ්‍යාත විපාකභවය නො වන්නේ ය. යම් වර්‍තමානස්කන්‍ධපඤ්චකයෙක් ඇත්ද, යම් වර්‍තමානස්කන්‍ධපඤ්චකයෙක් පාළ වී ද, එය (ඡන්‍දරාගප්‍රහාණයෙන්) දුරලමි යි විදර්‍ශනා උපේක්‍ෂාව ලබයි. හෙ අතීත කර්‍මභවයෙහි නො ඇලෙයි. අනාගත භවයෙහිදු නො ඇලෙයි. මතුයෙහි ශාන්ත වූ නිර්‍වාණපදය ඇතැයි සම්‍යක් ප්‍රඥායෙන් දක්නේ ය. ඔහු විසින් එ ශාන්තනිර්‍වාණපදය සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම සාක්‍ෂාත් නො කෙළේ වෙයි. සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම ඔහුගේ මානානුශය අප්‍රහීණ වෙයි. ඔහුගේ භවරාගානුශය සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම අප්‍රහීණ වෙයි. ඔහුගේ අවිද්‍යානුශය සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම අප්‍රහීණ වෙයි. හේ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයයෙන් අන්තරාපරිනිබ්බායී වෙයි..
                                  මහණෙනි, යම්පරිදි දවසක් මුළුල්ලෙහි තැවුනු යකබල තළනු ලබන කල්හි පතුරු ඉපද නැඟී නිවී යේ ද, -එපරිදි ම මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි: මට අතීත කර්‍මභවයෙක් නො වී නම්, මට මේ වර්‍තමාන පඤ්චස්කන්‍ධය නොවන්නේ ය … හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයයෙන් අන්තරාපරිනිබ්බායී වෙයි.
                                  (3). ) මහණෙනි, මෙ සස්නෙහි මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි: මාගේ අතීත කර්‍මභවයෙක් නො වී නම්, මෙ වර්‍තමාන පස්කඳ නොවන්නේ ය. හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයයෙන් අන්තරාපරිනිබ්බායී වෙයි.
                                  …. මහණෙනි, යම්පරිදි දවසක් තැවුනු යකබල තළනුලබත් ම පතුරු ඉපද නැගී පොළෝතලය නො ඇක්ම නිවේ ද, මහණෙනි. එපරිදි ම මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි: මාගේ අතීත කර්‍මභවය නො වී නම්, මෙ පඤ්චස්කන්‍ධ ආත්මභාවය නොවන්නේ ය … හෙ පඤ්චඕරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයයෙන් අන්තරාපරිනිබ්බායී වෙයි.]

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ පළමුවෙනි පුද්ගලයා සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහු, නිරයෙන් වැළකුණාහුය. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහුය. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහුය. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණාහුය.

                                  (2) “ශාරීපුත්‍රය, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන් සම්පූර්‍ණ වුයේද, සමාධිය සම්පූර්‍ණ වූවේද, එනමුත් ප්‍රඥාව සම්පූර්‍ණ කර නොගත්තේ වුවද, ඒ පුද්ගලයා මෑත බැඳුම් පහෙන් (පඤ්චොරම්භාගීය සංයෝජනයන්) ක්‍ෂය කිරීමෙන් උපහච්ච පරිනිබ්බායී1858 වෙයි. .

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ දෙවෙනි පුද්ගලයාද සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහු, නිරයෙන් වැළකුණාහුය. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහුය. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහුය. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණාහුය.

                                  [1858:- මත්තසොකාරී : මද වශයෙන් පමණක්, න පරිපුරිකාරි =සම්පුර්ණකර නොගත්තේ ලෙස දැක්වේ.]
                                  තවද මහණෙනි. මෙ සස්නෙහි මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි: මට අතීත කර්‍මභවයෙක් නො වී නම්, වර්‍තමාන මෙ පඤ්ච ස්කන්‍ධාත්මභාවය නොවන්නේය.
                                  …හෙ පඤ්චඕරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයෙන් උපහච්ච පරිනිබ්බායී වෙයි….
                                  මහණෙනි, යම්සේ දවසක් තැවුනු යකබල තළනුලබත් ම පතුරු ඉපද අහසට නැග පොළෝතලය ඇක්ම නිවේ නම්, -……මහණෙනි, එ සෙයින් ම මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි: මට අතීත කර්‍මභවයෙක් නොවී නම්, වර්‍තමාන මෙ පඤ්චස්කන්‍ධාත්මභාවය නොවන්නේ ය … හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයෙන් උපහච්ච පරිනිබ්බායී වෙයි.]

                                  (3). “ශාරීපුත්‍රය, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයන් සම්පූර්‍ණ වූවේද, සමාධිය සම්පූර්‍ණ කලේද, ප්‍රඥාව සම්පූර්‍ණ කරණ ස්වභාව නොවේද, ඒ පුද්ගලයා සුළු බැඳුම් පහ (පඤ්චොරම්භාගීය සංයෝජන යන්) ක්‍ෂය කිරීමෙන් අසංඛාර පරිනිබ්බායී 1859 වෙයි.

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ තුන්වෙනි පුද්ගලයා සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහ, නිරයෙන් වැළකුණහ. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණහ. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහුය. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණාහුය.

                                  [1859:- අසංඛාර පරිනිබ්බායී
                                  ……..(5). තවද මහණෙනි, මෙසස්නෙහි මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි:
                                  මට අතීත කර්‍මභවයෙක් නො වී නම්, වර්‍තමාන මෙ පඤ්චස්කන්‍ධාත්මභාවය නොවන්නේ ය …
                                  හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයෙන් අසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී වෙයි….
                                  මහණෙනි, යම්පරිදි දවසක් තැවුනු යකබල තළනුලබත් ම පතුරු ඉපද අහසට නැගී කුඩා තණපිඩෙක වේවයි, දැවපිඩෙක වේවයි හෙයි. එ එහි ගිනි ද දනවන්නේ ය, දුම් ද දනවන්නේ ය, ගිනිත් දනවා දුමත් දනවා එ මැ කුඩා තණපිඩ හෝ දැවපිඩ ඇවිළගෙණ අනාහාරව නිවීයේ නම්, -….. මහණෙනි. එ සෙයින් ම මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි … හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයෙන් අසඞ්ඛාර පරිනිබ්බායී වෙයි.]

                                  (4). “ශාරීපුත්‍රය, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන් සම්පූර්‍ණ වුයේද, සමාධිය සම්පූර්‍ණ වූවේද, එනමුත් ප්‍රඥාව සම්පූර්‍ණ කර නොගත්තේ වුවද, ඒ පුද්ගලයා මෑත බැඳුම් පහෙන් (පඤ්චොරම්භාගීය සංයෝජනයන්) ක්‍ෂය කිරීමෙන් සසංඛාර පරිනිබ්බායී1860 වෙයි.

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ සතරවෙනි පුද්ගල තෙම සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහු, නිරයෙන් වැළකුණාහුය. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහුය. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහුය. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණාහුය.

                                  [1860:- සසඞ්ඛාර පරිනිබ්බායී
                                  ……(6) තවද මහණෙනි, මෙ සස්නෙහි මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි … හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයෙන් සසඞ්ඛාර පරිනිබ්බායී වෙයි.
                                  මහණෙනි, යම්පරිදි දවසක් තැවුනු යකබලක් තළනුලබත් ම පතුරු ඉපිද අහසට නැගී මහතණරොදෙක හෝ දැවපිඩෙක හෝ හේ නම් ඒ එහි ගිනි ද දනවයි, දුම් ද දනවයි, ගිනිත් දනවා දුමත් දනවා ඒ මහතණපිඩ හෝ දැවපිඩ හෝ දවා අනාහාරව නිවීයෙයි,-මහණෙනි, එ පරිදි ම මහණ මෙසේ පිළිපදනේ වෙයි: මට අතීත කර්‍මභවය නො වී නම්, වර්‍තමාන පඤ්චස්කන්‍ධය නො වන්නේ … හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයෙන් සසඞ්ඛාරපරිනිබ්බායී වෙයි.]

                                  (5). “ශාරීපුත්‍රය, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන් සම්පූර්‍ණ වුයේද, සමාධිය සම්පූර්‍ණ වූවේද, එනමුත් ප්‍රඥාව සම්පූර්‍ණ කර නොගත්තේ වුවද, ඒ පුද්ගලයා මෑත බැඳුම් පහෙන් (පඤ්චොරම්භාගීය සංයෝජනයන්) ක්‍ෂය කිරීමෙන් උද්‍ධංසොතවූයේ1861 අකනිට්ඨාගාමී වෙයි.

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ පස්වෙනි පුද්ගලයා සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහ, නිරයෙන් වැළකුණාහ. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහ. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහ. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණාහ. නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායෙන් මිදුනේය.

                                  [1861:- උද්‍ධංසොත
                                  (7).තවද මහණෙනි, මෙ සස්නෙහි මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි: මාගේ අතීත කර්‍මභවය නො වී නම්, මට වර්‍තමාන පඤ්චස්කන්‍ධය නොවන්නේ ය. මට දැන් කර්‍මභවයෙක් නො වන්නේ නම්, අනාගත විපාකභවයෙක් නො වන්නේ ය. යම් වර්‍තමාන ස්කන්‍ධපඤ්චකයෙක් ඇත්ද, යම් වර්‍තමාන ස්කන්‍ධපඤ්චකයෙක් පාළ වී ද, එ හැරලමියි විදර්‍ශනෝපේක්‍ෂාව ලබයි. හෙ අතීතභවයෙහි නො ඇලෙයි, අනාගතභවයෙහි දු නො ඇලෙයි. මෙයින් මත්තෙහි ශාන්ත නිර්‍වාණ පදය ඇතැයි සම්‍යක් ප්‍රඥායෙන් දක්නේ ය. එ ද ඔහු විසින් සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම සාක්‍ෂාත්කෘත නො වෙයි. සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම ඔහුගේ මානානුශය ද ප්‍රහීණ නො වෙයි. භවරාගානුශය සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම ප්‍රහීණ නො වේ. අවිද්‍යානුශය සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ම ප්‍රහීණ නො වේ. හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයෙන් අකනිට්ඨගාමී උද්ධංසෝත වෙයි.
                                  මහණෙනි, යම්පරිදි දවසක් තැවුනු යකබල තළනු ලබත්ම පතුරු ඉපිද අහසට නැගී මහතණපිඩෙක හෝ දැවපිඩෙක හේ නම්, ඒ එහි ගිනිද උපදවන්නේ ය, දුම්ද උපදවන්නේ ය, ගිනිත් උපදවා දුමත් උපදවා ඒ තණපිඩ හෝ දැවපිඩ හෝ දවා (නො රැකි) වල ද දවන්නේය, උයන්ළැව්ද දවන්නේය, (නොරැකි) වලද දවා උයන්ළැව්ද දවා නිල්තණපිටියකට හෝ පත්‍ථාන්තයකට හෝ ශෛලාන්තයකට හෝ උදකාන්තයකට හෝ රමණී බිම්කඩකට හෝ පැමිණ අනාහාරව නිවීයෙයිද,-
                                  මහණෙනි. එපරිද්දෙන් ම මහණ මෙසේ පිළිපන්නේ වෙයි:
                                  මට අතීත කර්‍මභවය නො වී නම්, වර්‍තමාන විපාකභවය නො වන්නේ ය … හෙ පඤ්චෝරම්භාගීය සංයෝජනයන්ගේ පරික්‍ෂයෙන් උද්ධංසෝත අකනිට්ඨගාමීවෙයි.]

                                  (6). “ශාරීපුත්‍රය, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන් සම්පූර්‍ණ වුයේද, සමාධිය සම්පූර්‍ණ වූවේද, එනමුත් ප්‍රඥාව සම්පූර්‍ණ කර නොගත්තේ වුවද, ඒ පුද්ගලයා මෑත බැඳුම් පහෙන් (පඤ්චොරම්භාගීය සංයෝජනයන්) ක්‍ෂය කිරීමෙන් කැමැත්ත , අමනාපය , මුලාව ක්‍ෂය කිරීමෙන් සකෘදාගාමී වෙයි.1862 එක් වරක් පමණක් මේ ලෝකයට ඇවිත්, දුක් කෙළවර කරන්නෙක් වෙයි.

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ සයවෙනි පුද්ගලයාද සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහු, නිරයෙන් වැළකුණාහ. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහ. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහ.

                                  [1862:- සෝවාන් වූ ආර්යශ්‍රාවක ඒ ආසනයෙහි මැ හිඳැ හෝ පසු කලෙකැ හෝ තමා සතන්හි පවත්නා කාමරාග ව්‍යාපාද තුනී කැරැ ගැන්ම සඳහා දෙවන ලෝකෝත්තර ඥානය ලබා ගැන්ම සඳහා යළි උත්සාහ කරයි. හේ පෙර කී සේ ම විදර්ශනා වඩන්නේ පරිකර්ම උපචාර අනුලෝම ගොත්‍රභූන්ට අනතුරුවැ දුඃඛ සත්‍යය දන්මින් සමුදය සංඛ්‍යාත තෘෂ්ණාව දුරුකරමින් නිරෝධ සංඛ්‍යාත නිර්වාණය සාක්‍ෂාත් කරමින් මාර්ග සංඛ්‍යාත ආර්ය අෂ්ටාංගික මාර්ගය වැඩීම් වශයෙන් සකෘදාගාමි මාර්ගය ලබන්නේ ය. මෙහි චතුස්සත්‍ය කෘත්‍ය පෙරට වඩා විශද බව දත යුතු යි. මෙහි ගොත්‍රභූ වොදානය යි කියනු ලැබේ. එයට ඉක්බිති ඵල සිත් දෙකක් හෝ තුනක් හෝ ඉපිද භවාඞ්ග වැ ප්‍රත්‍යවෙක්‍ෂා ජවන් වන්නේ ය. විස්තර යට කී පරිදි යි. සකෘදාගාමි මාර්ගයෙන් එක ක්ලේශයෙකුදු මූලොච්ඡින්න නො වේ. එහෙත් කාමරාග ව්‍යාපාද තුනී වෙයි. මෝහය ද තුනී වෙයි. “රාග දෝස මොහානං තනුකරත්තා” යනු එහෙයින් කියන ලදි. සකෘදාගාමි යන්නෙහි අර්ථය වරක් එන්නේ යනුයි. පස්වැන්නාගේ වශයෙන් නම් ලැබිණ. විස්තර යට කියන ලදි. මෙහි දු මාර්ග, ඵල, නිර්වාණ, ප්‍රහීණ ක්ලේශ, ශේෂ ක්ලේශ, ප්‍රත්‍යවෙක්‍ෂා කිරීම් වශයෙන් ප්‍රත්‍යවෙක්‍ෂා ඥාන පසෙකි. ]

                                  (7). “ශාරීපුත්‍රය, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන් සම්පූර්‍ණ වුයේද, සමාධිය සම්පූර්‍ණ වූවේද, එනමුත් ප්‍රඥාව සම්පූර්‍ණ කර නොගත්තේ වුවද, ඒ පුද්ගලයා තුන් සංයෝජනයන් ක්‍ෂය කිරීමෙන් එකබීජ1863 වෙයි. එකම මිනිස් බවක ඉපිද දුක් කෙළවර කෙරෙයි.

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ සත්වෙනි පුද්ගලයාද සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහ, නිරයෙන් වැළකුණාහ. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහ. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහ. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණාහ.

                                  (8). “ශාරීපුත්‍රය, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන් සම්පූර්‍ණ වුයේද, සමාධිය සම්පූර්‍ණ වූවේද, ප්‍රඥාව සෑහෙන පමණ සම්පූර්‍ණ කරණ ලද්දේද, ඒ පුද්ගලයා තුන් සංයෝජනයන් ක්‍ෂය කිරීමෙන් කොලංකොල1863 වෙයි.
                                  අත්බැව් දෙවරක හෝ තුන්වරෙක සසර ඇවිද සසර හැසිර දුක් කෙළවර කරන්නේය.

                                  [1863:- සෝවාන් පුද්ගලයා එකබීජි, කොලංකොල, සත්තක්ඛත්තු පරමය යි ත්‍රිවිධ වේ. එක් වරක් මතු උපදින්නේ එක බීජි ය. සත්වන වර දක්වා උපදින්නේ සත්තක්ඛත්තු පරමය. මේ දෑ තුරේ උපදින්නේ කොලංකොල ය. මේ උපැද්ම ද කාමභවය ගෙනැ කියනු ලැබේ.
                                  මන්‍දප්‍රාඥයාගේ වශයෙන් පරිකර්ම උපචාර අනුලෝම ගොත්‍රභූන්ට අනතුරු වැ මාර්ගය ලබා ඵල සිත් දෙකක් උපදී. තීක්‍ෂණ ප්‍රාඥයාගේ වශයෙන් උපචාර අනුලෝම ගොත්‍රභූන්ට අනතුරු වැ මාර්ගය ලබා ඵල සිත් තුනෙක උපදී. ගිනි ඉවත් කළ තැන දිය වත්කොට නිවීම මෙනි. මාර්ගයට අනතුරු ඵල. ඇසින් දුටු දේ වුව ද නැවැත සිහි කිරීම මෙනි ප්‍රත්‍යවෙක්‍ෂා.]

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ අටවෙනි පුද්ගලයාද සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහ, නිරයෙන් වැළකුණාහ. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහ. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහ. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණහ.

                                  (9). “ශාරීපුත්‍රය, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් ශීලයෙන් සම්පූර්‍ණ වේද, සමාධිය සෑහෙන පමණ සම්පූර්‍ණ කරණ සුළු වූයේද, ප්‍රඥාව සෑහෙන පමණ සම්පූර්‍ණ කරණ සුළු වූයේද, ඒ පුද්ගලයා තුන් සංයෝජනයන් ක්‍ෂය කිරීමෙන් සත්තක්ඛත්තු පරම1864 වෙයි. සත්වරක් පරම කොට, දිව්‍යය, මනුෂ්‍ය දෙගතියෙහි ඇවිද හැසිර දුක් කෙළවර කරයි.

                                  [1864:- සත්තක්ඛත්තු පරම :
                                  ඇතැම් පුද්ගලයෙක් සක්කායදිට්ඨි, විචිකිච්ඡා සීලබ්බතපරාමාස යන සංයෝජන තුන ක්ෂය කිරීමෙන් ආර්‍ය්‍ය මාර්ග සංඛ්‍යාත ශ්‍රෝතසට පැමිණියේද, මතු අපායෙහි උපදනා ස්වභාවය නැත්තේද, නිවනට පැමිණීම නියතවේ, මතු මාර්ගත්‍රයෙන් ඒකාන්තයෙන් චතුස්සත්‍යාවබෝධය කරන්නේ වේ , ඒ පුද්ගලයා දෙව්ලොවද මිනිස්ලොවද සත් වරක් ඉපදීම් වශයෙන් ඔබ මොබ ගොස් දුක් කෙළවර කෙරේ. මේ පුද්ගලයා සත්තක්ඛත්තු පරමය යි කියනු ලැබේ ය යනු එහි තේරුමයි.

                                  සෝවාන් පුද්ගලයන් අතර දෙව්ලොව ම පිළිවෙළින් සත් වර ඉපිද සත් වන ජාතියේ දී රහත්ව පිරිනිවන් පාන්නෝ ද වෙති. මිනිස් ලොව ම පිළිවෙළින් සත් වර ඉපිද සත් වන ජාතියේ දී රහත් ව පිරිනිවන් පාන්නාහු ද වෙති. දිව්‍යලෝක මනුෂ්‍යලෝක දෙක්හි කලවමට සත්වර ඉපිද සත්වන ජාතියෙහි රහත් වන්නාහු ද වෙති. ඉහත දැක්වූ පාඨයෙන් ගෙන ඇත්තේ දිව්‍ය මනුෂ්‍ය ලෝක දෙක්හි මිශ්‍ර‍ක වශයෙන් ඉපිද සත්වන ජාතියේ රහත් වන තැනැත්තාය යි පුග්ගල පඤ්ඤත්ති අටුවාවෙහි කියා තිබේ. “දෙවෙ ච මනුස්සෙ ච සත්තක්ඛත්තුං” යන්නෙහි අදහස දිව්‍යලෝකයෙහි හෝ මනුෂ්‍යලෝකයෙහි හෝ ඒ දෙක්හි කලවමට ඉපදීමය කියා ගැනීමත් නිවැරදියයි සිතමි. ඇතැම් ආචාර්‍ය්‍යවරයෝ සෝවාන් පුද්ගලයාට දෙව් ලොව ඕපපාතික ප්‍ර‍තිසන්ධි සතක් ද මිනිස් ලොව ගර්භප්‍ර‍ති සන්ධි සතක් දැ යි ප්‍ර‍තිසන්ධි තුදුසක් ඇත්තේ ය යි ගනිති. සම්මෝහවිනෝදනි අටුවාවෙහි –
                                  “සත්තමෙ භවෙ සබ්බාකාරෙන පමාදවිහාරිනො’පි විපස්සනාඤාණං පරිපාකං ගච්ඡති. අප්පමත්තකෙ’ පි ආරම්මණෙ නිබ්බින්දිත්වා නිබ්බුතිං පාපුණාති. සචේහිස්ස සත්තමෙ භවෙ නිද්දං වා ඔක්කමන්තස්ස පරම්මුඛං වා ගච්ඡන්තස්ස පච්ඡතො ඨත්වා තිඛිණෙන අසිනා කොචිදෙව සීසං පාතෙය්‍ය, උදකෙ ඔසාදෙත්වා මාරෙය්‍ය, අසනී වා පනස්ස සීසෙ පතෙය්‍ය, එවරූපෙ’පි කාලෙ සප්පටිසන්ධිකා කාලකිරියා නාම න හොති, අරහත්තං පත්වාව පරිනිබ්බාති.” යි අටවන වරක් නූපදීම තරයේ ම කියා තිබේ. සෝවාන් පුද්ගලයා සත් වරට වඩා නූපදින්නේ කාම ලෝකයෙහි ය රූපාරූප ලෝකවල වනාහි සත්වරට වඩා ද උපදින්නේ ය. කාමලෝකයෙහි සත්වරට වඩා නූපදීම සෝවාන් මාර්ගයාගේ ආනුභාවයෙන් සිදු වන්නකි. රූපාරූප ලෝකවල වඩා ඉපදීම ධ්‍යානානුභාවයෙන් සිදු වන්නකි. සෝවාන් පුද්ගලයන් අතර සංසාර වෘත්තියට වඩා ඇලුම් කරන පුද්ගලයෝ ද වෙති. ඔවුහු දිව්‍යලෝකයෙන් දිව්‍යලෝකයට ඉහළට ඉපද ගොස් ධ්‍යාන උපදවා බ්‍ර‍හ්මලෝකයට පැමිණ එහි ද පිළිවෙලින් ඉහළ ඉහළ ලෝකවල උපදිමින් අකනිට්ඨය දක්වා ගොස් එහි දී පිරිනිවන් පාන්නාහ.

                                  අනේපිඬු මහා සිටුහුය, විශාඛා මහා උපාසිකාවය, චූලරථ, මහාරථ දිව්‍ය පුත්‍රයෝ ය. අනේකවර්ණ දේව පුත්‍ර‍යා ය, සක්දෙව් රජය, නාගදත්ත දේව පුත්‍ර‍යාය යනාදීහු පිළිවෙලින් දිව්‍යලෝක බ්‍ර‍හ්මලෝකවල ඉපද ගොස් අකනිට්ඨයේ පිරිනිවන් පාන්නාහ යි පුද්ගලපඤ්ඤත්ති අටුවාවෙහි කියා තිබේ. සෝවාන් පුද්ගලයාගේ භවයෙහි සත් වරකට වඩා නූපදීම දක්වා ඇත්තේ සෝවාන් මාර්ගයාගේ ශක්තිය දැක්වීම් වශයෙනි. සෝවාන් පුද්ගලයාට ධ්‍යාන උපදවා ගත නො හැකි වී නම් හේ සත් ජාතියකට වජා නූපදනේය.]

                                  ශාරීපුත්‍රය, මේ නවවෙනි පුද්ගලයා සවුපාදිශෙෂව කළුරිය කරන්නාහ, නිරයෙන් වැළකුණාහ. තිරිසන් යෝනියෙන් වැළකුණාහ. ප්‍රේත විෂයෙන් වැළකුනාහ. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායයෙන් වැළකුණාහ.

                                  “ශාරීපුත්‍රය,
                                  බාලවූ, අව්‍යක්තවූ, අන්‍යතීර්ත්‍ථක පිරිවැජියෝ කෙසේනම් සවුපාදිශෙෂය හෝ සවුපාදිශෙෂයයි දනිද්ද, අනුපාදිශෙෂය හෝ අනුපාදිශෙෂයයි දනිද්ද?.

                                  ශාරීපුත්‍රය, මෙසේ මා දැන් වදාළ නවආකාර පුද්ගලයෝ සවුපාදිශෙෂවූවාහ,. ඔවුහු නරකයෙන් මිදුනාහ. තිරිසන් යෝනියෙන් මිදුනාහ. ප්‍රෙත විෂයයෙන් මිදුනාහ. දුර්‍ගතිවූ, නපුරුසේ ඇදවැටෙන අපායෙන් මිදුනාහ.

                                  “ශාරීපුත්‍රය,
                                  මේ ධර්‍මපරියාය මින් පෙර භික්‍ෂූන්ට, භික්‍ෂුණීන්ට, උපාසකයන්ට, උපාසිකාවන්ට, දේශනා නොකලෙමි.
                                  මා මේ ධර්මය පෙර දේශනා නොකළේ මන්ද යත්?

                                  සාරිපුත්ත මේ ධර්‍මපරියාය අසා ඔවුන් අප්‍රමාදවීම දුරලතැයි, පමාද වෙත් යයි වැටහුන නිසාය.
                                  කෙසේ වුවත් අද මේ ධර්මය තොපගේ ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු පිනිසම දේශනා කරන ලද්දෙමි.” යි වදාළ සේක.1865

                                  [1865:- න තාවායං සාරිපුත්ත ධම්මපරියායො පටිභාසි යනු, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට නොවැටහෙන්නක් නම් නැත. “එතෙක් මේ ධර්‍මක්‍රමය මම නොකීවෙමි” යන අරුත්ය. 
                                  මා ඉමං ධම්මපරියායං සුත්‍වා පමාදං ආහරිංසු යනු මේ නව ස්වාභාවයන්ගෙන් එකකට පත් භික්ෂුව අපි සතර අපායෙන් මිදුනාහු වෙමුයි ඉන් මත්තෙහි රහත්බව සඳහා කල යුතු වීර්‍ය්‍ය නොකරමින් ප්‍රමාදයට පැමිණියාහුය, 
                                  පඤ්ඤාධිප්පායෙන භාසිතො යනු ඔහු විසින් අසන ලද ප්‍රශ්නයට පිළිතුරු පිණිස කියන ලදැයි දක්වයි,

                                  මෙම නවවැදෑරුම් පුද්ගලයන්ගේ භවයන්හි ඡන්‍දරාගය දුරුකිරීම සඳහා එයම අර්‍ත්‍ථොත්පත්ති කොට “යම්සේ මහණෙනි සුළු වූ ද අසූවිය දුගඳ වේද එපරිද්දෙන්ම මහණෙනි, මම අල්පමාත්‍ර වූද භවය යටත් පිරිසෙයින් අසුරු සණක් ගසන කාලයකුදු නොවණමි.” යන මෙම සූත්‍රාන්තය දෙසූසේක.

                                  හුදෙක් මේ පුද්ගලයන් නව දෙනාගේ පමණක් ගතිය ක්‍රමවත් වූයේ නොවේ. යම් කුලයන්ගේ තිසරණය, පන්සිල් එක්ලහබතක්, එක් පක්ෂයක බතක්, එක් වස්වසන්නන්ට දෙන බතක්, එක් පොකුණක්. එක් ආවාසයක්, යන මෙබඳු වූ අඛණ්ඩව කෙරෙන පින් ඇත්තේද ඔවුන්ගේ ගතිය ද ක්‍රමවත් වූයේය. මන්ද යත් ඒ කුලයෝද සෝවාන් වූවන්ට සමාන වෙති.]

                                  AN 09-02-03. මහා කොට්ඨිත – ශාරීපුත්ත සූත්‍රය

                                  පුජ්‍ය පානදුරේ චන්දරතන හිමි කල දේශනාවක්

                                  දිනක් මහා කොට්ඨිත ස්ථවිරයන් වහන්සේ, ශාරීපුත්ත ස්ථවිරයන් වහන්සේ වැඩ හුන් තැනට පැමිණ සතුටුවියයුතු , සිහි කටයුතු කථා කොට නිමවා එකත්පසෙක හිඳ මේ කාරණය කී සේක.

                                  (1) “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  මේ ජීවිතයෙහි ඔබ විඳිය යුතු කර්‍ම විපාක,
                                  මේ භවයේ ඇති නොවී, මතු භවයකදී ලැබීම1866 පිණිස
                                  මේ සාසනයේ මහණදම් පුරන්නේද?”
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  [1866:- යන කම්මං දිට්ඨධම්මවෙදනීයං, තං මෙ කම්මං සම්පරායවෙදනීයං සම්පරායවෙදනීයං යනු දෙවැනි අත් බවෙහි විපාක දෙන කර්‍මයයි, එනම් දුතිය අත්තභාවේ විපාක නියත කම්ම ]

                                  (2) “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  මතු භවයකදී විපාක දෙන සුළු කර්‍මයන්
                                  මට මේ ජීවිතයෙහිදී විඳ ඉවර කල හැකි වේවායි සිතා,
                                  ඒ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ සාසනයේ මහණදම් පුරන්නේද?” –
                                  “ඇවැත්නි, නැත. එසේ නොවේමැයි.”

                                  දුක්ඛවෙදනීයං—->සුඛවෙදනීයං

                                  (3). “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  සැප විඳීම් ඇති කර්‍මයන්, මට දුක්ඛ වින්දනය ඇති කර්‍මයන්,
                                  වේවායි පතා ඒ පිණිස මහණදම් පුරන්නේද?” 1867 –
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  [1867:- සුඛ වෙදනීයං —-> දුක්ඛ වෙදනීයං]

                                  (4). “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක විපාකය දුක් සහිත වේද, ඒ කර්‍මය මට සැප
                                  සුඛ වින්දනය ඇති කර්ම විපාකයක් 1868 වේවායි
                                  පතා ඒ පිණිස මහණදම් පුරන්නේද?”
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  (5). “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක් පැසී විපාක දේද,
                                  ඒ කර්‍මය මට නො පැසීම විපාක දේවා”යි පතා ඒ
                                  පිණිස මහණදම් පුරාද?”
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  (6). “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක් නො පැසී විඳුවාද,
                                  ඒ කර්‍මය මට පැසී විඳුවන්නක් වේවායි මේ පිණිස
                                  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?”
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  (7). “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක් බොහෝ විඳිය යුතුද,
                                  ඒ කර්‍මය මට ටිකක් විඳුවන්නක් වේවායි
                                  මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?” –
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  (8). “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක් ටිකක් විඳුවන්නක් වේද,
                                  ඒ කර්‍මය මට බොහෝ විඳුවන්නක් වේවායි
                                  මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?” –
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  (9). “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක් විඳිය යුතුද,
                                  ඒ කර්‍මය මට නොවිඳිය යුත්තක් වේවායි
                                  මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?”
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක් නොවිඳින්නක් වේද,
                                  ඒ කර්‍මය මට විඳින්නක් වේවායි
                                  මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?” –
                                  “ඇවැත්නි, එය එසේ නොවේමැයි.”

                                  “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක් (මේ ආත්මයෙහිම විඳිය යුතුද),
                                  ඒ කර්‍මය මට පරලෙව්හිදී විඳිය යුතු වේවායි
                                  මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?”
                                  මෙසේ විචාරනු ලබන්නේ, ‘ඇවැත්නි, මේ කාරණය නොවේ’ යයි කියන්නෙහිය.

                                  “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද?
                                  යම් කර්‍මයක් පරලොවදී විඳිය යුතු වේද, ඒ කර්‍මය මට මේ ආත්මයෙහි විඳිය යුතු වේවායි මේ කාරණය පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාදැ?” යි විචාරණු ලබන්නේම “ඇවැත්නි, ඒ කාරණය නොවේය” යි කියන්නෙහිය.

                                  “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද? යම් කර්‍මයක් සැප විඳුවාද, ඒ කර්‍මය මට සැප විඳුවන්නක් වේවායි මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?” – “ඇවැත්නි, මේ කාරණය නොවේමැයි.” මේ කාරණය පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාදැ?” යි විචාරණු ලබන්නේම “ඇවැත්නි, ඒ කාරණය නොවේය” යි කියන්නෙහිය. “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද? යම් කර්‍මයක් පැසී විඳුවාද, ඒ කර්‍මය මට නො පැසී විඳුවන්නක් වේවායි මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?” – “ඇවැත්නි, මේ කාරණය නොවේමැයි.” මේ කාරණය පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාදැ?” යි විචාරණු ලබන්නේම “ඇවැත්නි, ඒ කාරණය නොවේය” යි කියන්නෙහිය. “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද? යම් කර්‍මයක් බොහෝ විඳිය යුතුද, ඒ කර්‍මය මට ටිකක් විඳුවන්නක් වේවායි මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?” – “ඇවැත්නි, මේ කාරණය නොවේමැයි.” මේ කාරණය පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාදැ?” යි විචාරණු ලබන්නේම “ඇවැත්නි, ඒ කාරණය නොවේය” යි කියන්නෙහිය. “ඇවැත්නි, ශාරීපුත්‍රයෙනි, කිමෙක්ද? යම් කර්‍මයක් ටිකක් විඳුවන්නක් වේද, ඒ කර්‍මය මට බොහෝ විඳුවන්නක් වේවායි මේ පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?” – “ඇවැත්නි, මේ කාරණය නොවේමැයි.” මේ කාරණය පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාදැ?” යි විචාරණු ලබන්නේම “ඇවැත්නි, ඒ කාරණය නොවේය” යි කියන්නෙහිය. යම් කර්මයක් විඳිය යුතු වේද, ඒ කර්මය මට නොවිඳින්නක් වේවායි මේ කාරණය පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාදැ?” යි විචාරණු ලබන්නේම “ඇවැත්නි, ඒ කාරණය නොවේය” යි කියන්නෙහිය. යම් කර්මයක් නොවිඳින්නක් වේද, මට ඒ කර්මය විඳිය යුත්තක් වේවායි ඇවැත්නි, එසේනම් කුමක් පිණිස භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද?”

                                  “ඇවැත්නි, නොදන්නා ලද, ඉටා නොගන්නා ලද, නොපැමිණෙන ලද, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකරන ලද, අවබෝධය නොකරන ලද යමක් වන්නේද, එය දැන ගැනීම පිණිස, (එය) දැකීම පිණිස, (එයට) පැමිණීම පිණිස, (එය) ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරීම පිණිස, එය අවබෝධ කිරීම පිණිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරයි. යමක් දැනගැනීම පිණිස, (යමක්) දැකීම පිණිස, (යමකට) පැමිණීම පිණිස, යමක් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරීම පිණිස, (යමක) අවබෝධය පිණිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරාද, නොපැමිණියාවූ, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකරණ ලද්දාවූ, අවබෝධ නොකරණ ලද්දාවූ, කුමක් නම් වන්නේද?

                                  “ඇවැත්නි, මේ දුකයයි නොදන්නා ලද්දේ, බැස නොගන්නා ලද්දේ, නො පැමිණෙන ලද්දේ, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකරන ලද්දේ, අවබෝධ නොරන ලද්දේ වේද, එය දැන ගැනීම පිණිස, (එය) දැකීම පිණිස, (එයට) පැමිණීම පිණිස, (එය) ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරීම පිණිස, එය අවබෝධ කිරීම පිණිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරයි.

                                  “ඇවැත්නි, මේ දුක්ඛ සමුදයයයි නොදන්නා ලද්දේ, බැස නොගන්නා ලද්දේ, නො පැමිණෙන ලද්දේ, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකරන ලද්දේ, අවබෝධ නොරන ලද්දේ වේද, එය දැන ගැනීම පිණිස, (එය) දැකීම පිණිස, (එයට) පැමිණීම පිණිස, (එය) ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරීම පිණිස, එය අවබෝධ කිරීම පිණිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරයි.

                                  “ඇවැත්නි, මේ දුක්ඛ නිරෝධයයයි නොදන්නා ලද්දේ, බැස නොගන්නා ලද්දේ, නො පැමිණෙන ලද්දේ, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකරන ලද්දේ, අවබෝධ නොරන ලද්දේ වේද, එය දැන ගැනීම පිණිස, (එය) දැකීම පිණිස, (එයට) පැමිණීම පිණිස, (එය) ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරීම පිණිස, එය අවබෝධ කිරීම පිණිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරයි.

                                  “ඇවැත්නි, මේ දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණී ප්‍රතිපදාවයයි නොදන්නා ලද්දේ, බැස නොගන්නා ලද්දේ, නො පැමිණෙන ලද්දේ, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකරන ලද්දේ, අවබෝධ නොරන ලද්දේ වේද, එය දැන ගැනීම පිණිස, (එය) දැකීම පිණිස, (එයට) පැමිණීම පිණිස, (එය) ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරීම පිණිස, එය අවබෝධ කිරීම පිණිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරයි.

                                  “ඇවැත්නි, මෙය නොදන්නා ලද්දේ, බැස නොගන්නා ලද්දේ, නො පැමිණෙන ලද්දේ, ප්‍රත්‍යක්‍ෂ නොකරන ලද්දේ, අවබෝධ නොරන ලද්දේ වේද, එය දැන ගැනීම පිණිස, (එය) දැකීම පිණිස, (එයට) පැමිණීම පිණිස, (එය) ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කිරීම පිණිස, එය අවබෝධ කිරීම පිණිස, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කෙරෙහි මහණදම් පුරයි.

                                  දිට්ඨධම්මවෙදනීයං යනු මෙම ආත්මභවයෙහිදීම විපාකදෙන කර්‍මයයි,  සුඛවෙදනියං යනු සුව වේදනා දෙන කර්‍මයයි, දුක්ඛවෙදනියං යනු දුක් වේදනා දනවන කර්‍මයයි, පරිපක්කවෙදනියං යනු ලැබූ විපාක වාරයයි, අපරිපක්කවෙදනියං යනු නොලද විපාක වාරයයි, බහුවෙදනියං යනු බොහෝ විපාක දෙන්නාවූයි, අප්පවෙදනියං යනු බොහෝ විපාක නොදෙන්නා වූයි, අවෙදනියං යනු විපාක වේදනාව නොදෙන්නාවූයි, මේ සූත්‍රයෙහි සසර හා නිවන කියනලදි.

                                  AN 09-02-04. සමිද්‍ධි සාරීපුත්ත සූත්‍රය

                                  “ඉක්බිත්තෙන් ආයුෂ්මත් සමිද්‍ධි ස්ථවිරයන් වහන්සේ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ වෙත. පැමිණ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේට වැඳ නමස්කාර කොට , එකත්පසෙක උන්හ. එකත්පසෙක උන්නාවූ සමිද්‍ධි ස්ථවිරයන් වහන්සේට, ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ මේ කාරණය වදාළ සේක.

                                  “සමිද්‍ධිය,
                                  කුමන ආරම්මනයක් නිසා මනුෂ්‍යයාට සිතුවිලි උපදිත්ද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, සිතට නාම රූප ගොදුරුවීම හේතුකොට ගෙනය.”

                                  කිමාරම්මණා, සමිද්ධි, පුරිසස්ස සඞ්කප්පවිතක්කා උප්පජ්ජන්තී’’ති…? ‘නාමරූපාරම්මණා, භන්තෙ..]

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කොතැන්හි නොයෙක් ආකාර බවට යෙත්ද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, (ඇස්, කන් ආදී) ධාතූන් කෙරෙහිය.”

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් උපත කොට ඇත්තාහුද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, ස්පර්‍ශය උපත කොට ඇත්තාහුය.”

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් රැස්කිරීම කොට ඇත්තාහුද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, විඳීම රැස් කිරීම කොට ඇත්තාහුය.”

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් මුල් කොට ඇත්තාහුද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, හිත එකඟකම මුල් කොට ඇත්තාහුය.”

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් නම් නායක කොට ඇත්තාහුද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, සිහිය නායක කොට ඇත්තාහුය.”

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් වැදගත් කොට ඇත්තාහුද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, (මාර්‍ග) ප්‍රඥාව වැදගත් කොට ඇත්තාහුය.”

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් සාරකොට ඇත්තාහුද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, මිදීම සාරකොට ඇත්තාහුය.”

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමකට බැස ගැනීම කොට ඇත්තාහුද?”
                                  “ස්වාමීන් වහන්ස, නිවණට බැස ගැනීම් කොට ඇත්තාහුය.”

                                  “සමිද්‍ධිය, පුරුෂයාගේ අදහස් උදහස් කුමක් අරමුණු කොට උපදිත්ද?” මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, සිත් හා රූප ගොදුර කොට ඇත්තාහුය” යි කීයෙහිය. “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කොතැන්හි නොයෙක් ආකාර බවට යෙත්දැ” යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, (ඇස්, කන් ආදී) ධාතූන් කෙරෙහිය” යි කීයෙහිය.

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් උපත කොට ඇත්තාහුදැ” යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, ස්පර්‍ශය උපත කොට ඇත්තාහුය” යි කීයෙහිය.

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් රැස්කිරීම කොට ඇත්තාහුදැ” යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, විඳීම රැස් කිරීම කොට ඇත්තාහුය” යි කීයෙහිය.

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් මුල් කොට ඇත්තාහුද?” මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, සමාධිය මුල් කොට ඇත්තාහුය” යි කීයෙහිය.

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් නායක බැව් කොට ඇත්තාහුදැ” යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, සිහිය නායක කොට ඇත්තාහුය” යි කීයෙහිය.

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් වැදගත් කොට ඇත්තාහුදැ” යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, ප්‍රඥාව වැදගත් කොට ඇත්තාහුය” යි කීයෙහිය.

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් සාරකොට ඇත්තාහුදැ” යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, මිදීම සාරකොට ඇත්තාහුය” යි කීයෙහිය.

                                  “සමිද්‍ධිය, ඔවුහු වනාහි කුමක් බැස ගැනීම කොට ඇත්තාහුදැ” යි මෙසේ විචාරණ ලද්දේ වන්නේම, “ස්වාමීන් වහන්ස, නිවණට බැස ගැනීම් කොට ඇත්තාහුය” යි කීයෙහිය.

                                  “සමිද්‍ධිය, ඉතා මැනව. සමිද්‍ධිය, නුඹ ප්‍රශ්නය විචාරණ ලද්දේ විසඳුයෙහි මැනව. ඒ විසඳිම කරණකොට නහමක් සිතාවා.”

                                  සිවුවැන්නෙහි සමිද්ධි යනු ආත්මභාව සමෘද්ධවීම නිසා මෙසේ ලබන ලද නම ඇති, තෙරුන් සමග වෙසෙන තෙරනමකි. කිමාරම්මණා යනු කවර ප්‍රත්‍යයෝද? සඞ්කප්පවිතක්කා යනු සංකල්ප වූ විතර්‍කයෝයි,  නාමරූපාරම්මණා යනු නාමරූප ප්‍රත්‍යයෝයි, මෙයින් අරූපස්කන්‍ධ සතර ද මහාභූතයන්ගේ උපාදාය රූප ද විතර්‍කයන්ගේ ප්‍රත්‍යය යි දක්වයි, ක්‍ව නාතත්තං ගච්ඡන්ති යනු කවර තැනක විවිධ ස්වභාවය ඇති බවට – විවිධත්වයට යත්ද? ධාතුසු යනු රූප ධාතු ආදීන්හි රූපවිර්‍තය එකෙකි ශබ්දවිතර්‍කාදීහු (එයින්) වෙනස් වූවෝය. ඵස්සසමුදයා යනු එක්ව යෙදුනු ස්පර්‍ශ ප්‍රත්‍යයෙනි, වෙදනාසමොසරණා යනු තුන්වේදනා එක්වීමයි, පෙමණකින් කුශල අකුශල මිශ්‍රකයෝ කියනලදය. සමාධිපමුඛා යනාදීහු ක්‍ෂයවීමේ පක්‍ෂයෙහි වූවෝයි දතයුත්තාහ. එහි පෙරදැරිවීමේ අරුතින් හෝ දෙටුවීමේ අරුතින් සමාධිය ප්‍රමුඛවූයේ මොවුන්ගේනුයි සමාධිපමුඛා නමි. ජ්‍යෙෂ්ඨ කාරණය යන අර්‍ත්‍ථයෙන් සිහිය අධිපතිවූවෝ මොවුන්ගේනුයි සතාධිපතෙය්‍යා නමි. ශ්‍රේෂ්ඨ වූ මාර්‍ගප්‍රඥාව මොවුන්ගේනුයි පඤ්ඤුත්තරා නමි. ඵලවිමුක්තියට පැමිණ හරයට පැමිණියාහු වෙත්නුයි විමුත්තිසාරා නමි. අරමුණු වශයෙන් අමා නිවනට බැස එහි පිහිටියාහුයි අමතොගධා නමි, තෙන ච මා මඤ්ඤී යනු එම විසඳීමෙන් මම අගසවු විසින් ප්‍රශ්න ඇසූවිට විසඳීමියි මානයක් හෝ ගර්‍වයක් නොකළේය

                                  AN 09-02-05. ගණ්ඩොපම සූත්‍රය

                                  “මහණෙනි, යම්සේ නොයෙක් වර්‍ෂ ගණන් ඇති, ගණ්ඩයක් (ගඩගෙඩියක්) වේද, එහි නොබිඳුණු නවමුඛ ඇති, වණමුඛ නවයක් වන්නාහුද, එයින් යම් කිසිවක් වැගිරෙන්නේ නම්, අසූචියක්ම වැගිරෙන්නේය. දුර්‍ගන්ධයක්ම වැගිරෙන්නේමය. පිළිකුල් කටයුත්තක් වැගිරෙන්නේමය. යම් කිසිවක් වෑස්සීම වන්නේ නම්, අසූචියක්ම වෑස්සෙන්නේය. දුර්‍ගන්ධයක්ම වෑස්සෙන්නේය. පිළිකුල් කටයුත්තක්ම වෑස්සෙන්නේය. මහණෙනි, ගණ්ඩය යනු, මේ චාතුර්මහාභූතික ශරීරයටම හටගැනීම ඇත්තාවූ, මවුපියන්ගේ ශුක්‍ර ශෝණිතයෙන් හට ගැනීම් ඇත්තාවු, බත්කොමුවලින් වැඩීම ඇත්තාවූ, අනිත්‍යවූ, ඇඟ ඉලීමය, පිරිමැදීමය, බිඳීමය, වීවංසනය යන මෙය ස්වභාව කොට ඇති මේ චාතුර්මහාභූතික ශරීරයට කියන නමෙකි.

                                  මේ සිරුරෙහි, නවහි සොතෙහි ඇස් සිදුරු දෙකින්, කන් සිදුරු දෙකින්, නාස්පුඩු දෙකෙන්, කට, මළපහ මග සහ මුත්‍රා මගින්, අසූචි සවතී මුළු ලොවෙහිම පතළ, නොයෙක් ලෙසින්, ඉතාම පිළිකුල්, දුගඳ හමන අපිරිසිදු දෙයම ගලා බසියි. වැගිරෙයි. අගිල්, සඳුන් වැනි සුවඳ හමන දෙයක් හෝ මුතු, මැණික්, රන් රිදී ආදී අන්කිසි වෙනත් දෙයකින් නොවේ. සබ්බදා ඒවා හැමවිටම, රැයද, දවාලෙහිද උදයෙහිද, සවස්කලද (නැවතී) සිටින විටද, ගමන්කරන විට (සිදුවෙයි) අපිරිසිදු යැයි කියන්නේ කුමක් නිසාද? අක්‍ඛිමහා අක්‍ඛිගූථකො ඒවා අතර, ඇස් සිදුරු දෙකෙන් ඉවත හළ හමෙහි මස මෙන් (කබ), කන්සිදුරුවලින්, බැඳුණු කුණු තට්ටුවක් මෙන් වූ (කලාඳුරු) කණ්ණගූථකො, නාස්පුඩුවලින් සැරව බඳු, සිංඝාණිකා (සොටු) ද ගලයි. මුඛෙන ච වම කුමක් වමනය කරයිද? එකදා පිත්තං යම්විටක පිත කෝප වූ කල – වෙනස්කම් (සිරුරේ) ඇතිවෙයි. එය වමනය යැයි අදහස් කෙරේ. සෙම්හඤ්ව පිත පමණක් නොවේ, සෙම සිරුරෙහි, පාත්‍රයක් පිරෙන තරමට ඇත. ඒ සෙමද එක්විටක (වැඩියෙන්) වැගිරෙන ‘වමන’ සොබාවට පත්වෙයි. එහි පැහැය ආදිය විසුද්ධිමග්ගයෙහි සඳහන් පරිදි දතයුතුය. සෙම්හඤ්ච යන තන්හි ච අකුරෙන් සෙමද ලේ ආදී වෙනත් අපිරිසිදු දියර සොබාවයෙන් යුතු දේවල් ඇතුළත් වෙයි. මෙසේ දොරටු සතකින් අපිරිසිදු දේ පිටවන අයුරු දක්වා, සුදුසු කාලය හා පුද්ගල ලෙසින් දැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දොරටු දෙකක් වෙනම වචනයකින් සඳහන් නොකොට, වෙනත් අයුරින්, මුළු සිරුරෙහිම අපිරිසිදු දේ ගලන සැටි කායම්හා සෙදජල්ලිකා යැයි වදාළහ. එහි සෙදජල්ලිකා දහඩිය ද ලුණු රස මුසු ඇලෙන සුළු අපිරිසිදු තට්ටුවක් මෙන් මේ සිරුරෙහි සවති සබ්බදා යන මෙම වචන සමඟ එක්විය යුතුය.

                                  “ඔහුගේ නව වණ මුඛ වෙති. නව අභෙදන මුඛ වෙති. එයින් යම් කිසිවක් වැගිරෙන්නේ නම්, අසූචියක්ම වැගිරෙන්නේය. දුර්‍ගන්ධයක්ම වැගිරෙන්නේමය. පිළිකුල් කටයුත්තක් වැගිරෙන්නේමය. යම් කිසිවක් වෑස්සීම වන්නේ නම්, අසූචියක්ම වෑස්සෙන්නේය. දුර්‍ගන්ධයක්ම වෑස්සෙන්නේය. පිළිකුල් කටයුත්තක්ම වෑස්සෙන්නේය. මහණෙනි, එහෙයින් මේ ශරීරයෙහි කළකිරෙවු” යනුයි.

                                  ස්වැන්නෙහි අවුරුදු තුනහතරක් වස්සගණ නමි. මොහුට නොයෙක් වර්‍ෂගණයෝ උපන්නාහුයි අනෙකවස්සගණිකො නමි. තස්සස්සු යනු ඔහුට වන්නාහුය, අභෙදනමුබානි යනු කිසිවකු විසින් බිඳ කරන ලද දේ නොව හුදෙක් කර්‍මයෙන්ම හටගත් වණමුඛයෝයි, ජෙගුච්ඡියඤ්ඤෙව යනු පිළිකුල් කටයුත්තක්මය, පිළිකුලක්මය, චාතුම්මහාභූතිකස්ස යනු සතර මහා භූතයන්ගෙන් නිමවුණු, ඔදනකුම්මාසුපච්චයස්ස යනු බතින් මෙන්ම කොමුයෙන් රැස්වූ, වැඩුණුයි, අනිච්චුච්ඡාදන පරිමද්දන භෙදන විද්ධංසනධම්මස්ස යනු වී නැතිවීමේ අර්‍ත්‍ථයෙන් අනිත්‍ය ස්වභාවය ඇති දුගඳ නසනු සඳහා නොයෙක් විලවුන්වලින් ඇතිල්ලීමේ ස්වභාවය ඇති අඟපසඟවල ආබාධ දුරුකරනු සඳහා පිරිමැදීමෙන් පිරිමදින ස්වභාවය ඇති, කුඩාකල හෝ කළවාවල (ඇකයෙහි) නිදිකරවා කුසතුළ විසීමෙන් නොමනාව පිහිටි ඒ ඒ අඟපසඟ සකසනු සඳහා අඳුන් පෙළීම් ආදී වශයෙන් පිරිමඬනා ස්වභාවය ඇති, මෙසේ පරිහරණය කරන ලද්දේ වුව ද බිඳීම් විනාශවීම් ස්වභාවය ඇත්තාගේයි. බිඳෙන විසිරෙන ස්වභාවය ඇත්තාගේ යන අර්‍ත්‍ථයයි. මෙහි ද අනිත්‍ය පදයෙන් මෙන්ම භෙදනවිද්ධංසන පදයන්ගෙන් ද ඔහුගේ බැසයාම (විනාශවිම) කියනලදි. සෙසු පදවලින් හටගැනීමයි, නිබ්බින්‍දථ යනු උකටලී වෙමු. මේ ශරීරය අත්හරිවුයි දක්වයි. මෙසේ මේ සූත්‍රයෙහි බලවත් විදර්‍ශනාව කියන ලදි. සවැන්න කියනලද ක්‍රමය ඇත්තේමය. මෙහි ප්‍රඥා ශීර්ෂයෙන් ඥානයම කියන ලදි.

                                  AN 09-02-06. නවසඤ්ඤා සූත්‍රය


                                  6. නවසඤ්ඤා සූත්‍රය
                                  “මහණෙනි, මේ නව සංඥාවෝ වඩන ලද්දාහු, බහුල වශයෙන් කරණ ලද්දාහු, මහත් ඵල වෙති, මහානිසංස වෙති, නිවණට බැස ගත්තාහු වෙති, නිවණ අවසන්කොට ඇත්තාහු වෙති.

                                  “ඒ නවය කවරහුද යත්? අසුභ සංඥාවය, මරණ සංඥාවය, ආහාරයෙහි ප්‍රතිකූල සංඥාවය, සියලු ලෝකයෙහි නොඇලෙන සංඥාවය, අනිත්‍ය සංඥාවය, අනිත්‍යයෙහි දුඃඛ සංඥාවය, දුක්ඛයෙහි අනාත්ම සංඥාවය, පහාණ සංඥාවය, විරාග සංඥාවය යනුයි.

                                  “මහණෙනි, මේ නව සංඥාවෝ වඩන ලද්දාහු, බහුල වශයෙන් කරණ ලද්දාහු, මහත් ඵල වෙති, මහානිසංස වෙති, නිවණට බැස ගත්තාහු වෙති, නිවණ අවසන්කොට ඇත්තාහු වෙති.

                                  AN 09-02-07. නවඞ්ගකුල සූත්‍රය

                                  7. නවඞ්ගකුල සූත්‍රය.

                                  මහණෙනි, නව අඟින් සමන්‍වාගත පෙහෙවස් වුසූයේ මහත්ඵල වෙයි. මහානිසංස වෙයි. මහාද්‍යුතික වෙයි. මහාවිස්ඵාර වෙයි. මහණෙනි, කෙසේ වුසූ නවඟින් සමන්‍වාගත උපෝසථය මහත්ඵල, මහා නෘශංස, මහාද්‍යුතික, මහාවිස්ඵාර වේය යත්:
                                  (1). මහණෙනි, මෙ සස්නෙහි අරීසවු මෙසේ නුවණින් සිතයි: “යවදිව් රහත්හු පණිවා හැර පණිවායෙන් වැළැකියාහු බහාතැබූ දඬු ඇත්තාහු බහාතැබූ අවි ඇත්තාහු ලජ්ජාවත් වූවාහු දයාවට පැමිණියාහු සර්‍වප්‍රාණීන් කෙරේ හිතානුකම්පී ව විහරණ කරත්: අද මමත් මේ රෑත් මේ දාවලත් පණිවා හැර පියා පණිවායෙන් වැළැකියෙම් බැහූ දඬු ඇතියෙම් බැහූ අවි ඇතියෙම් ලදැතියෙම් දයාවට පැමිණියෙම් සර්‍වප්‍රාණීන් කෙරේ හිතානුකම්පී වූයෙම් විහරණ කරමි. මෙ කරුණෙනුදු රහතුනට අනුක්‍රියා කරමි. මා විසින් උපෝසථය ද වුසූයේ වෙයි. මේ පළමු අඟින් සමන්‍වාගත වෙයි.
                                  (2). “රහත්හු යව්දිව් අයිනාදන් හැර පියා අයිනාදනින් වැළැකියාහු දුන් දෑ ගන්නා සුල්ලහු දුන් දෑ කැමැතිවන්නාහු නොසොර පිවිතුරු සිතින් වෙසෙත්. අද මමත් මේ රෑත් මේ දාවලත් අයිනාදන් හැරපියා … මා විසින් පෙහෙවස් ද වුසූයේ වෙයි. මේ දෙවන අඟින් සමන්‍වාගත වූයේ වෙයි.
                                  (3). “රහත්හු යව්දිව් අබ්‍රම්සර හැර පියා බ්‍රහ්මචාරී වූවාහු ගැමිදම් වූ මෙවුන් දමින් වැළැකියාහු ආරාචාරී වූවාහු වෙත්. දැන් මම ද … මා විසින් පෙහෙවස් වුසූයේත් වන්නේය. මේ තෙවන අඟින් සමන්‍වාගත වෙයි.
                                  (4). ‘රහත්හු යව්දිව් මුසවා හැර පියා මුසවායෙන් වැළැකියාහු සත්‍යවාදී වූවාහු සත්‍යසන්‍ධ වූවාහු ස්ථිර කථා ඇත්තාහු හැදැහිය හැකි තෙපුල් ඇත්තාහු ලොවට අවිසංවාදක වූවාහු වෙත්. දැන් මම ද … වුසුයේ වෙයි. මේ සිවුවන අඟින් සමන්‍වාගත වෙයි.
                                  (5).රහත්හු යව්දිව් මදපමා දෙකට කරුණු වූ රහමෙර හැර පියා මද පමා දෙකට කරුණු වූ රහමෙරින් වැළැකියාහු වෙත්. අද මම ද … වුසූයේ වෙයි. මේ පස්වන අඟින් සමන්‍වාගත වෙයි.
                                  (6). යව්දිව් රහත්හු ඒකභක්තික වූවාහු රාත්‍රි භෝජනයෙන් වැළැකියාහු විකල් බොජුනින් දුරුවූවාහු වෙත්. මම ද අද … වුසුයේ වෙයි. මේ සවන අඟින් සමන්‍වාගත වෙයි.
                                  (7).රහත්හු යව්දිව් නැටුම් ගැයුම් වැයුම් විසුළු දස්න මල්ගඳ විලවුන් දැරුම් සිරුර උනුතැන් පිරවීම් සිරුරු සැරසුම් යන කරුණින් වැළකියාහු වෙත්. මම ද අද … වුසුයේ වෙයි. මේ සත්වන අඟින් සමන්‍වාගත වෙයි.
                                  (8). යව්දිව් රහත්හු උසසුන් මහසුන් හැරපියා උසසුන් මහස්නෙන් වැළැකියාහු මැස්සෙක හෝ තණ ඇතිරියෙක හෝ නීචශය්‍යා කරත්. මම ද අද … වුසුයේ වෙයි. මේ අටවැනි කරුණින් සමන්‍වාගත වෙයි.
                                  (9)  මහණෙනි, මෙ සස්නෙහි අරීසවු මෙත්සහගිය සිතින් එක් දිගක් පැතිර වාසය කරයි. එපරිදි ම දෙවන … එපරිදි ම තෙවන … එපරිදිම සතරවන … මෙසේ උඩ යට සරස හැම තන්හි සර්‍වාත්ම භාවයෙන් සියල්ලෙන් යුත් ලොව විපුල වූ මහද්ගත වූ අප්‍රමාණ වූ අවෛර වූ නිදුක් වූ මෙත් සහගිය සිතින් පැතිර වෙසෙයි.
                                  මහණෙනි, මෙසේ වුසූ නවඟින් යුත් පෙහෙවස මහප්ඵල වෙයි. මහානිසංස වෙයි. මහාජුතික වෙයි. මහාවිප්ඵාර වේය යි.

                                  මහණෙනි, කරුණු නවයෙකින් සමන්‍වාගත කුල (පෙර) නො එළැඹ ම හෝ එළැඹෙනුවට නුසුදුසු ය, එළැඹ හෝ හිඳුමට නුසුදුසු ය, කවර නවයෙකින යත්:
                                  මනා අයුරින් හුනස්නෙන් නැගිට පෙරගමන් නො කරත්. මනා අයුරින් නො වඳිත්. මැනැවින් අසුන් නො දෙත්. ඔහට සතු දෑ සඟවත්. බොහෝ ඇත ද මදක් දෙත්. පිණී දෑ ඇත ද රූක්‍ෂයක් ම දෙත්. සකසා නොව නො සකසා දෙත්. ධර්‍ම ශ්‍රවණයට ළඟ නො හිඳිත්. භාෂිතයාගේ අර්‍ත්‍ථරස විඳිමින් සතුටු නො වෙත්. මහණෙනි, මේ නව කරුණින් සමන්‍වාගත කුලය (පෙර) නො එළැඹ හෝ එළැඹීමට නුසුදුසුය. එළැඹ හෝ හිඳිනට නුසුදුසු ය.
                                  මහණෙනි කරුණු නවයෙකින් සමන්‍වාගත කුලය (පෙර) එළැඹ හෝ එළැඹීමට සුදුසු ය. එළැඹ හෝ හිඳිනට සුදුසු ය. කවර නවයෙකින යත්:
                                  මැනැවින් හුනස්නෙන් නැගී පෙරගමන් කරත්. මැනැවින් අභිවාදනා කෙරෙත්, මැනැවින් අසුන් දෙත්, ඔහුට ඇති දෑ නො සඟවත්, බොහෝ ඇතිවත් බොහෝ කොට දෙත්. පිණී දෑ ඇතිවත් පිණී දෑ ම දෙත්. සකස් කොට දෙත් නො සකසා නො දෙත්, දහම්ඇසීමට ළඟ හිඳිත්, භාෂිතයාගේ රසවිඳිමින් සතුටු වෙත්.
                                  මහණෙනි, මේ නව කරුණින්, සමන්‍වාගත කුලය නො එළැඹ හෝ එළැඹුමට සුදුසු ය. එළැඹ හිඳිනට හෝ සුදුසු යි.

                                  සත්වැන්නෙහි න මනාපෙන පච්චුට්ඨෙන්ති මනවැඩීමෙන් මන බඳනා අයුරින් අසුනෙන් නැඟිට පෙරගමන් නොකරත්, න මනාපෙන අභිවාදෙන්ති පසඟ පිහිටුවීමෙන් නොවඳිත්, අසක්කච්චං දෙන්ති යනු අගෞරවයෙන් දෙත්, නො සක්කච්චං යනු සියතින් නොදෙත්, න උපනිසීදන්ති ධම්මසවණාය යනු දහම් අසන්නෙමුයි සමීපයෙහි නොහිඳිත්, න රසීයන්ති යනු සතුටු නොවෙත්. කළය මතුපිට වත්කළ දිය මෙන් පෙරලී යයි.

                                  AN 09-02-08. නවඞ්ගුපොසථ සූත්‍රය


                                  8. නවඞ්ගුපොසථසුත්තං
                                  “මහණෙනි, අඞ්ග නවයකින් යුක්තවූ පෙහෙවස වැස නිමවන ලද්දේ මහත් ඵල ඇත්තේ වෙයි. මහානිසංස ඇත්තේ වෙයි. මහත් බැබලීම් ඇත්තේ වෙයි. මහත් පැතිරීම් ඇත්තේ වෙයි. මහණෙනි, කෙසේ නම් අඞ්ග නවයකින් යුතුව වැස නිමවන ලද පෙහෙවස තෙමේ මහත් ඵල වෙයිද, මහානිසංස වෙයිද, මහා බැබලීම් ඇති වෙයිද, මහත් පැතිරීම් ඇති වෙයිද?

                                  “මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ආර්‍ය්‍ය ශ්‍රාවක තෙමේ මෙසේ කල්පනා කෙරෙයි. කෙසේද? දිවිහිම් කොට රහත්හු ප්‍රාණාතිපාතය හැර, ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකුණහු, බහාපියන ලද දඬුවම් ඇතියහු, බහාපියන ලද ආයුධ ඇතියහු, ලජ්ජා ඇතියහු, කරුණාවට පැමිණියහු, සියලු සත්ත්‍වයන් කෙරෙහි හිතානුකම්පීව වාසය කෙරෙත්ද, අද මමද මේ රාත්‍රි කාලයද, මේ දවස මුලුල්ලද, ප්‍රාණාතිපාතය හැර, ප්‍රාණාතිපාතයෙන් වැළකුණේ, බහාපියන ලද දඬු ඇත්තේ, බහාපියන ලද ආයුධ ඇත්තේ, ලජ්ජා ඇත්තේ, කරුණාවට පැමිණියේ, වාසය කරමි කියායි. මේ කාරණයෙන්ද රහතුන් වහන්සේලාට අනුව (ක්‍රියා) කරමි. මා විසින්ද පෙහෙවස් වැස නිමවන ලද්දේ වන්නේය’ යි මේ පළමුවෙනි අඞ්ගයෙන් යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “දිවිහිම් කොට රහතුන් වහන්සේලා අදින්නාදානය (-නුදුන්දේ ගැන්ම) හැර, නුදුන් දෙය ගැන්මෙන් වැළකුණාහු, දුන් දේ ගැනුම් සුළු වූවාහු, දුන් දේ කැමතිවන සුළු වූවාහු, සොර නොවූ, පවිත්‍රවූ ආත්මයෙන් යුක්තව, වෙසෙත්ද, අද මමද මේ රාත්‍රි කාලයද, මේ දහවල් කාලයද, නුදුන් දේ ගැනීමෙන් දුරුව, නුදුන් දේ ගැනීමෙන් වැළකුණේ, දෙන දෙයට කැමතිවන සුළු වූයේ, සොර නොවූ, පවිත්‍රවූ, ආත්මයෙන් යුක්තව වසමි. මේ කාරණයෙන්ද රහතුන් වහන්සේලාට අනුව (ක්‍රියා) කරමි. මා විසින්ද පෙහෙවස් වැස නිමවන ලද්දේ වන්නේය’ යි මේ දෙවෙනි අඞ්ගයෙන් යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “දිවිහිම් කොට රහතුන් වහන්සේලා අශ්‍රේෂ්ඨචර්‍ය්‍යාව හැර, ශ්‍රේෂ්ඨචර්‍ය්‍යා ඇත්තාහු, ආරාචාරීවූවෝ, ග්‍රාමධර්‍ම සංඛ්‍යාත මෙවුන්දමින් වැලකුණාහු වෙත්ද, මමද අද මේ රාත්‍රි කාලයද, මේ දවස මුලුල්ලෙහිද, අශ්‍රේෂ්ඨචර්‍ය්‍යාව හැර, බ්‍රහ්මචාරීවූයේ, ආරාචාරීවූයේ, (දුරාචාර නැත්තේ) ග්‍රාමධර්‍ම සංඛ්‍යාත මෙවුන්දමින් වැලකුණේ වෙමි. මේ කාරණයෙන්ද රහතුන් වහන්සේලාට අනුව (ක්‍රියා) කරමි. මා විසින්ද පෙහෙවස් වැස නිමවන ලද්දේ වන්නේය’ යි මේ තුන්වෙනි අඞ්ගයෙන්ද යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “දිවිහිම් කොට රහතුන් වහන්සේලා බොරුකීම හැර, බොරුකීමෙන් වැළකුණාහු, සත්‍යවාදීවූවෝ, සත්‍යයෙන් සත්‍යය ගැලපිම් ඇත්තෝ, ස්ථිරවූ, ඇදහිය යුතුවූවාහු, ලෝකයාට බොරු නොකියන්නෝ වෙත්ද, මමද අද මේ රාත්‍රියද, මේ දහවලද, මුසාවාදය හැර දමා, මුසාවාදයෙන් වැළකුණේ, සත්‍යවාදී වූයේ, සත්‍යයෙන් සත්‍යය ගැලපීම් ඇත්තේ, ස්ථිරවූයේ, ඇදහියයුතු වචන ඇත්තේ, ලෝකයාට බොරුකාර නොවූයේ වෙයි. මේ කාරණයෙන්ද රහතුන් වහන්සේලාට අනුව (ක්‍රියා) කරමි. මා විසින්ද පෙහෙවස් වැස නිමවන ලද්දේ වන්නේය’ යි මේ සතරවෙනි කාරණයෙන්ද යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “දිවිහිම් කොට රහතුන් වහන්සේලා ප්‍රමාදයට කරුණුවූ, රහමෙර මද්‍රව්‍ය පානය හැර දමා, ප්‍රමාදයට කරුණුවූ, රහමෙර මද්‍රව්‍ය පානයෙන් වැළකුණාහු වෙත්ද, අද මමද මේ රාත්‍රියෙහි, මේ දහවල්හිද, ප්‍රමාදයට කරුණුවූ, රහමෙර මද්‍රව්‍ය පානය හැර දමා, ප්‍රමාදයට කරුණුවූ, රහමෙර මද්‍රව්‍ය පානයෙන් වැළකුණේවෙමි. මේ කාරණයෙන්ද රහතුන් වහන්සේලාට අනුව (ක්‍රියා) කරමි. මා විසින්ද පෙහෙවස් වැස නිමවන ලද්දේ වන්නේය’ යි මේ පස්වෙනි කාරණයෙන්ද යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “දිවිහිම් කොට රහතුන් වහන්සේලා එකභක්තික (එක වේලේ වළඳන අහරකිස) වූවාහු, රාතුි භෝජනයෙන් වැළකුණාහු, විකාල භෝජනයෙන් (නොකල්හි වැළඳීමෙන්) වැළකුණාහු වෙත්ද, අද මමද මේ රාත්‍රියෙහි, මේ දහවල්හිද, එක භක්තික වූයේ, රාත්‍රි භෝජනයෙහි වැළකුෙණ්, විකල් බොජුනේන් වැළකුනේ වෙමි. මේ කාරණයෙන්ද රහතුන් වහන්සේලාට අනුව (ක්‍රියා) කරමි. මා විසින්ද පෙහෙවස් වැස නිමවන ලද්දේ වන්නේය’ යි මේ සයවෙනි කාරණයෙන්ද යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “දිවිහිම් කොට රහතුන් වහන්සේලා නැටීම, ගැයීම, වැයීම, විහුළු දර්‍ශනය, මල් ගඳ විලවුන් දැරීම, මණ්ඩණාය (සැරසීම) අලඞ්කාරය, යන මෙයින් වැලකුණාහු වෙත්ද, මමද අද මේ රාත්‍රියෙහි, මේ දවස්හිද, නැටීම, ගැයීම, වැයීම, විහුළු දර්‍ශනය, මල් ගඳ විලවුන් දැරීම, සැරසීම, අලඞ්කාරය, යන මෙයින් වැලකුණේ වෙමි. මේ කාරණයෙන්ද රහතුන් වහන්සේලාට අනුව (ක්‍රියා) කරමි. මා විසින්ද පෙහෙවස් වැස නිමවන ලද්දේ වන්නේය’ යි මේ සත්වෙනි කාරණයෙන්ද යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “දිවිහිම් කොට රහතුන් වහන්සේලා උසසුන් හා මහසුන් හැර උසසුන් හා මහාසුනෙන් වැලකුණාහු, නීච සෙය්‍යාව, (පහත්වූ අසුන්හි සයනය) කෙරෙත්ද, මැස්සක හෝ තණ ඇතිරියක හෝ හොවිතිද, මමද අද මේ රාත්‍රියෙහි, මේ දවස්හිද, උසසුන් හා මහසුන් හැර උසසුන් හා මහාසුනෙන් වැලකුණේ, නීච සෙය්‍යාව (පහත්වූ අසුන්හි සයනය) කෙරෙමි, මැස්සක හෝ තණ ඇතිරියක හොවිමි. මේ කාරණයෙන්ද රහතුන් වහන්සේලාට අනුව (ක්‍රියා) කරමි. මා විසින්ද පෙහෙවස් වැස නිමවන ලද්දේ වන්නේය’ යි මේ අටවෙනි කාරණයෙන්ද යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “මහණෙනි, මේ ශාසනයෙහි ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවක තෙම, එක් දිශාවක්ද, එසේම, දෙවෙනිවූද, තෙවෙනිවූද, සිවුවෙනිවූද දිශාවන්ද, මෛත්‍රී සහගත සිතින් පැතිරී වෙසේද, මෙසේ උඩ යට සරස සෑම තන්හි සියල්ල ඇත්තාවූ ලෝකයා මහත්වූ, මහත්ගතවූ, අප්‍රමාණවූ, අවෛරීවූ, අව්‍යාපාදවූ මෛත්‍රී සහගත සිතින් පැතිරී වාසය කෙරේද, මේ නවවෙනි අඞ්ගයෙන් (කාරණයෙන්) යුක්තවූයේ වෙයි.

                                  “මහණෙනි, අඞ්ග නවයකින් යුක්තවූ පෙහෙවස වැස නිමවන ලද්දේ මහත් ඵල ඇත්තේ වෙයි. මහානිසංස ඇත්තේ වෙයි. මහත් බැබලීම් ඇත්තේ වෙයි. මහත් පැතිරීම් ඇත්තේ වෙයි.”

                                  අටවැන්නෙහි වෙනෙය්‍ය (හික්මවිය හැකි) ජනයන්ගේ අදහස් වශයෙන් මෛත්‍රි භාවනාව බහා නවඞ්ගසමන්තාගත යයි කියනලදි.

                                  AN 09-02-09. පච්ඡානුතාපීනී සූත්‍රය

                                  9. පච්ඡානුතාපීනී සූත්‍රය
                                  “මහණෙනි, මේ රාත්‍රියෙහි බොහෝ දේවතාවෝ මා කරා පැමිණ මෙසේ කීවාහුය. “ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. කථාද නොකෙළෙමු. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි නොපිරුහුන් කර්‍මාන්ත ඇත්තියෝ විපිළිසර වුවාහු, පසුතැවිලි ඇතිවූවාහු, පහත් ලෝකයකට පැමිණියාහුය.”

                                  “මහණෙනි, අන්‍යවූත් බොහෝ දේවතාවෝද මා කරා පැමිණ මේ කාරණය කීවාහුය. “ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. නොම වැන්දෙමු. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි නොපිරුහුන් කර්‍මාන්ත ඇත්තියෝ විපිළිසර වුවාහු, පසුතැවිලි ඇතිවූවාහු, පහත් ලෝකයකට පැමිණියාහුය. “ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. ආසන නුදුන්නෙමු. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි නොපිරුහුන් කර්‍මාන්ත ඇත්තියෝ විපිළිසර වුවාහු, පසුතැවිලි ඇතිවූවාහු, පහත් ලෝකයකට පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. අසුන් දුන්නෙමු. ශක්ති පමණින් බෙදා නුදුන්නෙමු. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි නොපිරුහුන් කර්‍මාන්ත ඇත්තියෝ විපිළිසර වුවාහු, පසුතැවිලි ඇතිවූවාහු, පහත් ලෝකයකට පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. ශක්ති පමණින්, බල පරිද්දෙන්, සංවිභාග (බෙදා දීම) කෙළෙමු. බණ ඇසීම පිණිස ළඟ නූන්නෙමු. ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. බණ ඇසීම පිණිස ළඟ උන්නෙමු. නමනලද කන් ඇත්තෝව (කන් නමාගෙන) ධර්‍මය නොඇසූයෙමු. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි නොපිරුහුන් කර්‍මාන්ත ඇත්තියෝ විපිළිසර වුවාහු, පසුතැවිලි ඇතිවූවාහු, පහත් ලෝකයකට පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. නමන ලද කන් අත්තෝව ධර්‍මය ඇසූම්හ. අසාගෙන සිටි ධර්‍මය නොදැරූම්හ. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි නොපිරුහුන් කර්‍මාන්ත ඇත්තියෝ විපිළිසර වුවාහු, පසුතැවිලි ඇතිවූවාහු, පහත් ලෝකයකට පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. අසා ධර්‍මය නොදැරූම්හ. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි නොපිරුහුන් කර්‍මාන්ත ඇත්තියෝ විපිළිසර වුවාහු, පසුතැවිලි ඇතිවූවාහු, පහත් ලෝකයකට පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. ධර්‍මය අසා දරා ගැනුම්හ. අසා දරා ගන්නා ලද ධර්‍මයන්ගේ අර්ත්‍ථය නැවත පරීක්‍ෂා නොකෙළෙම්හ. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි නොපිරුහුන් කර්‍මාන්ත ඇත්තියෝ විපිළිසර වුවාහු, පසුතැවිලි ඇතිවූවාහු, පහත් ලෝකයකට පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, අප කරා පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ පැමිණියාහුය. ස්වාමීන් වහන්ස, ඒ අපි ගෙවල් පිහිටෙවුවෙමු. දරාගන්නා ලද ධර්‍මයන්ගේ අර්ත්‍ථය නැවත පරික්‍ෂා කෙළෙම්හ. අර්ත්‍ථය දැනගෙනථ ධර්‍මය දැනගෙන, ධර්මානුධර්මයෙන් (යුක්තව) පිළිපැද්දෙමු. ස්වාමීන් වහන්ස, පිරිපුන් නොවූ කර්මාන්ත ඇති විපිළිසරවූ, පසුතැවිළි ඇතිවූ, ඒ අපි ලාමක කයට, පහත් ලොවකට, පැමිණියෝ වෙමු.”

                                  “මහණෙනි, අන්‍යවූද බොහෝ දේවතාවෝ මා කරා පැමිණ මෙසේ කීවාහුය. “ස්වාමීන් වහන්ස, පෙර මනුෂ්‍යවූ පැවිද්දෝ අප කරා පැමිණියාහුය. ස්වාමීනි, ඒ අපි (දැක) හුනස්නෙන් නැගිටුම්හ. වැනදෙමු, අසුන් දුන්නෙමු. ශක්ති පමණින්, බල පමණින්, (සීලවන්තයන්ට) බෙදා වැළඳවූයෙමු. ධර්මශ්‍රවණය පිණිස වෙත උන්නෙමු. නමන ලද කන් ඇතුව ධර්මය ඇසූම්හ. ධර්මය අසා දරා ගතුම්හ. දරාගත් ධර්මයන්ගේ අර්ත්‍ථය නැවත පරීක්‍ෂා කෙළෙම්හ. අර්ත්‍ථයත් දැන, ධර්මයත් දැන, ධර්මානුධර්මයන්ට අනුව පිළිපැදුම්හ. ස්වාමීනි, පරිපූර්‍ණ කර්‍මාන්ත ඇති, විපිළිසර නොවු, පසුතැවිළි නොවූ, ඒ අපි ප්‍රණීතවූ කයකට, උසස් ලෝකයකට පැමිණියෙමු.

                                  “මහණෙනි, මේ රුක්මුල් ශූන්‍යාගාරයන්හි ධ්‍යාන වඩවු. ඒ පූරිමික දේවතාවුන් මෙන් පමා නොවවු. පසුව විපිළිසර නොවවු.”

                                  නවවැන්නෙහි විප්පටිසාරිනියො යනු විපිළිසර බවට, වියවුල් බවට පැමිණියෙමු. හීනං කායං යනු මත්තෙහි දෙව්ලොව ගෙන යට පහත්යයි කියනු ලැබේ. නො ච ඛො යථාසත්ති යථාබලං සංවිභජිම්හ යනු තමන්ගේ ශක්තියට ද බලයට ද අනුරූප ලෙසින් සිල්වතුන් කොටස් කොට නොවැළදීමු.

                                  AN 09-02-10. වෙලාම සූත්‍රය

                                  “ඉක්බිති, අනේපිඬු ගෘහපති තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතන්හි පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එකත්පසෙක උන්නේය. එකත්පසෙ උන්නාවූ, අනේපිඬු ගෘහපතියන්ට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණය වදාළ සේක.“ගෘහපතිය, තොපගේ කුලයෙහි (ගෙදර) දන් දෙනු ලැබේද?” “ස්වාමීන් වහන්ස, මා විසින් කුලයෙහි දන් දෙනු ලැබෙති. හෙද වනාහි, කාඩි දෙවෙනි කොට ඇති, කුඩු හාලේ බත්ය.” “ගෘහපතිය, රූක්‍ෂව (කටුකව) හෝ දානය දෙයිද, ප්‍රණීතව හෝ දෙයිද, එය නොසකස්කොට දෙයිද, අචිත්තීකෘතව (අගෞරවයෙන්) දෙයිද, සියතින් නොදෙයිද, (ඇණවීමෙන්) දෙයිද, අහක දමන ලද්දක් මෙන් දෙයිද, කම්පල නොඅදහා දෙයිද, යම් යම් තැනක ඒ දානයාගේ විපාකය නිපදවයිද, (එසේ කල්හි) උදාරවූ බොජුන් වැළඳීම පිණිස සිත නොනැමෙයි. උදාරවූ වස්ත්‍ර පරිභෝගය පිණිස සිත නොනැමෙයි. උදාරවූ යාන පරිභෝගය පිණිස සිත නොනැමෙයි. උදාරවූ පස්කම් පරිභෝගය පිණිස සිත නොනැමෙයි. ඔහුගේ යම් ඒ පුත්‍රයෝ හෝ වෙත්ද, අඹුවෝ හෝ වෙත්ද, දාසයෝ හෝ වෙත්ද, මෙහෙකරුවෝ හෝ වෙත්ද, කම්කරුවෝ හෝ වෙත්ද, ඔවුහුද (කියන වදන්) නොඅසත් නොහොත් කීකරු නොවෙත්. (දැනගැනීම පිණිස) කන් යොමා නොසිටිත්. දැන ගැනීම පිණිස සිත පිහිටුවා නොතබත්. ඊට හේතු කවරේද? ගෘහපතිය, මෙසේ මෙය වනාහි, නොසකස් කොට කරණ ලද කර්‍මයන්ගේ විපාකය වෙයි.“ගෘහපතිය, රූක්‍ෂව (කටුකව) හෝ දන් දෙයිද, ප්‍රණීතව හෝ දෙයිද, සකස්කොට දෙයිද, චිත්තීකෘතව ගෞරවයෙන් දෙයිද, සියතින් දෙයිද, අහක දමන ලද්දක් සේ නොදෙයිද, කම්පල අදහා දෙයිද, යම් යම් තැනක ඒ ඒ දානයාගේ විපාකය නිපදීද, උදාරවූ බොජුන් වැළඳීම පිණිස සිත (එසේ කල්හි) උදාරවූ යාන පරිභෝගය පිණිස නැමෙයි. උදාරවූ පස්කම් පරිභෝගය පිණිස නැමෙයි. උදාරවූ වස්ත්‍ර පරිභෝගය පිණිස, සිත නැමෙයි. ඔහුගේ යම් ඒ පුත්‍රයෝ හෝ වෙත්ද, දාරයෝ (අඹුවෝ) හෝ වෙත්ද, දාසයෝ හෝ වෙත්ද, මෙහෙකරුවෝ හෝ වෙත්ද, කම්කරුවෝ හෝ වෙත්ද, ඔවුහුද කීකරු වෙත්. කන් යොමා තබත්. දැන ගැනීම පිණිස සිත එළවා තබත්. ඊට හේතු කවරේද? ගෘහපතිය, මෙසේ මෙය වනාහි, සකස් කොට කරණ ලද කර්‍මයන්ගේ විපාකය වෙයි.”“එකල්හි පෙර වේලාම නම් බ්‍රාහ්මණයෙක් විය. හෙතෙම මෙබඳුවූ මහත් දානයක් දුන්නේය. රිදියෙන් පිරුණු රන්තලි අසූහාර දාහක් දුන්නේය. රනින් පිරුණු රිදීතලි අසූහාර දාහක් දුන්නේය. අමුරන් පිරුණු කස්තලි අසූහාර දාහක් දුන්නේය. ස්වර්‍ණාලංකාර ඇති, ස්වර්‍ණද්වජ ඇති, රන් දැලින් ගැවසුනාවූ ඇතුන් අසූ හාර දාහක් දුන්නේය. සිංහ සම් පිරිවරණ ලද, ව්‍යාඝ්‍ර සමින් පිරවරණ ලද, (අවුරණ ලද) දිවිසමින් අවුරණ ලද, පඬුවන් කම්බිලිවලින් අවුරණ ලද, රුවනින් අලංකාර කරණ ලද, ස්වර්‍ණධජ ඇති, රන් දැලින් ගැවසී ගත්තාවූ, සුවාසූ දහස් රථ දුන්නේය. දුහුල් සංදර්‍ශන ඇති, රිදීමය කිරි බඳුන් ඇති, සුවාසූ දහසක් දෙනුන් දුන්නේය. පැළඳගත් මිණි කොඬොල් ඇති, සුවාසූ දහසක් කන්‍යාවන් දුන්නේය. කොඳු පලසින් අතුරණ ලද්දාවූද, මෘදු සුදු එළු ලොම් ඇතිරියෙන් අතුරණ ලද්දාවූද, ඝනපුප් ඇතිරියෙන් අතුරණ ලද්දාවූද, කෙහෙල් මුවන්ගේ සමින් කරණ ලද, උතුම්වූ පසතුරුණින් අතුරණ ලද, උඩුවියන් සහිතවූ, දෙපසින් තබන ලද රතු කොට්ට ඇති, සුවාසූ දහසක් පර්‍ය්‍යඞ්කයන් දුන්නේය. සියුම් කොමුය, සියුම් කෝසෙය්යය, සියුම් කම්බිලිය, සියුම් කපුය, යන මොවුන් පිළිබඳ වස්ත්‍ර කෝටිසහස්‍ර යන් දුන්නේය. ආහාරය, පානවර්‍ගය, ඛාදයය, භොජ්‍යය, ලෙය්‍යය, පෙය්‍යය, යන මොවුන් ගැන කියනුම කවරේද? (එය) ගලා බසින්නාවූ ගඟක් මෙන් හඟිම්ය යනුයි.“ගෘහපතිය, තට ඔහු පිළිබඳ මෙවැනි අදහසක් වන්නේය. (එනම්) ‘ඒ කාලයෙහි ඒකාන්තයෙක් වේලාම බ්‍රාහ්මණයා අනිකෙක් වූයේය කියායි. හෙතෙම ඒ මහා දානය දුන්නේය’ යි. ගෘහපතිය, මේ කාරණය මෙසේ නොදත යුතුය. මම ඒ කාලයෙහි වේලාම බ්‍රාහ්මණයා වීමි. මම ඒ මහා දානය දුන්නෙමි. ගෘහපතිය, ඒ දානයෙහි වනාහි කිසියම් දක්‍ෂිණාර්‍හයෙක් නොවූයේය. කිසිවෙක් ඒ දක්‍ෂිණාව විශොධනය, (පිරිසිදු බව) නොකරයි.“ගෘහපතිය, වේලාම බ්‍රාහ්මණතෙම යම් ඒ මහා දානයක් දුන්නේද, යමෙක් එක දෘෂ්ටිසම්පන්නයෙක් (සෝවාන්වූවෙකු) වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. ගෘහපතිය, වේලාම බ්‍රාහ්මණතෙම යම් ඒ මහා දානයක් දුන්නේද, යමෙක් දෘෂ්ටිසම්පන්න (සෝවාන්) පුද්ගලයන් සියයක් වළඳවන්නේද, යමෙක් එක් සකෘදාගාමී පුද්ගලයෙක් වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. ගෘහපතිය, වේලාම බ්‍රාහ්මණතෙම යම් ඒ මහා දානයක් දුන්නේද, යමෙක් සකෘදාගාමී පුද්ගලයන් සියයක් වළඳවන්නේද, යමෙක් එක් අනාගාමී පුද්ගලයෙකු වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් අනාගාමී පුද්ගලයන් සිය ගණනක් වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් එක් රහත් පුද්ගලයෙකු වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් සිය ගණන් රහතුන් වහන්සේලා වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් එක් පසේ බුදුන් වහන්සේ නමක් වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් සිය ගණන් පසේ බුදුන් වහන්සේලා වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් තථාගතවූ, අර්‍හත්වූ සම්‍යක් සම්බුදුන් වහන්සේ නමක් වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් බුද්‍ධ ප්‍රමුඛ භික්‍ෂු සංඝයා වළඳවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් සතර දිගින් වඩින සංඝයා උදෙසා විහාරයක් කරවන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමකේ පහන් සිත් ඇතිව, බුදුන්ද, ධර්‍මයද, සංඝයාද, සරණකොට යන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් පහන් සිත් ඇතිව ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම, නුදුන් දෙය ගැනීමෙන් වැළකීම, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකිම, බොරු කීමෙන් වැළකීම, පමාවට කරුණුවූ රහමෙර මත් ද්‍රව්‍ය පානයෙන් වැළකීම, යන ශික්‍ෂා පදයන් සමාදන් වන්නේ, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේය. යමෙක් යටත් පිරිසෙයින් සුවඳ පිඩක් දෑඟුලෙන් ගෙන ඉසීම් පමණකුදු මෙත් සිත වඩන්නේද, මෙය එයට වඩා මහත් ඵලතරය.“ගෘහපතිය, වේලාම බ්‍රාහ්මණතෙම යම් ඒ මහා දානයක් දුන්නේද, යමෙක් එක් සෝවාන් පුද්ගලයෙකු වළඳවන්නේද, යමෙක් සියගනන් සෝවාන් පුද්ගලයන් වළඳවන්නේද, යමෙක් එක් සකෘදාගාමී පුද්ගලයෙකු වළඳවන්නේද, යමෙක් සකෘදාගාමී පුද්ගලයන් සිය ගණන් වළඳවන්නේද, යමෙක් එක් අනාගාමී පුද්ගලයෙකු වළඳවන්නේද, යමෙක් අනාගාමී පුද්ගලයන් සිය ගණනක් වළඳවන්නේද, යමෙක් එක් රහත් පුද්ගලයෙකු වළඳවන්නේද, යමෙක් සිය ගණන් රහත් පුද්ගලයන් වළඳවන්නේද, යමෙක් එක් පසේ බුදුන් වහන්සේ නමක් වළඳවන්නේද, යමෙක් සිය ගණන් පසේ බුදුන් වහන්සේලා වළඳවන්නේද, යමෙක් තථාගතවූ, අර්‍හත්වූ සම්බුදුන් වහන්සේලා වළඳවන්නේද, යමෙක් බුදු පාමොක් බික් සඟන වළඳවන්නේද, යමෙක් සිවු දිගින් වඩින මහා සංඝයා වහන්සේ උදෙසා විහාරයක් කරවන්නේද, යමෙක් පහන් සිත් ඇතිව, බුදුන්ද, ධර්‍මයද, සංඝයාද, සරණකොට යන්නේද, යමෙක් පහන් සිත් ඇතිව ප්‍රාණඝාතයෙන් වැළකීම, නුදුන් දෙය ගැනීමෙන් වැළකීම, කාමයන්හි වරදවා හැසිරීමෙන් වැළකිම, බොරු කීමෙන් වැළකීම, පමාවට කරුණුවූ රහමෙර මත් ද්‍රව්‍ය පානයෙන් වැළකීම, යන යන මේ සික පද සමාදන් වන්නේද, යමෙක් යටත් පිරිසෙයින් සුවඳ පිඩක් ඉසීම් පමණකුදු මෙත් සිත වඩන්නේද, යමෙක් අසුරු සණක් ගසන පමණ කාලයකුදු අනිත්‍ය සංඥාව වඩන්නේද, මෙය එයට වඩා අතිශයින් මහත්ඵල වන්නේයයි වදාළ සේක.

                                  [මෙහි අපි නු තෙ ගහපති කුලෙ දානං දීයති යනු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය භික්ෂු සංඝයාට දෙන දානය සඳහා නොවිමසන සේක. සිටුවරයාගේ නිවසෙහි භික්ෂු සංඝයාට නිබඳව ප්‍රණීත දානය දෙනු ලැබේ. එය ශාස්තෲන් වහන්සේ නොදන්නා සේක් නොවෙති. ලෞකික මහජනයාට දෙනු ලබන දානයක් ඇත. එය රළු වෙයි. සිටුවරයාගේ සිත නොපිණවෙයි. එය අසමැයි අසයි, කණාජකං යනු සහල් පොත්තෙන් සෑදු බතයි, සහල් පොතුවලින්ද සුන්සහලින්ද පිසූ බතයි, බිලඞ්ගදූතියං යනු කැඳ දෙවැනි කොට ඇත්තේයි. අසක්කච්චං දෙති යනු සත්කාර නොකොට දෙයි, අගෞරවයෙන් දක්‍ෂිණෙය්‍ය පුද්ගලයා කෙරෙහි අගෞරවයෙන් දෙයි, අසහත්‍ථා දෙති  යනු සියතින් නොදී අනුන් අතින් දෙවීමයි. ඇණවීම් පමණම කරයි යන අරුත්ය, අපවිද්ධං දෙති යනු නිරතුරුව නොදෙයි, අවුරුද්දකට වරක් ඇතිවන යමක් මෙන් වෙයි. අනාගමනදිට්ඨිකො දෙති යනු කර්‍මඵල අදහා නොදෙයි,

                                  යත්‍ථ යත්‍ථ යනු ත්‍රිවිධ කුලසම්පදාවන්හි යම් යම් කුලයකයි, 
                                  න උළාරාය භත්තභොගාය යනාදියෙහි නොයෙක් අග්‍ර රසය ඇති පැරණි හැල් බොජුන එළවූ කල්හි සිත නොනැමෙයි, ලෙඩ වැඩි කරන මෙය ඉවත් කරව’යි කියා යම්කිසි එළවළුවක් සමඟ සුන් සහල්බත් අමෘතයක් මෙන් සතුටින් වළඳයි, කසීසළු ආදී උතුම් වස්ත්‍ර එළවූ විට මේවා ඉවත් කරවූ හිඳින්නහුගේ ඇඟ වසන්නටවත් නොහැකි වෙයි, ඇඟෙහි මනාව දරා නොසිටියි, කියා පොල්සුඹුලෙන් කළ රෙදි මුල් පොතු සමාන වූ රළු වස්ත්‍ර මේවා හඳින තැනැත්තා හැඳි බවද දනියි. වැසියයුතු දෙය ද වසයියි (කියමින්) ඇල්මෙන් හඳියි. ඇත්යාන අස්යාන ගිය යාන රන්සිවි ගෙවල් ආදිය එළවූ කල්හි සෙලවෙන නොසෙල්වෙන මේවා ඉවත් කරවු. මෙහි හිඳීමට ද නොහැකැයි කියා දිරාපත් රියක් එළවූ විට මෙය නොසෙල්වෙයි. මෙහි හිඳීම සැපයයි කියා එය ඉවසයි. න උළාරෙසු පඤ්චසු කාමගුණෙසු යනු අබරණින් සැරසුණු රූමත් කතුන් දැක මොවුහු කනු කැමති යකින්නන් යයි සිතමි. මොවුන්ගෙන් කවර වැඩෙක්දැයි කැමැති පරිද්දෙන්ම කල්යවයි, න සුස්සුසං යනු ඇසීමට කැමති නොවෙති. නොඅදහත් යනු ද අරුත්ය. න සොතං ඔදහන්ති යනු කියනලද දෙය ඇසීම සඳහා ශ්‍රොත ප්‍රසාදය යොමු නොකරත්, සක්කච්චං යනාදිය කියන ලද්දට විරුද්ධ නයින් දතයුතුය.

                                  වෙලාමො යනු ජාති ගෝත්‍රරූප භොග ශ්‍රද්ධා ප්‍රඥාදියෙන් සීමා ඉක්මවන්නාවූ උතුම් ගුණයන්ගෙන් යුක්ත බැවින් මෙසේ ලබන ලද නම් ඇත්තේයි, සො එවරූපං දානං අදාසි මහාදානං යන මෙහි මේ පිළිවෙල කථාවයි. හෙතෙම අතීතයෙහි බරණැස පුරෝහිත ගෙයක පිළිසිඳ ගත්තේය. ඔහුට වෙලාම කුමරුයි නම් කළාහුය. හෙතෙම සොළොස් කාලයෙහි බරණැස රජකුමරු සමග සිප් සතර හැදෑරීම සඳහා තක්සලාවට ගියේය. ඒ දෙදෙනාම දිසාපාමොක් ඇදුරු සමීපයෙහි ශිල්ප උගත්හ. ඔවුහු යම්සේ ද එසේ දඹදිව අනෙක් අසූසාර දහසක් රජකුමරුවෝ ද උගත්ත. බෝසත් තෙමේ තමන් උගත් උගත් දෙයට උපදේශක ආචාර්‍ය්‍යවරයා වී අසූහාර දහසක් කුමරුවන් හික්මවයි. තෙමේත් සොළොස් වසකින් උගතයුතු ශිල්පය තෙමසකින් උගත්තේය. ඇදුරු තෙමේ වෙලාම කුමරුට ශිල්පය ප්‍රගුණයයි දැන “දරුවනි, වෙලාම තෙමේ මා දත් සියල්ල දනියි. නුඹලා සියල්ලෝම සමගිව ගොස් ඔහු සමීපයෙහි සිල්ප උගනිවුයයි අසුසාර දහසක් කුමරුන් බෝසතුන්ට පාවා දුන්නේය.

                                  බෝසත් තෙමේ ඇඳුරුතුමන් වැඳ අසූහාර දහසක් කුමරුන් පිරිවර ඇතිව නික්ම එක් සමීප නුවරකට පැමිණ ඒ නුවර හිමි රජකුමරු උගන්වා ඔහුට ශිල්පය ප්‍රගුණවූ විට ඔහු එහිම නැවැත්වීය. මේ ක්‍රමයෙන් අසූසාරදහසක් නගරයන්ට ගොස් අසූහාර දහසක් රජකුමරුන්ට ශිල්ප ප්‍රගුණ කරවා ඒ ඒ නුවරෙහි ඒ ඒ කුමරු නවත්වා බරණැස රජකුමරු රැගෙන බරණැසට ආවේය. එහි බරණැස රජකුමරු අවසන් කළ ශිල්ප ඇත්තේ රාජ්‍යයෙහි අභිෂෙක කළාහුය. බෝසතුන්ට පුරෝහිත තනතුර දුන්නාහ. ඒ අසූසාර දහසක් රජ කුමරුවෝ ස්වකීය රාජ්‍යයන්හි අභිෂේකයට පත්ව අවුරුදු පතා බරණැස් රජුගේ උවටැනට එයි. ඔවුහු රජු දැක වේලාම සමීපයට ගොස් “ඇඳුරුතුමනි, අපි රාජ්‍යයන්හි පිහිටියෙමු. යමෙකුගෙන් වැඩක් ඇත්නම් කියනු මැනවැයි කියා යති. ඔවුන් යන එන කල්හි ගැල්රියවලට දෙනුන් ගවයන් කුකුළන් ඌරන් ආදීන් බලයෙන් ගන්නාවූ ඔවුන්ගෙන් ජනපදය බෙහෙවින් උවදුරට පත්වෙයි. මහජනයා රැස්ව රජ මිදුලෙහි හඬයි.

                                  රජතෙමේ වෙලාම කැඳවා ඇඳුරුතුමනි, ජනපදය උවදුරට පත්ව ඇත. රජවරු යන එන කල්හි මහත් කලබලයක් කරති. මිනිස්සු දැරීමට නොහැකි වෙති. ජනපද පෙළීම සංසිඳීම සඳහා එක් උපායක් කරනු මැනවැයි කීවේය. “යහපත, මහරජතුමනි, උපායක් කරන්නෙම් නුඹවහන්සේට යම් පමණ ජනපදයකින් වැඩක් වේද, එය වෙන්කොට ගනු මැනවැ”යි කීවේය. රජතෙමේ එසේ කළේය. වෙලාම තෙමේ අසූසාරදහසක් රජවරුන්ට ජනපදයන් විචාරා සක්නැඹෙහි අර මෙන් රජුගේ ජනපදයෙහි තහවුරු කරවූයේය. එතැන් පටන් ඒ රජවරු යන්නෝ ද එන්නෝ ද තමතමන්ගේ දනවුවලින්ම සංචාරය කරති. අපගේ ජනපදය (යන හැඟීමෙන්) කොල්ලකෑමක් නොකරති. රාජ ගෞරවයෙන් රජුගේ ජනපදය ද නොපෙළත්. ජනපදයෝ මනාව පිහිටියාහු නිහඬ නිරවුල් බවට පත්වූහ. සියලු රජවරු තුටු පහටු වූවාහු ඇඳුරුතුමනි, යම්යම් දෙයකින් ඔබට වැඩක් වේද එය අපට කියනු මැනවැයි පැවරූහ.

                                  වෙලාම තෙමේ හිසෙහි නහා තමන්ගේ ඇතුළු නිවස්නෙහි සත්රුවනින් පිරුණු කාමරවල දොරටු විවර කරවා සත්වැනි කුලපරපුර දක්වා රැස්කළ ධනය බලා අය වැය සලකා මවිසින් සියලු දඹදිව සොලවා දානයක් දීමට වටීයයි රජුට දන්වා ගංගා තෙරෙහි දොළොස් යොදුනක් වූ උදුන් පෙළක් තනවා ඒ ඒ තන්හි ගිතෙල් මී පැණි තෙල් තල සහල් ආදිය තැබීම සඳහා කොටු ගෙවල් පිහිටුවා මේ මේ තැන මෙපමණ මෙපමණ දෙනා සංවිධාන කරවු. මිනිසුන්ට ලැබිය යුතු යම් කිසිවක් ඇත්නම් එයින් එකක් හෝ නැති කල්හි මට දන්වවුයි මිනිසුන් යොදවා අසුවල් දිනයෙහි සිට වෙලාම බමුණාගේ දානය වළඳත්වායි නුවර බෙර හසුරුවා දාන කටයුතු නිමවිණැයි දානයෙහි යෙදවූවන් විසින් සැළකල කල්හි දහසක් අගනා වස්ත්‍රයක් හැඳ පන්සියයක් අගනා වස්ත්‍රයක් එකාංශ කොට සියලු අබරණින් සැරසුණේ දානය විමසනු සඳහා පළිඟුවන් දියෙන් රං කෙණ්ඩිය පුරවා මෙලොව ඉදින් මේ දානය පිළිගැනීමට සුදුසු වූ දක්ෂිණාර්භ පුද්ගලයෝ වෙත්ද මේ දිය නික්ම පොළව (පිළි) ගනීවා! ඉදින් නැත්නම් එසේම තිබේවායි සත්‍යක්‍රියා කොට කෙණ්ඩිය යටිකුරු කළේය. දිය ඩඹරයකින් ගත්තාක් මෙන් විය. බෝසත්තෙමේ ඒකාන්තයෙන්ම දඹදිව හිස්ය. දානය පිළිගැනීමට සුදුසු සුදුසු එක් පුද්ගලයෙකුදු නැතැයි විපිළිසර නොවී ඉදින් දායකයාගේ වශයෙන් මේ දානය පිරිසුදු වන්නේ නම් දිය නික්ම පොළවට ගනීවායි සිතුවේය. පළිඟුවැටියක් සමාන දිය නික්ම පොළවට (උරා) ගත්තේය. දැන් දානය දෙමැයි දන්හලට ගොස් දානය බලා කැඳ වේලෙහි කැඳ, කෑයුතු වේලෙහි කෑම බිදිය යුතු වේලෙහි බොජුන් දෙවීය. මේ අයුරින්ම දිනපතා දන් දෙනු ලැබේ.

                                  ඒ දන්හලෙහි මෙනම් දෙය ඇත මෙනම් දෙය නැතැයි කිවයුත්තක් නැත. මේ දානය මෙපමණකින් නිමාවට නොවන්නේයයි රත්රන් ගෙන්වා රන් පාත්‍රයක් කරවා අසූසාර දහසක් රන් පාත්‍ර සඳහා අසූහාර දහසක් රජවරුනට හසුනක් යැවීය. රජවරු අපි බොහෝ කලකින් ආචාර්‍ය්‍යයන් විසින් අනුග්‍රහ කරන ලද්දමෝයි සියල්ල සපයා යැව්වාහුය. දානය දෙනුලබමින්ම සත් අවුරුදු සත් මසක් ඉක්මණි. ඉක්බිති බමුණුතෙමේ අමුරන් කොටස් කොට දන් දෙමැයි මහත් තැනක දානය පිළියෙල කර වූයේය. පිළියෙල කරවා අසූසාරදහසක් රන් පාත්‍ර ආදිකොට කෙළවරෙහි පටන් දුන්නේය.

                                  මෙ හි රූපියපුරානි යනු රිදී කට්ඨි රිදීඵාල රිදී මාසක (යන මුදල් ප්‍රමාණ) යන්ගෙන් පිරුණා වූයි, පාත්‍ර කුඩා යයි නොසැලකිය යුතුය. එක් කිරියක් පමණ බිම් පෙදෙසක පාත්‍ර සතරක්ම තැබවූහ. පාත්‍රයෙහි මුදුන නවරත්නය, මුවවිට පටන් අට රුවන්ය. මුවවිටෙහි සදෙනකු යෙදූ ආජඤ්ඤ රථයක් වටා ගමන් කරයි. දෙනු ලබන්නේ පාත්‍රයෙහි පිට කෙළවරින් වර්‍ග වශයෙන් ප්‍රතිග්‍රාහකයන් තබා පළමුව පාත්‍රයෙහි බහාලූ දෙය දී පසුව පාත්‍රය සන්‍ධි (මූට්ටු) වලින් බිඳ (කොටස් කොට) ඒවාද දුන්නේය. මෙසේ අසූසාර දහසක් පාත්‍ර දුන්නේය. රූපියපාත්‍ර ආදියෙහි ද මේ ක්‍රමයමයි. මෙහි ද සුවණ්ණපුරානි යනු රන්කට්ඨි රන්ඵාල රන් මාසකයන්ගෙන් පිරුණාවූයි, හිරඤ්ඤපූරානි යනු සත්වැදෑරුම් උතුම් රුවනින් පිරුණාවූයි, සොවණ්ණාලඞ්කාරානි යනු රන් අබරණයි, කංසුපධාරණානි යනු රිදියෙන් කළ කිරිදෙන දෙනුන්ය. ඒ දෙනුන්ගේ අං රන්කොපුවකින් වටකරන ලද්දේ විය. ගෙලෙහි සමන්මල් දමක් පැළඳවූහ. සතර පයෙහි නූපුරය. පිටෙහි පෙරවූ උතුම් දුහුල් සළුවකි. ගෙලෙහි රන් සීනුවක් බැන්දවූහ. වත්‍ථකොටිසහස්සානි යනු ලෝකව්‍යවහාරයෙන් වස්ත්‍ර යුගල විස්සක් එක් කෝටියකි. මෙහි වනාහි සළු දහය බැගිනැයි කියනලදි. බොමසුඛුමානං යනාදියෙහි හණරෙදි ආදියෙහි යම් යම් සියුම් දෙයක් වේද එයම දුන්නේය. යම් මේ ස්ත්‍රී දානය වෘෂභ දානය, මද්‍ය දානය, උත්සව දානයයි කියනලද අදාන සංඛ්‍යාත යමක් වේද ඒවාද මේ වේලාමගේ දානමුඛයෙහි මෙනම් දෙය නැතැයි කීම වැලැක්වීම සඳහා දුන්නේය. නජ්ජො මඤ්ඤෙ විස්සන්‍දන්ති යනු නදීන් මෙන් ගලායති.

                                  මෙයින් මෙපමණකින් ශාස්තෲන් වහන්සේ වේලාමගේ දානය පවසා “ගෘහපතිය මේ මහාදානය වෙනෙකෙක් නොදුනේය. මම දුන්නෙමි. මෙබඳු වූ දානයක් දෙන්නා වූ ද මම පිළිගැනීමට සුදුසු පුද්ගලයෙක් නොලැබීමි. ඔබ මා වැනි බුදුකෙනකු ලොව දක්නට ලැබෙනවිට දානය දෙමින් කුමහෙයින් සිතන්නෙහිදැයි සිටාණන්ට දෙසුම වඩමින් සියා ඛො පන තෙ යනාදිය වදාළ සේක. එකල්හි යම් රූපවෙදනා සඤ්ඤා සංඛාර විඤ්ඤාණයෝ වූවාහුද ඒවා නිරුද්ධ වුවෝ නොවෙත්ද? කුමක් හෙයින් මම එකල්හි වෙලාම බ්‍රාහ්මණයායි කීවේද? ප්‍රවේණියෙන් නොසිඳුණු බැවිනි. නිරුද්ධ වන්නාවූ ඒ රූපාදිය මොවුනට ප්‍රත්‍යයදී (හේතුවී) නිරුද්ධ වූහ. අපරාපරව නොසිඳුණු ප්‍රවෙණිය ගෙන එසේ කීවේය. න තං කොචි දක්ඛිණං සොධෙති යනු කිසියම් මහණෙක් හෝ බමුණෙක් හෝ දෙවියෙක් හෝ මරුවෙක් හෝ නැඟිට ඒ දානය පිරිසුදු කරතැයි කිවයුත්තෙක් නොවීය. ඒ දක්ෂිණාව පිරිසුදු කරන්නේ උපරිම කෙළවරින් බුදුරජාණන් වහන්සේ අවම කෙළවරින් දම් සෙනෙවි සැරියුත් තෙරුන් සමාන ශ්‍රාවකයෙක් පිරිසිදු කරන්නේය.

                                  දිට්ඨිසම්පන්නං යනු දර්‍ශනයෙන් යුත් සෝවාන් වූවහුයි, 
                                  ඉදං තතො මහප්ඵලතරං යනු මේ සෝවාන් තැනැත්තාට දුන් දානය ලෞකික මහජනයාට සත් අවුරුදු සත්මසක් මෙපමණ රන්රුවන් පරිත්‍යාග කරමින් දුන් දානයට වඩා මහත්ඵලය.

                                  යො ච සතං දිට්ඨිසම්පන්නානං යනු මෙහි එක් සකෘදාගාමියකුට එකසිය එකක් සෝවාන් වූවන් වශයෙන් කොට සෝවාන් ගණන දතයුතුය. මේ ක්‍රමයෙන් සියලු වාරයන්හි යටින් යටින් පැමිණි තැනැත්තාගෙන් අනතුරු අනතුරු එන්නා සියගුණයක් කොට පුද්ගල සංඛ්‍යාව දතයුතුයි.

                                  බුද්ධපමුඛං යනු මෙහි සම්මා සම්බුදුන් වහන්සේ සඞ්ඝස්ථවිරයන් කොට හුන්නාවූ සඞ්ඝයා බුද්ධ ප්‍රමුඛ සංඝයායි දතයුතුය. චාතුද්දිසං සඞ්ඝං උද්දිස්ස යනු මෙහි සිවුදිගට අයත් සඞ්ඝයා උදෙසා කළ විහාරය නම් යම්තැනක චෛත්‍යයක් පිහිටියේ වේද ධර්‍මශ්‍රවණය කරනු ලැබේද සිවුදිගින් භික්ෂූන් පැමිණ නොවිමසාම පාදොවා යතුරෙන් දොර හැර සෙනසුන පිළිදැඟුම් කොට වැස පහසු පරිද්දෙන් යත්ද එය යටත් පිරිසෙයින් සිවුරියන් පන්සලක් වේවා සිවුදිගින් වඩින සංඝයා උදෙසා කළ විහාර යයි කියනු ලැබේ.

                                  සරණං ගච්ඡෙය්‍ය යනු මෙහි මාර්‍ගයෙන් පැමිණි නොපෙරළෙන සරණය අදහස් කරන ලදි. සමහරු තමන් පවරා දුන් බැවින් සරණයාම එයින් මහත්ඵලතරයයි කීවාහුය. සික්ඛාපදං සමාදියෙය්‍ය යනු පන්සිල් ගන්නහුය, ශීලයද (සෝවාන් ආදී) මාර්‍ගයෙන් පැමිණි නොපෙරලෙන ශීලයම කියනලදි. අන්‍යයෝ වනාහි සියලු සතුන්ට අභයදානය දුන් බැවින් ශීලය ඊට වඩා මහත්ඵලතරයයි කීවාහුයි කියනලදි. ගන්‍ධූහනමත්තං යනු සුවඳ සලකා බැලීම් මාත්‍රයකි. දෙඇඟිල්ලෙන් සුවඳ පිඬක් ගෙන සිඹ බැලීම් මාත්‍රයකි. ඇතැම්හු වනාහි ගද්දූහනමත්තංයි පෙළ කියා දෙනගෙන් එක් වරක් තන අදින පමණකැයි අර්‍ත්‍ථය කියත්. මෙත්තචිත්තං යනු සියලු සතුන්ට හිතවත්බව පතුරවා සිතයි. එයද අර්‍පණා වශයෙන්ම ගන්නා ලදි. අනිච්චසඤ්ඤං යනු මාර්‍ගයට අනන්තර (අනතුරු) ප්‍රත්‍යය භාවයෙන් මුදුන්පත් බලවත් විදර්‍ශනාවයි,

                                  උපමා වශයෙන් මේ දානාදී වූ පින්කම් මෙසේ දතයුතුය. ඉදින් දඹදිව බෙරතලයක් මෙන් සමතලා කොට කෙළවරෙහි පටන් පර්‍ය්‍යංක අතුරා ආර්‍ය්‍ය පුද්ගලයන් හිඳුවා එහි සෝවාන් වූවන්ගේ පේලි දහයක් ද සකෘදාගාමීන්ගේ පේලි පහක් ද අනාගාමීන්ගේ පේලි දෙකහමාරක් ද ක්ෂීණාශ්‍රවයන්ගේ පේලි එකහමාරක් ද පසේ බුදුවරුන්ගේ එක් පෙලක් ද වන්නේ නම් සම්මා සම්බුදුන් වහන්සේ එකළාම වෙති. එපමණ දෙනෙකුට දුන් දානයෙන් සම්මා සම්බුදුන් වහන්සේට දුන් දානයම මහත්ඵල වෙයි. සෙස්ස වනාහි,

                                  විහාරදානය, වැඳීම, ශික්‍ෂාව, මෛත්‍රී භාවනාව (යන මේවා) ක්‍ෂය වශයෙන් භාවනා වඩන්නාගේ සොළොස් කලාවෙන් එක්කලාවක් නොඅඟියි.
                                  එහෙයින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පානා වේලෙහි ධර්‍මානුධර්‍ම ප්‍රතිපත්තිය උතුම්යයි වදාළ සේක. සෙස්ස සියලු තැන්හි පැහැදිලි අරුත් ඇත්තේමය.


                                  .”












                                  52 min
                                • AN 07-03

                                  AN 07-03-01. සාරන්‍දද අපරිහානිය සූත්‍රය
                                  AN 07-03-02. වස්සකාර /වජ්ජි අපරිහානිය සූත්‍රය
                                  AN 07-03-03. පඨම සත්තක භික්ඛු අපරිහානිය සූත්‍රය
                                  AN 07-03-04. දුතිය භික්ඛු අපරිහානිය සූත්‍රය
                                  AN 07-03-05.  තතිය භික්ඛු අපරිහානිය සූත්‍රය
                                  AN 07-03-06. බොජ්ඣඞ්ග සුත්‍රය 
                                  AN 07-03-07. සඤ්ඤා සුත්‍රය
                                  AN 07-03-08.  සෙඛ පරිහානිය ධම්ම සූත්‍රය
                                  AN 07-03-09. උපාසක පරිහානිය ධම්ම සූත්‍රය
                                  AN 07-03-10. විපත්ති / උපාසක පරාභව ධම්ම සූත්‍රය
                                  AN 07-03-11. පරාභව/ උපාසක විපත්ති ධම්ම සූත්‍රය

                                  AN 07-03-01. සාරන්‍දද අපරිහානිය සූත්‍රය

                                  [සාරන්දදෙ චෙතියෙ යනු මෙසේ නම් ඇති විහාරයෙහියි, තථාගතයන් වහන්සේ එළැඹි කල්හි එහි සාරන්දද යක්ෂයාගේ නිවාස ස්ථානය චෛත්‍යයක් වූයේය, ඉක්බිති මෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වෙහෙරක් කරවූහ. එය සාරන්දද චෙතියයි ප්‍රසිද්ධියට ගියේය.]

                                  1. “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විශාලා නුවර සමීපයෙහි වූ සාරන්‍දද නම් චෛත්‍ය ස්ථානයෙහි වැඩවාසය කරණ සේක. එකල්හි බොහෝ ලිච්ඡවිවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට වැඳ, එකත්පසෙක සිටියහ. එසේ සිටියාවූ ඒ ලිච්ඡවිවරුන්ට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.

                                  “ලිච්ඡවීනි, තොපට සප්ත අපරිහානීය ධර්මයන් දේශනා කරන්නෙමි.
                                  එය අසව්. මනාකොට මතකයේ තබා ගනිව්. දේශනා කරන්නෙමි.” යි (වදාළ සේක.)
                                  “එසේය, ස්වාමීනි,” යි ඒ ලිච්ඡවිවරු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිතුරු දුන්හ.
                                  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළ සේක.

                                  “ලිච්ඡවීනි, සප්ත අපරිහානිය ධර්මයෝ කවරහුද?
                                  (1). තොප නිතර නිතර රැස්වෙත්ද, රැස්වීම් නීති පතා ඇත්තෝද, ලිච්ඡවීනි, තොපගේ අභිවෘද්ධියම සිදු වේ.. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  (2). “තොප සමගිව රැස්වෙත්ද, සමගිව නැගිටිත්ද, සමගිව කටයුතු දේ කෙරෙද්ද ලිච්ඡවීනි, වජ්ජීන්ගේ තොපගේ අභිවෘද්ධියම සිදු වේ.. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  සමග්ගා යනාදියෙහි රැස්වීම් දන්වන බෙර හඬ නික්මුණු විට අද අපට වැඩක් ඇත. මඞගල්‍යයක් ඇතැයි වියවුල් බවක් කරමින් සමඟියෙන් රැස් නොවෙත් නමි, බෙරහඬ අසාම බුදිනු ලබන්නෝ ද සැරසෙන්නාහු ද ඇඳුම් අඳින්නාහු ද අඩක් අනුභව කළෝ ද අඩක් සැරසුණාහු ද ඇඳුම් හඳිමින්ම රැස්වන්නාහු සමගියෙන් රැස්වෙති නමි, රැස් වූවාහු සිතා මතා කළයුත්ත කොට එක්ව නොනැඟිටින්නාහු සමඟියෙන් නොනැඟීසිටිත් නමි, මෙසේ නැගිටි කල්හිද, යමෙක් පළමුව යත්ද ඔවුන්ට මෙසේ අදහස් වෙයි. “අප විසින් බැහැර කථාම අසන ලදි. දැන් තීරණාත්මක කථාව වන්නේය”.

                                  එක්ව නැඟී සිටින්නාහු වනාහි සමඟියෙන් නැඟී සිටිත් නමි, තවද අසුවල් තැන ගම්සීමාව හෝ නියම්ගම් සීමාව වියවුල්ය, සොරු හෝ නැඟී සිටියාහුයි අසා කවරෙක් ගොස් සතුරන් මැඬීම කරන්නේදැයි කී කල්හි පළමුව මමයි පළමුව මමයි කියා යන්නාහු ද සමඟියෙන් නැඟී සිටිත් නමි. කෙනෙකුගේ කටයුත්තක් ඇතිවිට සෙස්සෝ පුතුන් සොහොයුරන් යවා ඔහුගේ කටයුත්තට උදවුවන්නාහු ද අසවලාගේ ගෙට යන්න අසවලාගේ ගෙට යන්නැයි නොකියා සියල්ලෝ එක්ව ආගන්තුක රජවරුනට සලකන්නාහුද එකෙකුට මඟුලක් හෝ අසනීපයක් හෝ එබඳු වෙන යම්කිසි සුවදුක් ඇතිවිට සියල්ලෝ එහි සහාය බවට යන්නාහු ද සමඟියෙන් වජ්ජීන්ගේ කටයුතු කරත් නමි.]

                                  (3). “ලිච්ඡවීනි,
                                  නොපැණවූ නීති අන පනත් නොපණවද්ද,
                                  පැවූදේ නොසිඳිද්ද,
                                  පණවන ලද පුරාණ වජ්ජි ධර්මයන් සමාදන්ව වෙසෙද්ද,
                                  ලිච්ඡවීනි, තොපගේ අභිවෘද්ධියම සිදු වේ..
                                  පිරිහීමක් නොවේ.

                                  (4). “ලිච්ඡවීනි,
                                  වැඩි මහලු, වෘද්ධ මහල්ලන්ට සත්කාර කෙරෙද්ද,
                                  ගරු කෙරෙද්ද, බහුමාන කෙරෙද්ද, පුදද්ද,
                                  ඔවුන්ගේ මතය අවවාද ඇසිය යුතුයැයි සිතද්ද,
                                  ලිච්ඡවීනි, තොපගේ අභිවෘද්ධිය වෙයි.
                                  පිරිහීමක් නොවේ.

                                  (5). “ලිච්ඡවීනි,
                                  කුලස්ත්‍රීහු කුලකුමාරීහු ඇද්ද, ඔවුන් හිංසාකොට
                                  බලහත්කාරයෙන් ගෙන වාසය නොකරවද්ද
                                  ලිච්ඡවීනි,තොපගේ අභිවෘද්ධියම සිදු වේ..
                                  පිරිහීමක් නොවේ.  

                                  (6). “ ලිච්ඡවීනි,
                                  තොප රාජ්‍යය තුල අභ්‍යන්තරවූද,
                                  රාජ්‍යයට පිටින් බාහිරවූද,
                                  චෛත්‍යයයන්ට සත්කාර කෙරෙද්ද,
                                  ගරුකාර කෙරෙද්ද, බහුමාන කෙරෙද්ද,
                                  පුදද්ද, ඒවාට පෙර දුන්, පෙර කළ, පුද.නොපිරිහෙළද්ද,
                                  ලිච්ඡවීනි, තොපගේ අභිවෘද්ධියම සිදු වේ..
                                  පිරිහීමක් නොවේ.

                                  (7). “ලිච්ඡවීනි,
                                  රහතුන් වහන්සේලා විජිතයට පැමිණියාහුද,
                                  පැමිණි රහත්හු විජිතයෙහි පහසුවෙන් වාසය කරන්නාහුද
                                  ධාර්මික ආරක්‍ෂාව මනාකොට පිහිටුවන්නේද,
                                  ලිච්ඡවීනි, තොපගේ අභිවෘද්ධියම සිදු වේ.. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  “ ලිච්ඡවීනි,
                                  මේ සප්ත අපරිහාණීය ධර්මයෝ තොප පිලිපදීත්ද,
                                  මේ සප්ත අපරිහාණීය ධර්මයන්හි තොප යෙදෙනු පෙණෙද්ද,
                                  ලිච්ඡවීනි, තොපගේ අභිවෘද්ධියම සිදු වේ..
                                  පිරිහීමක් නොවේ.”

                                  AN 07-03-02. වස්සකාර සුත්‍රය
                                    / වජ්ජිඅපරිහානිය සූත්‍රය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ආසන්නයෙහිවූ ගිජිකුළු පව්වෙහි වැඩ වාසය කරණ සේක. එකල්හි විදේහරට අජාසත් නම් මගධ රජ වජ්ජින්ට විරුද්ධව යුද්‍ධ කොට වජ්ජිරට අල්ලා ගන්නට කැමතිවූයේ නිතර මෙසේ පැවසීය.

                                  “මෙසේ මහර්ධිය ඇති, මහානුභාව ඇති වජ්ජින් මම විනාශ කරන්නෙමි. සිඳ දමන්නෙමි. මුලිනුපුටන්නෙමි. වජ්ජින්ට ව්‍යසන, විපත්ති පමුණුවන්නෙමි” යනුයි.

                                  [ආභියාතුකාමො යනු මැඬ පැවැත්වීම සඳහා යනු කැමැත්තේයි: වජ්ජි යනු වජ්ජිරට ලිච්චවි රජවරුයි. එවං මහිද්ධිකො යනු මෙබඳු වූ මහත් රාජ සෘද්ධියකින් යුක්තවූයේයි, එයින් මොවුන්ගේ සමඟිබව කියයි, එවං මහානුභාවො යනු මෙබඳු වූ මහත් රාජානුභාවයකින් යුක්ත වූයේයි. එයින් මොවුන්ගේ හස්ති ශිල්පාදියෙහි කළ පුහුණුව කියයි. “යම්සේ නම් සියුම් යතුරු සිදුරෙන් ඊතලයෙන් ඊතලය නොවළහා යවන්නහුද එසේ මේ ලිච්ඡවි කුමාරවරු ඒකාන්තයෙන්ම හික්මුණහ. මනාව හික්මුණහ”යි එහෙයින් කියන ලදි. උච්ඡෙච්ඡාමි යනු සිඳින්නෙමියි, විනාස්සෙසාමි යනු නොපෙනෙන බවට යවන්නෙමියි, අනයව්‍යසනං යනු අවැඩ ද ඥාති විනාශය ද යනුයි, ආපාදෙස්සාමි යනු පමුණුවන්නෙමියි,]

                                  ඉක්බිති අජාසත් මගධ රජ මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා ඇමතුවේය.
                                  ‘බ්‍රාහ්මණය, නුඹ . භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත ගොස් මාගේ වචනයෙන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාදයන් හිසින් වඳුව. නීරෝගීබව, ආබාධ නැති බව, අඩුපාඩු, සැප විහරණ විචාරව. ‘ස්වාමීනි, විදේහ රට වැසි දේවියගේ පුත් අජාසත් නම් මගධ රජ තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ පාදයන් හිසින් වඳියි. නීරෝගී බව, ආබාධ නැති බව, අඩුපාඩු, සැප විහරණයන් විචාරන්නේය’ යනුයි.

                                  මෙසේද කියව.
                                  ‘ස්වාමීනි, අජාසත් රජ වජ්ජින්ට විරුද්‍ධව යුද්‍ධයට යනු කැමැත්තේ හෙතෙම මෙසේ කීය. “මෙසේ මහර්ධිය ඇති, මහානුභාව ඇති වජ්ජින් මම විනාශ කරන්නෙමි. සිඳ දමන්නෙමි. මුලිනුපුටන්නෙමි. වජ්ජින්ට ව්‍යසන, විපත්ති පමුණුවන්නෙමි” යනුයි.

                                  ‘යම් සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේශනා කරත්ද, එය මනාව ඉගෙණ ගෙන අවුත් මට දන්වව. තථාගතයන් වහන්සේ සිදු නොවන්නක් දේශනා නොකරයි.’ යනුයි.

                                  “එසේය ස්වාමීනි’ යි මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා අජාසත් රජුට පිළිවදන් දී අස්නෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එතැන්හි පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටුවිය. සතුටු විය යුතු, සිහි කටයුතු පිළිසඳර කථාව කොට නිමවා එකත්පසෙක සිටියේය. එකත්පසෙක සිටියාවූ මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළකෙළේය.

                                  “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, විදේහරට වැසි දේවියගේ පුත් අජාසත් නම් මගධ රජ තෙම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේගේ පාදයන් හිසින් වඳියි. ‘සුළු ආබාධ, සුළු අසනීප, අඩුපාඩු, සැප විහරණ විචාරයි.’ මෙසේද කියයි. “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, වජ්ජින්ට විරුද්‍ධව යුද්‍ධයට යනු කැමැත්තේ හෙතෙම මෙසේ කීයේය. “මෙසේ මහර්ධිය ඇති, මහානුභාව ඇති වජ්ජින් මම විනාශ කරන්නෙමි. සිඳ දමන්නෙමි. මුලිනුපුටන්නෙමි. වජ්ජින්ට ව්‍යසන, විපත්ති පමුණුවන්නෙමි” යනුයි.

                                  “එකල්හි ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිටුපසින්, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පවන් සලමින් සිටියේ වෙයි. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ ඇමතූසේක.

                                  (1).“ ආනන්‍දය,
                                  වජ්ජීහු නිතර නිතර එක්රැස් වන්නේද?
                                  රැස්වීම බහුලකොට කරන්නේදැයි තොප අසන ලද්දේද?” යනුයි.

                                  “ස්වාමීනි, වජ්ජීහු නිතර එක්රැස් වූවාහු එක්රැස්වීම බහුලකොට ඇත්තාහුයයි අසන ලදී”
                                  “ආනන්‍දය, වජ්ජීහු රැස්වීම බහුලකොට ඇත්තාහු, නිතර රැස්වූවෝ වන්නාහුද වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.

                                  (2). “ආනන්‍දය,
                                  වජ්ජීහු සමගිව රැස්වෙද්ද, සමගිව විසිර යත්ද,
                                  සමගිව කටයුතු දේ කෙරේදැයි අසන ලද්දේද?” යනුයි.
                                  “ස්වාමීනි, වජ්ජීහු සමගිව රැස්වෙත්ද, සමගිව නැගිටිත්ද, සමගිව කටයුතු කෙරෙත්දැයි අසනලදී.” “ආනන්‍දය, වජ්ජීහු සමගිව රැස්වෙත්ද, සමගිව නැගිටිත්ද, සමගිව කටයුතු කෙරෙත්ද, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.

                                  (3). “කිමෙක්ද? ආනන්‍දය, වජ්ජීහු නොපැනවූවක් නොපණවද්ද,
                                  පැනවූදේ නොසිඳිද්ද,
                                  යම්සේ පනවන ලද පුරාණ වජ්ජි ධර්‍මයන් සමාදන්ව වෙසේදැයි අසන ලද්දේද?” යනුයි.
                                  “ස්වාමීනි,
                                  වජ්ජීහු නොපැනවූවක් නොපණවත්, පැනවූදේ නොසිඳිත්, යම්සේ පනවන ලද පුරාණ වජ්ජි ධර්‍මයන් සමාදන්ව වෙසෙත්යයි අසන ලදී.”
                                  “ආනන්‍දය, වජ්ජීහු නොපැණවූවක් නොපණවද්ද, පැනවූදේ නොසිඳිද්ද, යම්සේ පනවන ලද පුරාණ වජ්ජි ධර්‍මයන් සමාදන්ව වෙසෙද්ද, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.

                                  (4). “ ආනන්‍දය,
                                  වජ්ජීහු වෘද්ධවූ මහලු වූවන්ට සත්කාර කෙරෙත්ද, ගරුකාර කෙරෙත්ද, බහුමාන කෙරෙත්ද, පුදත්ද, ඔවුන්ගේද ඇසිය යුත්තක් ඇතැයි සිතත්දැයි අසන ලද්දේද?” යනුයි.
                                  “ස්වාමීනි,
                                  වජ්ජීහු වෘද්ධවූ මහලු වූවන්ට සත්කාර කෙරෙත්, ගරුකාර කෙරෙත්, බහුමාන කෙරෙත්, පුදත්, ඔවුන්ගේද ඇසිය යුත්තක් ඇතැයි සිතත්යයි අසන ලදී.”
                                  “ආනන්‍දය, වජ්ජීහු වෘද්ධවූ මහලු වූවන්ට සත්කාර කෙරෙද්ද, ගරුකාර කෙරෙද්ද, බහුමාන කෙරෙද්ද, පුදද්ද, ඔවුන්ගේද ඇසිය යුත්තක් ඇතැයි සිතද්ද, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි..

                                  (5). “ ආනන්‍දය, වජ්ජීහු කුලස්ත්‍රීහු කුලකුමාරීහු ඇද්ද, ඔවුන් හිංසාකොට බලහත්කාරයෙන් ගෙන වාසය නොකරවද්දැයි අසනලද්දේද?” යනුයි.
                                  “ස්වාමීනි,
                                  වජ්ජීහු කුලස්ත්‍රීහු කුලකුමාරීහුනට හිංසාකොට බලහත්කාරයෙන් ගෙන වාසය කරවතියි නොඅසන ලදී.”
                                  “ආනන්‍දය, වජ්ජීහු කුලස්ත්‍රීහු කුලකුමාරීහුනට හිංසාකොට බලහත්කාරයෙන් ගෙන වාසය නොකරවත්ද වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි..

                                  “ ආනන්‍දය, වජ්ජීහු සිය රාජ්‍ය තුල වුද, බාහිරවූද, චෛත්‍යයනට , සත්කාර කෙරෙද්ද, ගරුකාර කෙරෙද්ද, බහුමාන කෙරෙද්ද, පුදද්ද, ඒවාට පෙර දුන්, පෙර කළ, පුද.නොපිරිහෙළද්දැයි අසන ලද්දේද,” යනුයි.
                                  “ස්වාමීනි,
                                  වජ්ජීහු ඔවුන්ගේ යම් ඒ අභ්‍යන්තරවූද, බාහිරවූද, වජ්ජිචෛත්‍යයෝ ඇද්ද, ඒවාට සත්කාර කෙරෙත්, ගරුකාර කෙරෙත්, බහුමාන කෙරෙත්, පුදත්, ඒවාට පෙර දුන්, පෙර කළ, පුද.නොපිරිහෙලත්යයි අසන ලදී.”
                                  “ආනන්‍දය, වජ්ජීහු ඔවුන්ගේ අභ්‍යන්තරවූද, බාහිරවූද, වජ්ජිචෛත්‍යයෝ ඇද්ද, ඒවාට සත්කාර කෙරෙද්ද, ගරුකාර කෙරෙද්ද, බහුමාන කෙරෙද්ද, පුදද්ද, ඒවාට පෙර දුන්, පෙර කළ, පුද.නොපිරිහෙළද්ද, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.

                                  “ ආනන්‍දය, වජ්ජීහු වජ්ජින්ගේ රහතුන් වහන්සේලා කෙරෙහි කවර හෙයකින් නොපැමිණි රහත්හු විජිතයට පැමිණියාහුද, පැමිණි රහත්හු විජිතයෙහි පහසුවෙන් වාසය කරන්නාහුදැයි ධාර්මික ආරක්‍ෂාව මනාකොට පිහිටුවන ලද්දේදැයි අසනලද්දේද?” යනුයි.

                                  “ස්වාමීනි, වජ්ජීහු වජ්ජින්ගේ රහතුන් වහන්සේලා කෙරෙහි කවර හෙයකින් නොපැමිණි රහත්හු විජිතයට පැමිණියාහුද, පැමිණි රහත්හු විජිතයෙහි පහසුවෙන් වාසය කරන්නාහුය. ධාර්මික ආරක්‍ෂාව මනාකොට පිහිටුවන ලද්දේයයි අසන ලදී.”

                                  “ආනන්‍දය, වජ්ජීහු වජ්ජින්ගේ රහතුන් වහන්සේලා කෙරෙහි කවර හෙයකින් නොපැමිණි රහත්හු විජිතයට පැමිණියාහුද, පැමිණි රහත්හු විජිතයෙහි පහසුවෙන් වාසය කරන්නාහුදැයි ධාර්මික ආරක්‍ෂාව මනාකොට පිහිටුවන ලද්දේ වේද, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි. පිරිහීමක් නොවේ.”

                                  ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා ඇමතූ සේක.

                                  ‘බ්‍රාහ්මණය,
                                  මම එක්තරා කාලයක විශාලා නුවර ආසන්නයෙහි වූ සාරන්දද නම් චෛත්‍ය ස්ථානයෙහි විසීමි. එහිදී මම වජ්ජීන්ට මේ අපරිහානිය ධර්මයන් දේශනා කළෙමි. බ්‍රාහ්මණය යම්තාක් මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්මයෝ වජ්ජීන් කෙරෙහි පිහිටත්ද, මේ අපරිහානිය ධර්‍මයන් කෙරෙහි වජ්ජීහු ගරුකොට සලකද්ද, බ්‍රාහ්මණය, වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්‍ධිය ම සිද්ධ වේ. පිරිහීමක් නොවේ.”

                                  “මෙසේ දේශනාකළ කල්හි මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ සැළකළේය.
                                  “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එකක් නමුදු මේ අපරිහානිය ධර්‍මයකින් යුක්තවූ වජ්ජීන්ගේ අභිවෘද්‍ධියම බලාපොරොත්තු විය යුතුය. පිරිහීමක් නොවේ. අපරිහානිය ධර්ම සතින්ම යුක්ත නම් කියනුම කවරේද?

                                  “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, විදේහ දේවියගේ පුත්‍රවූ අජාසත් නම් මගධ රජු විසින් චාටු බස් කියා පෙළඹවීමෙන් හෝ ඔවුනොවුන් බිඳවීමකින් හෝ මිස වජ්ජීන් සමග යුද නොකට යුතුය. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, දැන් අපි යන්නෙමු. බොහෝ වැඩ, බොහෝ කටයුතු දේ ඇත.”

                                  “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ එයට දැන් කාලය දැනගත්තෙහිය.”
                                  ඉක්බිති මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව අනුමෝදන්ව හුනස්නෙන් නැගිට පිටව ගියේය.”

                                  AN 07-03-03. පඨම භික්ඛු අපරිහානිය සූත්‍රය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ආසන්නයෙහිවූ ගිජුකුළු පව්වෙහි වැඩවසන සේක.
                                  එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක.
                                  “මහණෙනි,
                                  තොපට සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් දේශනා කරන්නෙමි.
                                  එය මනාකොට අසව්. සිහිකරව්. දේශනා කරන්නෙමි.”
                                  “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් පිළිවදන් දුන්හ.
                                  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනා කළ සේක.

                                  “මහණෙනි, සප්ත අපරිහානිය ධර්‍මයෝ කවරහුද?

                                  මහණෙනි,
                                  යම්තාක් භික්‍ෂූහු රැස්වීම් බහුලකොට ඇත්තාහු රැස්වෙද්ද
                                  මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය බලාපොරොත්තු විය යුතුයි. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  [අභිණ්හං යනු මෙය වජ්ජි සප්තකයෙහි කියන ලද්දට සමානමැයි, මෙහි ද නිතර රැස්නොවන්නාහු ඒ ඒ පෙදෙස්වලින් පැමිණි පණිවිඩ (තොරතුරු) නොඅසත්. එයින් අසුවල් විහාර සීමාව අවුල්ය, පෙහෙවස් පවුරුණු සිටියේය. අසුවල් තැන භික්ෂුහු වෙදකම් දූතකම් ආදිය කරති. විඤ්ඤත්ති බහුලව (සිවුරු පිරිකර ආදිය සඳහා හැඟවීම් කරමින්) මල්දීම් ආදියෙන් දිවිගෙවති යනාදිය නොදනිත්. ඒ පවිටු භික්ෂුහු ද සංඝයා ප්‍රමාදයෙහි යෙදුනෝයි දැන මුළුමුළුව සසුන පිරිහෙලත්. නිතර රැස්වන්නාහු ඒ ඒ පුවත් අසත්. එමගින් භික්ෂු සංඝයා යවා සීමාව සෘජු කරති. පොහෝ පවුරුණු පවත්වති. වැරදි දිවි පැවතුම් ඇත්තන් වැඩි තැන්වලට අරියවංසය දන්නවුන් යවා අරියවංසය කියවති. පවිටු භික්ෂූන්ට විනයධරයන් ලවා නිග්‍රහ කරවති. පවිටු භික්ෂුහු ද සංඝයා අප්‍රමාදයයි දැන අපට වග බැඳ ගෙන හැසිරෙන්නට නොහැකැයි වෙන්ව යති. මෙසේ මෙහි වැඩ අවැඩ දතයුතුය.]

                                  “මහණෙනි,
                                  යම්තාක් භික්‍ෂූහු සමගිව රැස්වෙද්ද,
                                  සමගිව නැගීසිටිද්ද, සමගිව සංඝයා පිළිබඳ කටයුතු කෙරෙද්ද,
                                  මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.
                                  පිරිහීමක් නොවේ.

                                  [සමග්ගා යනාදියෙහි චෛත්‍ය පිළිදැගුම් කිරීම සඳහා හෝ බෝධිඝර උපොසථාගාර වැසීම සඳහා හෝ කතිකාවතක් හෝ තබනු කැමැත්තෙන් සංඝයා රැස්වේවායි බෙරය හෝ තැටිය ගැසූ පමණින් මට සිවුරු වැඩක් ඇත. මගේ පාත්‍රය පිසිය යුතුය, මට නවකම් ඇතැයි වික්ෂෙප කරන්නේ සමඟියෙන් රැස් නොවෙති නමි. ඒ සියලු කටයුතු තබා මම පළමුව මම පළමුවයයි එක්විටම රැස්වන්නාහු සිතාමතා කටයුතු කොට නොනැගිටින්නාහු සමඟිව නැඟී නොසිටිත් නමි. මෙසේ නැඟී සිටියවුන් අතුරින් යමෙක් පළමුව යත්ද ඔවුනට අප විසින් බැහැරි කථාවම අසන ලදි. දැන් විනිශ්චය කථාව වන්නේයයි මෙසේ අදහස් වෙයි. එකවිටම නැගීසිටින්නාහු වනාහි සමඟියෙන් නැඟීසිටිත් නමි. තවද අසුවල් තැන විහාර සීමාව අවුල්ය, පොහෝ පවුරුණු නැවතිණ. අසුවල් තැන වෙදකම් ආදිය කරන පවිටු භික්ෂූහු වැඩියයි දැන කවරෙක් ගොස් ඔවුනට කරන්නේදැයි කීකල්හි මම පළමුව මම පළමුවයි කියා යන්නාහු ද සමඟියෙන් නැඟී සිටිත් නමි .

                                  “මහණෙනි,
                                  භික්‍ෂුහු නොපැණවූවක් නොපණවද්ද, පැණවූදේ නොබිඳිද්ද,
                                  පණවන ලද ශික්‍ෂා පදයන් සමාදන්ව සිටිද්ද,
                                  මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.
                                  පිරිහීමක් නොවේ.

                                  අපඤ්ඤත්තං යනාදියෙහි අලුත් අදැහැමි කතිකාවතක් හෝ ශික්ෂා පදයක් හෝ පිළිගන්නාහු නොපැනවූවක් පනවත් නමි. පුරාණ සත්ථත කථාවස්තුවෙහි සැවතෙහි භික්ෂුහු මෙනි. ධර්‍මවිරෝධී විනය විරෝධී සසුනක් මතුකොට දක්වන්නාහු පැනවුණු දේ සිඳිත් නමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවී අවුරුදු සියයක් ගියකල විශාලාවෙහි වජ්ජිපුත්තක භික්ෂූන් මෙන් කුඩා අනුකුඩා ඇවැත් දැන දැන ඉක්මවන්නාහු පැනවුණු සිකපදයන්ට අනුව සමාදන්ව නොපවතිත් නමි. අස්සජී පුනබ්බසුකයන් මෙනි. එසේ නොකරන්නාහු නොපැනවූවක් නොපනවත්, පැනවූවක් නොසිඳිත්. පැනවුණු සිකපද අනුව සමාදන්ව පවතිත් නමි. ආයුෂ්මත් උපසේන මෙනි, ආයුෂ්මත් යස කාකණ්ඩපුත්ත මෙනි, ආයුෂ්මත් මහාකාශ්‍යප මෙනි. වුද්ධියෙව යනු ශීලාදිගුණයෙන් අභිවෘද්ධියක්මය, පරිහානියක් නොවේ.

                                  “මහණෙනි,
                                  භික්‍ෂුහු පැවිදිව බොහෝකල්වූ, බොහෝ වස් පිරුනාවු, සඞ්ඝ පීතෘවරු, සඞ්ඝ නායකවරුනට සත්කාර කෙරෙද්ද, ගරුකාර කෙරෙද්ද, බහුමාන කෙරෙද්ද, පුදද්ද? උන්වහන්සේලාගෙන් ඇසිය යුත්තක් ඇතැයි සිතත්ද, මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  [අභිණ්හං යනු මෙය වජ්ජි සප්තකයෙහි කියන ලද්දට සමානමැයි, මෙහි ද නිතර රැස්නොවන්නාහු ඒ ඒ පෙදෙස්වලින් පැමිණි පණිවිඩ (තොරතුරු) නොඅසත්. එයින් අසුවල් විහාර සීමාව අවුල්ය, පෙහෙවස් පවුරුණු සිටියේය. අසුවල් තැන භික්ෂුහු වෙදකම් දූතකම් ආදිය කරති. විඤ්ඤත්ති බහුලව (සිවුරු පිරිකර ආදිය සඳහා හැඟවීම් කරමින්) මල්දීම් ආදියෙන් දිවිගෙවති යනාදිය නොදනිත්. ඒ පවිටු භික්ෂුහු ද සංඝයා ප්‍රමාදයෙහි යෙදුනෝයි දැන මුළුමුළුව සසුන පිරිහෙලත්. නිතර රැස්වන්නාහු ඒ ඒ පුවත් අසත්. එමගින් භික්ෂු සංඝයා යවා සීමාව සෘජු කරති. පොහෝ පවුරුණු පවත්වති. වැරදි දිවි පැවතුම් ඇත්තන් වැඩි තැන්වලට අරියවංසය දන්නවුන් යවා අරියවංසය කියවති. පවිටු භික්ෂූන්ට විනයධරයන් ලවා නිග්‍රහ කරවති. පවිටු භික්ෂුහු ද සංඝයා අප්‍රමාදයයි දැන අපට වග බැඳ ගෙන හැසිරෙන්නට නොහැකැයි වෙන්ව යති. මෙසේ මෙහි වැඩ අවැඩ දතයුතුය.]

                                  “මහණෙනි,
                                  භික්‍ෂුහු උපන්නාවූ, නැවත භවයක් ඇතිකරන්නාවූ තෘෂ්ණාවට වසඟ නොවෙද්ද,
                                  මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  [සමග්ගා යනාදියෙහි චෛත්‍ය පිළිදැගුම් කිරීම සඳහා හෝ බෝධිඝර උපොසථාගාර වැසීම සඳහා හෝ කතිකාවතක් හෝ තබනු කැමැත්තෙන් සංඝයා රැස්වේවායි බෙරය හෝ තැටිය ගැසූ පමණින් මට සිවුරු වැඩක් ඇත. මගේ පාත්‍රය පිසිය යුතුය, මට නවකම් ඇතැයි වික්ෂෙප කරන්නේ සමඟියෙන් රැස් නොවෙති නමි. ඒ සියලු කටයුතු තබා මම පළමුව මම පළමුවයයි එක්විටම රැස්වන්නාහු සිතාමතා කටයුතු කොට නොනැගිටින්නාහු සමඟිව නැඟී නොසිටිත් නමි. මෙසේ නැඟී සිටියවුන් අතුරින් යමෙක් පළමුව යත්ද ඔවුනට අප විසින් බැහැරි කථාවම අසන ලදි. දැන් විනිශ්චය කථාව වන්නේයයි මෙසේ අදහස් වෙයි. එකවිටම නැගීසිටින්නාහු වනාහි සමඟියෙන් නැඟීසිටිත් නමි. තවද අසුවල් තැන විහාර සීමාව අවුල්ය, පොහෝ පවුරුණු නැවතිණ. අසුවල් තැන වෙදකම් ආදිය කරන පවිටු භික්ෂූහු වැඩියයි දැන කවරෙක් ගොස් ඔවුනට කරන්නේදැයි කීකල්හි මම පළමුව මම පළමුවයි කියා යන්නාහු ද සමඟියෙන් නැඟී සිටිත් නමි.]

                                  “මහණෙනි,
                                  යම්තාක් වනාහි භික්‍ෂුහු අරණ්‍ය සේනාසනයන්හි බලාපොරොත්තුව ඇතිකර ගනිද්ද, මහණෙනි, යම් හෙයකින් වනාහි භික්‍ෂූහු වෙන් වෙන්ව කිමෙක්ද නොපැමිණියාවූ ප්‍රියශීලී සබ්‍රම්සරුන් පැමිණෙන්නාහුද, පැමිණියාවූ ප්‍රියශීලී සබ්‍රම්සරුන් සැපසේ වෙසෙන්නාහුදැයි සිහිය පිහිටුවද්ද, මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය බලාපොරොත්තු විය යුතුයි. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  ආගන්තුකයකු දැක මේ පිරිවෙනට යව අර පිරිවෙණට යව අප කවුදැයි නොකියා සියල්ලෝ වත් කරන්නාහු ද සිඳුණු පාසිවුරු ඇත්තකු දැක ඔහුට පිඬු හැසිරීමේ වතින් පාසිවුරු සොයන්නාහු ද ගිලනකුට ගිලන් බෙහෙත් සොයන්නාහු ද ගිලනෙකි. අනාථයෙකි. අසුවල් පිරිවෙණට යවයි නොකියා තම තමන්ගේ පිරිවෙණෙහි පිළිදැගුම් කරන්නාහු ද කිසියම් ඇදෙමින් පවත්නා බාධකයක් ඇතිවිට නුවණැති භික්ෂුවකට සංග්‍රහ කොට එය ඔහු ලවා ඉවත් කරවන්නාහු ද සමඟියෙන් සංඝ කටයුතු කරත් නමි.
                                  අපඤ්ඤත්තං යනාදියෙහි අලුත් අදැහැමි කතිකාවතක් හෝ ශික්ෂා පදයක් හෝ පිළිගන්නාහු නොපැනවූවක් පනවත් නමි. පුරාණ සත්ථත කථාවස්තුවෙහි සැවතෙහි භික්ෂුහු මෙනි. ධර්‍මවිරෝධී විනය විරෝධී සසුනක් මතුකොට දක්වන්නාහු පැනවුණු දේ සිඳිත් නමි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවී අවුරුදු සියයක් ගියකල විශාලාවෙහි වජ්ජිපුත්තක භික්ෂූන් මෙන් කුඩා අනුකුඩා ඇවැත් දැන දැන ඉක්මවන්නාහු පැනවුණු සිකපදයන්ට අනුව සමාදන්ව නොපවතිත් නමි. අස්සජී පුනබ්බසුකයන් මෙනි. එසේ නොකරන්නාහු නොපැනවූවක් නොපනවත්, පැනවූවක් නොසිඳිත්. පැනවුණු සිකපද අනුව සමාදන්ව පවතිත් නමි. ආයුෂ්මත් උපසේන මෙනි, ආයුෂ්මත් යස කාකණ්ඩපුත්ත මෙනි, ආයුෂ්මත් මහාකාශ්‍යප මෙනි. වුද්ධියෙව යනු ශීලාදිගුණයෙන් අභිවෘද්ධියක්මය, පරිහානියක් නොවේ.

                                  “මහණෙනි,
                                  යම්තාක් මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්‍මයෝ භික්‍ෂූන් කෙරෙහි පිහිටා තිබෙද්ද,
                                  භික්‍ෂූහු මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් භික්‍ෂූන් කෙරෙහි තිබෙන බව පෙණෙද්ද,
                                  මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.. පිරිහීමක්නම් නොවේ.

                                  AN 07-03-04. දුතිය භික්ඛු අපරිහානිය සූත්‍රය.

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ආසන්නයෙහිවූ ගිජුකුළු පව්වෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක.

                                  “මහණෙනි, තොපට සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් දේශනා කරන්නෙමි. එය මනාකොට අසව්. සිහිකරව්. දේශනා කරන්නෙමි.”
                                  — “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ භික්‍ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට පිළිවදන් දුන්හ.
                                  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනා කළ සේක.

                                  “ඒ අපරිහානිය ධර්‍ම සත කවරේද?
                                  මහණෙනි, භික්‍ෂූහු කර්මාරාම කටයුතු පතන්නෝ වෙද්ද,
                                  කර්මාරාම අනුයුක්ත කටයුතුවලම ඇලී ගැලී නොසිටිද,
                                  භස්සාරාම (නිතර දෙඩීමෙහි කැමැත්ත) නොවෙද්ද,
                                  නිද්‍රාවෙහි ඇළුනෝ නොවෙද්ද,
                                  සමූහයෙහි ඇළුනෝ නොවෙද්ද,

                                  [න කම්මාරාමා යනු යමෙක් දිනයක සිවුරුකම් කාබහන දියපෙරන පෙරහන හැමදීම පාසෝදන පුවරුව ආදිය නොකරත්ද ඔවුන් සඳහා මේ ප්‍රතික්ෂෙපයයි. යම් භික්ෂුවක් ඒවා කරන වේලාවෙහිම ඒවා කරයිද උදෙසන වේලෙහි උදෙසයිද උගන්නා වේලාවෙහි උගනියිද සෑමිඳුල් වත්වේලාවෙහි සෑමිඳුලෙහි වත්කරයිද මෙනෙහි කරන වේලෙහි මෙනෙහි කරයිද හෙතෙම න කම්මාරාම නමි.

                                  යමෙක් ගැහැණුන් වැණීම පිරිමින් වැණීම ආදි වශයෙන් අල්ලාප සල්ලාපයෙහි යෙදෙමින්ම රෑ දහවල ගෙවයිද මෙබඳු වූ අරුත්සුන් කථාවෙහි සීමා නොදන්නේ වේද, මෙතෙම භස්සාරාමො නමි. යමෙක් වනාහි රෑදහවල්හිදු ධර්‍මය කියයිද පැන විසඳයි ද මෙතෙම අරුත්සුන් කතා නැත්තේම අරුත්සුන් කථාවෙහි සීමාදැන කරන්නේම වෙයි. කුමක්හෙයින්ද යත්? “මහණෙනි රැස්වූ ඔබ විසින් දෙකක් කළයුතුය. දැහැමි කතාව හෝ උතුම් වූ නිහඬ බව යනුවෙනි (සන්නිපතිතානං වො භික්ඛවෙ ද්වයං කරණීයං ධම්මී වා කථා අරියො වා තුණ්හීභාවො) යි කී බැවිනි.

                                  යමෙක් සිටියේද යන්නේද හුන්නේද නිදියන්නේද ථීනමිද්ධයෙන් මඬනා ලද්දේ නිදන්නේමය. මෙතෙම නිද්දාරාමො නමි. යමෙකුගේ වනාහි භෞතික ශරීරයෙහි ගිලන්බවින් සිත භවංගයෙහි බැස ගනියිද මෙතෙම නිද්දාරාම නොවේ. එහෙයින් කියන ලදි. “අභිජානාමහං අග්ගිවෙස්සන ගිම්හානං පච්ඡිමෙ මාසෙ පච්ඡාභත්තං පිණ්ඩපාත පටික්කන්තො චතුග්ගුණං සඞ්ඝාටිං පඤ්ඤාපෙත්වා දක්ඛිණෙන පස්සෙන සතො සම්පජානො නිද්දං ඔක්කමිතා” යනුවෙනි.

                                  යමෙක් එකෙකුට දෙවැන්නෙක් ද දෙදෙනාට තෙවැන්නෙක් ද තිදෙනාට සිවුවැන්නෙක් දැයි මෙසේ එකට ඇසුරුකොට වසයිද හුදෙකාව ආස්වාදයක් නොලබයිද මෙතෙම සඞ්ගණිකාරාමො නමි. යමෙක් සිවුඉරියව්වල තනිවම ආස්වාදය ලබයිද මෙතෙම සඞ්ගණිකාරාමවූයේ නොවේ.

                                  තමන් වෙත) නොපවත්නා සම්භාවනය (ගරුකොට සැලකීම) කැමැත්තෙන් යුක්ත වූ දුසිල්වත්හු පාපිච්ඡා නම් වෙති. යමෙකුන්ගේ පවිටු මිතුරෝ සිවුඉරියව්හි එක්ව නතුවීමෙන් පාපයට උදව් කරන්නෝම වෙත්ද එයට නැඹුරුවීමෙන් යොමුවීමෙන් එදෙසට බරවීමෙන් පාපයන් දෙසට ඇලවූවාහු වෙත්ද ඔවුහු පාපමිත්තා පාපසහායා පාපසම්පවංකා නම් වෙති.

                                  ඔරමත්තකෙන යනු ඉතා සුළු පමණකින් අඩු පමණකින් යනුයි, අන්තරා යනු රහත්බවට නොපැමිණම ඒ අතරතුරයි, වොසානං යනු සම්පූර්‍ණයෙන් නිමාවට ගියබවයි. මෙපමණක් ඇතැයි අවසන් කිරීමයි. ශීලපාරිසුද්ධි ධ්‍යාන විදර්‍ශනා දක්වා සෝවාන්බව ආදීන් අතුරෙන් එක්තරා එකක් පමණකින් අවසානයට නොපැමිණෙත්ද එතෙක් භික්ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධියම අපේක්ෂා කළ යුතුය පරිහානිය නොවේය යන මෙය කියන ලදි.]

                                  පවිටු අදහස් ඇත්තෝ නොවෙත්ද,
                                  පවිටු අදහස්වල වසඟයට නොගියාහු නොවෙද්ද,
                                  (පවිටුවූවෝ) නොවෙද්ද,
                                  පාප මිත්‍රයන් ඇසුරු නොකරන්නේද,
                                  පාපසහායක යන් නැත්තේද,
                                  පාපවංකවූවෝ ස්වල්ප මාත්‍රවුද විශේෂාධිගමයකින් අඩාලකිරීමට නොපැමිණෙද්ද,
                                  මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේඅභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  “මහණෙනි,
                                  මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්‍මයෝ භික්‍ෂූන් කෙරෙහි පිහිටා තිබෙද්ද,
                                  භික්‍ෂූහු මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් භික්‍ෂූන් කෙරෙහි තිබෙනු පෙණෙද්ද,
                                  මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.. පිරිහීමක් නොවේ.

                                  AN 07-03-05. තතිය භික්ඛු අපරිහානිය සූත්‍රය

                                  මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                  එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ආසන්නයෙහිවූ ගිජුකුළු පව්වෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක.
                                  “මහණෙනි,
                                  තොපට සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් දේශනා කරන්නෙමි.
                                  එය මනාකොට අසව්. සිහිකරව්. දේශනා කරන්නෙමි.”
                                  “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ භික්‍ෂූහු පිළිවදන් දුන්හ.
                                  භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනා කළ සේක.

                                  “මහණෙනි,
                                  ඒ ධර්‍ම සත කවරේද?
                                  මහණෙනි

                                  1. භික්‍ෂූහු ශ්‍රද්ධා ව ඇත්තෝ වෙද්ද,
                                  2. පවට ලජ්ජා ඇත්තෝ වෙද්ද,
                                  3. පවට බිය ඇත්තෝ වෙද්ද,
                                  4. (බහුශ්‍රුත) බොහෝ ඇසූ පිරූ තැන් ඇත්තෝ වෙද්ද,
                                  5. පටන්ගත් වීර්‍ය්‍ය ඇත්තෝ වෙද්ද,
                                  6. සතිය ඇත්තෝ වෙද්ද,
                                  7. නුවණැත්තෝ වෙද්ද,

                                    8. “මහණෙනි, භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.. පිරිහීම නොවේ.
                                    මහණෙනි, මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්‍මයෝ භික්‍ෂූන් කෙරෙහි පිහිටා ඇද්ද, මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් කෙරෙහි භික්‍ෂූන් පිහිටා ඇතැයි පෙණෙද්ද, භික්‍ෂූන්ගේ අඅභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි. පිරිහීමක් නොවේ.

                                    [අනිච්ච සඤ්ඤාදයො යනු අනිච්චානු පස්සනාදීන්ගෙන් යුක්ත වූ සංඥාවයි.]

                                    AN 07-03-06. චතුත්‍ථ භික්ඛු අපරිහානිය සූත්‍රය

                                    මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                    එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ආසන්නයෙහිවූ ගිජුකුළු පව්වෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක.
                                    “මහණෙනි, තොපට සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් දේශනා කරන්නෙමි.
                                    එය මනාකොට අසව්.
                                    සිහිකරව්. දේශනා කරන්නෙමි.”
                                    “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ භික්‍ෂූහු පිළිවදන් දුන්හ.
                                    භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනා කළ සේක.

                                    “ඒ සත කවරේද?

                                    1. සති (සිහිය) සම්බොධ්‍යඞ්ගය වඩද්ද,
                                    2. ධර්‍මවිචය (ධර්මය විමසීම) සම්බොධ්‍යඞ්ගය වඩද්ද,
                                    3. වීර්ය සම්බොධ්‍යඞ්ගය වඩද්ද,
                                    4. ප්‍රීති සම්බොධ්‍යඞ්ගය වඩද්ද,
                                    5. ප්‍රශ්‍රබ්ධි (සන්සිඳීම) සම්බොධ්‍යඞ්ගය වඩද්ද,
                                    6. සමාධි (එකඟකම) සම්බොධ්‍යඞ්ගය වඩද්ද,
                                    7. උපේක්‍ෂා (මැදහත්කම) සම්බොධ්‍යඞ්ගය වඩද්ද,

                                      8. “මහණෙනි,
                                      එසේ සප්ත බෝජ්ජංග ධර්මයන් වඩන භික්‍ෂූවගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි..
                                      පිරිහීමක් නම් නොවේ.

                                      මහණෙනි, මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්‍මයෝ භික්‍ෂූන් කෙරෙහි පිහිටා ඇද්ද,
                                      මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් කෙරෙහි භික්‍ෂූන් පිහිටා ඇතැයි පෙණෙත්ද ,
                                      භික්‍ෂූවගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි. පිරිහීමක් නම් නොවේ.

                                      AN 07-03-07. පඤ්චම භික්ඛු අපරිහානිය සූත්‍රය

                                      මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                      එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර ආසන්නයෙහිවූ ගිජුකුළු පව්වෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක.

                                      “මහණෙනි, තොපට සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් දේශනා කරන්නෙමි.
                                      එය මනාකොට අසව්. සිහිකරව්. දේශනා කරන්නෙමි.”
                                      “එසේය ස්වාමීනි” යි ඒ භික්‍ෂූහු පිළිවදන් දුන්හ.
                                      භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය දේශනා කළ සේක.

                                      “ඒ සත කවරේද?

                                      1. අනිත්‍ය සංඥාව වඩද්ද,
                                      2. අනත්ත සංඥාව වඩද්ද,
                                      3. අශුභ (පිළිකුල්) සංඥාව වඩද්ද,
                                      4. ආදීනව (දොස්) සංඥාව වඩද්ද,
                                      5. ප්‍රහාණ (ගෙවීම) සංඥාව වඩද්ද,
                                      6. විරාග (නොඇලීම) සංඥාව වඩද්ද,
                                      7. නිරෝධ (නිවීමේ) සංඥාව වඩද්ද,

                                        8. ඉහත රුපහ KLIK කර භාවනා ගැන කියවන්න

                                        “මහණෙනි,
                                        මේ බෝධි අංග වඩා ගන්නට මේ සත් සංඥා වඩන
                                        භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි.. පිරිහීමක් නම් නොවේ.

                                        මහණෙනි,
                                        මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්‍මයෝ භික්‍ෂූන් කෙරෙහි පිහිටා ඇද්ද,
                                        මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් කෙරෙහි භික්‍ෂූන් පිහිටා ඇතැයි පෙණෙද්ද,
                                        භික්‍ෂූන්ගේ අභිවෘද්ධිය සිදු වෙයි. පිරිහීමක් නම් නොවේ.

                                        AN 07-03-08. සෙඛපරිහානිය ධම්ම සූත්‍රය

                                        “මහණෙනි,
                                        ධර්මයෝ සතක් ශෛක්‍ෂ
                                        භික්‍ෂුවකගේ පිරිහීම පිණිස වෙති.

                                        “ඒ කවර සතක්ද යත්,

                                        1. කුමක් හෝ වැඩක යෙදී සිටීම,
                                        2. නිතර කතාවෙහි දෙඩීමෙහි කැමැත්ත,
                                        3. සමූහයා සග්ග එක්ව ඉන්නට කැමැත්ත,
                                        4. පංච ඉන්‍ද්‍රියයන් සංවර කර නොගැනීම ,
                                        5. කෑමෙහි පීමෙහි භෝජනයෙහි පමණ නොදැනීම,
                                        6. සංඝයා කල යුතු සංඝ කටයුතු වත නොකරයිද,,,
                                        7. ජේෂ්ස්ඨ (වැඩිමහළු), ආචාරි උපාධ්‍යායන් ට නොසලකයිද

                                          8. මේ සප්ත ධර්මයෝ ශෛක්‍ෂ භික්‍ෂුවගේ පිරිහීම පිණිස පවතිත්.

                                          “මහණෙනි,
                                          මේ ධර්මයෝ සත ශෛක්‍ෂ භික්‍ෂුවගේ නොපිරිහීම පිණිස වෙති.

                                          “ඒ කවර සතක්ද යත්,.

                                          1. ලෞකීය් වැඩවලම යෙදී නොසිටීම,
                                          2. නිතර දෙඩීමෙහි නොඇලීම,
                                          3. සමූහයෙහි නොඇලීම,
                                          4. ඇස් ආදී ඉන්‍ද්‍රියයන්හි වසන ලද දොරවල් ඇති බව,
                                          5. භෝජනයෙහි පමණ දැනීම,
                                          6. සංඝයා කෙරෙහි සංඝ කටයුතු ඇද්ද, එහිදී ශෛක්‍ෂ භික්‍ෂුවයයි සිතා නොබලද්ද,
                                          7. සංඝයා කෙරෙහි ස්ථවිර (වැඩිමහළු)වූද, චිරරාත්‍රඥ (බොහෝකල් දන්නා)වූද, පැවිදිව බොහෝ කල්වූද (ශාසනික) බර උසුලන්නාවූද, ඔවුහු එයින් ප්‍රකට වෙත්යයි තමා වෙනස් ආකාරයකට නොපැමිණේද, මහණෙනි, මේ ධර්මයෝ සත්දෙන ශෛක්‍ෂ භික්‍ෂුවගේ නොපිරිහීම පිණිස වෙති.

                                            8. [උපන්නා වූ සංඝ කටයුතු එතෙර කිරීමෙන් බර උසුලත්නුයි භාරවාහිනො නමි, 
                                            තෙ තෙන පඤ්ඤායිස්සන්ති යනු ඒ තෙරවරු තමන්ගේ තෙරබවට අනුරූප වූ කටයුත්තෙන් ප්‍රකටවෙත්. 
                                            වොයොජං ආපජ්ජති යනු ප්‍රයෝගයට පැමිණයි, තෙමේ ඒ කටයුතු කිරිමට සුදුසු වෙයි.]

                                            AN 07-03-09. උපාසක පරිහානිය ධම්ම සූත්‍රය

                                            “මහණෙනි,
                                            මේ ධර්මයෝ සත උපාසකයාගේ පිරිහීම පිණිස පවතිත්.

                                            “කවර සතක්ද යත්?

                                            1. භික්‍ෂූන් දකින්නට නොයාද,
                                            2. බණ ඇසීමට පමා වේද,
                                            3. අධිශීලයෙන් (ඉහළ සිල් වලින්) නොහික්මේද,
                                            4. අප්‍රසාදය, අමනාප ගතිය බහුලද,
                                            5. භික්‍ෂූන් වහන්සේලාගේ වැරදි සොයමින්.
                                              දොස් කීමේ අදහසින් බණ අසයිද,
                                            6. මේ ශාසනයෙන් පිටත දන් දීමට සුදුස්සන් සොයාද,
                                            7. ඒ බාහිර අයට මුලින් දී, පසුව භික්‍ෂූන්ට දේද,

                                              8. මහණෙනි, මේ ධර්මයෝ සත උපාසකයකුගේ පිරිහීම පිණිස පවතිත්.

                                              “මහණෙනි,
                                              මේ ධර්මයෝ සත උපාසකයකුගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතිත්.

                                              “කවර සතක්ද යත්?

                                              1. භික්‍ෂූන්ගේ දැකීම ප්‍රියවේ ද,
                                              2. බණ ඇසීමට පමා නොවේද,
                                              3. අධිශීලයෙන් (ඉහළ සිල් වලින්) හික්මේද,
                                              4. අප්‍රසාද බහුල වූයේ නොවේද,
                                              5. භික්‍ෂූන් වහන්සේලාගේ . දොස් නොසොයා බණ අසයිද,
                                              6. මේ ශාසනයෙන් පිටත දන් දීමට සුදුස්සන් නොසොයාද,
                                              7. ඒ බාහිරකයන්ට පෙර භික්‍ෂූන්ට දානය දේද,

                                                8. මහණෙනි,
                                                මේ ධර්මයෝ සත උපාසකයාගේ නොපිරිහීම පිණිස පවතිත්.

                                                [ භික්ඛුදස්සනං හාපෙති යනු භික්ෂු සංඝයා දැකීම සඳහා යාම හීන කරයි, 
                                                අධිසීලෙ යනු පන්සිල් දසසිල් සංඛ්‍යාත වූ උතුම් ශීලයෙහියි, 
                                                ඉතො බහිද්ධා යනු මේ සසුනින් බැහැරිවූවෝයි, ද
                                                ක්ඛිණෙය්‍යං ගවෙසති යනු දෙය්‍යධර්‍මය පිළිගන්නවුන් සොයයි. 
                                                තත්‍ථ ච පුබ්බකාරං කරොති යනු බැහැරි තොටුවන්ට දී පසුව භික්ෂූන්ට දෙයි, ]

                                                AN 07-03-10. උපාසක පරාභව ධම්ම සූත්‍රය

                                                “යම් උපාසකයෙක්

                                                1. භික්‍ෂුන් දැකීමට යාමට අකමැති වේද ,
                                                2. බණ අසන්නට යාම අඩු කෙරේද,
                                                3. අට සිල්, දසසිල් ආදී උත්තම ශීලයන්හි නොහික්මේද,
                                                4. භික්‍ෂූන් කෙරෙහි නොපැහැදේද,
                                                5. ගර්හා කරණ සිත් ඇතිව, සිදුරු සොයමින්, බණ අසත්ද,
                                                6. යමේ ශාසනයෙන් පිටත දක්‍ෂිණාර්‍හයක්හු සොයාද,
                                                7. ඒ බාහිරකයන්ට දී, පසුව භික්‍ෂූන්ට දේද,

                                                  8. මේ සප්ත ධර්මයන් සේවනය කරන්නාවූ උපාසකයා සද්ධර්මයෙන් පිරිහෙයි.

                                                  “යම් උපාසකයෙක්

                                                  1. භික්‍ෂුන් දැකීමට යාම ප්‍රිය කරත්ද ,
                                                  2. බණ අසන්නට යාම ප්‍රිය කරත්ද,
                                                  3. උත්තම ශීලයෙහි හික්මේද,
                                                  4. භික්‍ෂූන් කෙරෙහි පැහැදීම වැඩේද,
                                                  5. දෝෂාරෝපණය නොකරණ සිත් ඇතිව , බණ අසත්ද,
                                                  6. මේ ශාසනයෙන් පිට දක්‍ෂිණාර්‍හයක්හු නොසොයාද,
                                                  7. මේ ශාසනයෙහි භික්ෂුනට පූර්‍ව සත්කාරයකෙරේද,,

                                                    8. මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් සේවනය කරන්නාවූ උපාසකයා සද්ධර්මයෙන් නොපිරිහෙයි.

                                                    [ගිහි දායකයකු සංඝ සමාජය කෙරෙහි අහිතකර ලෙස කටයුතු කළ හොත් ඔහුට පත්තනික්ඛුඡ්ඡන කර්මයෙන් දඬුවම් කළ හැකි බව භික්ෂූන් වහන්සේට අනුදැන වදාළහ. එවැනි කර්මයක් පැනවීමට හැකි අවස්ථා 08 ක් බුදුන්වහන්සේ දේශනා කොට ඇත. එනම්,

                                                    1. භික්ෂුන්ගේ අලාභය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                    2. භික්ෂුන්ගේ අනර්ථය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                    3. භික්ෂුන්ගේ ආවාසය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                    4. භික්ෂුන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව කිරීම.
                                                    5. මහණුන්, මහණුන් හා බිඳවීම.
                                                    6. බුදුන් වහන්සේගේ අගුණ කීම.
                                                    7. ධර්මයේ අගුණ කීම.
                                                    8. සංඝයාගේ අගුණ කීම.]
                                                      9. AN 07-03-11. උපාසක විපත්ති ධම්ම සූත්‍රය

                                                      “මහණෙනි,
                                                      උපාසකයාගේ අභිවෘද්‍ධිය පිණිස කරුණු සතක් වෙත්.
                                                      උපාසකයාට විපත්තිය පිණිස කරුණු සතක් වෙති.
                                                      මහණෙනි, උපාසකයාට සම්පත්ති කරුණු සතක් වෙති.
                                                      මහණෙනි, උපාසකයාට පිරිහීම් සතක් වෙති.
                                                      මහණෙනි, උපාසකයාට වැඩීම් සතක් වෙති.

                                                      “ උපාසකයාට අභිවෘද්‍ධි කරුණු සත මෙසේ වෙත්.

                                                      “ කවර සතක්ද යත්?

                                                      1. භික්‍ෂූන්ගේ දර්‍ශනය අඩු නොකරයි.
                                                      2. බණ ඇසීමට ප්‍රමාද නොවෙයි.
                                                      3. අධිශීලයෙහි හික්මෙයි.
                                                      4. පැහැදීම බහුලකොට ඇත්තේ වෙයි.
                                                      5. භික්‍ෂූන් කෙරෙහි දොස් නොසොයන අදහසින් සිදුරු නොසොයන අදහසින් බණ අසයි.
                                                      6. මේ ශාසනයෙන් පිටත දන්දීමට සුදුස්සන් නොසොයයි.
                                                      7. මේ ශාසනයෙහි භික්‍ෂූන්ට පූර්‍ව සත්කාරය කෙරෙයි.

                                                        8. මහණෙනි, මේ උපාසකයාට අභිවෘද්‍ධි කරුණු වෙත්.

                                                        උපාසකයාට විපත්ති කරුණු සත කෙසේද යත්:-
                                                        යම් උපාසකයෙක්

                                                        1. “භික්‍ෂුන් දැකීමට යාම ප්‍රිය නොකරයිද,
                                                        2. බණ අසන්නට යාම ප්‍රිය නොකරයිද,
                                                        3. නොවළක්වාද, උත්තම ශීලයෙහි හික්මේද,
                                                        4. භික්‍ෂූන් කෙරෙහි පැහැදීම වැඩේද,
                                                        5. දෝෂාරෝපණය නොකරණ සිතින් , බණ අසයිද,
                                                        6. මේ ශාසනයෙන් පිට දක්‍ෂිණාර්‍හයක්හු නොසොයාද,
                                                        7. මේ ශාසනයෙහි පූර්‍ව සත්කාරය කෙරේද,,

                                                          8. මේ සප්ත අපරිහානිය ධර්මයන් සේවනය කරන්නාවූ
                                                          උපාසකයා සද්ධර්මයෙන් නොපිරිහෙයි.


                                                          ජනාධිපති නීතිඥ ආචාර්ය විජයදාස රාජපක්ෂ
                                                          මහත්මා ලියා ලන්කාදීප පුවත්පතේ පලකල ලිපියක්
                                                          පහත අඩංගු කරමු.

                                                          බුදුන් වහන්සේගේ සමකාලීන ශාස්තෘෘන් වහන්සේ කෙනෙක් වූ ජෛන ආගමේ 24 වන ශාස්තෘෘන් වහන්සේ වූ මහා වීර තුමන් මියගිය පසු ඔහුගේ අනුගාමිකයන් අතර නොයෙකුත් මතභේද සහ අර්බුද මතු වීම හේතුවෙන් එහි සංවිධානාත්මක ස්ථරය බිඳ වැටෙමින් පැවතුනි. එය දුටු බුදුන් වහන්සේගේ අග්‍ර උපස්ථායක ආනන්ද හිමියන් කනස්සල්ලට පත්ව බුදුන් වහන්සේගෙන් අසා සිටියේ බුදුන් වහන්සේගේ පරිනිර්වාණයෙන් පසුව අපගේ ශාසනයේ ද ඒ ආකාරයේ නොසන්සුන්තාවන් සහ බිඳ වැටීම් සිදු වේ ද යන්නයි. බුදුන් වහන්සේ වදාරන ලද්දේ භික්ෂූන් වහන්සේ විනය ආරක්ෂා කරන තාක් උන්වහන්සේගේ ශාසනයේ පිරිහීම් හෝ බිඳ වැටීම් සිදු නොවන බවය. “විනයෝ නාම සාසනස්ස ආයු” වශයෙන් දෙවැනි ධර්ම සංගායනාවේ දී ප්‍රකාශ වූයේ ශාසනයේ ආයුෂ තීරණය වන්නේ විනයේ පැවැත්ම ඇති තාක් යනුවෙනි.

                                                          රාග, ද්වේශ, මෝහ යන අන්ධකාරයන්ගෙන් පෙළෙන ජනතාව ජීවත් වන ලෝකය සැමදා පවතිනුයේ අවුල් ජාලයක් ලෙසිනි. වරක් බුදුන් වහන්සේ වෙත සපැමිණි දෙවියෙක් මෙසේ ප්‍රශ්න කළහ.

                                                          “අන්තො ජටා බහි ජටා – ජටාය ජටිතො පජා
                                                          තංතං ගොතම පුජ්ජති – බෙ ඉමං විජටයෙ ජටා”

                                                          එහි තේරුම නම්, ඇතුළත් අවුල් ය, පිටතත් අවුල් ය, බැලු බැලූ අත අවුල් ජාලයකි. අවුල්වලින් තොර සැනසුමක් ඇත්තේ කොතැන ද යන්නයි.

                                                          කලින් කල ලොව තුළ ශාස්තෘෘන් වහන්සේ බිහි වන්නේ ද, උන්වහන්සේලාට අනුගාමිකයන් ඇති වන්නේ ද මෙම අවුල නිසාවෙනි. මුල් කාලයේ මිනිස්සු සිය බුද්ධිමය විඤ්ඤාණයට ග්‍රහණය කරගත හැකි ආකාරයේ ඉගැන්වීම් පිළිබඳ විශ්වාසය තබා කටයුතු කළහ. මහා භාරතයේ බුදුන්වහන්සේ පහළ වනවිට එහි දෙසැටක් මිථ්‍යා දෘෂ්ටික ආගම් පැවතියේ ඒ නිසාවෙනි. එකල මහා භාරතය “දිට්ටි ගහනං – දෘෂ්ටි කන්තාරං” යනුවෙන් හැඳින්වූයේ සත්‍ය සොයා විවිධ මාර්ග අනුගමනය කළ ජන කොටස්වලින් පිරී පැවතුණ නිසා ය. එහෙත් බුදුන්වහන්සේගේ ධර්මයත් සමග ඒකාලෝක වූ මහා භාරතය තුළ අති මහත් ජන කොට්ඨාසයක් බෞද්ධ දර්ශනය අනුගමනය කිරීමට පටන් ගත්හ. එසේ ඇති වූ බුදුන්වහන්සේගේ අනුගාමික සංඝ ශාසනය කලින් කල සංවිධානාත්මකව ශක්තිමත් වෙමින් ද, කලින් කල පිරිහීමට පත් වෙමින් ද පැවත ආ බවට ඉතිහාසයේ සාක්ෂි ඕනෑ තරම් පවතී.

                                                          බුදුන්වහන්සේගෙන් පසු ලෝකය තුළ රාග, ද්වේශ, මෝහ ගින්නෙන් දැවෙන අනන්ත අප්‍රමාණ මනුෂ්‍යයන් කෙරෙහි අසීමිත වූ කරුණා ගුණයෙන් යුතු ව බුදුන්වහන්සේ සංඝ ශාසනය ස්ථාපනය කොට පවත්වාගෙන යාම පිණිස අවශ්‍ය සියලු‍ ශික්ෂාපද පනවන්නට යෙදුණි. බුදුන්වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් පසු පළමු වසර 20 තුළ විනය ශික්ෂා නොපැනවූ අතර සංඝ සමාජය සුරක්ෂිත වීම පිණිස ඕවාද ප්‍රාතිමෝක්‍ෂය ප්‍රමාණවත් කොට සැලකූහ. එය ධම්ම පදයේ 183, 184 සහ 185 ගාථාවල අන්තර්ගතය. සුධින්න නම් භික්ෂුවකගේ සිද්ධියකින් ආරම්භ වී වරින් වර බුදුන්වහන්සේ භික්ෂූන් වෙනුවෙන් ශික්ෂා පද 227 ක් ද, භික්ෂුණීන් වෙනුවෙන් ශික්ෂා පද 311 ක් ද පැනවූහ.

                                                          බුදුන්වහන්සේ ජීවමානව වැඩසිටි කල ද අසමගි වූ භික්ෂූන්වහන්සේ නිසා ශාසනයට අපකීර්තියක් ඇති වූ අවස්ථා තිබුණි. කොසඹෑ නුවර ඝෝෂිතාරාමයේ භික්ෂූන් නොවටිනා කාරණයක් සම්බන්ධයෙන් දෙපිලකට බෙදී ඇති කර ගත් ආරවුල විසඳීමට බුදුන්වහන්සේට ද නොහැකි විය. අවසානයේ බුදුන්වහන්සේ ඉන් පිටත්ව පාරිල්‍යෙය වනයේ වැඩසිටි සමයේ අසමගි භික්ෂූන් කෙරෙහි අපැහැදුන දායකයෝ ඝෝෂිතාරාමයේ භික්ෂූන්ට දානය පිරිනැමීමෙන් වැළකී සිටියහ. එවිට එම භික්ෂූන් බුදුන්වහන්සේ අබියසට පැමිණ සමාව අයැද නැවතත් ඝෝෂිතාරාමයට වැඩම කරවා ගැනීමට කටයුතු කළහ.

                                                          දෙව්දත් තෙරගේ අනුගාමික සාති භික්ෂුව බුදුන්වහන්සේගේ ධර්මය විකෘති කරමින් ගමින් ගමට ගොස් දේශනා කළේ බුදුන් වැඩසිටි දෙව්රම් වෙහෙරේ සිටමය. එමෙන්ම ගිහි කල සිය මස්සිනා වූ දෙව්දත් භික්ෂුව බුදුන්වහන්සේගේ දිවි තොර කරවීමට තෙවරක්ම උත්සාහ කොට බුදුන්ගේ ලේ සොලවා ආනන්තරීය පාප කර්මය සිදුකොට අපාගත විය.

                                                          බුද්ධ පරිනිර්වාණයත් සමගම සුභද්‍ර භික්ෂුවගේ අභද්‍ර වචනය හේතුවෙන් මාස 03 ක කාලයක් තුළ පළමු ධර්ම සංගායනාව පවත්වා සංඝ ශාසනය පාරිශුද්ධත්වයට පත් කිරීම සිදු විය. එහි දී තීරණය වූයේ ධර්මයට කලින් විනය කරුණු සංගායනා කළ යුතු බව ය. ඊට හේතු වූයේ බෞද්ධ සාසනය පවතිනුයේ බෞද්ධ විනය පවත්වාගෙන ගියහොත් පමණක් වන නිසාවෙනි.

                                                          ඉන් පසුව බුද්ධ පරිනිර්වාණයෙන් වසර 100කට පසු කාලාශෝක රජුගේ අනුග්‍රහය ඇතිව විශාලා මහනුවර වාලු‍කාරාමයේ 700 ක් මහ රහතන් වහන්සේලාගේ ප්‍රධානත්වයෙන් දෙවැනි ධර්ම සංගායනාව පවත්වා වජ්ජිපුත්තක භික්ෂූන්ගේ දස වස්තුක මිත්‍යා දෘෂ්ටිය හැර දමා සංඝ ශාසනය පරිශෝධනය කොට බෞද්ධ පුනර්ජීවයක් ඇති කළ අතර එහි දී දුසිල්වත් භික්ෂූහු 10,000 ක් ශාසනයෙන් නෙරපා දමනු ලැබූහ. ඉන් පසුව අශෝක අධිරාජයාගේ කාලයේ මොග්ගලීපුත්ත මහරහතන් වහන්සේගේ ප්‍රධානත්වයෙන් අශෝකාරාමයේ දී 3 වැනි ධර්ම සංගායනාව පවත්වා දුසිල්වත් භික්ෂූන් 60,000ක් ශාසනයෙන් නෙරපනු ලැබූහ.

                                                          මිහිඳු මහ රහතන් වහන්සේගේ ලංකාගමනයෙන් පසු ලංකාවේ ස්ථාපනය වූ සංඝ ශාසනය අනුරපුර වලගම්බා රජු සමයේ දී අසමගිකාරී තත්ත්වයකට පත්ව ශාසනය නිකාය වශයෙන් බෙදීම ආරම්භ විය. ඊට හේතුව වූයේ සතර දිගින් වඩිනා මහා සංඝයා වෙනුවෙන් පූජා කළ යුතු සාංඝික දේපළක් වූ අභයගිරි විහාරය මහා තිස්ස හිමියන්ට පෞද්ගලිකව පූජා කිරීම ය.

                                                          මජ්ජිම නිකායේ උපරිපන්නාසකේ, විභංග වග්ගයේ, දණ්ඩක විභංඝ සූත්‍රයේ සඳහන් පරිදි වරක් මහා ප්‍රජාපතී ගෝතමී භික්ෂුණිය බුදුන්ට සළුවක් පූජා කළ අවස්ථාවේ උන්වහන්සේ අනුදැන වදාළේ එය බුදුන්ට නොව මහා සංඝයාට පූජා කරන ලෙසය. එහිදී බුදුරජාණන් වහන්සේ සාංගීකව මහා සංඝයාට පූජා කිරීමේ වටිනාකම පෙන්වා ඇත. කෙසේ වුවද ඉහත විස්තර කළ පරිදි ඇති වූ සංඝ විභේදනය පොලොන්නරු යුගයේ පරාක්‍රමබාහු රජු දවස ඔහුගේ බිසවුන්ගේ අනුග්‍රහයෙන් මහා කාශ්‍යප තෙරුන්ගේ මූලිකත්වයෙන් දිඹුලාගල ආරණ්‍ය සේනාසනයේ ධර්ම සංගායනාවක් පවත්වා නිකාය භේදය තුරන්කොට සංඝ සමගිය ඇති කරන ලදී. පසු කාලයේ දඹදෙණි යුගයේ දී ද දඹදෙණි කතිකාවත මගින් ශාසන ප්‍රතිශෝධන ඇති කරන්නට විය.

                                                          වර්තමානයේ ද බුද්ධ ශාසනයේ පැවැත්ම පිළිබඳ විශාල ලෙස මතභේදවලට ලක් වන දෑ සිදු වෙමින් පැවතීම ලෝකවාසී බෞද්ධයන්ගේ මහත් වූ කනස්සල්ලට හේතුවක් වී ඇත. ලෝකය පුරා දේශ සීමා, ජාතිකත්ව, භාෂාමය ප්‍රතිපත්ති, ආගමික මතිමතාන්තර යනාදිය මුල් කරගෙන තැනින් තැන ගැටුම් ඇති වීම මානව ඉතිහාසය පුරාවට දක්නට ලැබුණි. ලන්ඩන් විශ්වවිද්‍යාලයේ ඉතිහාසය පිළිබඳ හිටපු මහාචාර්ය ආර්නෝල්ඩ් ටොයින්බි පවසා ඇත්තේ මානව ඉතිහාසය තුළ ලෝකයේ කොතැනක හෝ යුද ගැටුමක් නොමැතිව ලෝකය පැවති දීර්ඝතම කාල සීමාව අවුරුදු 14ක් තරම් සුළු කාලයක් වූ බවය. එකම ආගම තුළ වුව ද සුළු සුළු කරුණු මුල් කොටගෙන බෙදී පවතින නිකාය හේතුවෙන් ලෝකය තුළ නිරන්තරයෙන්ම ගැටුම් නිර්මාණය විය. එහෙත් බෞද්ධ දර්ශනය යනු එයට හාත්පසින් වෙනස් වූ ගැඹුරු යථාර්ථවාදී දර්ශනයක් මත පදනම් වූවකි. අවිහිංසාව, කරුණාව, දයාව, අනුකම්පාව වැනි ගුණාංගවලින් උතුරා ගිය හදවත් ඇති දැහැමි මිනිසුන් නිර්මාණය කිරීම මගින් මනුෂ්‍යයන්ට පමණක් නොව සතා-සිව්පාවා, ගහ-කොළ යනාදී සියල්ලටම නිසි ලෙස ආරක්ෂාව සහ රැකවරණය ලැබීමේ ක්‍රමවේදය ඒ තුළ ඇතුළත්ය.

                                                          එකී උත්තුංග අරමුණු සාක්ෂාත් කර ගැනීමට නම් උත්තරීතර වූ පාරිශුද්ධ සංඝ ශාසනයේ පැවැත්ම අත්‍යවශ්‍යය. ලොවක් කම්පිත කළ කාලිංග දේශය ලෙයින් තෙත් කළ කුරිරු සහ දැඩි චිත්ත සන්තානයක් පැවති චණ්ඩාශෝක වැනි රජකුගේ සිත සන්සුන්කොට මහා කාරුණික පාලකයකු කිරීමේ හැකියාව සංඝ ශාසනයේ සුසිල්වත් වූ අවුරුදු 08 ක් වයසැති කුඩා සාමණේර නමක් වූ නිග්‍රෝධ හිමියන් තුළ පැවතීම තුළින් ප්‍රකටව පෙනී යන කරුණ වන්නේ බෞද්ධ භික්ෂුවකගේ ශීලය අනාගත ලෝකයේ ගමන් මග වෙනස් කිරීමට හැකි ප්‍රබල සාධකයක් වූ බවය. එම කුඩා සාමණේර නම නොසිටින්නට ධර්මාශෝක කෙනෙක් බිහි නොවන අතර අනුබුදු මිහිඳු හිමි නමක් සහ සංඝමිත්තා මහ තෙරණින් වහන්සේ නමක් ලොවට බිහි නොවන්නට ඉඩ තිබුණි. එසේ වූයේ නම් ලාංකේය අපට ධර්මාලෝකය දර්ශනය නොවීමට ඉඩ තිබුණි.

                                                          අනුරපුර සමයේ කාලිංග මාඝ ආක්‍රමණයේ පටන් චෝළයන් ද, ද්‍රවිඩයන් ද, යුරෝපීය පෘතුගීසි, ඕලන්ද සහ ඉංග්‍රීසීන් ද වරින් වර මෙරට ආක්‍රමණය කොට බෞද්ධ වෙහෙර විහාරස්ථාන විනාශ කරමින් සංඝ ශාසනයත්, බෞද්ධ දර්ශනයත් මේ පොළොවෙන් මකා දැමීමට කොතෙකුත් නම් වෙහෙසක් දරා ඇත. එහෙත් මහාවංශයේ සඳහන් පරිදි බුදුන්වහන්සේ පිරිනිවන් මංචකයේ වැඩ සිටිමින් මහා බ්‍රහ්මයාට ද වදාරා ඇත්තේ උන්වහන්සේගේ ශාසනය දීර්ඝතම කාලයක් පවතිනුයේ ලංකාද්වීපයේ බව ය. එය යථාර්ථයක් වෙමින් ජාතියට ආගමට එරෙහිව පැන නැගුණු සියලු‍ බලවේග මැඩපවත්වමින් සංඝ සමාජයත් නිර්මල බෞද්ධ දර්ශනයත් අද දක්වාම රට තුළ ජීවමානව ඇත.

                                                          එහෙත් මෙරට සංඝ ශාසනය පිළිබඳව දේශීය වශයෙන් මෙන්ම ජාත්‍යන්තර වශයෙන් බරපතළ චෝදනා එල්ල වෙමින් පැවතීම අතිශය කනගාටුදායක තත්ත්වයකි. බෞද්ධයන් අන්‍යාගම්වලට හරවා ගන්නා බවට එලෙසින්ම චෝදනා එල්ල වෙමින් පවතී. නොයෙකුත් තෑගි බෝග දෙමින් දුප්පත් අසරණ බෞද්ධ ජනතාව එම ව්‍යාපෘතිවල ගොදුරු බවට පත් වෙමින් සිටිති. අනෙක් අතට ගමේ ජනතාවත් පන්සලත් අතර ඓතිහාසික වශයෙන් පවත්වා ගෙන ආ සමීප සම්බන්ධතාව බිඳ වැටීම හේතුවෙන් මෙවැනි සමාජ විපර්යාස සිදුවන බව ද සමහරුන්ගේ මතයයි. ඒ සඳහා අණපනත් නීති රීති ගෙන ඒමට ද කටයුතු කර ඇති මෙම වකවානුවේ නීතිය මගින් පමණක් මෙවැනි ප්‍රශ්න විසඳාගත හැකි ද යන්න පිළිබඳව ප්‍රඥා සම්පන්න බෞද්ධයන් කල්පනා කළ යුතු ය.

                                                          මෙම වකවානුවේ පැවිද්දන්ගේ මෙන්ම ගිහියන්ගේ ද විනය පිරිහීම පිළිබඳ කතිකාවතක් රට තුළ පවතින බව උදේ හවා නිරන්තරයෙන් සවනට වැකෙන ධර්ම දේශනා ඇතුළු බොහෝ මාධ්‍ය ප්‍රචාර තුළින් අසා දැකගත හැකි ය. බෞද්ධ දර්ශනය යනු සමාජය තුළ ප්‍රතිරූප ගොඩනැගීම සඳහා වූ පිරුවටයක් නොව ප්‍රතිපත්ති තුළින් ආදර්ශවත් ලෙස ප්‍රඥා සම්පන්න භාවය වර්ධනය කර විමුක්තිය කරා ළඟා වීමට ඇති මාර්ගයකි. ඒ සඳහා සිව්වනක් පිරිස අවශ්‍ය බව පිළිගත යුතු ය. බුදුන් වහන්සේ බුදු වූ මොහොතේ පවා මාරයා පැමිණ ආරාධනා කළේ උන්වහන්සේට පිරිනිවන් පාන ලෙස ය. එහෙත් උන්වහන්සේ මාරයාට පිළිතුරු දුන්නේ වියත්, විනීත, බහුශ්‍රැත, විශාරද, ධර්මධර, ධර්මානුධම්ම පටිපත්තියන්හි ප්‍රගුණ වූ භික්ෂු-භික්ෂුණී, උපාසක-උපාසිකා සිව්වනක් පිරිසක් නිර්මාණය කරන තෙක් උන්වහන්සේ පිරිනිවන් නොපාන බව ය. ථෙරවාදී බුදු දහමෙන් පෝෂිත මෙරට තුළ භික්ෂුණී ශාසනය පිළිබඳ මතභේදකාරී තත්ත්වයක් පැවතිය ද අනෙකුත් තුන් පිරිස අප සමාජය තුළ විශාල මෙහෙයක් ඉටු කරමින් සිටින බව පැහැදිලි ය.

                                                          බෞද්ධ සමාජ සංස්ථාව බිඳ වැටෙමින් පැවති අවධියක අසරණ සරණ සරණංකර හිමිපාණන් තායිලන්තයට ගොස් යළිත් වරක් උපසම්පදාව මෙරටට ගෙන එමින් සංඝ සමාජය පෝෂණ කරවූහ. අනගාරික ධර්මපාලතුමන් ද, පානදුරාවාදයේ නියමුවන් වූ මිගෙට්ටුවත්තේ ගුණානන්ද, හික්කඩුවේ ශ්‍රී සුමංගල වැනි නාහිමියෝද, සාසන අභිවෘද්ධිය සඳහා මහත් සේ කැපකිරීම් කළහ. එහෙත් වර්තමානයේ දී මෙරට පවතින අවස්ථාවාදී කුහක දේශපාලන බලවේග හේතුවෙන් සංඝ සමාජය පිළිබඳ ගිහි ආකල්ප එන්න එන්නම වෙනස් වෙමින් පවතී. බල තෘෂ්ණාවෙන් පෙළෙන පාලකයන් සිය බලය රඳවා තබා ගැනීම පිණිස හෝ බලය අල්ලා ගැනීම පිණිස හෝ සමහර භික්ෂූන් වහන්සේට කාසි-පනම්, යාන-වාහන, ඉඩකඩම්, රට සවාරි යනාදී අල්ලස් ලබා දෙමින් තමන් වෙත නතු කර ගැනීම හරහා සංඝ සමාජයේ පැහැදිලි බෙදීමක් සිදුකොට ඇත. සංඝ සමාජයේ ශක්තිය පවතිනුයේ ස්වාධීන ලෙස බුදුන්ගේ ධර්මය අනුගමනය කරමින් ඔවුන් දැහැමි මගක ගමන් කරවීමට හුරු පුරුදු කිරීම මතය.

                                                          ලොව අන් රටවල මෙන්ම මෙරට ද වෘත්තීය සමිති ආරම්භ වූවේ සේවක අයිතීන් ආරක්ෂා කිරීමේ සද්භාවමය චේතනාවෙනි. අද ඒවා පවතිනුයේ යම් යම් දේශපාලන පක්ෂවල අතකොළු ලෙසින් පමණි. ඒවායේ නායකයන්ට ලැබෙන යම් යම් ලාභ ප්‍රයෝජන ලබා ගනිමින් පක්ෂවලට මුක්කු ගැසීමේ කාර්යය මිස අව්‍යාජ ලෙස සේවකයන්ගේ අයිතීන් සුරක්ෂිත කිරීමේ සමිතියක් ඇත්තේදැයි සැක සහිත ය. දේශපාලනඥය‍න්ගේ අභිමතාර්ථය භික්ෂු සමාජය ද එම තත්ත්වයටම පත් කර ගැනීම ය.

                                                          එහෙත් වර්තමානයේ සිව් පසය සහ ලාභ සත්කාර වෙනුවෙන් ශාසනය භාර සහ ශාසනය රකින මහානායක හිමිවරුන්ට පවා අභියෝග කරමින් ශාසනයට හානිකර ලෙස සමහර භික්ෂූන් කටයුතු කිරීම නිසා ගිහි පාර්ශ්වයේ ද බොහෝ ඇත්තෝ මේ වනවිට ශාසනය පිළිබඳව කලකිරීමට පත්ව සිටිති. යම් යම් දෑ ගිහියන් විසින් සිදු කරනු ලබන නිසා භික්ෂූන්ට ද එය කැප යැයි සිතමින් තර්ක කරන භික්ෂූහු ද සිටිති. එහෙත් භික්ෂු සමාජයේ සහ ගිහි සමාජයේ වෙනස අපි හරියාකාර ලෙස තේරුම් ගත යුතු ව ඇත.

                                                          ලංකාවේ මිනිසුන් ඕනෑ තරම් මිනී මරා ඇත. එය සදහටම සිදු වෙමින් පවතී. එහෙත් 1959 බණ්ඩාරනායක මහතාට වෙඩි තැබුවේ භික්ෂුවක් වීම නිසා මුළු මහත් සංඝ සමාජයම පීඩාවට පත් විය. කාලයක් යන තෙක් බොහෝ භික්ෂූන්ට දානය නොලැබුණි. දුම්රියේ, බස් රියේ ආසනත් නොලැබුණි. එම අවාසනාවන්ත තත්ත්වය ඇති වූයේ භික්ෂුවක් විසින් බණ්ඩාරනායක මහතා ඝාතනය කිරීම නිසාවෙනි.

                                                          අංගුත්තර නිකායේ තෘතීක භාගයේ අනාගත භය සූත්‍රයේ දී බුදුන්වහන්සේ දේශනාකොට ඇත්තේ කෙදිනක හෝ සංඝ ශාසනය පිරිහෙන්නේ ශාසනය තුළ සිටින සංඝයා වහන්සේම නිසා බව ය. එහි සඳහන් පරිදි එයට හේතු 06 ක් බලපායි.
                                                          1 භික්ෂූන් උපසම්පදා ශීලය නොරැකීම.
                                                          2 භික්ෂූන් ධර්මය ගවේෂණය නොකිරීම.
                                                          3 භික්ෂූන්ට සිව්පසය බහුල වීම.
                                                          4 භික්ෂූන් රාජ්‍ය තන්ත්‍රයට සහභාගී වීම.
                                                          5 භික්ෂූන් නිසි ලෙස ක්‍රියාත්මක නොවීම. (සුඛෝපභෝගී ලෙස සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සේනාසන හා ගිලානුප්‍රත්‍ය ආදී සිව්පසේ බලාපොරොත්තු වීම.)
                                                          6. ගැඹුරු දහම් ඉගෙන නොගනිමින් ධර්මය නිසි ලෙස අවබෝධ කර ගැනීමට කටයුතු නොකිරීම.

                                                          කූටදන්ත සූත්‍රයේ සඳහන් පරිදි භික්ෂූන් වහන්සේ දෙතිස් තිරිසන් කතාවෙන් වැළකී සැදැහැයෙන් දෙන බොජුන් වැළඳිය යුතු වේ. දෙතිස් තිරිසන් කතා යන්නට රාජ කතා, වීර කතා, චෝර කතා යනාදිය ඇතුළත්ය.
                                                          ඒ පිළිබඳ තවත් උදාහරණයක් මහා සුපින ජාතකයේ සඳහන් ය. කොසොල් රජු ද දුටු සිහින 16න් එක් සිහිනයක් වූයේ ලක්ෂයක් වටිනා සඳුන් හරයක් කුණු මොරට විකිණීමය. එම සිහිනයේ තේරුම පැහැදිලි කරමින් බුදුන් දේශනා කළේ;

                                                          “මහ රජ අනාගතයේ සිව්පසය කෙරෙහි ලොල් වන්නා වූ භික්ෂූන් බොහෝ වන්නාහුය. මා විසින් අල්පේච්ඡතාව පිළිබඳව දේශනා කරන ලද ධර්මය ඔවුන් වෙනත් අයුරකින් දේශනා කරනු ලබයි. නිර්වාණය මුල්කොට ගෙන ධර්මය දේශනා නොකරමින් සමහර භික්ෂූන් වීදි මධ්‍යයෙහි හතරමං හන්දිවල, වාහල්කඩවල සිට කහවනු ලබා ගැනීමේ අරමුණින් දහම් දෙසති. එහි කෙළවර ශාසනය පිරිහී යාමය”.

                                                          කොසොල් රජු දුටු සිහින අතරින් තවත් එක් සිහිනයක් වූයේ ලබු කබල් දියේ ගිලෙද්දී ඝන රන් තහඩු දිය මත පාවීම ය. එහි අර්ථය ලෙස දැක්වූවේ අනාගතයේ බුද්ධිමතුන්ට නිසි තැන නොලැබී ඔවුන් අහු-මුළුවලට තල්ලු‍ වී යද්දී නූගත් මෝඩයන්ට උසස් තනතුරු ලැබී ඉතා උද්දච්ච ලෙස මදයෙන් මානයෙන් පිරී ජනතාවට හිංසාකාරී ලෙස කටයුතු කරන බවය.
                                                          සුනිල් එදිරිසිංහයන් විසින් ගයනු ලබන,

                                                          “සිප් කිරි පෙවු මූසිලයන් උඩු මහලේ
                                                          අපෙ ගුරුතුමා යයි තවමත් ඉස්කෝලේ”

                                                          යන ගීතයෙන් පැහැදිලි වන්නේ එම අනර්ථකාරී යුගය මේ වන විටත් උදා වී හමාර බවයි.

                                                          සද්ධම්ම ප්‍රතිරූපක සූත්‍රයේ දී බුදුන්වහන්සේ දේශනා කරන ලද්දේ බුද්ධ ශාසනය කවදා හෝ විනාශ වන්නේ බාහිර බලවේගයකින් නොව ශාසනය තුළින් බිහි වන්නා වූ අලජ්ජි භික්ෂූන් නිසාවෙන් බවයි. ඉතාමත් ශක්තිමත් යකඩයක් කවදා හෝ විනාශ වන්නේ බාහිර බලවේගයක් නිසා නොව ඒ තුළින්ම හට ගන්නා මලකඩ තුළින්මය යන උපහැරණය ද ගෙන පෑවේය.

                                                          සංයුක්ත නිකායේ “ආණි” සූත්‍රයේ සඳහන්ව ඇත්තේ අනාගතයේ ශාසනය පිරිහෙන කාලයේ දී නිවන ගැන නිවැරදි අවබෝධයක් නැති භික්ෂූන් නිසි ධර්මයක් දේශනා නොකොට උන්වහන්සේගේ ධර්මය විකෘති කොට දේශනා කිරීමට පෙළඹෙන බවයි. යමකු ධර්මය වැරදි ලෙස වටහා ගැනීමේ භයානක බව උන්වහන්සේ අලගද්දුපම සූත්‍රයේ දී පැහැදිලි කොට ඇත. එය සර්පයකුගේ වලිගයෙන් අල්ලා ගැනීමකට උන්වහන්සේ සමාන කොට ඇත.

                                                          බුදුන්වහන්සේ භික්ෂූන්ට අනුදැන වදාළේ “සුඤ්ඤා පරප්පවාදා සීහනාදං නදථ” යනුවෙනි. එනම් පරප්‍රවාද සුන් කරමින් සිංහයන් මෙන් බුදුන් වදාළ චතුරාර්ය සත්‍ය දේශනාව සිදු කරන ලෙස ය.

                                                          භික්ෂූන් කෙරෙහි ගිහියන් (උපාසක-උපාසිකාවන්) ගරු බුහුමන් දැක්විය යුතු ආකාරයත්, සිව්පසේ සැපයිය යුතු ආකාරයත් ගැන බොහොමයක් දේශනාවන්හි දී ගිහියන්ට අසන්නට ලැබේ. එහෙත් දායකයන්ට පවතින ධර්ම විනය පිළිබඳ අවබෝධයේ ප්‍රමාණයට ඔවුන් භික්ෂූන් වහන්සේගෙන් බලාපොරොත්තු වන්නේ කුමක් ද යන්න ප්‍රසිද්ධියේ කිසිවෙක් කතා නොකරති. සෑම අහුමුල්ලකදීම ඒ පිළිබඳ විවේචන කරන බව අපි දනිමු. ප්‍රසිද්ධියේ කතා නොකරන්නේ බෞද්ධයාගේ හදවත් තුළ ශාසනය කෙරෙහි පවතින ගෞරවයත්, ශ්‍රද්ධාවත් නිසා ය.

                                                          ගිහි දායකයකු සංඝ සමාජය කෙරෙහි අහිතකර ලෙස කටයුතු කළ හොත් ඔහුට පත්තනික්ඛුඡ්ඡන කර්මයෙන් දඬුවම් කළ හැකි බව භික්ෂූන් වහන්සේට අනුදැන වදාළහ. එවැනි කර්මයක් පැනවීමට හැකි අවස්ථා 08 ක් බුදුන්වහන්සේ දේශනා කොට ඇත. එනම්,

                                                          1 භික්ෂුන්ගේ අලාභය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                          2 භික්ෂුන්ගේ අනර්ථය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                          3 භික්ෂුන්ගේ ආවාසය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                          4 භික්ෂුන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව කිරීම.
                                                          5 මහණුන්, මහණුන් හා බිඳවීම.
                                                          6 බුදුන් කෙරෙහි අගුණ කීම.
                                                          7 දහම් කෙරෙහි අගුණ කීම.
                                                          8 සඟු‍න් කෙරෙහි අගුණ කීම.

                                                          මෙහි දී බුදුන්වහන්සේ අන්තවාදී ප්‍රතිපත්ති අනුගමනය නොකළහ. ශාසනයේ පැවැත්ම සඳහා අවශ්‍ය මධ්‍යම ප්‍රතිපදාව මත භික්ෂුන් වහන්සේ ද ශාසනයට අහිතකර ලෙස හැසිරේ නම් එම භික්ෂුන් වහන්සේට එරෙහිව අප්‍රසාදය පළ කළ යුතු අවස්ථා 08 ක් ගිහියන්ට පෙන්වා දී ඇත. අප්පසප්පසාද සූත්‍රයේ දී උන්වහන්සේ එම අවස්ථා 08 පහත පරිදි දක්වා ඇත.

                                                          1 ගිහියන්ගේ අලාභය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                          2 ගිහියන්ගේ අනර්ථය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                          3 ගිහියන්ගේ ආවාසය පිණිස කටයුතු කිරීම.
                                                          4 ගිහියන්ට ආක්‍රෝෂ පරිභව කිරීම.
                                                          5 බුදුන් කෙරෙහි අගුණ කීම.
                                                          6 දහම් කෙරෙහි අගුණ කීම.
                                                          7 සඟු‍න් කෙරෙහි අගුණ කීම.
                                                          8 අගෝචර ලෙස හැසිරීම.

                                                          ඉහත සඳහන් වැරදි 08 න් යම් වරදක් සිදු කරනු ලබන භික්ෂුවකට එරෙහිව අනුසාමය (විරෝධය) පළ කිරීමේ අයිතිය බුදුන්වහන්සේ ගිහියන්ට අනුශාසනා කර ඇත්තේ ශාසන විනාශය සිදුවීම වැළැක්වීමට ගිහියන්ගේ දායකත්වය අවශ්‍ය වන නිසා ය. එය ගිහියන්ගේ යුතුකමකි. ගිහියන් ඒ පිළිබඳ නිරන්තරයෙන් කතාබහ නොකිරීම නිසා ගිහියාට ඒ පිළිබඳ අවබෝධයක් නැතැයි යන මතයේ භික්ෂූන් නොසිටිය යුතු ය. එසේ වුවහොත් සිදු වන්නේ ශාසන පිරිහීම ඉක්මන් වීමය. ගිහියන් භික්ෂූන්ට සිව්පසය සැපයීම මෙන්ම ශාසන පරිහානිය වැළැක්වීමට ගත යුතු ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම ද ශාසනයේ චිරස්ථිතිය වෙනුවෙන් අත්‍යවශ්‍ය ය. විශේෂයෙන්ම පෙර රජ දරුවන් දෙවැනි සහ තුන්වැනි සංගායනා මගින් දුසිල්වත් භික්ෂූන් ශාසනයෙන් නෙරපා දමා ශාසනය පවිත්‍ර කිරීමේ මහඟු‍ යුතුකම ඉටු කළේ ද එම නිසාමය.

                                                          මෙහි දී සැලකිය යුතු වඩාත් සුවිශේෂී කරුණ වන්නේ ශාසන අනර්ථය ඇති කරමින් කටයුතු කරන භික්ෂූන් ඇත්තේ අතලොස්සක් බවය. භික්ෂූන් දේශපාලනයට ඇද දැමූ පාලකයෝ ද මෙම සාහසික අපරාධයේ වගඋත්තරකරුවෝය. ශාසනය රකින මහා නායක හිමිපාණන්ට පවා අවනත නොවන නොහික්මුණු භික්ෂූන් දූෂිත දේශපාලනඥයන්ගේ අනුග්‍රහය ද ලබමින් බුද්ධ ශාසනයටත්, සිංහල ජාතියටත් කරනු ලබන අපරාධය නැවැත්වීමට භික්ෂු සමාජය මෙන්ම ගිහි සමාජය ද වගකීම බාරගත යුතු ය. ඇෆ්ගනිස්ථානය, බංගලාදේශය, ඉන්දුනීසියාව, මැලේසියාව සහ ඉන්දියාව වැනි රටවල බුද්ධ ශාසනය අතුරුදන් වීම පිළිබඳව අප කම්පාවට පත් වී සුසුම් හෙළුවත්, මෙරට බුද්ධ සාසනය අතුරුදන් වුවහොත් ඒ වෙනුවෙන් සුසුම් හෙළීමට කිසිවකු හෝ සිටී ද යන්න සැක සහිත ය.

                                                          සාසනික හා ජාතික වශයෙන් වැදගත් වන්නාවූ කාරණා සම්බන්ධව භික්ෂු සමාජය දේශපාලනික වශයෙන් බෙදී මත දෙකක් දරන්නේ නම් ඉන් සාසනයටත් ජාතියටත් අත්වන සුගතියක් නැත. සියලු භික්ෂූන් වහන්සේ එකම මතයක් දරන විටක දී පමණක් භික්ෂු සමාජයේ ශක්තිය ලෝකයාට දැකගත හැකි ය.

                                                          දීඝ නිකායේ සීලක්ඛන්ද වග්ගයේ කේවඩ්ඩ සූත්‍රයේ සඳහන් වන්නේ භික්ෂුවක් කුමන හෝ හේතුවක් නිසා වත් රජකුගේ, කුමාරයකුගේ හෝ ගෘහපතියකුගේ පණිවිඩකාරයෙක් හෝ නියෝජිතයෙක් නොවිය යුතු බව ය. ගිහියා බලාපොරොත්තු වන සංඝ සමාජය කුමක් දැයි යන්න සමස්ත භික්ෂු සමාජයටම අවබෝධයක් තිබේ. අද සමහර පන්සල්වල දායක සභා මෙන්ම බෞද්ධ ආයතනවල නායකත්වය ගෙන සිටින්නෝ දුසිරිතෙන් පිරුණු කූට ව්‍යාපාරිකයෝ හෝ ජාවාරම්කරුවෝ වැන්නෝය. ඒ තුළින් ද සැබෑ බෞද්ධ උපාසක උපාසිකාවෝ දැඩි කලකිරීමට පත් වී සිටිති.

                                                          එහෙත් ශාසනය රැකෙනුයේ දූෂිත කූට ව්‍යාපාරිකයන්ගේ මුදල් බලය හෝ දේශපාලන බලය මත නොව අසරණ දුගී දුප්පත් බෞද්ධ උපාසක උපාසිකාවන්ගේ ශ්‍රද්ධාවන්ත භාවය නිසා බව යමකු වටහා නොගන්නේ නම් එය බරපතළ ඛේදවාචකයකි. බෞද්ධ උපාසක උපාසිකාවන් ප්‍රාර්ථනා කරන භික්ෂු සමාජය කුමක් ද යන්න පිළිබඳව අමුතුවෙන් කරුණු කාරණා ඉදිරිපත් කිරීම අනවශ්‍යය.

                                                          දීඝ නිකායේ උදුම්බරික සූත්‍රයේ බුදුන්වහන්සේ පහත පරිදි දේශනා කොට ඇත.
                                                          බුද්ධෝ සො භගවා බෝදාය ධම්මං දෙසෙති.
                                                          සත්‍යාවබෝධය කළ බුදුරජාණෝ අන් අයගේ සත්‍යාවබෝධය පිණිස දහම් දෙසයි.
                                                          දන්තො සො භගවා දමථාය ධම්මං දෙසෙති.
                                                          ඉන්ද්‍රිය දමනය කළ බුදුරජාණෝ අන් අයගේ ඉන්ද්‍රිය දමනය පිණිස දහම් දෙසයි.
                                                          සන්තෝ සො භගවා සමථාය ධම්මං දෙසෙති.
                                                          ශාන්ත වූ බුදුරජාණෝ අන් අයගේ ශාන්තිය පිණිස දහම් දෙසයි.
                                                          තිණ්ණො සො භගවා තරණාය ධම්මං දෙසෙති.
                                                          ඕඝතරණය කළ බුදුරජාණෝ අන් අයගේ ඕඝතරණය පිණිස දහම් දෙසති.
                                                          පරිනිබ්බුතො සො භගවා පරිනිබ්බානාය ධම්මං දෙසෙති.
                                                          කෙලෙස් පිරිනිවීම කළ බුදුරජාණෝ අන් අයගෙ කෙලෙස් පිරිනිවීම පිණිස දහම් දෙසති.

                                                          ගිහි සමාජය බුදුන්වහන්සේගේ හෝ රහතන් වහන්සේලාගේ තරමට ආදර්ශවත් සංඝ සමාජයක් වර්තමානයේ බලාපොරොත්තු නොවුණත් ධර්ම විනයෙහි පිහිටුවා කටයුතු කරන සංඝ සමාජයක් ප්‍රාර්ථනා කරයි. එහෙත් වර්තමානයේ රට මුහුණපා ඇති අභියෝග හමුවේ, විශේෂයෙන් බහුජාතික ආක්‍රමණ හේතුවෙන් ශ්‍රී ලාංකිකයනට රට අහිමි වෙමින් යන මොහොතක භික්ෂූන් වහන්සේලාට පැවරී ඇති ඓතිහාසික කාර්යභාර්ය සමග ලෝකෝත්තර සුවය සඳහා වෙන් කළ හැකි කාලය අල්ප බවද පිළිගත යුතුව ඇත.         

                                                          (ඡායාරූප අන්තර්ජාලය ඇසුරිනි)

                                                          ජනාධිපති නීතිඥ
                                                          ආචාර්ය විජයදාස රාජපක්ෂ                                                           ලියා ඇත

                                                          43 min
                                                        8. AN 06-04

                                                          AN 06-04-01. සෙඛපරිහානධම්ම සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-02. පඨම අපරිහානියධම්ම සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-03. දුතිය අපරිහානිය සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-04. තිස්සබ්‍රහ්ම සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-05. විජ්ජාභාගිය ධම්ම සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-06. විවාද මූලක ධම්ම සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-07. නන්‍දමාතු දක්ඛිණ සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-08. අත්තකාර පරකාර සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-09. කම්මනිදාන සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-10. කිම්බිල පඤ්හ සූත්‍රය
                                                          1AN 06-04-11. දාරුක්ඛන්‍ධාධි මුච්චන සූත්‍රය
                                                          AN 06-04-12. (නාගිත) යසසමාගම සූත්‍රය

                                                          AN 06-04-01. සෙඛ පරිහාන ධම්ම සූත්‍රය

                                                           [1300:- සෙක්ඛස්ස යනු සත්වැදෑරුම් ශෛක්ෂයාගේ පිරිහීමට, එනම් ශාසන ඵල නොලැබීමට මුල් වන කාරනාය.,]

                                                          මහණෙනි,
                                                          කරුණු සයක් නිසා ශෛක්‍ෂ භික්‍ෂුවකගේ පිරිහීම වේ.
                                                          “කිනම් සයක්ද යත් ?

                                                          1. නුසුදුසු කර්‍මාන්තයන්හි නිරතවීම,
                                                          2. කථාව බහුල බව,
                                                          3. නින්දෙහි ඇලුන බව,
                                                          4. පිරිසෙහි සමාගමෙහි ඇලුන බව,
                                                          5. ඉන්‍ද්‍රියය සංවරය නැති බව ,
                                                          6. ආහාරයෙහි පමණ නොදන්නා බව”
                                                            යන සයයි.”

                                                            7. “මහණෙනි,
                                                            මේ කරුණු සය ශෛක්‍ෂ භික්‍ෂුවගේ පිරිහීම පිණිස පවතිත්

                                                            [1301:- මේ කාරනා සය ඕනෑම අඥාන බෞධයෙකුට පවා වටහා ගත හැකි සරල කාරනාය. ගිහියෙක් සිය පවුල් බන්ධනයන් හැර කෙස් රවුල් කපා කසාය වස්ත්‍රයක් හැඳ මේ සසුනට ඇතුල්වන්නේ අන් කිසිම බලාපොරොත්තුවකින් නොව මේ සංසාර වලල්ලෙන් ගැලවීමටය. ඒ හැර අන් බලාපොරොත්තුවක් ඇත්නම් ඔහු මේ සසුනෙහි ඉඳීම සුදුසු නොවේ. අද සිංහල බෞද්ධයා මේ ගැන චෝදනා ලැබිය යුතුය. ඔහු භික්ෂුවකගේ වගකීම වරදවා වටහා ගැනීම නිසා භික්ෂුව දායකයාගේ සතුට පිණිස හැසිරිය යුතුය යන වෙළඳ වාණිජ ආකල්ප ගරු කරමින් භික්ෂුන් හැසිරෙ. එනිසා ගිහියෝ සාසන පරිහානියට වගකිව යුතුය.
                                                            මේ දැක්වූ සය දුශ්ට ලක්ඛනයන්ම භික්ෂුවගේ යුතුකම් ලෙස සලකා ඔවුන් දෙපිරිසම සාසනය ප්‍රපාතයට ඇද දමා ඇත. මරනයට, මතක බණට, පින් ගන්නට දානය දෙන්නට පමණක් භික්ෂුන් සොයන ගිහියන් නිසා අද ලංකාවේ ආර්ය සංඝයා නැත්තටම නැතිවී ගොස්ය. හින්දු පුසාරින්, කතෝලික පාදිලි උන්නාන්සේලා, මුස්ලිම් ලේබ්බෙවරුන් කරන දෙයට වඩා වැඩි දෙයක් අපටද කරන්නට නැතැයි අදහාගෙන රක්සාවක් කරනවාසේ මහනකු ලෙස චරිත රඟපෑමක යෙදේ. නොයෙක් නොයෙක් භික්ෂුන් සාසනය වනසනවාය , සද්ධර්මය විකෘති කරනවාය, ලංකාවේ බුදුන් උපන්නාය කියනවාය, අභිධර්මයට බනිනවාය කියමින් වාද විවාද කරනවා වෙනුවට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දේසනා කල ධර්මය අනුව හැසිරීමට දැන් කාලයයි. ]

                                                            AN 06-04-02. පඨම අපරිහානියධම්ම සූත්‍රය

                                                            “මහණෙනි,
                                                            කරුණු සයක් නිසා ශෛක්‍ෂ භික්‍ෂුව නොපිරිහේ..
                                                            “කිනම් සයක්ද යත් ?

                                                            • ශාස්තෲන් කෙරෙහි ගෞරවය ඇති බව,
                                                            • ධර්මය කෙරෙහි ගෞරව ඇති බව,
                                                            • සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව ඇති බව,
                                                            • ශික්‍ෂාවන් කෙරෙහි ගෞරව ඇති බව,
                                                            • අප්‍රමාදය
                                                            • පටිසන්ථාරගාරවතාවය 1305
                                                              යන සයයි.

                                                              • “මහණෙනි,
                                                              මේ කරුණු සය ඇති නම් ශෛක්‍ෂ භික්‍ෂුව නොපිරිහේ.

                                                              සත්‍ථුගාරවතා යනු ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහි ගරු කිරීමයි, 
                                                              ධම්මගාරවතා යනු නවලොවුතුරු දහම්හි ගෞරවයයි, සෝවාන් මාර්ගය සකෘදාගාමීමාර්ගය අනාගාමීමාර්ගය අරහත්මාර්ගය යන ආර්‍ය්‍යමාර්ග සතරය, සෝවාන්ඵලය සකෘදාගාමීඵලය අනාගාමීඵලය, අර්හත්ඵලය යන ආර්‍ය්‍ය ඵල සතරය, නිර්වාණ ධාතුවය යන ධර්ම නවය නවලෝකෝත්තර ධර්ම නම් වේ. ලෝකෝත්තර ධර්මයෝ ය යන්නෙහි තේරුම සත්ත්වයන් ලෝකයෙන් එතෙර කරවන්නාවූ ද ලෝකය ඉක්මවා සිටින්නා වූ ද ධර්මයෝය යනුයි. නවලෝකෝත්තර ධර්මයන් අතුරෙන් ආර්‍ය්‍යමාර්ග සතර හා ආර්‍ය්‍ය ඵල සතර පිළිවෙත් පිරීමෙන් තම තමන් කෙරෙහි වෙන වෙනම උපදවා ගත යුතු ධර්මයෝ ය. නිර්වාණය ලෝකෝත්තර ඥානවලින් ප්‍රත්‍යක්ෂ කර ගත යුතු ධර්මයෙකි. පර්‍ය්‍යාප්ති ධර්මය අසා බලා දැරිය යුතු ධර්මයෙකි.
                                                              සඞ්ඝගාරවතා යනු සඝයා කෙරෙහි ගෞරවයයි, 
                                                              සික්ඛාගාරවතා යනු ත්‍රිවිධ ශික්ෂාවෙහි ගරුකිරීමයි, 
                                                              අප්පමාදගාරවතා යනු අප්‍රමායෙහි ගරුකිරීමයි, 
                                                              පටිසන්ථාරගාරවතා යනු දෙආකාරයකින් යුතු එනම්, ආමිෂ වශයෙන් හා ප්‍රතිපත්ති පිරීම් වශයෙන් දෙවැදෑරුම් වු පිළිසඳරයයි,
                                                              ගාථාවෙහි ශාස්තෲන් වහන්සේ මොහුට ගරුවන්නේනුයි සත්‍ථුගරු නමි,
                                                              ධර්‍මය මොහුට ගරු වන්නේනුයි ධම්මගරු නමි, 
                                                              තිබ්බගාරවො යනු බහුල ගෞරවයයි,
                                                              පිළිසඳරෙහි ගෞරවය ඇත්තේ මොහුටනුයි පටිසන්ථාරගාරවො නමි,

                                                              AN 06-04-03. දුතිය අපරිහානිය ධම්ම සූත්‍රය

                                                              “ඉක්බිති එක්තරා දේවතාවෙක් මධ්‍යම රාත්‍රිය ඉක්ම ගිය කල්හි දිදුලන වර්‍ණයෙන් යුක්තව, මුළු ජේතවනාරාමය බබුලුවා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ. එකත්පසෙක සිටියේය. එකත්පසෙක සිටි ඒ දේවතාවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය.

                                                              “ස්වාමීනි,
                                                              ධර්ම සයක් භික්‍ෂුවහට නොපිරිහීම පිණිස පවතිත්.
                                                              “කිනම් සයක්ද යත් ?

                                                              1. ශාස්තෲන් කෙරෙහි ගෞරවය ඇති බව,
                                                              2. ධර්මයෙහි ගෞරව ඇති බව,
                                                              3. සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව ඇති බව,
                                                              4. ශික්‍ෂාවන් කෙරෙහි ගෞරව ඇති බව,
                                                              5. පවට බිය ඇති බව,
                                                              6. අකුසලයට ලැජ්ජාව ඇති බව,
                                                                යන සයයි.

                                                                7. [සත්ථු ගාරවතා, ධම්ම ගාරවතා, සඞ්ඝ ගාරවතා, සික්ඛා ගාරවතා, හිරි ගාරවතා, ඔත්තප්ප ගාරවතා

                                                                “ස්වාමීනි, මේ ධර්ම සය භික්‍ෂුවට නොපිරිහී පැවැත්ම පිණිස පවතිත්.”
                                                                ඒ දේවතාවා කීය
                                                                භාග්‍යවතුන් වහන්සේ නිශ්ශබ්දව ඒ පිළිගත් සේක.

                                                                “. ‘ශාස්තෲන් වහන්සේ යහපත්ව අනුදන්වූසේක.’ යි දත් ඒ දේවතාවා,
                                                                ‘ශාස්තාෘන් වහන්සේ මගේ වචන පිළිගත්සේකැ’ යි
                                                                භාග්‍යවතුන් වහන්සේ,වැඳ, ප්‍රදක්‍ෂිණාකොට එහිම අතුරුදන් වූහ.

                                                                ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් භික්‍ෂූන් ආමන්ත්‍රණය කළ සේක.
                                                                “මහණෙනි, මේ රාත්‍රියෙහි එක්තරා දේවතාවෙක් රාත්‍රිය ඉක්ම ගිය පසු යහපත් වර්‍ණ ඇතිව, මුළු ජේතවනාරාමය ආලෝකකොට, මා වෙත පැමිණ, මා වැඳ, එකත්පසෙක සිට ඒ දේවතාවා මට මේ කරුණු සය මහණකු හට නොපිරිහීම පිණිස පවතිය යැයි කීවේය.
                                                                “කිනම් සයක්ද යත් ?…

                                                                “මහණෙනි!
                                                                “ශාස්තෲන් කෙරෙහි ගෞරවය ඇතිව වසව්.,
                                                                ධර්මයෙහි ගෞරවය ඇතිව වසව්.,
                                                                සංඝයා කෙරෙහි ගෞරවය ඇතිව වසව්.,
                                                                ශික්‍ෂාව කෙරෙහි ගෞරවය ඇතිව වසව්.,
                                                                පවට බිය ඇතිව වසව්.,
                                                                අකුසලයට ලැජ්ජාව ඇතිවව්.                                                                ,

                                                                ..යි වදාළසේක.”

                                                                AN 06-04-04. තිස්සබ්‍රහ්ම සූත්‍රය

                                                                “එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහි අනේපිඬු මහ සිටුහු විසින් කරවා පූජා කරණ ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. ඉක්බිති හුදකලාව වෙසෙන ආයුෂ්මත් මහ මුගලන් තෙරුන්ගේ සිතට මෙසේ සිතිවිල්ලක් පහළවිය.

                                                                “යලි කිසිදා අපායට නොවැටෙන ස්වභාවය ඇති,
                                                                සුගතියම නියත අරමුණ කොට ඇති,
                                                                නිර්‍වාණය පිහිටකොට ඇති, මාර් ග ඵලය වන
                                                                සෝවාන් ඵලයට පත් දෙවියෙකුට තමන්
                                                                සෝවාන් ඵලයට තමන් පත්වූයෙම්” යයි ඤාණයක් වේද” කියායි.

                                                                ඒ කාලයෙහි තිස්ස නම් භික්ෂුවක් කළුරියකොට,
                                                                බ්‍රහ්ම ලෝකයක පහල විය. එහිදී, ඔහු මහත් ඎද්‍ධි ඇති, මහත් ආනුභාව ඇති, තිස්ස බ්‍රහ්මයායයි සෙස්සෝ දනිත්.

                                                                ඉක්බිති ආයුෂ්මත් මහ මුගලන් ස්ථවිරයෝ, යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් හකුළුවන ලද අත දික් කරන්නේ කෙතරම් සැනින්ද, දික් කරණ ලද අත හකුළුවන්නේ කෙතරම් සැනින්ද, එසේ සැනින් ජේතවනයෙහි අතුරුදහන්ව, ඒ බ්‍රහ්මලෝකයෙහි පහළවිය.

                                                                තිස්ස බ්‍රහ්ම තෙමේ, දුර සිටම එන ආයුෂ්මත් මහ මුගලන් තෙරුන් දැක්කේය. දැක ආයුෂ්මත් මහ මුගලන් තෙරුන්ට,
                                                                ‘නිදුකාණනි, මුගලන් ස්ථවිරයෙනි,
                                                                වඩින්න, නිදුකාණෙනි, මුගලන් ස්ථවිරයෙනි,
                                                                යහපත් පැමිණීමක් වේවා.
                                                                නිදුකාණෙනි, මුගලන් ස්ථවිරයෙනි, මේ අස්නක් පැණවීමිය’ යි කීයේය.

                                                                ආයුෂ්මත් මහ මුගලන් ස්ථවිර තෙමේ පැනවූ අස්නෙහි හිඳගත්තේය. තිස්ස බ්‍රහ්ම තෙමේද ආයුෂ්මත් මහ මුගලන් තෙරෙුන්ට වැඳ එකත්පසෙක සිටි තිස්ස බ්‍රහ්මයාගෙන් මහ මුගලන් ස්ථවිරයෝ මෙසේ ඇසුහ.
                                                                “තිස්සය! , කවර දෙවි කෙනෙකුන්ට තමා සෝවාන්වූවෙමු”යයි, දැනීමක් ඤාණයක් වේද?” කියා ඇසු සේක.

                                                                (i). “නිදුකාණෙනි,
                                                                සෝවාන්වූ චාතුර්මහාරාජික දෙවියන්ට අපායට නොවැටෙන, සුගති නියතවූ, නිර්‍වාණය පිහිටකොට ඇති, සෝවාන්වූවෙමුයයි, ඤාණය ඇත.” යි හේ පිළිතුරු දින.

                                                                “තිස්සය, චාතුර්මහාරාජිකයේ සියලු දෙවියන්ටම අපායට නොවැටෙන, සුගති නියතවූ, නිර්‍වාණය පිහිටකොට ඇති, සෝවාන්වූවෙමුයයි, යන මේ ඤාණයෙන් යුක්තද ?”.
                                                                “නිදුකාණෙනි, නැත!
                                                                චාතුර්මහාරාජිකයේ සියලු දෙවියන්ට මෙසේ නුවණක් නැත. චාතුර්මහාරාජිකයෙහි යම් දෙවි කෙනෙක් බුදුන් කෙරෙහි ශ්‍රද්‍ධාවෙන් යුක්ත නොවූවාහුද, ධර්මයෙහි ශ්‍රද්‍ධාවෙන් යුක්ත නොවූවාහුද, සංඝයා කෙරෙහි ශ්‍රද්‍ධාවෙන් යුක්ත නොවූවාහුද, ආර්‍ය්‍යයන් පිළිගත් ශීලයෙන් යුක්ත නොවූවාහුද, ඔවුන්ට තමන් සෝවාන්ය”යි නුවණක් නොවේ.

                                                                (ii).“තිස්සය, චාතුර්මහාරාජික දෙවියන්ට පමණක් තමන් සෝවාන් වූ කල,තමා සෝවාන් වෙමුයයි, මෙබඳු නුවණ වේද,
                                                                නැතිනම් තව්තිසා වැසි දෙවියන්ට…. තමන් , සෝවාන් වෙමුයයි, මෙබඳු නුවණක් වේද……
                                                                (iii). යාම දෙවියන්ට ………..
                                                                (iv). තුසිත යේ දෙවියන්ට….
                                                                (v). නිර් මානරති යේ දෙවියන්ට….
                                                                (vi). පරනිර් මාන වසවර් ති දෙවියන්ට…
                                                                “නිදුකාණෙනි, නැත.
                                                                පරනිර් මාන වසවර් තියේ සියලු දෙවියන්ට මෙසේ නුවණක් නැත.

                                                                ‘නිදුකාණෙනි,
                                                                පරනිර්මාන වසවරතියේ යම් දෙවි කෙනෙක් බුදුන් කෙරෙහි ශ්‍රද්‍ධාවෙන් යුක්ත නොවූවාහුද, ධර්මයෙහි ශ්‍රද්‍ධාවෙන් යුක්ත නොවූවාහුද, සංඝයා කෙරෙහි ශ්‍රද්‍ධාවෙන් යුක්ත නොවූවාහුද, ආර්‍ය්‍යයන් පිළිගත් ශීලයෙන් යුක්ත නොවූවාහුද, ඔවුන්ට තමන් සෝවාන්ය”යි මෙබඳු නුවණක් නොවේ.”යි තිස්ස බ්‍රග්මයා පිළිතුරු දුන්නේය.“

                                                                මහ මුගලන් ස්ථවිරයන් වහන්සේ තිස්ස බ්‍රාහ්මණයාගේ වචනයට සතුටුව එය පිළිගෙන යම්සේ බලවත් පුරුෂයෙක් හැකුලූ අත දික් කරන්නේද, දික්කල අත හකුළුවන්නේද, එසේ සැනින්ම බ්‍රහ්ම ලෝකයෙහි අතුරුදහන්ව, ජේතවනයෙහි පෙනී සිටි සේක.”

                                                                 [තිස්සො නාම භික්ඛු යනු තෙරුන්ගේම සද්ධි විහාරිකයෙකි, මහිද්ධිකො මහානුභාවො යනු සමෘද්ධවීමේ අර්‍ත්‍ථයෙන් මහත් සෘද්ධිය ඇත්තේ මොහුටනුයි මහිද්ධිකො නමි, පැතිරීමේ අරුතින් මහත් ආනුභාවය ඇත්තේ මොහුටනුයි මහානුභාවො නමි. 
                                                                චිරස්සං ඛො මාරිස මොග්ගල්ලාන ඉමං පරියායමකාසි 
                                                                යනු ලෝකයෙහි ප්‍රකෘතියෙන්ම මෙබඳු වූ ප්‍රිය ගෙන දෙන වචනයක් වෙයි, ලෝවැසියෝ “බොහෝ කලකින් ආවාවූද, නොආවිරූවූද පැමිණි හිතවතකු දැක පින්වත, කොහි සිට ආවෙහිද? පින්වත් බොහෝ කලකින් ආවෙහිය, කෙසේ ඔබට මෙහි එන මග වැටහුනේද? කිම මංමුළාවූයෙහිද” ආදිය කියත්. මෙතෙම වනාහි පැමිණි විරූ බැවින් මෙසේ කීවේය. තෙරණුවෝ කලින් කලට බ්‍රහ්මලෝකයට යත්මය, එහි පරියායමකාසි යනු වාරයක්, අවස්ථාවක් කළේය, යදිදං ඉධාගමනා යනු මෙහි පැමිණීම සඳහා මේ යම් වාරයක් වේද එය බොහෝ කලකින් කළේයයි කියන ලද්දේ වෙයි, ඉදමාසනං පඤ්ඤත්තං යනු මහත් වටිනා බ්‍රහ්මපර්‍ය්‍යඞ්කය පනවා මෙසේ කීවේය. අවෙච්චප්පසාදෙන යනු අවබෝධ කළ නොසැලෙන මාර්‍ගප්‍රසාදයෙනි, මේ සූත්‍රයෙහි සෝවාන් මග නුවණ කියන ලදි.]

                                                                AN 06-04-05. විජ්ජාභාගිය ධම්ම සූත්‍රය

                                                                [ඡයිමෙ , භික්ඛවෙ, ධම්මා විජ්ජාභාගියා.
                                                                කතමෙ ඡ? අනිච්චසඤ්ඤා, අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා, පහානසඤ්ඤා, විරාගසඤ්ඤා, නිරොධසඤ්ඤා – ඉමෙ ඛො, භික්ඛවෙ, ඡ ධම්මා විජ්ජාභාගියා’’ති. පඤ්චමං]

                                                                “මහණෙනි,
                                                                අවිද්‍යාව දුරු කර ගැනීමට, විද්‍යාව පහල කර ගැනීමට භාවනාවෙන් වැඩිය යුතු, සංඥා සයකි.
                                                                “කිනම් සංඥා සයක්ද යත් ?

                                                                (i). අනිත්‍ය (අනිච්ච) සඤ්ඤාව,

                                                                (ii). අනිච්චෙ දුක්ඛ සඤ්ඤාව,

                                                                [ කතමඤ්ච භික්ඛවේ දුක්ඛං අරියසච්චං? ජාති පි දුක්ඛා, ජරාපි දුක්ඛා, මරණම්පි දුක්ඛං, සොක පරිදේව දුක්ඛදොමනස්සුපායාසා පි දුක්ඛා, අප්පියෙහි සම්පයෝගෝ දුක්ඛො, පියෙහි විප්පයොගො දුක්ඛා, යං පිච්ඡං න ලභති තං පි දුක්ඛං, සඛිත්තෙන පඤ්චුපාදානක්ඛන්ධා දුක්ඛා.

                                                                කෙටි අදහස:- මහණෙනි! ආර්ය පුද්ගලයා විසින් අවබෝධ කළ යුතු – අවබෝධ කරන ලද ඒකාන්ත සත්‍ය වූ දුක කවරේ ද? ඉපදීමත් දුකකි. ජරාව හෙවත් දිරායාම ද දුකකි. මරණය ද දුකකි. සෝකය, ඇඬීම්ය, කයේ උපදින දුකය, සිතේ උපදින දුකය, සිත වෙහෙසීම ය. යන මොහු ද දුක් ය. අප්‍රියයන් හා එක්වීම ද දුකකි. ප්‍රියයන් කෙරෙන් වෙන්වීම ද දුකකි. තමා කැමැති දෙය නො ලැබේ නම් එයද දුකකි. සංක්ෂේපයෙන් කොටින් ම උපාදානස්කන්ධයෝ පස් දෙන ම දුක් වන්නෝ ය.]

                                                                (iii).දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව,

                                                                (iv).පහාන සඤ්ඤාව,
                                                                (v).විරාග සඤ්ඤාව,
                                                                (vi). නිරොධ සඤ්ඤාව ය.
                                                                මහණෙනි,
                                                                මේ විද්‍යාව ඇති කරණ භාවනා සයය..

                                                                විජ්ජාභාගියා යනු විද්‍යාවට අයත් කොටස්ය, අනිච්ච සඤ්ඤා යනු අනිත්‍යානු පස්සනාඥානයෙහි යොදන සංඥාවයි. අනිච්චෙ දුක්ඛසඤ්ඤා යනු දුක්ඛානුපස්සනා ඥානයෙහි උපන් සංඥාවයි, දුක්ඛෙ අනත්තසඤ්ඤා යනු අනත්තානුපස්සනා ඥානයෙහි උපන් සංඥාවයි.  පහානසඤ්ඤා යනු පහානානුපස්සනා ඥානයෙහි උපන් සංඥාවයි,  විරාගසඤ්ඤා යනු විරාගානුපස්සනා ඥානයෙහි උපන් සංඥාවයි. නිරොධසඤ්ඤා යනු නිරොධානුපස්සනා ඥානයෙහි උපන් සංඥාවයි

                                                                AN 06-04-06. විවාද මූලක ධම්ම සූත්‍රය

                                                                පුජ්‍ය වරකාපැලහේනේ සුගතඥාන හිමි

                                                                “මහණෙනි,
                                                                මේ විවාදයනට මුල්වන හේතුවන කාරනා සයක් වෙත්.
                                                                “කිනම් සයක්ද යත් ?

                                                                (i). මහණෙනි, යමෙක් ක්‍රොධ කරන්නේ වේද, බද්‍ධ වෛර ඇත්තේ වේද, මහණෙනි, යම් ඒ භික්‍ෂු නමක් ක්‍රොධ කරන්නේ වේද, බද්‍ධ වෛර ඇත්තේ වේද, හෙතෙම ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයි. ධර්මයෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයි. ශික්‍ෂාපද සම්පූර්‍ණකොට නොරකින්නෙක් වේ.

                                                                “මහණෙනි, යම් ඒ භික්‍ෂු නමක් ක්‍රොධ කරන්නේ වේද, බද්‍ධ වෛර ඇත්තේ වේද, හෙතෙම)සස’ ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයි. ධර්මයෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයිද හෙතෙම යම් විවාදයක් බොහෝ දෙනාට අහිත පිණිස, බොහෝ දෙනාට නොසැප පිණිස, බොහෝ දෙනාට අනර්ත්‍ථය පිණිස, අහිත පිණිස, දෙවි මිනිසුන්ට දුක් පිණිස සංඝයා අතරෙහි විවාද උපදවයි.

                                                                “මහණෙනි, තොප විසින් මෙබඳු විවාදයකට මුල් කරුණු ඇතුලත හෝ පිටත දක්නහුද, මහණෙනි, එහිදී තොප විසින් ඒ පවිටු විවාදයට මුල් කරුණු නැතිකිරීම පිණිස වෑයම් කරව්. මහණෙනි, ඉදින් තොප විසින් මෙබඳු විවාදයන්ට මුල්වූ කරුණු ඇතුළත හෝ පිටත හෝ නොදක්නහු නම්, මහණෙනි, තොප විසින් එහිදී ඒ ලාමක විවාදයට මුල මතු නොවීම පිණිස පිළිපදිව්. මෙසේ මේ ලාමක විවාදයට මුල ප්‍රහීණවීම වේ. මෙසේ මේ ලාමක විවාදයට මුල මතු නොවීම පිණිස වේ.

                                                                “නැවතද මහණතෙම ගුණමකු වේද, යුග ග්‍රාහයෙන් යුක්තද, ශාස්තෲන් වහන්සේ කෙරෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයි. ධර්මයෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයි. සංඝයා කෙරෙහිද ගරු නැතිව, යටහත් නැතිව වාසය කරයි.

                                                                “නැවතද මහණතෙම ඊර්‍ෂ්‍යාකරයිද, මසුරුවේද, කෛරාටිකවේද, මායාවෙන් යුක්තද, පවිටු අදහස් ඇත්තේද, අයහපත් දෘෂ්ටි ඇත්තේද, තම අදහසම අල්වා ගත්තේ වේද, දුරු නොකරන්නේද, බැහැරලීමට නොකැමැති වේද, හෙතෙම ශික්‍ෂාපද සම්පූර්‍ණකොට නොරකින්නෙක් වේ.

                                                                 විවාදමූලානි යනු විවාදයට මුල් වූ කරුණුයි. 
                                                                කොධනො යනු කිපෙන ලක්‍ෂණ ඇති ක්‍රොධයෙන් යුක්තවූයේයි, 
                                                                උපනාහී යනු වෛරය අත්නොහරින ලක්ෂණය ඇති උපනාහයෙන් යුක්තවූයේයි. 
                                                                අහිතාය දුක්ඛාය දෙවමනුස්සානං යනු භික්ෂූන් දෙදෙනකුගේ විවාදය කෙසේ දෙව්මිනිසුනට අහිත පිණිස දුක් පිණිස පවතියේද? කොසම්බක්ඛන්ධකයෙහි මෙන් භික්ෂුන් දෙදෙනකු විවාදයට එළැඹුණු විට ඔවුන්ගේ ඇතැවැස්සෝ විවාද කරති, ඔවුන්ගේ අවවාද ගන්නා වූ භික්ෂුණී සංඝයා විවාද කරයි, ඉක්බිති ඔවුන්ගේ උපස්ථායකයෝ විවාද කරත්, ඉක්බිති මිනිසුන්ගේ ආරක්‍ෂක දෙවිවරු දෙකොටසක් වෙති, එහි ධර්‍මවාදීන්ගේ ආරක්‍ෂක දෙවියෝ ධර්‍මවාදීහු වෙත්, අධර්‍මවාදීන්ගේ ආරක්‍ෂක දෙවිවරු අධර්‍මවාදීහු වෙත්. එයින් ආරක්ෂක දෙවිවරුන්ගේ මිත්‍ර වූ බුමාටු දෙවියෝ බිඳත්, මෙසේ පිළිවෙලින් බඹ ලොව දක්වා ආර්‍ය්‍යශ්‍රාවකයන් හැර සියලු දෙවිමිනිස්සු දෙකොටසක් වෙති, ධර්‍මවාදීන්ගෙන් අධර්‍මවාදීහුම බොහෝ වෙත්. ඉක්බිති බොහෝ දෙනකු විසින් යමක් ගන්නා ලද්දේ වෙයිද එතැනට යති, ධර්‍මය අතහැර බොහෝ දෙනෙක් අධර්‍මය ගනිති, ඔවුහු අධර්‍මය පෙරදැරි කොට වසන්නාහු අපායෙහි උපදිති, මෙසේ භික්ෂූන් දෙදෙනෙකුගේ විවාදය දෙවිමිනිසුනට අහිත පිණිස දුක් පිණිස පවතියි, අජ්ඣත්තං වා යනු නුඹලාගේ ඇතුළත පිරිසේයි, බහිද්ධා යනු අනුන්ගේ පිරිසේයි,
                                                                මක්ඛී යනු අනුන්ගේ ගුණ මකන ලක්‍ෂණය ඇති මකුබවින් යුක්තවූයේයි, පළාසී යනු වියගහ ගැනීම (බර කරට ගැනීම) ලක්ෂණය කොට ඇති පළාසයෙන් (කුඩුකේඩුකමින්) යුක්ත වූයේයි, ඉස්සූකී යනු අනුනට කෙරෙන සත්කාර ආදියෙහි නොඉවසීම ලක්ෂණ කොට ඇති ඊර්‍ෂ්‍යාවෙන් යුක්තවූයේයි, මච්ඡරී යනු ආවාස මසුරුකම් ආදියෙන් යුක්තවූයේයි, සඨො යනු කෛරාටිකයායි, මායාවි යනු කළගුණ වසන්නායි, පාපිච්ඡො යනු නොමැති සම්භාවනයක් (ගරු කිරීමක්) කැමතිවන්නේයි, දුසිල්වත් වූයේයි, මිච්ඡාදිට්ඨි යනු නාස්තිකවාද දරන්නේ අහේතුවාද දරන්නේ අකිරියවාද දරන්නේයි, සන්දිට්ඨිපරාමාසි යනු තමා දිටු දෙයම අල්වාගන්නේයි, ආධානගාහී යනු දැඩිසේ අල්වා ගැනීම් ඇත්තේයි, දුප්පටිනිස්සග්ගී යනු අල්වාගත් දෙය අතහැරීමට නොහැක්කේ වෙයි. මේ සූත්‍රයෙහි සසරම කියන ලදි.

                                                                AN 06-04-07. නන්‍දමාතු දක්ඛිණා සූත්‍රය

                                                                එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහි අනේපිඬු මහ සිටුහු විසින් කරවා පූජාකළ ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක.

                                                                එකල්හි වෙළුකණඨකී නන්‍ද මාතා උපාසිකාව සැරියුත් මුගලන් ප්‍රධාන භික්‍ෂු සංඝයා පිණිස අඞ්ග සයකින් යුත් දානයක් පිළියෙළ කරයි. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මිනිස් ඇස ඉක්මවා සිටි පිරිසිදුවූ දිවැසින් වෙළුකණඨකී නන්‍ද මාතාව ගේ එම කාර්යය්. දැක භික්‍ෂූන් ආමන්ත්‍රණය කළ සේක.

                                                                “මහණෙනි, වෙළුකණඨකී නන්‍ද මාතාවවූ උපාසිකා තොමෝ සැරියුත් මුගලන් දෙනම ප්‍රධාන භික්‍ෂු සංඝයා කෙරෙහි අඞ්ග සයකින් සම්පුර්ණවූ දානයක් සකස් කරයි.

                                                                මහණෙනි,
                                                                දානයක් කෙසේ නම් අඞ්ග සයකින් සම්පුර්ණ වේද ?

                                                                මහණෙනි,
                                                                දානයක් එසේ සම්පුර්ණ වීමට
                                                                දායකයා කෙරෙහි අඞ්ග තුනක් වෙත්.
                                                                ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ට අඞ්ග තුනක් වෙත්.

                                                                දායකයාගේ අඞ්ග තුන කවරේද යත් ?
                                                                (i). “ දානයට පූර්‍වයෙන්ද සතුටු සිත් ඇත්තේ වේද,
                                                                (ii). දානය දෙමින් සිත පහදවන්නෙහිද,
                                                                (iii). දානය දුන් පසුද මතක් කර සතුටු සිත් ඇත්තේද,
                                                                මේ දායකයාගේ අඞ්ග තුනයි.

                                                                ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ගේ අඞ්ග තුන කවරේද ?
                                                                මහණෙනි, ප්‍රතිග්‍රාහකයා
                                                                (iii). රාගය පහකළ හෝ , රාගය පහකරන්නට පටන් ගත්තවුවෙක්ද,
                                                                (iii). දෝසය පහකළ හෝ දෝසය පහකරන්නට පටන් ගත්තවුවෙක්ද
                                                                (iii). මෝහය පහකළ හෝ , මුළාව පහකරන්නට පටන් ගත්තවුවෙක්ද, මේ ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ගේ අඞ්ග තුන වෙත්.

                                                                මේ දායකයාගේ අඞ්ග තුනද,
                                                                ප්‍රතිග්‍රාහකයන්ගේ අඞ්ග තුනද වෙත්.

                                                                මහණෙනි, මෙසේ දෙන්නාවූ ලබන්නාවූ දානය අඞ්ග සයකින් යුක්ත වේ.

                                                                “මහණෙනි, මෙසේ අඞ්ග හයකින් යුත් දානයාගේ මෙලොව සැප ගෙන දෙන, මතු සැප පිණිස පවතින, සැප විපාක ඇති, ස්වර්‍ගය පිණිස පවතින, මෙපමණ පින් රැස්වීමක්, මෙපමණ කුසල් රැස්වීමක්, යහපත් බවට, කාන්ත බවට, මන මැඩීමට හිත පිණිස, සැප පිණිස පවතිත්යයි පිනේ ප්‍රමාණයක් කිරීමට පහසු නොවේ. තවද, ගණන්කළ නොහැකි, ප්‍රමාණකළ නොහැකි මහත් පින් රාශියකැයි ගණනට යයි.

                                                                “මහණෙනි, යම්සේ මහා සමුද්‍රයෙහි මෙපමණ දිය ලාස් ගණනකැයි කියාද, මෙපමණ දිය ලාස් සියයකැයිද, මෙපමණ දිය ලාස් දහසකැයිද, මෙපමණ දිය ලාස් ලක්‍ෂයකැයිද, දියෙහි ප්‍රමාණයක් කිරීමට නොහැකි වේ. තවද, ගණන් කළ නොහැකි, ප්‍රමාණ කළ නොහැකි මහ දිය රාශියකැයි ගණනට යයි. මහණෙනි, එසේම මෙසේ අඞ්ග සයකින් යුත් දානයාගේ මෙලොව සැප ගෙන දෙන, මතු සැප පිණිස පවතින සැප විපාක ඇති, ස්වර්‍ගය පිණිස පවතින මෙපමණ පින් රැස්වීමක්, මෙපමණ කුසල් රැස්වීමක්, යහපත් බවට, කාන්ත බවට, මන වැඩීමට හිත පිණිස, සැප පිණිස පවතිත්යයි පිනේ ප්‍රමාණයක් කිරීමට පහසු නොවේ. තවද, ගණන්කළ නොහැකි, ප්‍රමාණ කළ නොහැකි මහත් පින් රාශියකැයි ගණනට යාය” යි. වදාළ සේක.

                                                                “දීමෙන් පූර්‍වයෙහිම සතුටු සිත් ඇත්තේද, දෙන්නේ සිත පහදවන්නේද, දී සතුටු සිත් ඇතිවේද, මෝ තොමෝ යාග සංඛ්‍යාත දානයාගේ පරිපූර්‍ණතා වන්නීය.

                                                                “පහවූ රාගය ඇති, පහවූ ද්වේෂය ඇති, පහවූ මෝහය ඇති, ආශ්‍රව රහිතවූ, ශීලයෙන් සංයතවූ බ්‍රහ්මචාරීහු යාග සංඛ්‍යාත දානයට සම්පූර්‍ණවූ ක්‍ෂෙත්‍රය වෙත්.

                                                                “පිදියයුතු හෙයින් යාගයයි කියනලද මේ පරිත්‍යාගය තෙම තමා කෙරෙන්ද, අනුන් කෙරෙන්ද, මහත්ඵල වෙයි. තමා විසින්ම අත් පා ධොවනය කොට දී, ස්වහස්තයෙන් මෙසේ ධාරණ ප්‍රඥා ඇති, රත්නත්‍රයෙහි ගුණ අදහන්නාවූ පණ්ඩිත තෙම ලාභ මාත්සර්‍ය්‍යාදියෙන් මිදුන සිතින් පුදා නිදුක්වූ, මහත් සැප සොම්නස් ඇති දිව්‍යලෝකයේ උපදින්නේය.

                                                                වෙළුකණ්ඩකී යනු වෙළුකණ්ඩක නම් නුවර වැසියෙකි, ජළඞ්ගසමන්නාගතං යනු ගුණාංග සයකින් යුක්තවූයි, දක්ඛිණං පතිට්ඨාපෙති යනු දානයක් දෙයි, පුබ්බෙව දානා සුමනො යනු දානයක් දෙමැයි මසක අඩමසක පටන් සොම්නසට පත්වූයේ වෙයි, මෙහි මුල්ම චෙතනාව දෙමැයි සිත පහළවන කාලයේ සිට මෙයින් හටගත් දෙයින් දානය දෙමැයි කුඹුර ගැන සිතීම ආදි කොට සිතන්නාට ලැබෙයි, දදං චිත්තං පසාදෙති යනු මෙසේ කියන ලද මුඤ්චන චෙතනාව දන්දෙන අවස්ථාවෙහිම ලැබෙයි, දත්වා අත්තමනො හොති යනු මේ අපර චේතනාව මතුමත්තෙහි සිහිකරන්නට ලැබෙයි, වීතරාගා යනු පහවූ රාග ඇත්තාහු, පහවූ ආශ්‍රව ඇත්තාහුයි, රාගවිනයාය වා පටිපන්නා යනු රාගය දුරු කරන පිළිවෙතට පිළිපන්නාවූයි, මේ වනාහි උත්කෘෂ්ට දේශනාවයි, හුදෙක් ක්ෂීණාශ්‍රවයන්ට පමණක් නොව අනාගාමි සකෘදාගාමි සෝවාන් බවට පත්වූවන්ට ද යටත් පිරිසෙයින් එදවස පැවිදි වූ භාණ්ඩ පිළිගන්නා හෙරණකුට වුව ද දුන් දානය ගුණාංග සයෙන් යුක්තවූයේ වෙයි, හෙතෙමේ ද සෝවාන් මාර්‍ගය සඳහාම පැවිදිවූයේයි,

                                                                යඤ්ඤස්ස සම්පදා යනු දානය පිරිපුන් බවයි. සඤ්ඤතා යනු සීල සංවරයෙන් සන්සුන් වීමයි, සයං ආචමයිත්වාන යනු තමාම අත්පා දොවා මුව (කට) සෝදායි, සෙහි පාණීහි යනු තම අත්වලිනි, සකෙහි යනු ද පාඨයි, සද්ධො යනු තෙරුවන ගුණය අදහන්නේයි, මුත්තෙන චෙතසා යනු ලාභයෙහි මසුරුබව ආදියෙන් මිදුනු සිතෙනි, අව්‍යාපජ්ඣං සුඛං ලොකං යනු නිදුක් වූ මහත් සුව සොම්නස ඇති දෙව්ලොවයි

                                                                AN 06-04-08. අත්තකාර පරකාර සූත්‍රය

                                                                ඉක්බිති නාම ගොත්‍ර වශයෙන් අප්‍රසිද්‍ධ බ්‍රාහ්මණයෙක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එහි පැමිණියේය. පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග (කථාවෙන්) සතුටුවූයේය. සතුටු විය යුතුවූ, සිහි කටයුතුවූ කථාව කොට නිමවා එකත්පසෙක සිටියේය. එකත්පසෙක සිටි ඒ බ්‍රාහ්මණතෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට, “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, මම වනාහි තමාගේ වැඩ කරන්නෙක් නැත. අනුන්ගේ වැඩ කරන්නෙක් නැතැයි. මෙසේ කියන්නෙක්මි. මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෙක්මි” යි කීයේය.

                                                                “මෙසේ කියන්නාවූ, මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තාවූ බමුණකු නොදුටුයෙමි. නොඇසුයෙමි. තෙමේ ඉදිරියට යද්දී, තෙමේ ආපසු එද්දී, තමාගේ වැඩ කරන්නෙක් නැත, අනුන්ගේ වැඩ කරන්නෙක් නැතැයි කෙසේ නම් මෙසේ කියයිද, බමුණ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද ? ප්‍රථමාරම්භ වීර්‍ය්‍යයක් ඇත්තේද ?” “පින්වතුන් වහන්ස, එසේය.”

                                                                “පටන්ගත් වීර්‍ය්‍ය ඇති පුද්ගලයන් දකින්ට ලැබෙත්දැ” යි ඇසීය. “පින්වත, එසේය”

                                                                “බමුණ, යම් හෙයකින් පටන්ගත් වීර්‍ය්‍ය ඇති කල්හි වෑයම ඇති පුරුෂයන් පෙනෙත්ද, ඒ තෙමේ සත්ත්‍වයන් අතර තමාගේ වැඩ කරන්නෙකි. අනුන්ගේ වැඩ කරන්නෙකි.

                                                                “බමුණ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද ? පටන්ගත් වීර්‍ය්‍යයට වඩා යම් වීර්‍ය්‍යයෙන්ම නික්ම වෙන ස්වභාවයක් ඇද්ද ? එසේය, පින්වත.”

                                                                “නික්මෙන ස්වභාවයක් ඇති කල්හි නික්මෙන සත්ත්‍වයෝ පෙනෙත්ද ?” “එසේය, ස්වාමීනි.” “බමුණ යම් හෙයකින් නික්මෙන ස්වභාවයක් ඇති කල්හි නික්මෙන සත්ත්‍වයෝ පෙනෙද්ද, මේ තෙමේ සත්ත්‍වයන් අතර තමාගේ වැඩ කරන්නෙකි. අනුන්ගේ වැඩ කරන්නෙකි.

                                                                “බමුණ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද ? සොයන වීර්‍ය්‍යයට වඩා යම් වීර්‍ය්‍යයෙන්ම නික්මෙන ස්වභාවයක් ඇද්ද එසේය, පින්වත.”

                                                                “බමුණ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද ? බලවත් වීර්‍ය්‍යයට වඩා යම් වීර්‍ය්‍යයෙන්ම නික්මෙන ස්වභාවයක් ඇද්ද එසේය, පින්වත.”

                                                                “බමුණ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද ? ස්ථිර වීර්‍ය්‍යයෙන් නික්මෙන ස්වභාවයක් ඇද්ද එසේය, පින්වත.”

                                                                “බමුණ, ඒ කුමකැයි හඟින්නෙහිද ? උපක්‍රම ස්වභාවයට වඩා යම් ඒ වීර්‍ය්‍යයෙන්ම නික්මෙන ස්වභාවයක් ඇද්ද එසේය, පින්වත.”

                                                                “මම මෙසේ කියන්නාවූ මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තාවූ බමුණකු නොදුටුවෙමි. නොඇසුවෙමි. කෙසේ නම් තෙමේ ඉදිරියට යන්නේද, ආපසු එන්නේද, කෙසේ බොහෝ වැඩ කරන්නෙක්ද නැත්තේයයි කෙසේ කියන්නේද ?

                                                                “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ඉතා යහපති. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, යම් සේ යටිකුරු කරණ ලද්දක් උඩුකුරු කරන්නේද, වැසුණු දෙයක් විවෘත කරන්නේද, මංමුලා වූවෙකුට මාර්ගය කියන්නේද, ඇස් ඇත්තෝ රූප දකිත්වායි අඳුරෙහි තෙල් පහනක් දරන්නේද, එසේම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් අනේක ප්‍රකාරයෙන් ධර්මය ප්‍රකාශ කරණ ලදී. ඒ මම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ සරණ යමි. ධර්මයද, භික්‍ෂු සංඝයාද සරණ යමි. අද සිට දිවි හිම් කොට සරණ ගිය උපාසකයකු කොට භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ මා දරාවා.”

                                                                අටවැන්නෙහි අද්දසං වා අස්සොසිං වා යනු ඇස්හැර නොදුටුවෙමි, අසුවල් නම් තැන වෙසේයයි නොඇසීමි, කියන්නාගේ හෝ වචනය නොඇසීමි, කථං හි නාම යනු කවර නම් කරුණෙන්ද යනුයි, ආරම්භධාතු යනු පටන් ගැනීම් වශයෙන් පැවති වීර්යයයි, නික්ඛමධාතු යනු කුසීත බවින් නික්මෙන ස්වභාවය ඇති වීර්යයි, පරක්කමධාතු යනු පරාක්‍රම ස්වභාවයයි, ථාමධාතු යනු සවිමත් ස්වභාවයයි, ඨිතිධාතු යනු ස්ථිරව සිටීමේ (පවත්වා ගැනීමේ) ස්වභාවයයි, උපක්කමධාතු යනු උපක්‍රම ස්වභාවයයි, මේ සියල්ලම ඒ ඒ ආකාරයෙන් පැවති වීර්යයේ නම්ය.

                                                                AN 06-04-09. කම්මනිදාන සූත්‍රය

                                                                “මහණෙනි, කර්‍ම රැස්වීම පිණිස මේ හේතු තුනක් වෙත්.

                                                                “කිනම් තුනක්ද යත් ? කර්‍ම රැස්වීම පිණිස ලෝභය හේතුවක් වෙයි. කර්‍ම රැස්වීම පිණිස ද්වේෂය නිදානයක් වෙයි. කර්‍ම රැස්වීම පිණිස මෝහය නිදානයක් වෙයි. මහණෙනි, ලෝභයෙන් අලෝභය පහළ නොවේ. මහණෙනි, තවද ලෝභයෙන් ලෝභයම පහළ වෙයි. මහණෙනි, ද්වේෂයෙන් අෙවෂය පහළ නොවේ. මහණෙනි, තවද ද්වේෂයෙන් ද්වේෂයම පහළ වෙයි. මහණෙනි, මෝහයෙන් අමෝහය පහළ නොවේ. මහණෙනි, නැවතද මෝහයෙන් මෝහයම පහළ වේ.

                                                                “මහණෙනි, ලෝභයෙන් කළ කර්ර්‍මයෙන්, ද්වේෂයෙන් කළ කර්මයෙන්, මෝහයෙන් කළ කර්මයෙන් දෙවියෝ නූපදිත්. මනුෂ්‍යයෝ නූපදිත්. අන් යම්කිසි කාම ස්වර්‍ගවලද නූපදිත්. මහණෙනි, තවද ලෝභයෙන් කල කර්මයෙන්, ද්වේෂයෙන් කළ කර්මයෙන්, මෝහයෙන් කළ කර්මයෙන් නරකයෙහි උපදී. ප්‍රේත ලෝකයෙහි උපදී. යම් අන් කිසි දුගතිවල උපදී. මහණෙනි, කර්ම රැස්වීමට මේ නිදාන තුනයි.

                                                                “මහණෙනි, කර්‍ම රැස්වීම පිණිස මේ හේතු තුනක් වෙත්.

                                                                “කිනම් හේතු තුනක්ද යත් ? කර්ම රැස්වීම පිණිස අලෝභය හේතුවක් වෙයි. කර්මය රැස්වීම පිණිස අෙවෂය නිදානයක් වෙයි. කර්මය රැස්වීම පිණිස අමෝහය නිදානයක් වෙයි. මහණෙනි, අලෝභයෙන් ලෝභය පහළ නොවේ. මහණෙනි, අලෝභයෙන් අලෝභයම පහළ වෙයි. මහණෙනි, අෙවෂයෙන් අෙවෂයම පහළ නොවෙයි. මහණෙනි, අෙවෂයෙන් අෙවෂයම පහළ වෙයි. මහණෙනි, අමෝහයෙන් මෝහය පහළ නොවෙයි. මහණෙනි, අමෝහයෙන් අමෝහයම පහළ වෙයි.

                                                                “මහණෙනි, තවද අලෝභයෙන් උපන් කර්‍මයෙන්, අවෂයෙන් උපන් කර්‍මයෙන්, අමෝහයෙන් උපන් කර්‍මයෙන් දෙවියෝ උපදිත්. මනුෂ්‍යයෝ උපදිත්. අන් කිසියම් සුගතීන්හි උපදියි. මහණෙනි, කර්‍ම රැස්වීමට මේ නිදාන තුනයි.”

                                                                නවවැන්නෙහි කම්මානං යනු සංසාරගාමී කර්‍මයන්ගේයි, සමුදයාය යනු පිඬුකිරීම සඳහායි, නිදානං යනු ප්‍රත්‍යයයි, ලොභජෙන යනු ලොබින් හට ගැනීමෙනි, න පඤ්ඤායන්ති යනු මෙබඳු වූ කර්‍මයෙන් උපන්නෝයි නොදක්නා ලැබෙත්, යහපත් පැත්තෙහි කම්මානං යනු නිර්‍වාණගාමී කර්‍මයන්ගේයි, මෙසේ මේ සූත්‍රයෙහි සසර හා නිවන කියන ලදි

                                                                AN 06-04-10. කිම්බිල පඤ්හ සූත්‍රය

                                                                “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කාලයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කිම්බිලා නුවර මිදෙල්ල වනයෙහි වාසය කල සේක. ඉක්බිති කිම්බිල ස්ථවිරයෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එකත්පසෙක සිටියේය. එකත්පසෙක සිටි ආයුෂ්මත් කිම්බිල ස්ථවිර තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීවේය.

                                                                “ස්වාමීනි,
                                                                භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ පසු ශ්‍රී සද්‍ධර්‍මය බොහෝ කල් නොපවත්නේනම්ද
                                                                ඊට හේතු කවරේද,
                                                                ඊට ප්‍රත්‍යය කවරේද ?

                                                                “කිම්බිලය,
                                                                තථාගතයන් පිරිනිවන් පෑ පසු භික්‍ෂූහු. භික්‍ෂුණීහු, උපාසකවරු, උපාසිකාවෝ ශාස්තාෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව නැත්තෝව, යටහත් නැත්තෝව වාසය කරත්. ධර්‍මයෙහි ගෞරව නැත්තෝව, යටහත් නැත්තෝව වාසය කෙරෙත්. සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව නැත්තෝව, යටහත් නැත්තෝව වාසය කරත්. ශික්‍ෂා කෙරෙහි ගෞරව නැත්තෝව, යටහත් නැත්තෝව වාසය කරත්. අප්‍රමාදයෙහි ගෞරව නැත්තෝව, යටහත් නැත්තෝව වාසය කරත්. පිළිසඳර කථාවෙහි ගෞරව නැත්තෝව, යටහත් නැත්තෝව වාසය කරත්.

                                                                “කිම්බිලය, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ පසු යම් කරුණකින් සද්‍ධර්‍මය බොහෝ කල් නොපවතින්නේ වේද, මේ ඊට හේතුය. මේ ඊට ප්‍රත්‍යය.

                                                                “කිම්බිලය, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ පසු භික්‍ෂූහු. භික්‍ෂුණීහු, උපාසකවරු, උපාසිකාවෝ ශාස්තාෘන් වහන්සේ කෙරෙහි ගෞරව ඇත්තෝව, යටහත් ඇත්තෝව වාසය කරත්. ධර්‍මයෙහි ගෞරව ඇත්තෝව, යටහත් ඇත්තෝව වාසය කරත්. සංඝයා කෙරෙහි ගෞරව ඇත්තෝව, යටහත් ඇත්තෝව වාසය කරත්. ශික්‍ෂා කෙරෙහි ගෞරව ඇත්තෝව, යටහත් ඇත්තෝව වාසය කරත්. අප්‍රමාදයෙහි ගෞරව ඇත්තෝව, යටහත් ඇත්තෝව වාසය කරත්. පිළිසඳර කථාවෙහි ගෞරව ඇත්තෝව, යටහත් ඇත්තෝව වාසය කරත්.

                                                                “කිම්බිලය, තථාගතයන් වහන්සේ පිරිනිවන් පෑ පසු යම් කරුණකින් සද්‍ධර්‍මය බොහෝ කල් පවත්නේ වේද, මේ ඊට හේතුය. මේ ඊට ප්‍රත්‍යය.

                                                                AN 06-04-11. දාරුක්ඛන්‍ධාධි මුච්චන සූත්‍රය

                                                                “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කාලයෙක්හි ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ රජගහනුවර ගිජුකුළු පව්වෙහි වාසය කරණ සේක.
                                                                එකල්හි දිනක් ශාරීපුත්‍ර ස්ථවිරයන් වහන්සේ පෙරවරුවේ හැඳ පොරවා පාත්‍ර සිවුරු ගෙන භික්‍ෂූන් පිරිසක් සමග ගිජුකුළු පව්වෙන් බසින්නේ එක්තරා තැනක මහත් විසාල දැව කඳක් දුටුයේය. දැක භික්‍ෂූන්ට කථා කළහ.

                                                                “ඇවැත්නි, මේ විසාල දැව කඳ පෙනේද ?”
                                                                “ඇවැත්නි, එසේය.”

                                                                ” ඇවැත්නි, ඎර්ධි ඇති සිත වසඟකරගත් මහණ තෙම කැමැත්තේ නම් මේ දර කඳ පොළොවම යයි පෙන්වයි. ඇවැත්නි, ඎර්ධි ඇති සිත වසඟකරගත් මහණ තෙම කැමැත්තේ නම් මේ දර කඳ ජලයමයයි පෙන්වයි. ඇවැත්නි, ඎර්ධි ඇති සිත වසඟකරගත් මහණ තෙම කැමැත්තේ නම් මේ දර කඳ ගින්නම යයි පෙන්වයි. ඇවැත්නි, ඎර්ධි ඇති සිත වසඟකරගත් මහණ තෙම කැමැත්තේ නම් මේ දර කඳ වාතයමයයි පෙන්වයි. ඇවැත්නි, ඎර්ධි ඇති සිත වසඟකරගත් මහණ තෙම කැමැත්තේ නම් මේ දර කඳ යහපත්යයි පෙන්වයි. ඇවැත්නි, ඎර්ධි ඇති සිත වසඟකරගත් මහණ තෙම කැමැත්තේ නම් මේ දර කඳ අයහපත්යයි පෙන්වයි.

                                                                “ඊට හේතු කවරේද ? ඇවැත්නි, යමක් ඇසුරුකොට ඎර්ධි ඇති සිත වසඟ කෙරෙත්. භික්‍ෂුතෙම යම් අශුභයක් නිසා මේ දර කඳ අශුභයයි සිතුවේද, මේ දරකඳෙහි ඒ අශුභ ගතිය ඇත. එහෙයිනි.”

                                                                [ චෙතොචසිප්පත්තො යනු සිතේ වශීබවට පත් වූයේයි, පඨවීතෙව අධිමුච්චෙය්‍ය යනු තදබව පඨවි ධාතුව යැයි සලකන්නේය, යං නිස්සාය යනු පවත්නා දැඩි බව ඇති යම් පඨවි ධාතුවක් නිසා මේ දැව කඳ පඨවි ධාතුවමැයි සලකන්නේය, ඒ පෘථිවිධාතුව මෙහි ඇතැයි මේ ආකාරයෙන් සෙසු පදයෝ ද දතයුත්තාහ. යම්සේ එහි දැඩි බව ඇති පෘථිවි ධාතුව ඇත්ද එසේ යුෂ (ද්‍රව) ආකාරය ඇති ආපො ධාතුව උෂ්ණාකාර වූ තෙජො ධාතුව, පැතිරීම් ආකාර ඇති වායොධාතුව රතු පැහැති සාරයෙහි නෙළුම් මලක් පැහැය ඇති සුභ ධාතුවද කුණු වූ සුණෙහි මෙන්ම ඵළයෙහි හා වියලි පොතුවල ද අසුභ ධාතුව එය ඇසුරු කොටම මේ දැවකඳ අසුභ යයි සලකන්නේය, මේ සූත්‍රයෙහි මිශ්‍රක විහාරය නම්වූ දෙය කියන ලදි.]

                                                                AN 06-04-12. (නාගිත) යසසමාගම සූත්‍රය.

                                                                “මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මහත් භික්‍ෂු සමූහයක් සමග කොසොල් ජනපදයෙහි චාරිකාවෙහි හැසිරෙන්නේ ඉච්ඡානඞ්ගල නම් කොසොල් රටවාසීන්ගේ බමුණුගමට වැඩි සේක. භාග්‍යවතුන් වහන්සේ එහි ඉච්ඡානඞ්ගල වන ලැහැබෙහි වාසය කරණ සේක.“

                                                                ඉච්ඡානඞ්ගල වාසී බමුණු ගෘහපතියෝ ශාක්‍යපුත්‍රවූ, ශාක්‍ය තුලයෙන් මහණවූ, ශ්‍රමණ භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ඉච්ඡානඞ්ගලයට වැඩියේ ඉච්ඡානඞ්ගල ගමෙහි ඉච්ඡානඞ්ගල වන ලැහැබෙහි වාසය කෙරෙත්යයි ඇසුහ. ඒ භාග්‍යවත් ගෞතමයන් වහන්සේ ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මේ කාරණයෙන්ද අර්හත්ය, සම්‍යක් සම්බුද්‍ධය, විද්‍යාචරණයන්ගෙන් යුක්තය, සුගතය, ලෝකය දත්තේය. පුරුෂයන් දමනය කරන ශ්‍රේෂ්ඨ උත්තමයාය, දෙවි මිනිසුන්ගේ ශාස්තෲවරයාය, බුද්‍ධය, භාග්‍ය ඇත්තේයයි ඒ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ යහපත් කීර්ති රාවයක් පැන නැංගේය. උන්වහන්සේ දෙවියන් සහිත, මරුන් සහිත, රහතන්ගේ දැක්ම සුදුසු වන්නේය කියායි.ඉක්බිති ඉච්ඡානඞ්ගලිකවූ බමුණු ගැහැවියෝ ඒ රාත්‍රිය ඇවෑමෙන් බොහෝ කෑ යුතු, බුදිය යුතු දෑ රැගෙන ඉච්ඡානඞ්ගල වන ලැහැබට , පැමිණ, උස් හඬ, මහ හඬ ඇතිව දොරටුවෙන් පිට පියස්ස යට සිටියාහුය.

                                                                ඒ කාලයෙහි ආයුෂ්මත් නාගිත ස්ථවිරයන් භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ උපස්ථායකයා විය. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් නාගිත තෙරුන්ට, “නාගිතය, මසුන් අල්ලන කේවට්ටයින්ගේ වැනි ඒ උස් හඬ, මහ හඬ කුමක්දැ” යි ඇසූ සේක.
                                                                “ස්වාමීනි, මේ ඉච්ඡානඞ්ගලයෙහි බ්‍රාහ්මණ ගෘහපතියෝ භාග්‍යවතුන් වහන්සේටද, භික්‍ෂු සංඝයාටද, බොහෝ අනුභව කළ යුතු, බුදිය යුතු දේ රැගෙන දොරටුවෙන් පිට පියස්ස යට සිටියාහුය.”

                                                                “නාගිතය, යසස සමග මම එක්වීමක් නැත. මා සමග යසස එක්වන්නේත් නැත. නාගිතය, යම් කෙනෙක් මේ නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සැපය, උසස් විවේක සැපය, සන්සුන් සැපය, නිවන් සැපය, පහසුවෙන් නොලබන්නේද, නිදුකින් නොලබන්නේද, මම ඒ යම් නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සැපයක්, උසස් විවේක සැපයක්, සන්සුන් සැපයක්, නිවන් සැපයක් පහසුවෙන් ලබන්නේ වෙමි. නිදුකින් ලබන්නේ වෙමි. හෙතෙම ඒ (ලෝකයා විසින් දෙන) අපවිත්‍ර, නිදිබර ලාභ සත්කාර කීර්ති සැපය ඉවසන්නේය” යි වදාළ සේක.

                                                                “ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, දැන් යමකින් යමකින්ම කල්ගත කරන්නේද, බමුණු ගෘහපතියෝද, නියම්ගම් දනවු වැස්සෝද ඊට නැමුනාහු වෙත්. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්ස, දැන් ඉවසාවා. සුගතයන් වහන්සේ ඉවසාවා. ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේට දැන් පිළිගැනීමට කල්ය

                                                                .‘ස්වාමීනි, යම් සේ ලොකු වැසි බින්දු ඇති වර්ෂාව වසින කල්හි බෑවුම අනුව ජලය යත්ද, ස්වාමීනි, එසේම යමකින් යමකින්ම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යැපෙයිද. බමුණු ගෘහපතියෝද, නියම්ගම් දනවු වැස්සෝද ඊට නැමුනාහුම වෙත්.

                                                                ඊට හේතු කවරේද, ස්වාමීනි, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ ශීලයෙන් ප්‍රකටවීම එසේමය. නාගිතය, යසස සමග මම එක්වීමක් නැත මා සමග යසස එක්වන්නෙත් නැත. නාගිතය, යම් කෙනෙක් මේ නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සැපය, උසස් විවේක සැපය, සන්සුන් සැපය, නිවන් සැපය පහසුවෙන් නොලබන්නේද, දුකින් ලබන්නේද, මම ඒ යම් නෛෂ්ක්‍රම්‍ය සැපයක්, උසස් විවේක සැපයක්, සන්සුන් සැපයක්, නිවන් සැපයක් පහසුවෙන් ලබන්නේ වෙමි. නිදුකින් ලබන්නේ වෙමි. හෙතෙම ඒ (ලෝකය විසින් දෙන) අපවිත්‍ර. නිදිබර ලාභ සත්කාර කීර්ති සැපය ඉවසන්නේය” යි වදාළ සේක. නාගිතය,

                                                                මම ගමෙහි වාසය කරණ සමාධිගත සිත් ඇතිව සිටින භික්‍ෂුවක් දකිමි. නාගිතය, දැන් මේ ආයුෂ්මතුන් ආරාමයෙහි සිටින්නෙක් හෝ සාමණේර නමක් හෝ නැගිටුවන්නේය. ඒ සමාධියෙන් ඔහු මුදවන්නේයයි ඒ මට මෙසේ සිතක් වෙයි. නාගිතය, ඒ කාරණයෙන් මම ඒ භික්‍ෂුවගේ අරණ්‍යවාසය කැමති නොවෙමි.“නාගිතය, අරණ්‍යවාසීවූ, අරණ්‍යයෙහි නිදීමෙන් සිටි භික්‍ෂුවක් දකිමි. නාගිතය, දැන් මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ, ‘මේ නිදි ක්ලාන්ත ගතිය දුරුකොට අරණ්‍යය යන හැඟීමම, එකඟ බවම මෙනෙහි කරන්නේය’ යි ඒ මට මේ සිත වේ.

                                                                නාගිතය, ඒ කාරණයෙන් ඒ මහණහට අරණ්‍යයෙහි වාසයෙන් සතුටුවෙමි. නාගිතය, මම මේ ලොවෙහි අරණ්‍යවාසීවූ, අරණ්‍ය යෙහි සිත එකඟනොව සිටියාවූ භික්‍ෂුවක් දකිමි. නාගිතය, ‘ඒ මට දැන් මේ ආයුෂ්මත්තෙමේ එකඟනොවූ සිත එකඟ කරන්නේය. එකඟවූ සිත ආරක්‍ෂා කරන්නේය’ යි මෙසේ සිතක් වෙයි. නාගිතය, ඒ කරණකොට ගෙන මම ඒ මහණහට අරණ්‍යයෙහි විසීමෙන් සතුටුවෙමි. නාගිතය, මෙහි මම අරණ්‍යවාසීවූ, අරණ්‍යයෙහි සිත එකඟකර සිටි භික්‍ෂුවක් දකිමි. නාගිතය, දැන් මේ ආයුෂ්මත් තෙමේ, ‘කෙලෙසුන්ගෙන් නොමිදුනු සිත, කෙලෙසුන්ගෙන් මුදන්නේය. මිදුනු සිත රකින්නේය’ යි මෙබඳු සිතක් වෙයි. නාගිතය, ඒ කරණකොටගෙන මම ඒ භික්‍ෂුවගේ අරණ්‍ය වාසයෙන් සතුටුවෙමි.

                                                                “නාගිතය, මම මෙහි ගමෙහි වාසයකරණ, සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සෙනසුන්, ගිලන්පස, බෙහෙත් බඩු ලබන්නාවූ භික්‍ෂුවක් දකිමි. හෙතෙම ඒ ලාභ, සත්කාර, කීර්ති, බලාපොරොත්තුවෙමින් විවේකය අත්හරියි. අරණ්‍යයෙහි වනයෙහිවූ ඈත සෙනසුන් අත්හරියි. ගම් නියම්ගම් රාජධානිවලට බැස වාසය කරයි. නාගිතය, මම ඒ භික්‍ෂුවගේ ගමෙහි වාසය කිරීමෙන් සතුටු නොවෙමි. නාගිතය, මෙහි අරණ්‍යයෙහිවූ, සිවුරු, පිණ්ඩපාත, සෙනසුන්, ගිලන්පස, බෙහෙත් බඩු ලබන්නාවූ භික්‍ෂුවක් දකිමි. හෙතෙම ඒ ලාභ, සත්කාර, කීර්තියට, සතුටුවී විවේකය අත් නොහරියි. අරණ්‍යයෙහි (වනයෙහි) පිහිටි ඈත සෙනසුන් අත් නොහරියි. නාගිතය, ඒ හේතුවෙන් මම ඒ භික්‍ෂුවගේ අරණ්‍යයෙහි විසීමෙන් සතුටුවෙමි. නාගිතය, යම් කාලයෙක්හි මම දීර්‍ඝ මාර්‍ගයට බැස්සේ ඉදිරිපිටින් හෝ පසුපසින් හෝ කිසිවෙකු නොදක්නේ නම් නාගිතය, ඒ කාලයෙහි මට යටත් පිරිසෙයින් මළ මූත්‍ර පහ කිරීමට පවා පහසුය” යි වදාළ සේක

                                                                [ගාමන්තවිහාරිං යනු ග්‍රාමාන්ත සෙනසුන් වැසිවූයි, සමාහිතං නිසින්නං යනු ඒ ග්‍රාමාන්ත සෙනසුනෙහි සමාධිය නංවා හුන්නාවූයි, ඉදානිමං යනු දැන් මෙයයි, සමාධිම්භා චාචෙස්සති යනු සමාධියෙන් නැඟී සිටින්නේය, න අත්තමනො හොමි යනු ස්වකීය මනස ඇත්තේ නොවෙමි, පචලායමානං යනු නිදන්නාවූයි, එකත්තං යනු එකස්වභාවයයි, එකඟ බවට පත්වූයි, අරණ්‍ය සංඥාවම සිතෙහි කරන්නේ යයි අරුත්ය, අනුරඛිස්සති යනු අනුග්‍රහ කරන්නේය, අවිමුත්තං වා චිත්තං විමොචෙස්සති යනු අන්කල්හි නොමිදුනු සිත දැන් පස් විමුක්තීන්ගෙන් මුදන්නේය, රිඤ්චති යනු අත්හරියි දුරු කරයි, පටිපණාමෙත්වා යනු ඉවත්කොට දුරුකොටයි, උච්චාරපස්සාවකම්මාය යනු මළමූ පහකිරීම සඳහාය, මෙයින් මෙපමණ තැනකින් ශාස්තෲන් වහන්සේ විසින් අරණ්‍ය සේනාසනයේ ගුණය කියන ලදි, සුත්‍රයේ පළමු කොටසෙහි යමක් කිවයුතුද එය යට කියන ලද්දේමය.]


                                                                35 min
                                                              7. SN 05-02-08

                                                                SN 05-02-08-01. අසුභ සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-02. මරණ සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-03. ආහාරේ පටික්කූල සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-04. සබ්බලෝකේ අනභිරත සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-05. අනිච්ච සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-06. අනිච්චේ දුක්ඛ සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-07. දුක්ඛෙ අනත්ත සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-08. පහාන සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-09. විරාග සූත්‍රය
                                                                SN 05-02-08-10. නිරෝධ සූත්‍රය

                                                                SN 05-02-08-01. අසුභ සූත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් සමයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් කරවන ලද ජේතවනාරාමයෙහි වාසය කරන සේක. එහිදී භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මහණෙනි’යි කියා භික්ෂූන් ඇමතූසේක. ‘ස්වාමීනියි’ කියා ඒ භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේට උත්තර දුන්හ. (එවිට) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙය වදාළසේක.

                                                                “මහණෙනි,
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව වඩව්!
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව නිතොර නිතොර වඩන ලද විට
                                                                මහත් ඵල වෙයි. මහත් අනුසස්වෙයි.

                                                                මහණෙනි,
                                                                කෙසේ අසුභ සඤ්ඤාව වඩන්නේද ?

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ සිතින්
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව සමග සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,…..
                                                                අසුභ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,.,
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව සමග විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව සමග පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,.,
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව සමග පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව සමග සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව සමග උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි, මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ
                                                                අසුභ සඤ්ඤාව මහත්ඵල ඇත්තී වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස් ඇත්තීවෙයි.

                                                                අසුභය ප්‍රධාන වශයෙන් දෙආකාරය. තමාගේ ය කියා ගන්නා මේ කයේ දෙතිසක් අසුභ කොටස් ගැන මනා නුවනින් මෙනෙහි කිරීමෙන් භාව කිරීම දෙතිස් කුණප භාවනාවය කියා ගැනේ. මේ කයේ ජීවිතේන්ද්‍රිය සිඳුන පසු මය ගිය පසු මේ මෘත ශරීරයේ සොහොන් බිමකට ගෙන ගොස් එහි දමා ආවොත් එය කුණුවෙමින් දිරමින් යන ආකාරය “උද්ධුමාතකය, විනීලකය, විපුබ්බකය, විච්ඡිද්දකය, වික්‍ඛායිතකය, වික්ඛිත්තකය, හතවික්ඛිත්තකය, ලොහිතකය, පුළවකය, අට්ඨිකය” ලෙස දස ආකාරයකින් මෙනෙහි කරමින් භාවනා කරන ආකාරය. LINK

                                                                SN 05-02-08-02. මරණ සූත්‍රය

                                                                වැඩිදුර කියවීමට CLIK HERE

                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ මරණ සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වෙයි. මහත් අනුසස්වෙයි.
                                                                මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ මරණ සඤ්ඤාව මහත් ඵල වේද. මහත් අනුසස් වේද?
                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ සිතින්
                                                                මරණ සඤ්ඤාව සමග සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,…..
                                                                මරණ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,.,
                                                                මරණ සඤ්ඤාව සමග විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                මරණ සඤ්ඤාව සමග පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,.,
                                                                මරණ සඤ්ඤාව සමග පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                මරණ සඤ්ඤාව සමග සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                මරණ සඤ්ඤාව සමග උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි,
                                                                මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ නිතොර කරන ලද්දාවූ
                                                                මරණ සඤ්ඤා භාවනාව මහත්ඵල වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                විසුද්ධි මාරගයේ මෙසේ අට ආකාරයක් දැක්වේ.:-
                                                                1. වධක පච්චුපට්ඨානය
                                                                2. සම්පත්ති විපත්තිය
                                                                3. උපසංහරණය
                                                                4. කායබහුසාධාරණය
                                                                5. ආයු දුබ්බලය
                                                                6. අනිමිත්තය
                                                                7. අද්ධානපරිච්ඡේදය
                                                                8. ඛණපරිත්තය
                                                                ….මරණානුස්සති භාවනාව වඩනු කැමැති යෝගාවචරයා විසින් හුදකලාව විවේකීව හිඳ , “ මගේ මරණය දැන් සිදු වන්නේය, ජීවිතේන්‍ද්‍රියය සිඳී යන්නේය’ යනුවෙන් හෝ, ‘මරණං මරණං’ යනුවෙන් හෝ නුවණින් මෙනෙහි කල යුතුය. READ FULL.

                                                                SN 05-02-08-03.
                                                                ආහාරේ පටික්කූල සූත්‍රය

                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වෙයි. මහත් අනුසස්වෙයි.
                                                                මහණෙනි,
                                                                කෙසේ වඩන ලද්දාවූ ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වේද. මහත් අනුසස් වේද?

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “…ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “… ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “….ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි, මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                [ආහාර බඳුන ගෙන මෙසේ සිතනු:- ඉතා ශුද්ධ වස්තුවක් ලෙස මනා වර්ණයෙන් හා සුවඳින් යුක්ත වන දුටුවන්ට අනුභව කරන්නට සිතෙන මේ ආහාරය මා විසින් අත දමා ඇනූ කල්හි කලින් පැවති ලස්සන නැති වී කැත වන්නේ ය. බල්ලකුට කපුටකුට මිස අනිකකුට නොදිය හැකි තත්ත්වයට පැමිණෙන්නේ ය. හැනීමෙන් පිළිකුල් බවට පත් වූ ඒ ආහාරය කටට ගෙන දිවෙන් පෙරළ පෙරළා සැපූ කල්හි සුණු වී කෙළ සෙම් හා මිශ්‍ර‍වී බලු වමනයක් සේ පිළිකුල් බවට පැමිණෙන්නේ ය. එය කටින් පිටතට දැමුව හොත් පිළිකුල නිසා සමීපයේ සිටියෝ පලා යන්නාහ. මුව තුළ දී අධික අපවිත්‍ර‍ භාවයකට පැමිණි ඒ ආහාරය ගලනාළය දිගේ ගොස් ආමාශයට පත් කල්හි කිසි කලෙක පිරිසිදු නොකළ වැසිකිළි වළක් බඳු වූ ආමාශයේ සෙම් පිත් හා මිශ්‍රවෙමින් පෙණ දම දමා පැසී වඩාත් පිළිකුල් බවට පැමිණෙන්නේ ය. එහි දී ආහාරයේ පැහැය වෙනස් වී දුර්ගන්ධ භාවයට පැමිණෙන්නේ ය. වඩාත් පිළිකුල් බවට පැමිණියා වූ ඒ ආහාරය ක්‍ර‍මයෙන් වඩ වඩාත් පිළිකුල් බවට පැමිණෙමින් පණුවන් ද සමග අධෝ මාර්ගය කරා ගමන් කරන්නේ ය. පරම අපවිත්‍ර‍ භාවයට ප්‍ර‍තික්කූල භාවයට පැමිණියා වූ ඒ ආහාර ජනයාට පෙනෙන තැනක බැහැර කළ නො හැකි වන්නේ ය. බැහැර කිරීමට ජන ශූන්‍යස්ථානයකට යන්නට සිදු වන්නේ ය. මේ ආහාරයේ ස්වභාවය ය.
                                                                — රේරුකානේ චන්දවිමල මහා නායක හිමි – පොහොය දිනය

                                                                ..දස ආකාරයෙන් කබලිකාර ආහාරයේ පිළිකුල මෙනෙහි කරන්නාහට තර්‍කයෙන් විතර්‍කයෙන් පහරන ලද්දාක් මෙන් කරන්නහුට පිළිකුල් වශයෙන් කබලිඞ්කාරාහාරය ප්‍ර‍කට වෙයි. හෙතෙමේ ඒ නිමිත්ත නැවත නැවත මෙනෙහි කරයි. වඩයි. බහුල වශයෙන් වඩයි. එසේ කරන්නා වූ ඒ යෝගාවචරයා ගේ නීවරණයෝ පහවෙති. කෙලෙස් මුවහ වේ. කබලිඞ්කාරාහාරය පිළිකුල් හෙයින් අර්පණාවට නො පැමිණෙතුදු උපචාර සමාධියෙන් සිත එකඟ වෙයි. මෙහි පිළිකුල් බව ගැනීම් වශයෙන් සංඥාව ප්‍ර‍කට වෙයි.
                                                                කියවන්න විසුද්ධි මාර්ගයෙන් ]

                                                                SN 05-02-08-04. සබ්බලෝකේ අනභිරත සූත්‍රය

                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාව මහත් ඵල වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස්වෙයි.
                                                                මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාව

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “…සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “… සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “…සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “…. සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි, මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ සබ්බලෝකේ අනභිරත සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                ඉධානන්ද, භික්ඛු යෙ ලොකෙ–උපය උපාදානා චෙතසො; අධිට්ඨාන, අභිනිවෙස, අනුසයා, -තෙ පජහන්තො විහරති;
                                                                අනුපාදියන්තො. අයං වුච්චතානන්ද,-සබ්බලොකෙ අනභිරතසඤ්ඤා.                                                                .

                                                                වැඩිදුර කියවීමට KLIK HERE

                                                                SN 05-02-08-05. අනිච්ච සූත්‍රය

                                                                පුජ්‍ය උඩුදුම්බර කාශ්‍යප හිමි කල ව්වරණ දේශනාවක්

                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ අනිච්ච සඤ්ඤාව මහත් ඵල වෙයි. මහත් අනුසස්වෙයි.
                                                                මහණෙනි,
                                                                කෙසේ වඩන ලද්දාවූ අනිච්ච සඤ්ඤාව මහත් ඵල වේද. මහත් අනුසස් වේද?

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ අනිච්ච සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “…අනිච්ච සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..අනිච්ච සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “… අනිච්ච සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “,.. අනිච්ච සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “….අනිච්ච සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි, මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ අනිච්ච සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                [ විසුද්ධි මාර්ගය:- වැසි වස්නා කල්හි ජලාශ වල දිය බුබුළු නැඟි නැඟී වහ වහා බිදී යන්නාක් මෙන් ද, බෙරයකට ගසන කල්හි හඩ නැඟි නැඟී වහ වහා අතුරුදහන් වන්නාක් මෙන් ද, සංස්කාරයෝ ද ඉපිද ඉපිදැ වහ වහා නිරුද්ධ වෙති. නිරෝධ වෙති.
                                                                නිරෝධ යනු කිසිවක් ඉතිරි නොවී නැති වී යෑම ය. එයට බිඳීම යයි ද කියනු ලැබේ. ඇසි පිය හෙලීමට ගත වන කාලය තරම්වත් පවත්නා සංස්කාරයක් ඇත්තේම නැත. එය තේරුම් ගැනීමට අපහසු කාරණයකි. වැඩි දුරටත් කරුණු සොයා දන්නවුන්ගෙන්ද කරුණු අසා බලා එය අවබෝධ කර ගත යුතුය. LINK ]

                                                                SN 05-02-08-06. අනිච්චේ දුක්ඛ සූත්‍රය

                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ අනිච්චේ දුක්ඛ සඤ්ඤාව මහත් ඵල වෙයි. මහත් අනුසස්වෙයි.
                                                                මහණෙනි,
                                                                කෙසේ වඩන ලද්දාවූ අනිච්චේ දුක්ඛ සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වේද. ?
                                                                මහත් අනුසස් වේද?

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ අනිච්චේ දුක්ඛ සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “… අනිච්චේ දුක්ඛ සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “.. අනිච්චේ දුක්ඛ සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “.. අනිච්චේ දුක්ඛ සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “… ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “ අනිච්චේ දුක්ඛ සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “….ආහාරේ පටික්කූල සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි,
                                                                මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ අනිච්චේ දුක්ඛ සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                SN 05-02-08-07. දුක්ඛෙ අනත්ත සූත්‍රය


                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස්වෙයි.
                                                                මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වේද.
                                                                මහත් අනුසස් වේද?

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ සිතින්
                                                                දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව සමග සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,…..
                                                                දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,.,
                                                                දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව සමග විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව සමග පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,.,
                                                                දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව සමග පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව සමග සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව සමග උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි,
                                                                මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ දුක්ඛෙ අනත්ත සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                SN 05-02-08-08. පහාන සූත්‍රය

                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල ලෙස පුහුණු කරන ලද්දාවූ පහාන සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස්වෙයි.
                                                                මහණෙනි,
                                                                කෙසේ වඩන ලද්දාවූ පහාන සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වේද.
                                                                මහත් අනුසස් වේද?

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ පහාන සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “… පහාන සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..පහාන සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..පහාන සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “… පහාන සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “පහාන සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “…පහාන සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි,
                                                                මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ පහාන සඤ්ඤාව මහත්ඵල වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                SN 05-02-08-09. විරාග සූත්‍රය

                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල කරන ලද්දාවූ විරාග සඤ්ඤාව මහත් ඵල වෙයි. මහත් අනුසස්වෙයි.
                                                                මහණෙනි, කෙසේ වඩන ලද්දාවූ විරාග සඤ්ඤාව සඤ්ඤාව මහත් ඵල වේද. මහත් අනුසස් වේද?

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ, විරාගය ඇසුරු කළ,
                                                                නිරෝධය ඇසුරුකළ නිවනට නැමුණාවූ විරාග සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “…විරාග සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..විරාග සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “..විරාග සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “… විරාග සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “විරාග සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “….විරාග සඤ්ඤාවෙන්
                                                                යුක්තවූ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                “මහණෙනි,
                                                                මෙසේ වඩන ලද්දාවූ මෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ විරාග සඤ්ඤාව
                                                                මහත්ඵල වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                SN 05-02-08-10. නිරෝධ සූත්‍රය

                                                                “මහණෙනි,
                                                                වඩන ලද්දාවූ බහුල වශයෙන් කරන ලද්දාවූ නිරෝධ සඤ්ඤාව
                                                                මහත් ඵල වෙයි.
                                                                මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                මහණෙනි,
                                                                කෙසේ වඩන ලද්දාවූ කෙසේ බහුල කරන ලද්දාවූ නිරෝධ සඤ්ඤාව
                                                                මහත්ඵල වෙයිද,
                                                                මහත් අනුසස් වෙයිද?

                                                                “මහණෙනි,
                                                                විවේකය ඇසුරු කළ විරාගය ඇසුරු කළ, නිරෝධය ඇසුරු කළ, නිවනට නැමුණු නිරෝධ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ සති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,

                                                                “විවේකය ඇසු…….නිරෝධ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ ධම්මවිචය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
                                                                “විවේ……. නිරෝධ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ විරිය සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                “…….. නිරෝධ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ පීති සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                “……. නිරෝධ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ පස්සද්ධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්, ,
                                                                “…… නිරෝධ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ සමාධි සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,
                                                                “…… නිරෝධ සඤ්ඤාවෙන් යුක්තවූ උපෙක්ඛා සම්බොජ්ඣංගය වඩව්,

                                                                ” මහණෙනි, මෙසේ වඩන ලද්දාවූ, මෙසේ බහුල ලෙස පුරුදු කරන ලද්දාවූ
                                                                නිරෝධ සඤ්ඤාව මහත් ඵල වෙයි. මහත් අනුසස් වෙයි.

                                                                “මහණෙනි, නිරෝධ සඤ්ඤාව වැඩීමෙන් බහුල ලෙස කිරීමෙන් ඵල දෙකකින් එක් ඵලයක් මේ ආත්මභාවයෙහිදීම වේ. රහත්වීම හෝ පඤ්චස්කන්ධය ඉතිරිව ඇතිකල්හි අනාගාමි බව හෝ යන දෙකින් එකක් වේ..

                                                                43 min
                                                              8. AN 04-19


                                                                AN 04-19-01. යොධාජීව සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-02. පාටිභොග රහිත සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-03. සබ්බදිඨ සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-04. මරණ භායන සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-05. බ්‍රාහ්මණ සච්ච සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-06. ලොකනීයන සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-07. වස්සකාර සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-08. උපකචණ්ඩිකාපුත්ත සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-09. සච්ඡිකරණීය ධම්ම සූත්‍රය
                                                                AN 04-19-10. තදහුපොසථ සූත්‍රය

                                                                AN 04-19-01. යොධාජීව සූත්‍රය

                                                                [888:- යොධාජීව යුද්ධයෙන් ජීවත්වේයැයි යොධාජීවො නමි. එනම් යුද්ධ හමුදාවේ සේවය කරන්නාය.]

                                                                “මහණෙනි,
                                                                කරුණු සතරකින් දක්ෂවූ හේවායා රජුට වටිනා ආධාරයක් වේ.
                                                                කුමන දක්ෂතා සතරක්ද යත්,

                                                                (i).තැන නොතැන (සතුරා මිතුරා) කවුදැයි දන්නේද,
                                                                (ii)..ඉතා දුර ඉලක්කයකට විදින්නට දක්ෂවේද,
                                                                (iii). ගමන් කරන සතුරෙකුට විදින්නට දක්ෂ වේද,
                                                                (iv). විසාල ඉලක්කයකට විද එය බිඳලන්නට දක්ෂ වේද,
                                                                මේ කරුණු සතරින් යුක්තවූ දුනු දරන්නා
                                                                රජුගේ සේවයට සුදුසු වේ.
                                                                රජුගේ භෝගය වෙයි.
                                                                රජුට අග්‍රයයි යන සංඛ්‍යාවට යේ.

                                                                [889:-රාජාරභො යනු රජුට සුදුසුවූවෙකි. රාජභොග්ගො යනු රජුගේ උපභොග පරිභොගයයි. රඤේඤා අඞගනේත්‍වච සඞ්ඛං ගච්චති යනු අත මෙන්ද පය මෙන්ද අවශ්‍යයෙන් කැමතිවියයුතු බැවින් අංගයයි කියනුලැබේ.
                                                                දූරෙ පාතී හොතී යනු ජලයෙහි ඉස්බක් පමණවූද ගොඩබිමෙහි අඩ ඉස්බක් පමණවූද හෝ ඊට වැඩිවූද දුරෙහි හීය හෙලයි. දුට්ඨගාමිණී අභය රජුගේ යෝධයා නව ඉස්බක් පමණ දුරට හීය හෙලීය. අවසන් භවයෙහි බෝසත්තෙමේ යොදුනක් පමණට හීය හෙලයි. 
                                                                අක්‍ඛණ වෙධී යනු නොවරද්දා විදින්නායි. විදුලියෙහි හෝ විදුලිගසන කාලය අතරතුර විදීමට සමත්වූ යන අර්ථයි. 
                                                                මහතො කායස්ස පදාලෙතා යනු එකට බඳනාලද පුවරු සියයක්වුවද මීසම් සියයක් වුවද මාපට ඇඟිල්ලක් පමණ ඝනවූ ලොහො පටක්වුවද අඟල් සතරක් ඝනවූ හී ලෑල්ලක්වුවද වියතක් ඝනවූ දිවුල් ලෑල්ලක් වුවද දිගින් වැලි කරත්තයක් වුවද හරහා යන සේ විදීමට සමතෙකි යන අර්ථයි. ]

                                                                “මහණෙනි,
                                                                එසේම කරුණු සතරකින් යුක්ත මහණකු,
                                                                ආහුණෙය්‍ය වේ.
                                                                පාහුණෙය්‍ය වේ.
                                                                දක්ඛිණෙය්‍ය වේ.
                                                                අඤ්ජලිකරණීය වේ.
                                                                ලෝකයාගේ නිරුත්තර පුණ්‍ය ක්‍ෂෙත්‍රයක් වේ.890
                                                                “කවර සතරකින්ද යත්.

                                                                [890:- ආහුනෙය්‍යො,: ඉතා දුර සිට වුවද ගෙනැවිත් දෙන සිවුපසය පිළිගැනීමට සුදුසුය..
                                                                පාහුනෙය්‍යො,: දුරසිට පැමිණෙන ප්‍රිය මනාප ඥාති මිත්‍රයන් උදෙසා පිළියෙල කළ දෙය වුවද පා කිරීමට සුදුසුය.
                                                                දක්ඛිණෙය්‍යො,: සැදැහැවතුන් විසින් පරලොව සැප පතා දෙන දානය පිළිගැනීමට සුදුසුය
                                                                අඤ්ජලිකරණීයො: දොහොත් හිස මත තබා නමස්කාර කරන්නට සුදුසුය.
                                                                අනුත්තරං පුඤ්ඤක්ඛෙත්තං ලොකස්ස. ලෝකයා හට උතුම් පින් කෙතක් වන සේක.]

                                                                මහණෙනි,
                                                                (i). භික්ෂුවක් ස්ථානයෙහි දක්‍ෂ වේද,
                                                                (ii). ඈත දකින්නේදද,
                                                                (iii). කළුවරේ දී පවා එල්ලයට විදින්නේද,
                                                                (iv). මහත් ඝණ දේ පවා පලන්නේ වේද,

                                                                [891:- ඨාන කුසලො ච හොති, දූරෙපාතී ච, අක්ඛණවෙධී ච, මහතො ච කායස්ස පදාලෙතා. යන ලක්ෂණ සතර,]

                                                                (1). මහණෙනි,
                                                                කෙබඳු මහණෙකු ස්ථානයෙහි දක්‍ෂද?

                                                                “මහණෙකු සිල්වත්ද, පාතිමොක්ඛ සීලය දිවි හිමියෙන් රකින්නේද, ආචාර හා ගෝචරයෙන් යුක්තද, සුලු වරදෙහි පවා බිය දක්නා සුළු වේද, ශික්‍ෂා පදයන් සමාදන්ව රකීද, මහණෙනි, මෙසේ වූ මහණකු ස්ථානයෙහි දක්‍ෂයාය කියනු ලැබේ.892

                                                                [892:- ඨාන කුසලො යනු යම් තැනක සිටියේ නොවළහා විදින්නට හැකිවෙයිද එම ස්ථානයෙහි දක්ෂවූයේයි ලෙස මනෝරථපුරණිය දක්වයි. ස්ථානය ලෙස දැක්වෙන මෙය ස්ථාවරය ලෙසද කුමන ස්තාවරයෙහිද කිවහොත් කුසලය අකුසලය වෙන් වෙන්ව දැනීම, සුසීලය දුස්ස්සීල යෙන් වෙන් කොට දැන ගැනීම, ලෙස ගත යුතුය. ඈත දකිනවාය යනු අජ්ජත්ත බහිද්ද ලෙසද, දළ හෝ සුක්ෂම ලෙසද, මමය. මගේ නොවේය, ලෙස රූපය දකින්නට හැකි බවය. ]

                                                                පුජනීය කොට්ටාවේ සුමන මහා ස්වාමින් වහන්සේ අනාත්ත්ම ධර්මය ගැන කල දේශනාවකි

                                                                (2). “මහණෙනි, මහණෙකු කෙසේ
                                                                ඈත දකින්නට දක්‍ෂවේද?
                                                                මහණෙකු අතීතානාගත, වර්‍තමාන හෝ දැන්වූ පවත්නාවූ, අධ්‍යාත්මිකවූ හෝ, බාහිරවූ හෝ, ඖදාරිකවූ හෝ, සියුම්වූ ලාමකවූ හෝ, ප්‍රණීතවූ හෝ, ඈත හෝ, සමීපයෙහි වූ රූප ධ්ර්මයෝ , සියළු රූප, තත්‍ය ආකාරයෙන් ඥාණයෙන් යුතුව .. මේ මගේ නොවේ, මේ කය මම නොවෙමි, මගේ ආත්මය නොවේයයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දකීද .
                                                                ” සුඛ, දුක්ඛ, සුඛ දුක් නොවන යන සියලු විඳීම්, අයිතියක් යටතට නොදී හුදු වේදනාවන් ලෙස පමණක් දකී ද, සියළු වින්දනයෝ මගේ නොවේ, මම නොවෙමි, මගේ ආත්මය නොවේය”යි තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දකීද.
                                                                සියලු සංඥාවන් මගේ නොවේ, මම දන්නවා නොවෙයි, මගේ ආත්මය නොවේයයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දකීද.
                                                                ” සියළු සංස්කාරයන් මගේ නොවේ, මම කරනවා නොවෙ, මගේ ආත්මය නොවේයයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දකීද.
                                                                “සියළු විඤ්ඤාණයන් මගේ නොවේ, මට ඇතිවෙනවා නොවේ, මගේ ආත්මය නොවේයයි මෙසේ මෙය තත්වූ පරිද්දෙන් සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් දකීද.
                                                                මහණෙනි, මෙසේවූ මහණා ඈත දකින්නට දක්‍ෂවේ

                                                                (3). “මහණෙකු කෙසේ අඳුරේදී893 පවා එල්ලය දකින්නට
                                                                දක්‍ෂවේද?

                                                                ” මහණකු මේ දුක්ඛය යැයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනීද.
                                                                මේ දුක්ඛයේ ඉපදීමට හේතුවයයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනීද .
                                                                මේ දුක්ඛයේ නැති කිරීමයයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනීද.
                                                                මේ දුක්ඛය නැතිකිරීමට යන ප්‍රතිපදාවයයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනීද.
                                                                මහණෙනි, මෙසේ වූ මහණහු කළුවරේ සිට විදින්නට දක්ෂ වේ.

                                                                [893:- අඳුරේ සිට” යනු අවිද්‍යාව ඇති ලෝකයේ සිට යම් එළියක් ඇති කොට ගෙන, එනම් විද්‍යාව ඇති කරගැනීමයි. විද්‍යාව ඇතිවන්නේ දුක්ඛය ලෙස යමක් සත්වයා පෙලන බව දැන ගැනීමය.. දුක්ඛය පසක් කර ගත තැනැත්තා විද්‍යාව ඇති කරගත් තැනැත්තාය.]

                                                                (4). “මහණෙකු කෙසේ මහත් ඝණ දේ පවා පලන්නට දක්‍ෂවේද?

                                                                ” මහණකු මහත්වූ අවිද්‍යාව සුනු විසුනු කොට විද්‍යාව උපදවා ගනිත්ද
                                                                මහණෙනි, මෙසේවූ මහණහු මහත්වූ ස්කන්ධයක් ප්‍රදාලනය කලා යයි කියමි..

                                                                “මහණෙනි,
                                                                එම කරුණු සතරින් යුක්ත මහණකු, ආහුණෙය්‍ය වේ. පාහුණෙය්‍ය වේ. දක්ඛිණෙය්‍ය වේ. අඤ්ජලිකරණීය වේ. ලෝකයාගේ නිරුත්තර පුණ්‍ය ක්‍ෂෙත්‍රය වේ.

                                                                [894:- ඨාන කුසලො යනු යම් තැනක සිටියේ නොවළහා විදින්නට හැකිවෙයි ද එම ස්ථානයෙහි දක්ෂවූයේයි, සෙස්ස යට කියනලද අයුරින්ම දතයුතු] නෙතං මම යනාදිය තෘෂ්ණා මාන දෘෂ්ටි ප්‍රතික්‍ෂෙප කිරීම් වශයෙන් කියනලදී. සම්මප්පඤ්ඤාය පස්සති යනු මනා හේතුවෙන්, කරුණින් විදර්‍ශනා සහිත මාර්‍ග ප්‍රඥාවෙන් දකියි. පදාලෙති යනු අරහත් මගින් පළාලයි.]

                                                                AN 04-19-02. ආරක්ෂා රහිත සූත්‍රය

                                                                [895:- නත්‍ථි කොචී පාටිභොගො යනු “මම මෙහි ඇප වෙමැ”යි මෙසේ ඇප කරුවකු වීමට සමතෙක් නම් නැත, ]

                                                                “මහණෙනි,
                                                                ලොව කිසිම ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, අන් කිසිවෙක් හෝ, සිදුවීම් සතරක් නතර කරන්නට, වලකාලන්නට සමත් නොවේ.
                                                                කවර සතර කාරනාද යත්.

                                                                “ජරා ස්වභාවය නොලබා, “මෝ නොදිරේවා!” යි,
                                                                “ සත්වයෙකු ජරාවෙන් ගලවා ගන්නට
                                                                කිසි ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, ලෝකයෙහි වෙනත් කිසිවෙක් සමත් නැත.

                                                                “ව්‍යාධි ස්වභාවය, වලකා ව්‍යාධි නොවේවායි,
                                                                “ සත්වයෙකු ව්‍යාධි යෙන් ගලවා ගන්නට
                                                                කිසි ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, ලෝකයෙහි වෙනත් කිසි ඇපකාරයෙක් නැත.

                                                                “මරණය, වලකා මොහු නොමැරේවායි “
                                                                සත්වයෙකු මරණයෙන් ගලවා ගන්නට කිසි ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, ලෝකයෙහි වෙනත් කිසිවෙක් සමත් නොවේ.

                                                                “කිලුටුකරණ, පුනර්‍භවය ඇතිකරවන, කෙලෙස් විඩාව සහිත, දුක්ඛ විපාක ගෙන දෙන්නාවූ, මත්තෙහි ජාති, ජරා, මරණ ඇති කරවන , යම් ලාමක කර්‍මයක් කරත්ද, ඔවුන්ට ඒ කර්මයන්හි විපාකය නොවේවා”යි, පතා ඒ වළකන්නට සමත් ශ්‍රමණයෙක් හෝ, බ්‍රාහ්මණයෙක් හෝ, දෙවියෙක් හෝ, මාරයෙක් හෝ, බ්‍රහ්මයෙක් හෝ, අන් කිසිවෙක් ඇපකාරයෙක් ලෝකයෙහි නැත.

                                                                AN 04-19-03. සබ්බ දිටඨ සූත්‍රය

                                                                එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර වේළුවනයෙහි කලන්‍දක නිවාප ස්ථානයෙහි වාසය කරණ සේක. එකල්හි මගධ රජුගේ වස්සකාර බ්‍රාහ්මන මහාමාත්‍යය තුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ දකින්නට , පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු විය යුතුවූ, සිහිකටයුතුවූ කථා කොට නිමවා එකත්පසෙක සිටියේය.

                                                                “එකත්පසෙක සිටි මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණ තුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට, මෙසේ කීය.

                                                                “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස,
                                                                යම් කිසිවෙක් මා විසින් මෙසේ දැක්කෙමි” යි තමා දුටු කාරනාව කියයිද,
                                                                එසේ කීමෙහි වරදක්, දෝෂයක් නැත. …
                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදයයි අසන ලද්ද කියයිද, එසේ කීමෙහි වරදක්, දෝෂයක් නැත..
                                                                යම් කිසිවෙක් මා විසින් ගන්‍ධ, රස, ඵොඨබ්බ වශයෙන් ගන්නා ලද්දේයයි, මුතය කියයිද, ඒ එසේ කීමෙහි වරදක්, දෝෂයක් නැත. යම් කිසිවෙක් මා විසින් මෙසේ සිතන දන්නා ලද්දේයයි විඥානය කියයිද, එසේ කීමෙහි වරදක්, දෝෂයක් නැතැ”යි
                                                                යන දෘෂ්ටිය මතය මට ඇත්තේය. ” යි කීයේය.

                                                                (1) “බ්‍රාහ්මණය,
                                                                යමෙක් දක්නාලද සියල්ල කිව යුතුයයි මම නොකියමි.
                                                                දක්නාලද සියල්ල නොකිව යුතුයයිද නොකියමි.
                                                                අසනලද සියල්ල කිව යුතුයයි නොකියමි.
                                                                අසනලද සියල්ල නොකිව යුතුයයිද නොකියමි.
                                                                සියලු ගන්‍ධ, රස, සපර්‍ශය කිව යුතුයයි නොකියමි.
                                                                සියලු ගන්‍ධ, රස, සපර්‍ශය නොකිව යුතුයයි නොකියමි.
                                                                සියලු දතයුත්ත කිව යුතුයයි නොකියමි.
                                                                සියලු දතයුත්ත නොකිව යුතුයයි නොකියමි.

                                                                (2).“බ්‍රාහ්මණය,
                                                                යමෙක් දුටු දෙයක් ගැන යලි කියන විට අසන්නාහට අකුශල ධර්‍මයෝ වැඩෙත්ද,
                                                                අසන්නාගේ කුශල ධර්‍මයෝ පිරිහෙත්ද,
                                                                දක්නා ලද්ද කීමෙන් එසේ වෙන මෙබඳු දේ නොකිව යුතු යයි කියම්.
                                                                බමුණ, යම් දුටු දෙයක් ගැන කියන විට අසන්නාහට අකුශල ධර්ම පිරිහෙත්ද,
                                                                කුශල ධර්ම වැඩෙත්ද,
                                                                මෙබඳු දුටු දෙය කිව යුතු යයි කියමි.

                                                                (3).“බ්‍රාහ්මණය,
                                                                යම් ඇසූ දෙයක් ගැන කියන විට අසන්නාහට අකුශල ධර්මයන් වැඩෙත්ද, කුශල ධර්මයන් පිරිහෙත්ද, මෙබඳු අසන ලද්ද නොකිව යුතු යයි කියමි. බමුණ, යම් අසන ලද්දක් ගැන කියන විට අසන්නාහට අකුශල ධර්ම පිරිහෙත්ද, කුශල ධර්ම වැඩෙත්ද, මෙබඳු අසන ලද්ද කිව යුතු යයි කියමි.

                                                                (4). “බ්‍රාහ්මණය,
                                                                තමා ලද යම් ගන්‍ධ, රස, පොට්ඨබ්බයක් ගැන කියන විට අසන්නා හට අකුශල ධර්‍ම වැඩෙත්ද, කුශල ධර්ම පිරිහෙත්ද, එබඳු මුතය (පඤ්චෙන්‍ද්‍රියයන්ගෙන් දන්නා දෙය) නොකිවයුතුයයි කියමි. බමුණ, යම්කිසි ගන්‍ධ, රස, පොට්ඨබ්බයක් ගැන කියන විට අසන්නාහට අකුශල් පිරිහේ නම්, කුශල් වැඩේ නම්, එබඳු මුතය (පඤ්චෙන්‍ද්‍රියයන්ලෙන් දැනගත් දේ) කිවයුතුයයි කියමි.

                                                                (4) “බ්‍රාහ්මණය,
                                                                තමාගේ යම් සිතිවිල්ලක් කියත්දී අසන්නාහට අකුශල් වැඩෙත්ද, කුශල් පිරිහෙත්ද, එබඳු විඤ්ඤාණය නොකිවයුතුයයි කියමි. බමුණ, යම් විඤ්ඤාණයක් අසන්නාට අතුශල් පිරිහෙත්ද, කුශල් වැඩෙත්ද, එබඳු විඤ්ඤාණය කිව යුතුයයි කියමි.”

                                                                ඉක්බිති මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණ තුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ වචනයට සතුටුව හුනස්නෙන් නැගිට ගියේය.

                                                                [897:- දකින අසන,, දැනෙන, සිතෙන සියල්ල කීම් අනුන්ට සන්නිවේදනය කිරීමේ වරදක් නැතැයි කියන අය අදත් බහුලය. එසේ කිරීමෙන් ඒ අසන්නා තුල අකුසල් වැඩේ නම් ඒ නොකළ යුත්තක් බව මෙහි දැක්වේ. එසේ කිරීමෙන් කරන්නා තුල අනිවාර්යයෙන්ම අකුසල් වැඩේ. ග්රාහකයාද ඒ අකුසලයට සම්මාදන් කර ගැන්මෙන් ඔහුගේ අකුසලය බොහෝ වේ.]

                                                                AN 04-19-04. මරණ භායන සූත්‍රය

                                                                ඉක්බිති ජානුස්සෝනි බ්‍රාහ්මණතුමා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එහි පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටු විය යුතුවූ, සිහිකටයුතුවූ කථාව කොට නිමවා එකත්පසෙක සිටියේය.

                                                                “එකත්පසෙක සිටි ජානුස්සෝනි බ්‍රාහ්මණතුමා , භාග්‍යවතුන් වහන්සේට, මෙසේ කීවේය.
                                                                “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස,
                                                                මරණයට බිය නොවෙන,
                                                                මැරෙන බව දැනගෙන ඉන් තැවීමට නොපැමිණෙන,
                                                                සත්වයෙක් මෙලොව නැත                                                                ” කියා මම සිතමි.
                                                                මම මෙබඳු වාද ඇත්තෙක්මි. මෙබඳු දෘෂ්ටි ඇත්තෙක්මි.”

                                                                “බමුණ,
                                                                සෑම සත්වයෙකුම මරණයම උරුම කරගෙන උපන්නෝය.
                                                                මරණය ස්වභාවකොට ඇත්තෝය.
                                                                නමුත් ඔවුන්ගෙන් බොහෝ දෙනා , මරණයට බිය වෙයි, තැවීමට පැමිණෙයි,
                                                                බමුණ එවැන්නෝ ලොව ඇත්තේය,
                                                                එසේම තවත් සමහරු මරණ ස්වභාවය ඇති මුත්,
                                                                මරණයට බිය නොවෙයි, තැවීමට නොපැමිණෙයි,
                                                                බ්‍රාහ්මණය මෙලොව එවැන්නන්ද ඇත්තේය,”

                                                                “බමුණ,
                                                                මරණය ස්වභාවකොට ඇති, මරණයට බිය, ඉන් තැවීමට පැමිණෙන්නේ කවරෙක්ද?

                                                                (1). බමුණ,
                                                                යමෙක් කාමයන්හි කැමැත්ත පහ කිරීමට සමත් නොවුයේද, එනම්….,
                                                                “ පංච කාමයන් කෙරෙහි කැමැත්ත පහ නොකලේද, ප්‍රේමය පහ නොකලේ ද, කාම පිපාසය පහ නොකලේ ද, දැවීම පහ නොකලේ ද, තෘෂ්ණාව පහ නොකලේ ද, ඔහු රෝගාතුර වූවිට මෙසේ බියට පත් වේ.

                                                                “මට ප්‍රියවූ මගේ දු දරුවන්, නෑ දෑයෝ, අත් හැර මට මියෙන්නට වෙන්නේයැ”යි හෙතෙම ශොක කරයි. ක්ලාන්ත වෙයි. වැළපෙයි. ලය අත් ගසා අඬයි. සිහි මුළාවට පැමිණෙයි. බමුණ, මේබඳු පුත්ගලයා මරණයට භය වෙයි. තැතිගැනීමට පැමිණෙයි.

                                                                (2). “බමුණ, නැවතද අන් කෙනෙක් ගැන කියමි.
                                                                ඇතැම් කෙනෙක් මරණයම උරුම කරගෙන උපන්මුත්. මරණය ස්වභාවකොට ඉන්නේ මුත් …….

                                                                සිය ශරීරය කෙරෙහි කැමැත්ත පහ නොකලේ ද,
                                                                රෝගාතුර වූවිට මේ කය මගේය, එය මට අයිතිය. එය දමා යා නොහැක. ලෙස හා “අහෝ, මට ප්‍රිය වූ දේ දැක සතුටු වන්නට නොහැකි වේ, මට ප්‍රිය වූ අයගේ කථා අසන්නට නොහැකි වේ නැති වේය. මට ප්‍රිය වූ අය වඩාගන්නට, සිප ගන්නට අල්ලන්නට නොහැකි වේ”’ යි හෙතෙම ශොක කරයි. ක්ලාන්ත වෙයි. වැළපෙයි. ලය අත් ගසා අඬයි. මුළාවට පැමිණෙයි. බමුණ, මේබඳු පුත්ගලයාද මරණයට භය වෙයි. තැතිගැනීමට පැමිණෙයි.

                                                                (3). “බමුණ, නැවතද යමෙක් කිසි කුසලයක් නොකලේද, අසරණ වූ විට පත්වූ විට ආරක්‍ෂාවක් පිණිස මෙනෙහි කිරීමට යමක් නැත්තේද, පව් කරණ ලද්දේද, කර්‍කශ කර්‍ම කරණ ලද්දේද, නපුරු අපිරිසිදු කර්‍ම කරන ලද්දේද, ඔහු රෝගාභාධයක් වූ විට මෙසේ බිය පත් වේ.

                                                                “අහෝ, මා විසින් කිසිදු පිනක් නොකලෙමි කුශලයක් නොකලෙමි. ආරක්‍ෂාවට කිසිවක් නොකරණ ලදී. පාපයන්ම කලෙමි. කර්‍කශ කර්ම කලෙමි. අපිරිසිදු කර්ම කලෙමි” යි හෙතෙම ශොක කරයි. ක්ලාන්ත වෙයි. වැළපෙයි. ලෙහි අත් ගසා අඬයි. මුළාවට පැමිණෙයි.

                                                                බමුණ, මොහුද මරණ ස්වභාව කොට ඇත්තේ මරණයට බිය වෙයි. තැතිගැනීමට පැමිණෙයි.

                                                                (4). “බමුණ, ඇතැම් කෙනෙක් මරණයෙන් පසු කුමක් වන්නේදැයි සැක ඇත්තේය, විචිකිච්ඡා ඇත්තේය, සද්‍ධර්‍මය නොඇසූ ඔහු මල පසු කුමක් වෙයි නොදන්නා නිසා බියට පත් වේ. තැති ගනී. නිෂ්ටාවට නොගියේද, ඔහු රෝගයක් ස්පර්‍ශ කරන්නෙකු බඳුය

                                                                “එසේ දරුණු රෝගයකට පත් වූ විට, හෙතෙම ශොක කරයි. ක්ලාන්ත වෙයි. වැළපෙයි. ලෙහි අත් හපා අඬයි. මුළාවට පැමිණෙයි. බමුණ, මේ තෙමේද මරණ ස්වභාව ඇත්තේ මරණයට බිය වෙයි. සන්තාපයට පැමිණෙයි.

                                                                බමුණ, මේ සතරදෙන මරණ ස්වභාව ඇත්තෝ මරණයට බිය වෙත්. තැති ගැනීමට පැමිණෙත්.

                                                                “බමුණ, මරණය ස්වභාව කොට ඇති මරණයට බිය නොවෙන , තැතිගැනීමට නොපැමිණෙන මිනිසුන් කවරහුද?

                                                                බමුණ, යමෙක් රාගය කාමය කෑමත්ත පහ කල සිත් ඇත්තේද, කාම ලෝකය හැරයාම ගැන ඔහුගේ තැති ගැනීමක් නොවේ. ඔහු මාරාන්තික දරුණු රෝගයක් නිසා ඔත්පල වූ විට ඔහු තමන් විඳි කම් සැප හැර යන්නට වේයැ යි හෙතෙම ශොක නොකරයි. ක්ලාන්ත නොවෙයි. විලාප නොකියයි. ළය දෙඅත් බදා නොහඬයි. මුළාවට නොපැමිණෙයි. බමුණ, මොහු මරණ ස්වභාව ඇත්තේ, මරණයට බිය නොවෙයි. තැතිගැනීමට නොපැමිණෙයි.

                                                                (2). “බමුණ, නැවත අනිකක් කියමි. මේ ලෝකයෙහි ඇතැම් කෙනෙක් තම කයෙහි ආසාව පහ කලේද, මේ කය මම නොවේ මගේ නොවේ, මගේ ආත්මයක් නොවේය කියා දන්නේද, එවැනි කෙනෙකුට මාරාන්තික රෝගයක් ඇතිවුවත් මේ, ‘මා ප්‍රියවූ ශර්රය අත්හරින්නේය. මම ප්‍රිය ශරීරය අත්හරින්නෙමි’ යි නොසිතේ. කුලියට ඉන්නා ගෙයින් අන් ගෙයකට යන්න සේ හෙතෙම ශොක නොකරයි. ක්ලාන්ත නොවෙයි. නොවැලපෙයි. ළෙහි අත් ගසා නොහඬයි. මුළාවට නොපැමිණෙයි. බමුණ, මේ මනුෂ්‍යයාද මරණ ස්වභාව ඇත්තේමුත් , මරණයට බිය නොවෙයි. තැතිගැනීමට නොපැමිණෙයි.

                                                                (3). “බමුණ, නැවත අනිකක් කියමි. ඇතැම් කෙනෙක් පවක් , අකුසලයක් නොකරණ කෙනෙක් වේද, කර්‍කශ කර්‍ම නොකරණ ලද්දේද, අපිරිසිදු කර්‍ම නොකරණ ලද්දේද, යහපත කරණ ලද්දේද, කුසල් කරණ ලද්දේද, ඔහුට මරණ බියක් නැත්තේ වේ.

                                                                ඔහුට දරුණු රෝගයක් වැළඳුන විටෙක ඔහුට ඒකාන්තයෙන් මෙසේ සිතේ.
                                                                “මා විසින් පාපයක් නොකරණ ලදී. අපිරිසිදු කර්‍මයක් නොකරණ ලදී. යහපතක් ම කරණ ලදී. කුශල කරණ ලදී. පින්වත, පව් නොකළ කර්‍කශ කර්ම නැති, අපිරිසිදු කර්ම නොකළ, යහපත කරණ ලද, කුසල් කරණ ලද අයට යම් ගතියක් ඇද්ද, ඒ ගතියට පරලොව යමි’ යි හෙතෙම ශොක නොකරයි.

                                                                ක්ලාන්ත නොවෙයි. නොවැලපෙයි. ළෙහි දෙඅත් ගසා නොහඬයි. මුළාවට නොපැමිණෙයි. බමුණ, මේද මරණ ස්වභාව ඇත්තේම, මරණයට බිය නොවෙන තැතිගැනීමට නොපැමිණෙන අයෙකි..

                                                                “බමුණ, නැවතද ඇතැමෙක් සද්‍ධර්මයෙහි සැක නොකරන්නේය, විචිකිච්ඡා නැත්තේය, ධර්ම ඥානයෙන් නිෂ්ටාවට ගියේය, ඔහු දරුණු රෝගයක් මාරාන්තික රෝගයක් වැළඳුන විටෙක ඔහුට, ‘ඒකාන්තයෙන් සද්ධර්මයෙහි සැක නොකෙළෙමි. විචිකිච්ඡා නැත්තෙක්මි. නිෂ්ටාවට පැමිණියෙමි”. යි සිතයි.

                                                                හෙතෙම මරණයට ශොක නොකරයි. ක්ලාන්ත නොවෙයි. නොවැලපෙයි. ළෙහි අත් බැඳ නොහඬයි. මුළාවට නොපැමිණෙයි. බමුණ, මොහුද මරණ ස්වභාව ඇත්තේම, සන්ත්‍රාසයට නොපැමිණෙයි.

                                                                “බාහ්මනය , මරණ ස්වභාව ඇති මේ සතරදෙන මරණයට බිය නොවෙයි. තැතිගැනීමට නොපැමිණෙයි.”

                                                                මේ ධර්මය අසා සිටි ජානුස්සෝනි බ්‍රාහ්මණතුමා, දැඩි සේ ප්‍රීතියට පත් වුයේ, මෙසේ කියමින් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගේ සිරි පා අල්වා ගෙන වන්දනා කලෙහිය.
                                                                ” ඉතාමත්ම ශ්‍රේෂ්ඨයි භවත් ගෞතමයන් වහන්ස., ඉතා යහපත. යම්සේ යටිකුරු කළ භාජනයක් උඩුකුරුකරන්නේද, (තණකොළ ආදියෙන්) වැසුනක් වැහුම් හරින්නේද, මංමුළා වූවෙකුට මග කියන්නේද, (ගණ අඳුරෙහි) ඇස් ඇත්තේ රූප දකිත්වායි තෙල් පහනක් දල්වන්නේද එපරිද්දෙන්ම භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ නොයෙක් පරිද්දෙන් ධර්මය දේශනා කරන ලදී.

                                                                භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද සිට, දිවිහිම් කොට සරණ ගිය, උපාසකයකු කොට මා සලකන සේක්වායි” කියායි.

                                                                [898:- ජීවිතය අමාරුවට පත් කිරීමේ අර්‍ත්‍ථයෙන් රෝගයම රොගාතඞ්කො නම් පුට්ඨස්ස යනු ඒ රෝගාබාධයෙන් යුක්තවූයේයි, 
                                                                උරත්තාලිං කන්දති යනු පපුවට ගසා ගනීමින් හඬයි, 
                                                                අකතකල්‍යාණො යනාදියෙන් කල්‍යාණ යනු පින්කමයි,
                                                                එය මොහු විසින් නොකරන ලදැයි අකතකල්‍යාණොයි.
                                                                සෙසු පදයන්හිද මේ ක්‍රමයමයි,
                                                                පින්කමම දක්ෂබවට පත් වූ බැවින් කුසලං නමි,
                                                                බියවූවහු රකින බැවින් භීරුත්තාණං යි කියනු ලැබේ. 
                                                                කතපාපො යනාදියෙහි ලාමක වූ අකුසල කර්‍මය පාපයි කියනු ලැබේ, 
                                                                ලුදදං යනු රළු කර්‍මයයි, කිබ්බිසං යනු මල සහිත වූ අපිරිසුදු කර්‍මයයි, 
                                                                කඞ්ඛී හොති යනු බුද්ධ, ධම්ම, සංඝ යන ගුණයන්හි ද ශික්ෂාවෙහි ද පූර්‍වාන්තයෙහි ද අපරාන්තයෙහි ද පූර්‍වාපරාන්තයන්හි ද පටිච්චසමුප්පාදයෙහි ද යන අට තැන්හි සැකයෙන් යුක්තවූයේ වෙයි, 
                                                                වෙචිකිච්ඡි යනු විඡිකිච්ඡාවෙන් යුක්තවූයේ ශාසන සද්ධර්‍මයෙහි නිමාවට නොගියේ ඉගෙනීම් පිළිවිසීම් වශයෙන් කෙළවරට යාමට නොහැක්කේයි,
                                                                මේ ක්‍රමයෙන් සියලු තන්හි අර්‍ත්‍ථය දතයුතුය. – මනෝරථපුරණිය.]

                                                                AN 04-19-05. බ්‍රාහ්මණ සච්ච සූත්‍රය889

                                                                [889:-බ්‍රාහ්මණසච්චානි යනු බ්‍රාහ්මණයන්ගේ සත්‍යයෝයි, වෙනස් නොවන දේයි, බ්‍රාහ්මණ යන්න වචනාර්ථයෙන් ගතහොත් ඒ උතුම්, උසස් ලෙස සැලකිය හැක. එවිට බ්‍රාහ්මණ සත්‍ය නම් උතුම් සත්‍යය ලෙස ගත හැක.]

                                                                එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර ගිජුකුළු පව්වෙහි වාසය කරණ සේක. එකල්හි බොහෝ ප්‍රසිද්ධ පරිබ්‍රාජකයෝ සප්පිනික ගඟ අද්දර පරිබ්‍රාජකාරාමයෙහි වාසය කරත්. එනම් අන්නභාර, වරධර, සකුළුදායී, පරිබ්‍රාජිකාවන්ද අනිකුත් ප්‍රසිද්ධ පරිබ්‍රාජිකාවන්ය.

                                                                “එකල්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සවස් වේලෙහි ඵල සමවතින් නැගිටි සේක් සප්පීනියා තීරයෙහි පරාබ්‍රාජකාරාමය යම් තැනෙක්හිද, එහි පැමිණි සේක. එකල්හි වනාහි රැස්වූ එහි වැඩහුන් ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ අතර, ‘මේත් බ්‍රාහ්මණ සත්‍යය, මේත් බ්‍රාහ්මණ සත්‍යයයි, මේ අතුරු කතාව ඇති විය.

                                                                “ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ පරිබ්‍රාජකයෝ යම් තැනෙක්හිද, එහි පැමිණ පණවන ලද අස්නෙහි වැඩ සිටි සේක. වැඩ හිඳ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඒ පරිබ්‍රාජකයන්ගෙන්,
                                                                ‘පරිබ්‍රාජකවරුනි, දැන් කවර කථාවකින් සිටියාහුද? තොපගේ කවර කථාවක් අඩාල විනිදැ?’ යි අසා වදාළ සේක.

                                                                “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස,
                                                                මෙහි රැස්වූ අප අතරේ, ‘මෙසේද බ්‍රාහ්මණ සත්‍යය, මෙසේද බ්‍රාහ්මණ සත්‍යයි’ මේ අතුරු කතාව පහළවූයේය” යි කීවාහුය.

                                                                “පරිබ්‍රාජකාවරුනි,
                                                                බ්‍රහ්මණ සත්‍ය සතරක් මා විසින් විශිෂ්ට ඥාානයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්‍ෂකොට ප්‍රකාශකරණ ලද්දාහ.
                                                                කවර සතරක්ද යත්.

                                                                (1). “පරිබ්‍රාජකවරුනි,
                                                                බමුණකු : සියළු ප්‍රාණීන් ගේ ජීවිත රැකිය යුතුයැ”යි කියයි.
                                                                “මෙසේ කියන බ්‍රාහ්මණයා සත්‍යයක්ම කීයයි . බොරුවක් නොකියයි.
                                                                හෙතෙම එසේ කියන්නේ ඔහු ශ්‍රමණයෙක් නිසා නොවේ.
                                                                තමා අනුන්ට වඩා ශ්‍රේෂ්ටයි කියා හෝ, සමාන වෙමියි කියා හෝ, . හීනයැයි කියා හෝ නොවේ.

                                                                “එතකුදු වුවත් ඔහු කියන ඒ සත්‍යයද,
                                                                ප්‍රාණීන් කෙරෙහි දයාව අනුකම්පාව පිණිස මගට පිළිපන් නිසා ඔහු එසේ කියන්නේය.

                                                                (2). “පරිබ්‍රාජක වරුනි,
                                                                නැවතද බ්‍රාහ්මණයෙක්, ” සියලු කාමයෝ අනිත්‍යය, දුක්ය, වෙනස්වන ස්වභාව ඇත්තේය”යි කියයි..
                                                                මෙසේ කියන බ්‍රාහ්මණයා සත්‍යයක්ම කියයි. බොරුවක් නොකියයි..
                                                                හෙතෙම එසේ කියන්නේ ඔහු ශ්‍රමණයෙක් නිසා නොවේ. තමා අනුන්ට වඩා ශ්‍රේෂ්ටයි කියා හෝ, සමාන වෙමියි කියා හෝ, . හීන වෙමියි කියා හෝ නොවේ.. “

                                                                යමක් එහි සත්‍යයද, එය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන කාමයන්ගේම නිර්‍වෙදය, නොඇලීම පිණිස, නිරුද්‍ධය පිණිස, පිළිපන්නේ වේ.

                                                                (3). “පරිබ්‍රාජකවරුනි, නැවත අනිකක් කියමි.
                                                                බ්‍රාහ්මණයෙක්, ” සියලු භවයෝ අනිත්‍යය, දුක්ය, පෙරලෙන ස්වභාව ඇත්තේය”යි කියයි.
                                                                මෙසේ කියන බ්‍රාහ්මණයා සත්‍යයක්ම කියයි.. බොරුවක් නොකියයි. හෙතෙම එසේ කියන්නේ ඔහු ශ්‍රමණයෙක් නිසා නොවේ. තමා අනුන්ට වඩා ශ්‍රේෂ්ටයි කියා හෝ, සමාන වෙමියි කියා හෝ, . හීන වෙමියි කියා හෝ නොවේ.
                                                                යමක් සත්‍යයද, එය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන භවයන්ගේම නිර්‍වෙදනිය පිණිස, නොඇලීම පිණිස, නිරුද්‍ධය පිණිස, පිළිපන්නේ වේ.

                                                                (4). “පරිබ්‍රාජකවරුනි, නැවතද අනිකක් කියමි.
                                                                මම කිසි තැනෙක්හි නැත.
                                                                කිසිවෙකුගේයයි කැඳවියයුතු කොටද නැත.
                                                                අනුන්ගේ ආත්මය කොහිත් නැත.
                                                                කිසි තැනෙක්හි නැතැයි
                                                                කියන බ්‍රාහ්මණයාද සත්‍යයක් කියයි.. බොරුවක් නොකියයි.
                                                                හෙතෙම එසේ කියන්නේ ඔහු ශ්‍රමණයෙක් නිසා නොවේ. තමා අනුන්ට වඩා ශ්‍රේෂ්ටයි කියා හෝ, සමාන වෙමියි කියා හෝ, . හීන වෙමියි කියා හෝ නොවේ.

                                                                යමක් සත්‍යද, එය විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන පලිබෝධ රහිත ප්‍රතිපදාවකට පිළිපන්නේය.
                                                                පරිබ්‍රාජකවරුනි. මේ බ්‍රාහ්මණ සත්‍ය සතර මා විසින් විශිෂ්ට ඥානයෙන් දැන දේශනා කරණ ලද්දාහ.

                                                                [890:- සො තෙන න සමණො මඤ්ඤති යනු ඒ ක්ෂීණාශ්‍රව තෙමේ ඒ සත්‍යයෙන් මම ශ්‍රමණයෙක් වෙමැ’යි තෘෂ්ණා මාන දෘෂ්ටීන්ගෙන් මඤ්ඤනය නොකරයි, සෙසු පදයන්හි ද මේ ක්‍රමයයි, 
                                                                යදෙව තත්‍ථ සච්චං තදභිඤ්ඤාය යනු එහි සියලු ප්‍රාණීහු නොනැසිය යුත්තාහ යන ප්‍රතිපත්තියෙන් යමක් සත්‍ය ද එසේම වේද නොවෙනස් වේද, මෙයින් වාග්සත්‍යය ඇතුළත් කොට පරමාර්‍ත්‍ථ සත්‍යය වූ නිර්‍වාණය දක්වයි,
                                                                තදභිඤ්ඤාය යනු ඒ දෙකම අතිවිශිෂ්ට වූ ප්‍රඥාවෙන් දැනයි, 
                                                                අනුද්දයාය අනුකම්පාය පටිපන්නො හොති යනු කරුණාවෙන් ද අනුකම්පාවෙන් ද යම් පිළිවෙතක් වේද එයට පිළිපන්නේ වෙයි, පුරවා සිටියේයි අර්‍ත්‍ථයි, සෙසු පදයන්හි ද මේ ක්‍රමයමැයි,

                                                                සබ්බෙ කාමා යනු සියලු වස්තුකාම ක්ලේශ කාමයෝයි, 
                                                                ඉතිවදං බ්‍රාහ්මණො සච්චමාහ යනු මෙසේ ද කියන්නා වූ ක්ෂීණාශ්‍රව බ්‍රාහ්මණ තෙමේ සත්‍යයම කීවේය. 
                                                                සබ්බො භවා කාමභවාදීවූ තුනයි, නාහං කච්චනි යන මෙහි වනාහි චතුෂ්කෝටික වූ ශුන්‍යතාව කියන ලදි,
                                                                මේ “නාහං කච්චනි” යනු කිසිතැනක තමා නොදකියි, 
                                                                කස්සචී කිඤ්චනතස්මිං යනු තමාගේ ආත්මය අන්කිසිවකුගේ යමක් බවෙහිලා සලකා නොබලයි, සහෝදරස්ථානයෙහි සහෝදරයා ද සහායස්ථානයෙහි සහායයා ද පරිෂ්කාරස්ථානයෙහි පරිෂ්කාර ද ලෙස සිතා එළවිය යුත්තක් කොට නොබලයි යන අරුත්ය, 

                                                                න ච මම කච්ඡිති යන මෙහි මම ශබ්දය එපමණකින් තබා න ච ක්වචනි යනු අනුන්ගේ කිසි ආත්මයක් ද නොදකියි යන මේ අර්ථයයි, දැන් ‘මම’ ශබ්දය ගෙනහැර දක්වා මගේ කිසිවක් කිසිතැනක නැතැයි යමෙක් අනුන්ගේ ආත්මය මගේ කිසිතැනක කිසිවක් ලෙස නොබලයි, තමන්ගේ සහෝදර ස්ථානයෙහි පරිෂ්කාරය දැයි කිසිදු තැනක අනුන්ගේ ආත්මය මේ යමක් බවෙහි එළවිය යුත්තක් කොට නොබලයි යන අර්‍ත්‍ථයයි, මෙසේ මෙතෙම කිසිතැනක තමා නොදකියි ද එය අනුන්ගේ යම්කිසිවක් කොට එළවිය යුත්තක් ලෙස නොබලයි, අනුන්ගේ ආත්මය නොබලයි, අනුන්ගේ (ආත්මය) තමන්ගේ යම්කිසිවක් බවෙහිලා සැලකියයුතු කොට නොබලයි, 
                                                                ඉතිවදං බ්‍රාහ්මණො යනු චතුස්කෝටික ශුන්‍යතාව කියන්නා වූ ද ක්‍ෂීණාශ්‍රව බ්‍රාහ්මණ තෙමේ ඒ ප්‍රතිපදාවෙහි මනාව වටහාගත් බැවින් සත්‍යයම කීවේය, මුසාවක් නොවේයයිද සියලු වාරයන්හි මඤ්ඤනාවන් ප්‍රහීනවූ බැවින්ම මඤ්ඤනා නොකරන්නේයයි ද අර්‍ත්‍ථය දතයුතුයි, ආකිඤ්චඤ්ඤංයෙව පටිපදං යනු කිසියම්බවින් තොර වූ උවදුරු රහිත අල්ලාගැනීමක් නැති ප්‍රතිපදාවයි, පටිපන්නො යනු සපුරා සිටියේයි,

                                                                ඉමානි ඛො පරිබ්බාජකා චත්තාරී බ්‍රාහ්මණ සච්චානි මයා සයං අභිඤ්ඤා සච්ඡිකත්වා පවෙදිතානි 
                                                                යනු නුඹලා භොවාදිබ්‍රාහ්මණයන්ගේ යම් සත්‍යයක් කියහුද අප විසින් ඒවායින් අන්‍ය වූ බහා තැබූ පව් ඇති බ්‍රාහ්මණයාගේ මේ සත්‍ය සතර සිවුමගෙහි සොළොස් ආකාර වූ කෘත්‍යයෙන් දැන ප්‍රත්‍යක්ෂ කොට දන්නා ලදි, දෙසන ලදි. බබුළුවන ලදැයි අර්‍ත්‍ථයි, මෙසේ මේ සූත්‍රයෙහි සතර තන්හිම ක්ෂීණාශ්‍රවයාගේ වාග් සත්‍යයම කියන ලදි.]

                                                                AN 04-19-06. ලොකනීයන සූත්‍රය

                                                                ඉක්බිති එක්තරා භික්‍ෂුවක් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඩ හුන් තැනට පැමිණ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එකත්පසෙක සිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ප්‍රශ්නයක් ඇසුවේය,
                                                                “ස්වාමීනි,
                                                                කවරකින් ලෝකය ගෙනයනු ලැබේද,
                                                                කවරකින් ලෝකය අදීයිද,
                                                                කුමක් මත්වූ කල ලෝකය එයට වසඟ වෙයිදැ?” යි ඇසීය.

                                                                [891:- පරිකස්සති යනු අදිනු ලබයි, උම්මග්ගො යනු උඩට මතුව ඒමයි, ප්‍රඥාව පැමිණීම යන අර්‍ත්‍ථයයි, ප්‍රඥාව හෝ උඩට මතුවීමේ අරුතින් උම්මග්ගොයි කියනු ලැබේ, එම ප්‍රඥාවම වැටහීමේ අර්ථයෙන් පටිභානං නමි, චිත්තස්ස උප්පන්නස්ස වසං ගච්ඡති යනු යමෙක් සිතේ වසඟයට යත්ද ඔවුනටම මෙහි ග්‍රහණය දතයුතුයි, ]

                                                                “මහණ,
                                                                ඉතා යහපති, තොපගේ ප්‍රශ්නය යහපත්ය. වැටහීම යහපති. ප්‍රශ්නකිරීම යහපත්ය.
                                                                “මහණ, තොප, “ස්වාමීනි, කවරකින් ලෝකය ගෙනයනු ලබයිද?
                                                                කවරකින් ලෝකයා අදීද, උපන් කවරෙකුගේ වසඟයට යාදැ” යි මෙසේ විචාරන්නෙහිද?. –
                                                                “ස්වාමීනි, එසේය.”

                                                                [892:- ලෝකය : යනු බඹයක් පමණ වූ මේ මම සාදා ගත , සිතාගත් ලෝකය බව මතක් කර ගැනීම අවශ්‍යය. මේ මගේ ලෝකයේ කේන්ද්‍රයට “මම” කියා හදාගත් සඥාවය. චින්තෙති, චින්තාමාන ලෙස අටුවාව ගලපයි..]

                                                                “මහණ,
                                                                සිතින් ලෝකය ගෙනයයි.
                                                                සිතින් ලෝකය ඇද ගෙන යයි.
                                                                උපන් සිතේ වසඟයට යයි.”

                                                                “ස්වාමීනි, යහපතැ” යි ඒ බික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මත්තෙහි මෙසේ තවත් ප්‍රශ්නයක් විචාළේය.

                                                                “ස්වාමීනි, බහුශ්‍රුතයාය, ධර්‍මධරයාය, බහුශ්‍රුතයාය, ධර්මධරයා යයි කියයි. ස්වාමීනි, කොපමණකින් බහුශ්‍රුත වේද, ධර්‍මධර වේදැයි විචාළේය.

                                                                “මහණ, මා විසින් දේශනා කරණ ලද සූත්‍ර, ගෙය්‍ය, වෙය්‍යාකරණ, ගාථා, උදාන, ඉතිවුත්තක, ජාතක, අබ්භූතධම්ම, වෙදල්ල බොහෝය. ඉදින් සතරපද ගාථාවක වුවත් අර්ත්‍ථය දැන, ධර්මය දැන, ධර්මානු ධර්ම ප්‍රතිපන්න වේද, ඔහු බහුශ්‍රුතයයි, ධර්මධරයයි කීමට සුදුසුය.

                                                                “ස්වාමීනි, ශ්‍රුතවත්ය. කලකිරෙන ප්‍රඥා ඇත්තේය.
                                                                ශ්‍රුතවත්ය. නිබ්බිදා ඥානය ඇත්තේයයි කියයි.
                                                                ස්වාමීනි, කොපමණකින් ශ්‍රුතවත්ද? කලකිරුණ ප්‍රඥා ඇත්තේද?

                                                                ““මහණ !,
                                                                යමෙක් මේ දුකයයි අසන ලද්දේ, ඔහු ඒ ගැන විමසා බලමින් නුවණින් අර්ත්‍ථය විනිවිද දකී.
                                                                මේ දුක් ඉපදීමට හේතුවයයි අසන ලද්දේ . ඔහු නුවණින් විමසා අර්ත්‍ථය විනිවිද දකී.
                                                                මේ දුක්ඛ නිරෝධයයයි අසන ලද්දේ ඔහු නුවණින් අර්ත්‍ථය විනිවිද දකී.
                                                                මේ දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණි ප්‍රතිපදාවයයි අසන ලද්දේ ඔහු නුවණින් අර්ත්‍ථය විනිවිද දකී.
                                                                මෙසේ වූ භික්ෂුව ශ්‍රුතවත් වේ. නිබ්බිදා නුවණින් යුක්ත වේ.

                                                                “ස්වාමීනි, යහපතැ” යි ඒ භික්ෂුව භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මත්තෙහි මෙසේ තවත් ප්‍රශ්නයක් විචාළේය.

                                                                “ස්වාමීනි, පණ්ඩිතය, මහා ප්‍රාඥය. පණ්ඩිතය, මහා ප්‍රාඥයයි කියති.
                                                                ස්වාමීනි, කොපමණකින් පණ්ඩිතද, මහා ප්‍රාඥවේදැ” යි විචාළේය..

                                                                “මහණ, පණ්ඩිතයෙකු, මහා ප්‍රාඥයෙකු, තමාගේ පෙළීම පිණිස නොසිතයි. අනුන්ගේ පෙළීම පිණිස නොසිතයි. දෙපක්‍ෂයේම පෙළීම පිණිස නොසිතයි. තමාගේ යහපත, අනුන්ගේ යහපත, දෙපක්‍ෂයේම යහපත, සියලු ලෝකයාගේ යහපතම අනුව සිතයි. මහණ, මෙසේ වූ භික්ෂුව පණ්ඩිතද, මහා ප්‍රාඥද වේ.”

                                                                [893:-  අත්‍ථමඤ්ඤාය ධම්මමඤ්ඤාය යනු, අර්‍ත්‍ථ කථාව ද පෙළ ද දැන යි,  ධම්මානුධම්මපටිපන්නො හොති යනු ලොවුතුරු දහමට ගැලපෙන ධර්‍මයට සහ ශීලයෙන් පූර්‍වභාග ප්‍රතිපදාවට පිළිපන්නේ වෙයි, 
                                                                නිබ්බෙධික පඤ්ඤො යනු නිර්වේදයට පමුණුවන ප්‍රඥාව ඇත්තේයි, 
                                                                ඉදං දුක්ඛං යනු තෘෂ්ණාව හැර ඉතිරි ත්‍රෛභූමික ස්කන්ධ පංචකය දුකයයි අසන ලද්දේ වෙයි, 
                                                                පඤ්ඤාය යනු මාර්‍ගප්‍රඥාවෙනි, 
                                                                අයං දුක්ඛසමුදයො යනු සංසාරමූලක තෘෂ්ණාව ඒ දුකේ හේතුව යයි අසන ලද්දේ වෙයි, මේ ක්‍රමයෙන් සෙසු දෙකෙහි ද අර්‍ත්‍ථය දතයුතුය,
                                                                සිවුවැනි ප්‍රශ්නය විසඳීමෙන් අරහත් ඵලය කියන ලදැයි දතයුතුය.]

                                                                AN 04-19–07. වස්සකාර සූත්‍රය

                                                                එක් කාලයක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර, වේළුවනයෙහි, කලන්‍දක නිවාපයෙහි වාසය කරණ සේක. ඉක්බිති මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්කාර බ්‍රාහ්මණ තෙම, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එහි පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග සතුටුවිය. සතුටුවියයුතුවූ, සිහිකටයුතුවූ, කථාව කොට නිමවා එකත්පසෙක සිටියේය.

                                                                එකත්පසෙක සිටි මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්කාර බ්‍රාහ්මණතුමා, භාග්‍යවතුන් වහන්සේගෙන් මෙසේ ඇසීය.,

                                                                (1) ‘භවත් ගෞතමයන් වහන්ස,
                                                                “යම් අසත්පුරුෂයකු, තවත් අසත්පුරුෂයකු හඳුනාගන්නට සමත් වන්නේදැ’ යි ඇසීය.

                                                                “බමුණ, අසත්පුරුෂයකුට වෙනත් අසත්පුරුෂයෙක්, හඳුනා ගැනීම නොසිදුවන්නකි. විය නොහැක්කකි.

                                                                (2). “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස,
                                                                “යම් අසත්පුරුෂයකුට, සත්පුරුෂයකු හඳුනාගන්නට හැකි වන්නේදැ’ යි ඇසීය.”
                                                                “බමුණ, මේ සත්පුරුෂයායයි, සත්පුරුෂයකු හඳුනාගන්නට අසත්පුරුෂයෙකු අසමත්ය. , මෙයද නොසිදුවන්නකි, අනවකාශයකි.”

                                                                (3). “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස,
                                                                යම් සත්පුරුෂයකු, තවත් සත්පුරුෂයකු හඳුනාගන්නට සමත් වන්නේදැ’ යි ඇසීය ”
                                                                “බමුණ, එසේය. සත්පුරුෂයා , සත්පුරුෂයා, කවරෙක් දැයි දනී, මේ කාරණය විද්‍යමානවේ.”

                                                                (4). “යම් සත්පුරුෂයකු, , අසත්පුරුෂයකු හඳුනාගන්නට සමත් වන්නේදැ’ යි ඇසීය.
                                                                “බමුණ, එසේය. සත්පුරුෂයා , අසත්පුරුෂයා, කවරෙක් දැයි දනී, මේ කාරණය විද්‍යමානවේ.”

                                                                “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, ආශ්චර්‍ය්‍යයි, භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද්භූතයි. භවත් ගෞතමයන් වහන්සේ විසින් මනාව පහදා දුන් සේක.

                                                                “භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, එක් කාලයෙක්හි මෙය සිදුවිය.
                                                                තොදෙය්‍ය බ්‍රාහ්මණ ආචාර්යාය වරයා ගේ පිරිස ඒල්ලෙය්ය රජු නුවන නැති රජෙකි. මේ රජු උද්දක රාමපුත්ත ගැන විශ්වාස කරමින් ඔහු ට ගරු සත්කාර කරමින් ඔහු අදහයි.894

                                                                “යමකය, මොග්ගල්ලය, උග්‍රය, නාවින්‍දකීය, ගන්‍ධර්‍වය, අග්ගිවෙස්සය යන මේ රජුගේ ඇමතිවරුද රජු මෙන්ම බාලයෝය. නුවන නැත්තෝය. ඔවුන්ද මේ රාමපුත්තයන්ට සියලු ගරු සැලකිලි දක්වයි.

                                                                [894:- සිද්ධාර්ථ තාපසයන් වහන්සේද බුද්ධත්වයට පෙර මේ උද්දක රාමපුත්ත වෙත ගොස් ඔහුගෙන් ඉගෙන ගත බව අටුවාව මතක් කරයි.]

                                                                ස්වාමිනි ඒ අසා උන් තොදෙය්‍ය බ්‍රාහ්මණආ සිය පිරිසට මෙසේ කිවේය., ‘පින්වත්නි, ඒ කුමකැයි සිතන්නහුද,
                                                                රජතුමා රාජ්‍ය පාලන රාජ කාරී කිරීමේදී, නීති අනපනත් පැනවීමේදී බොහෝ පණ්ඩිත නුවණැති විශාරදයන්ට වඩා හොඳින් ඒ කාර්යයන් නොකරන්නේද?” යි ඇසුවේය.
                                                                එවිට ඒ පිරිස තොදෙය්ය බ්‍රාහ්මණයාට මෙසේ පිළිතුරු දුන්හ.
                                                                ” ඒ සැබව, රජතුමා රාජ්‍ය පාලන රාජ කාරී කිරීමේදී, නීති අනපනත් පැනවීමේදී බොහෝ පණ්ඩිත නුවණැති විශාරදයන්ට වඩා හොඳින් ඒ කාර්යයන් කරන්නේය.”
                                                                එවිට තොදෙය්ය බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ ඔවුනට කීවේය.
                                                                “තමාගේ ප්‍රඥාවට වඩා රාමපුත්ත ශ්‍රමණයන් ප්‍රඥාවන්ත බව දන්නා නිසා . ඒල්ලෙය්ය රජතුමා රාමපුත්ත ශ්‍රමණයන්ට ගරු සත්කාර කරනවා නොවේද?” කියා ඇසුවේය. යලිත් තොද්‍යය්ය බ්‍රාහ්මණ සිය පිරිසෙන් මෙසේ ඇසුවේය. පින්වතුනි! යමකය, මොග්ගල්ලය, උග්‍රය, නාවින්‍දකීය, ගන්‍ධර්‍වය, අග්ගිවෙස්සය යන මේ රජුගේ ඇමතිවරු අන් විසාරදයන්ට වඩා හොඳින්, දක්ෂ ලෙස රාජ්‍ය පාලන රාජ කාරී කිරීමේදී, නීති අනපනත් පැනවීම නොකරන්නේද?” කියා ඇසුවේය.

                                                                එවිට ඒ පිරිස පිළිතුරු දෙන්නේ, “ඒ සැබව, යමකය, මොග්ගල්ලය, උග්‍රය, නාවින්‍දකීය, ගන්‍ධර්‍වය, අග්ගිවෙස්සය යන මේ රජුගේ ඇමතිවරු අන් විසාරදයන්ට වඩා හොඳින්, දක්ෂ ලෙස රාජ්‍ය පාලන රාජකාරී කරන බව ඇත්තය.” යි කීහ.
                                                                එවිට තොදෙය්ය බ්‍රාහ්මණයා මෙසේ ඔවුනට කීවේය.
                                                                “පින්වතුනි, අන් විසාරදයන්ට වඩා හොඳින්, දක්ෂ ලෙස රාජ්‍ය පාලන රාජකාරී කරන මේ රජුගේ ඇමතිවරු , උද්දක රාමපුත්ත ආචාරීන්ට ගරු සත්කාර කරන්නේ, ඒ ශ්‍රමණ ආචාරීන් ඔවුන්ට වඩා දක්ෂ නිසා, ප්‍රඥාවන්ත නිසා විය නොහැකිද?” යි ඇසුවේය.895

                                                                [895:- මේ සිද්ධිය භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ඉදිරිපත් කරන්නට වස්සකාර අමාත්‍යතුමා හේතු වුයේ තෝදෙය්ය බ්‍රාහ්මණයා සත් පුරුෂයෙකු නිසා එලෙය්ය රජු ද, ඔහුගේ අමාත්‍යවරුන්ද, උද්දක රාමපුත්ත ශ්‍රමනයන් වහන්සේද යන සියල්ලන්ම සත් පුරුෂයන් ලෙස හඳුනා ගත් නිසා බව කියයි. අසත් පුරුෂයා අන්ධ මිනිසෙකු වැනිය. සත් පුරුෂයා හොඳින් ඇස් පෙනන මිනිසෙකු වැනිය. අන්ධයාට තවත් අන්ධයෙකුවත් ඇස පෙනෙන කෙනෙක් වත් නොපෙනේ. නොදකී. ඇස පෙනෙන මිනිසා , අන්ධයාද දකියි, තවත් ඇස් පෙනෙන මිනිසුන්ද දකියි. ඒ ලෙසම අසත් පුරුෂයා , අසත්පුරුෂයෙක් හෝ සත් පුරුෂයෙක් හඳුනා නොගනී. සත් පුරුෂයා, අනෙක් සත් පුරුෂයන්ද, අසත්පුරුෂයන්ද හඳුනා ගනී. මේ තොද්‍ය්ය බ්රාහ්මනතුමා සත් පුරුෂයෙක් නිසා මෙසේ මේ සිද්ධිය විසඳූ බව වස්සකාර අමතය් තුමා සිතුවේය. ඒ ආකාරයම, බුදුන් වහන්සේ කල විස්තර දෙසනාවේ අඩංගුවූ නිසා වස්සකාර මහාමාත්‍යතුමා මෙහිදී ඉතා සතුටට පත්ව බුදුන් වහන්සේට ප්‍රසංසා කල බව අටුවාව කියයි.]

                                                                “මෙය ආශ්චර්‍ය්‍යයි, භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අද්භූතයි. භවත් ගෞතමයන් වහන්ස, අසත්පුරුෂයා හා සත්පුරුෂයා, ලෝකයේ වෙනත් ය හඳුනාගන්නා ආකාරය ඉතා පැහැදිලිව දෙසනා කල සේක, ස්වාමිනි ! එසේ නම් දැන් අපි යමු. අපට බොහෝ වැඩ, බොහෝ කටයුතු ඇත්තාහ.”

                                                                “බ්‍රාහ්මණය, ඔබ දැන් යමකට කාලයද, එය හඟින්නැ’ යි වදාළ සේක. ඉක්බිති මගධ මහාමාත්‍යවූ වස්සකාර බ්‍රාහ්මණතුමා සතුටුවී අනුමෝදන්ව අස්නෙන් නැගිට ගියේය.”

                                                                [ 896:- තොදෙය්‍යස්ස යනු තුදිගම් වැසියාගේයි, පරිසතිං යනු රැස් වූ පිරිසේයි. 
                                                                පරෑපාරම්හං වත්තෙන්ති යනු අනුන්ට ගැරහීම පවත්වති, කියති. 
                                                                බාලො අයං රාජා යනාදිය ඔවුහු යම් ගැරහීමක් කරත්ද, එය දැක්වීම සඳහා කියන ලදි,  සමණෙ රාමපුත්තෙ යනු උද්දකරාමපුත්‍රයන් කෙරෙහිය, 
                                                                අභිප්පසන්නො යනු ඉක්මවා පැහැදුණේයි, 
                                                                පරමනිපච්චාකාරං යනු බෙහෙවින්ම පහත් ක්‍රියාවයි, නීච වෘත්තියයි, 
                                                                පරිහාරකා යනු සේවකයෝයි, 
                                                                ත්‍යාස්සුදං යනු මෙහි අස්සුදං යනු නිපාත මාත්‍රයකි. ඔවුහු තමන්ගේ පිරිස හුන්කල්හි යන අර්‍ත්‍ථයයි, ඉමිනා නයෙන නෙති යනු මෙකරුණින් හඟවයි, දන්වයි, කරණීයාධිකරණීයෙසු යනු පණ්ඩිතයන් විසින් කළ යුතු දෙයෙහි හා අතිරේක කටයුතු වලයි,  
                                                                වචනීයාධිවචනීයෙසු යනු කිවයුතු දෙයෙහි ද අතිරේක කිවයුත්තෙහි ද යනුයි, අලමත්‍ථදසතරෙහි යනු මෙහි අර්‍ත්‍ථය දැකීමට සමත්හු අලමත්‍ථදසා නමි.
                                                                ඔවුහු ඉක්මවා සිටියාහු අලමත්‍ථදසතරායි, ඒ අලමත්‍ථදස්තරයන්ගෙනි,  අලමත්‍ථදස්තරො යනු අර්‍ත්‍ථය දැකීමට සමත් බැවින් ශ්‍රේෂ්ඨවූයේ දක්ෂයන්ගෙන් දක්ෂවූයේ පණ්ඩිතයන්ගෙනුත් අතිශයින් පණ්ඩිතවූයේයි අසන්නේ මෙසේ කීය.
                                                                ඉක්බිති ඔහුට මනාව විමසන්නා වූ ඔවුහු එවං භො යනාදිය කීවාහුය, මෙසේ බමුණු තෙමේ තමන්ගේ සත්පුරුෂ බවින් ඒ එළෙය්‍ය රජු ද, ඔහුගේ සේවකයන් ද උද්දකරාම පුත්‍රයන් ද පැසසීය, අසත්පුරුෂයා අන්ධයකු වැනිය, සත්පුරුෂයා ඇස් ඇත්තෙකු වැනිය, අන්ධයා යම්සේ අන්ධ නොවූවකු මෙන්ම අන්ධයකු ද නොදකියි ද එසේ අසත්පුරුෂයා සත්පුරුෂයකු ද අසත්පුරුෂයකු ද නොදනියි. යම්සේ ඇස් ඇත්තා අන්ධයකු මෙන්ම අන්ධ නැත්තකු දකියි ද එසේ සත්පුරුෂයා සත්පුරුෂයකු ද අසත්පුරුෂයකු ද දනියි. තොදෙය්‍ය ද සත්පුරුෂ බවින් අසත්පුරුෂයන් දත්තේයයි මෙය අර්‍ත්‍ථ වශයෙන් සලකමින් සතුටු සිතැති බමුණු තෙමේ අච්ඡරියං භො ගොතම යනාදිය කියා තථාගතයන් වහන්සේ කී දෙය අනුමෝදන්ව පිටත්ව ගියේය.]

                                                                AN 04-19 -08. උපක චණ්ඩිකාපුත්ත සූත්‍රය

                                                                එක් කාලයෙක්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහ නුවර, ගිජුකුළු පව්වෙහි වාසය කරණ සේක. චණ්ඩිකා පුත්‍ර උපක තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ යම් තැනෙක්හිද, එහි පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එකත්පසෙක සිටියේය. එකත්පසෙක සිටි චණ්ඩිකා පුත්‍ර උපක තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේට,

                                                                “ස්වාමීනි,
                                                                යම් කිසිවෙක්, හේතුවක් කාරණයක් නැතිව අනුන්ට ගරහයිද, ඔහු ගැරහිය යුත්තෙක් වේ. ඔහු වරද සහිත වේ.“
                                                                මෙසේ මම කියන්නෙමි. මම මෙබඳු දෘෂ්ටියක් ඇත්තෙක්මි.”

                                                                “උපකය,
                                                                ඉදින්, යමෙක් අනුන්ට ගරහයිද, අනුන්ට ගරහන්නේ සර්‍වප්‍රකාරයෙන් කුසල් නොඋපදවයි. කුසල් නොඋපදවන්නේ ගැරහිය යුතු වේ. වරද සහිත වේ. නමුත් ඔබද නිවරද අයට දොස් කියන නිසා ගැරහිය යුක්තෙක් නොවේද?”

                                                                [897:- උපකො යනු , උපසංකමි යනු හෙතෙම දෙව්දත් තෙරුන්ගේ උපස්ථායකයෙක් වූයේය කිමෙක්ද? ශාස්තෲන් වහන්සේ මා තමන් වෙතට එළඹුණු විට ගුණ කියන සේක්ද නැතහොත් නුගුණ කියන සේක්දැයි විමසනු සඳහා මෙහි එළඹියේය, ‘දෙව්දත් නිරා ගත වූවෙකි, කල්පයක් එහි සිටින්නෙකි, පිළියම් කළ නොහැකෙක්කි’යි අසා ශාස්තෲන් වහන්සේට නින්දා කරනු සඳහා එළඹියේ යයි ද කියත්, පරූපාරම්හං වත්තෙති යනු අනුන් ගැරහීම කරයි, සබ්බො සො න උප්පාදෙති යනු හෙතෙම කුසල්දහම් නොඋපදවයි, තමන්ගේ වචනය ඉටු කිරීමට සුදුස්සක් කිරීමට හෝ නොහැක්කේයි, අනුප්පාදෙන්තො ගාරය්හො හොති යනු කුසල්දහම් ඉටුකිරීමට නොහැක්කේ තමන්ගේ වචනය ඉටුකිරීමට සුදුස්සක් කිරීමට නොහැක්කේ ගැරහිය යුත්තෙක් වෙයි. ගැරහීමට පැමිණෙයි,  උපවජ්ජො  යනු දොස්නැගිය යුත්තේ ද වෙයි. වරදින් යුක්තවූයේ හෝ වෙයි, දොස් සහිතවූයේයි අරුත්ය,]

                                                                “ස්වාමීනි, යම්සේ දියෙන් මතුවෙන මාලුවෙකු ඇමකින් සිරකර ගන්නා සේ මගේ වාදය බිඳ ඔබවහන්සේ මා අසු කළේය ” යි කීයේය.

                                                                (1). ‘උපකය,
                                                                මෙය අකුශලයකියි මා විසින් අප්‍රමාණ පද වලින් . අප්‍රමාණ ව්‍යඤ්ජන ඇතිව අප්‍රමාණ වාරයක් දේශනා කර ඇත.

                                                                (2). “උපකය, ඒ අකුශලය ප්‍රහීන කටයුතුයයි මා විසින් අප්‍රමාණ පද වලින් . අප්‍රමාණ ව්‍යඤ්ජන ඇතිව අප්‍රමාණ වාරයක් දේශනා කර ඇත.

                                                                (3). උපකය,
                                                                මේ කුශලයයි මා විසින් මා විසින් අප්‍රමාණ පද වලින් . අප්‍රමාණ ව්‍යඤ්ජන ඇතිව අප්‍රමාණ වාරයක් දේශනා කර ඇත. .

                                                                (4). උපකය,
                                                                ඒ කුසලය මේ මේ කාරනා නිසා මේ මේ ඵලයන් ඇති නිසා වැඩිය යුතුයයි මා විසින් අප්‍රමාණ පද වලින් . අප්‍රමාණ ව්‍යඤ්ජන ඇතිව අප්‍රමාණ වාරයක් දේශනා කර ඇත. ” යි
                                                                වදාළ සේක.

                                                                ඉක්බිති චණ්ඩිකා පුත්‍ර උපක තෙමේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේගේ වචනයට සතුටුව, අනුමෝදන්ව, හුනස්නෙන් නැගිට, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ පැදකුණු කොට වෙදෙහි පුත්‍ර අජාසත් මගධ රජ යම් තැනෙක්හිද, එහි පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමග වූ කථා සල්ලාපය යම්තාක්ද, ඒ සියල්ල වේදේහිපුත්‍ර අජාසත් මගධ රජුට සැළකෙළේය.

                                                                “මෙසේ කී කල්හි වේදෙහි පුත්‍ර අජාසත් මගධ රජ තෙම කිපුණේ, නොසතුටුවූයේ, චණ්ඩිකාපුත්‍ර උපකට, බැන වැදුනේය.
                                                                “මුඛරවූ මේ ලොනකාර කොල්ලා , ඒ භාග්‍යවත් අර්හත් සම්‍යක් සම්බුද්‍ධයන් වහන්සේට අගුණ කියන්ට කෙසේ සිතන්නෙහිද, මගේ දෑසට නොපෙනී වහා මෙතනින් පිටව යව. ” යි කීයේය.

                                                                [898:- ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඔහුගේ වාදය ගෙන ඔහුගේම ගෙලෙහි බඳින සේක් පරූපාරම්හඤ්ච යනාදිය වදාළ සේක,  උම්මුජ්ජමානකංයෙව යනු දියෙන් හිස ඔසවන්නකුමයි, එහි අපරිමාණපදා යනාදියෙහි එහි අකුශලයයි හඟවන පදයෝ ද අකුරු ද දම්දෙසුම් ද අප්‍රමාණමය, 
                                                                ඉතිපිදං අකුසලං යනු මෙය ද අකුසල්ය, මෙය ද අකුසල්ය යන මේ කරුණින් ද, මෙකරුණින් ද අකුසලයයි මෙසේ අකුසල් පැනවීමෙහි පැමිණි දෙය දැනුදු අප්‍රමාණය, තවද තථාගතයන් වහන්සේ අන් අයුරකින් ඒ ධර්‍මය දේශනා කරන්නේ නම් එසේද, ධර්‍ම දේශනාව අප්‍රමාණ වන්නේය, එහෙයින් කියන ලදි.
                                                                “අපරියාදින්නා වාස්ස තථාගතස්ස ධම්මදෙසනා අපරියාදිණ්ණං ධම්මපදඛ්‍යංජනං” යනුවෙනි.
                                                                මේ ක්‍රමයෙන් සියලු වාරයන්හි අර්‍ත්‍ථය දතයුතුයි, යාව ධංසිවායං යනු යම්තාක් ගුණනැසීමක් වේද එයයි, ලොණකාරකදාරකො යනු ලොණකාර ගමේ දරුවෙකි, යත්‍ර හි නාම යනු යමෙක් නම් යනුයි, ආසාදෙතබ්බං මඤ්ඤිස්සති යනු නින්දා කළ යුත්තෙකැයි හඟින්නේය, අපෙහි යනු ඉවත් වෙව, මා ඉදිරියෙහි නොසිටුව යනුයි. මෙසේද කියා ගෙලෙන් අල්වා ගන්වමින් ඉවතට ඇද දැම්මේය

                                                                AN 04-19 -09. සච්ඡිකරණීය ධම්ම සූත්‍රය

                                                                “මහණෙනි,
                                                                ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතු ධර්ම සතරක් වෙත්.
                                                                කවර සතරක්ද යත්.

                                                                (i). නාමකයින් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතු ධර්මයෝ ඇත.
                                                                (ii). පූර්‍වෙනිවාසානුස්මෘතියෙන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතු ධර්මයෝ
                                                                (iii). දිව ඇසින් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහ.
                                                                (iv). ධ්‍යාන ප්‍රඥාවෙන්, විදර්‍ශනා ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතු ධර්මයෝ ඇත්තාහ.

                                                                (1) “මහණෙනි,
                                                                කවර ධර්මයක් නාම කයින් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතුද?
                                                                මහණෙනි, අෂ්ට විමොක්‍ෂයෝ කයින් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතුය.

                                                                [899:- අෂ්ඨ විමොක්ඛ
                                                                (i). තමාගේ හිස කෙස්වල වර්ණාදියෙන් ලබනලද නීල කසිණාදියෙන් උපදවා ගත් රූප ධ්‍යාන ඇත්තෙක්ව බාහිර රූපයන් දකීද මේ පළමුවැනි විමොක්ෂය (සතුරු ධර්මවලින් මිදීම) යි.
                                                                (ii). තමාගේ හිස කෙස් ආදියේ වර්ණයෙන් උපදවාගත් රූප ධ්‍යාන නැත්තෙක්ව බාහිර රූපයන් දකීද මේ දෙවෙනි විමොක්ෂය (සතුරු ධර්මවලින් මිදීම) යි.
                                                                (iii).පිරිසිදුවූ නීලාදී කසිණයක් අරමුණු කොට වාසය කරයිද මේ තුන්වැනි විමොක්ෂය (මිදීම) යි
                                                                (iv). සියලු ආකාරයෙන් රූප හැඟීම් ඉක්මවා ගැටීම් සහිත හැඟීම් දුරු කිරීමෙන් නොයෙක් සංඥා නොමෙනෙහි කිරීමෙන් අනන්ත ආකාශය අරමුණුකොට ආකාසානඤ්චායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද මේ සතරවැනි විමොක්ෂය (මිදීම) යි.
                                                                (v).සියලු ආකාරයෙන් අනන්ත ආකාශය ඉක්මවා එම අනන්තවිඤ්ඤාණය අරමුණුකොට විඤ්ඤාණඤ්චායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද මේ පස්වැනි විමොක්ෂය (මිදීම) යි.
                                                                (vi).සියලු ආකාරයෙන් අනන්තවිඤ්ඤාණය ඉක්මවා ඒ විඤ්ඤාණයාගේ කිසිවක් නැති බව අරමුණුකොට ආකිඤ්චඤ්ඤායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරයිද මේ හයවැනි විමොක්ෂය (මිදීම) යි
                                                                (vii).සියලු ආකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නෙවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතන ධ්‍යානයට පැමිණ වාසයකරයිද, මේ සත්වැනි විමොක්ෂය (මිදීම) යි.
                                                                (viii).සියලු ආකාරයෙන් නෙවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤායතනය ඉක්මවා චිත්ත චෛතසිකයන්ගේ නිරෝධයට (නිරෝධ සමාපත්තියට) පැමිණ වාසය කරයි. මෙය අටවැනි විමොක්ෂය (මිදීම) යි.]

                                                                (2) මහණෙනි,
                                                                කවර ධර්මයක් ස්මෘතියෙන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතුද?

                                                                මහණෙනි, පූර්‍වෙනිවාසය සිහියෙන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතුය.

                                                                (3). මහණෙනි,
                                                                කවර ධර්මයක් දැක ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතුද?

                                                                මහණෙනි, සත්ත්‍වයන්ගේ චුතිය හා උත්පත්තිය නුවණැසින් දැක ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතුය.

                                                                (4). මහණෙනි,
                                                                කවර ධර්මයක් ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතුද?
                                                                මහණෙනි, ආශ්‍රවක්‍ෂය ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතුය.

                                                                මහණෙනි, මේ සතර ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කටයුතු ධර්මයෝයි.”

                                                                [900:-  කායෙන යනු නාමකායයෙනි, සච්ඡිකරණියා යනු ප්‍රත්‍යක්ෂ කළයුත්තේයි, සතියා යනු පුබ්බේනිවාසානුස්සතියෙනි, 
                                                                චක්ඛුනා යනු දිවැසිනි, පඤ්ඤාය යනු ධ්‍යාන ප්‍රඥාවෙන් විදර්‍ශනා ප්‍රඥාව, ප්‍රත්‍යක්ෂ කළයුතුය, විදර්‍ශනා ප්‍රඥාවෙන් මාර්‍ගප්‍රඥාව, මාර්‍ග ප්‍රඥාවෙන් ඵලප්‍රඥාව, ඵල ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යවෙක්ෂණ ප්‍රඥාව ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කළ යුතුය, පැමිණිය යුතුයයි අර්‍ත්‍ථයි, ආශ්‍රවයන් ක්ෂය කිරීම් සංඛ්‍යාත අරහත්වය ප්‍රත්‍යවෙක්ෂණා වශයෙන් ප්‍රත්‍යවෙක්ෂණ ප්‍රඥාවෙන් ප්‍රත්‍යක්‍ෂ කළයුත්තේ නම් වෙයි.]

                                                                AN 04-19-10. උපොසථ සූත්‍රය

                                                                එක් සමයෙන්හි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත්නුවර මිගාර මාතා ප්‍රාසාද නම් පූර්‍වාරාමයෙහි වාසය කරණ සේක. ඒ අවස්ථාවෙහි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ පොහෝ දිනයෙක භික්‍ෂු සංඝයා පිරිවරාගෙන වැඩ සිටි සේක. ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ තූෂ්ණීම්භූතව වැඩ හුන් භික්‍ෂු සංඝයා දෙස බලා භික්‍ෂූන් ඇමතූ සේක.

                                                                “මහණෙනි, මේ පිරිස ප්‍රලාප රහිතය.
                                                                මහණෙනි, මේ පිරිස නිශ්ප්‍රලාපය. පිරිසිදුය. හරයෙහි පිහිටියේය. මහණෙනි, මේ භික්ඛු සංඝයා ලෝකයෙහි දක්නට දුර්ලභය,
                                                                මේ පිරිස ආහුණ්‍යෙයය, පාහුණෙය්‍යය, දක්ඛිණෙය්‍යය, අඤ්ජලිකරණීයය, ලෝකයාගේ නිරුත්තර පින්කෙත්ය,

                                                                ප්‍රමාණයෙන් ස්වල්පයක් වුවද මේ සංඝයාට් දෙන ලද්දේ බොහෝ ආනිසංස වේ,
                                                                බොහෝ දෙන ලද්දේ අතිශයින් ආනිසංස බොහෝ වෙත්,
                                                                මහණෙනි, මේ පිරිස එබඳුය.
                                                                යොදුන් ගනනක් දුර ගෙවා දැක්මට යාමට සුදුසුය,

                                                                “මහණෙනි,
                                                                (i). මේ භික්‍ෂු සංඝයා අතර දේවත්වයට පැමිණියහු වසත්.
                                                                (ii). මේ භික්‍ෂු සංඝයා අතර බ්‍රහ්මත්වයට පැමිණි භික්‍ෂූහු සිටිත්.
                                                                (iii). මේ භික්‍ෂු සංඝයා අතර නොසෙල්වෙන ස්වභාවයට පැමිණි සංඝයා සිටිත්.
                                                                (iv).මේ භික්‍ෂු සංඝයා අතර ආර්‍ය්‍යක්වයට පැමිණියහු වසත්.

                                                                (1). “මහණෙනි, භික්ෂුවක් කෙසේ දේවත්වයට පැමිණියේද? මහණෙනි, කාමයන්ගෙන් වෙන්ව අකුශල ධර්‍මයන්ගෙන් වෙන්ව, විතර්‍ක සහිත, විචාර සහිත, විවේකයෙන් හටගත් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති ප්‍රථම ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.,

                                                                විතර්‍ක විචාරයන්ගේ සංසිඳීමෙන් තමා තුළ පැහැදීම් ඇති, සිතේ එකඟකම ඇති, විතර්‍ක නැති, විචාර නැති, සමාධියෙන් උපන් ප්‍රීතිය හා සැපය ඇති, ද්වීතීය ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                ප්‍රීතියගේ වෙන්වීමෙන් උපේක්‍ෂා ඇතිව වාසය කරනං. සතිය ඇතිව , සම්‍යක් ප්‍රඥාවෙන් යුක්තව, කයින් සැපක විඳිමින් . උපෙක්‍ෂා ඇති, සිහි ඇති, සැප විහරණයකැයි යමක් ආර්‍ය්‍යයෝ කියත්ද, ඒ තුන්වැනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                සැප පහවීමෙන්ද, දුක පහවීමෙන්ද, සොම්නස, දොම්නස දෙක අස්තවීමට පෙර දුක් නැති, සැප නැති, උපෙක්‍ෂා සමෘති දෙදෙනාගේ පිරිසිදුකම ඇති, සතරවැනි ධ්‍යානයට පැමිණ වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති

                                                                .” මහණෙනි, මෙසේ මේ භික්ෂුන් දේවත්වයට පැමිණියේ වේ.

                                                                (2). “මහණෙනි, භික්ෂුවක් කෙසේ බ්‍රහ්මත්වයට පැමිණියේද? මහණෙනි,
                                                                මෛත්‍රී සහගත සිතින් එක් දිසාවක්, දෙදිසාවක්, තුන් දිසාවක්, සතර දිසාවක්, පතුරුවා වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති. මෙසේ උඩ, යට, සරස, සර්‍වප්‍රකාර වශයෙන් සියල්ල සහිත, විපුලවූ, මහත්වූ, මහද්ගතවූ, අප්‍රමාණවූ, අවෛරවූ, අව්‍යාපාදවූ ලෝකය, මෛත්‍රී සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                “මහණෙනි, කරුණා සහගත සිතින් එක් දිසාවක්, දෙදිසාවක්, තුන් දිසාවක්, සතර දිසාවක්, පතුරුවා වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති. මෙසේ උඩ, යට, සරස, සර්‍වප්‍රකාර වශයෙන් සියල්ල සහිත, විපුලවූ, මහත්වූ, මහද්ගතවූ, අප්‍රමාණවූ, අවෛරවූ, අව්‍යාපාදවූ ලෝකය, කරුණා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                “මහණෙනි, මුදිතා සහගත සිතින් එක් දිසාවක්, දෙදිසාවක්, තුන් දිසාවක්, සතර දිසාවක්, පතුරුවා වාසය කරයි. මෙසේ උඩ, යට, සරස, සර්‍වප්‍රකාර වශයෙන් සියල්ල සහිත, විපුලවූ, මහත්වූ, මහද්ගතවූ, අප්‍රමාණවූ, අවෛරවූ, අව්‍යාපාදවූ ලෝකය, මුදිතා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                “මහණෙනි, උපෙක්‍ෂා සහගත සිතින් එක් දිසාවක්, දෙදිසාවක්, තුන් දිසාවක්, සතර දිසාවක්, පතුරුවා වාසය කරන . මෙසේ උඩ, යට, සරස, සර්‍වප්‍රකාර වශයෙන් සියල්ල සහිත, විපුලවූ, මහත්වූ, මහද්ගතවූ, අප්‍රමාණවූ, අවෛරවූ, අව්‍යාපාදවූ ලෝකය, උපෙක්‍ෂා සහගත සිතින් පතුරුවා වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                මහණෙනි, මෙසේ මේ සංඝයා බ්‍රහ්මත්වයට පැමිණියේ වේ.

                                                                [901:-  තුණ්හිභූතං තුණ්හිභූතං යනු යම් යම් ලෙසකින් විමසා බලයිද ඒ ඒ ලෙසින් නිහඬවීය, භික්ඛු ආමන්තෙසි යනු ප්‍රතිපත්තියෙන් යුක්ත වූ භික්‍ෂූන් පසන් ඇසින් බලා උපන් දහම් සතුට ඇත්තේ තුනීකරනු කැමැත්තෙන් ඇමතීය, අපලාපා යනු ප්‍රලාප රහිතවූවෝයි, සෙස ඊටම පර්‍ය්‍යාය වචනයකි. සුද්ධා යන නිර්‍මල වූවෝයි, සාරෙ පතිට්ඨිතා යනු සීලාදී වූ හරයෙහි පිහිටියෝයි, අලං යනු සුදුසුවූයි, යොජනගණා යනු එක් යොදුනක් යොදුනමය, දසයොදුනකුදු යොදුන්මය, එයින් මත්තෙහි යොජනගණ යයි කියනු ලැබේ. මෙහි වනාහි යොදුන් සියයක් වුව ද යොදුන් දහසක් වුව ද අදහස් කරන ලදි, පුටොසෙනාපි යනු මාර්‍ගොපකරණ පුටොසංයි කියනු ලැබේ, මාර්‍ගොපකරණ ගෙන ද එළඹීමට සුදුසුමය යන අර්‍ත්‍ථයි, පුටංසෙන යනු ද පාඨයි, පුටය (ඔලගුව) ඔහුගේ උරයෙහි වේ යනු එහි අර්‍ත්‍ථයයි, අංශයකින් මාර්‍ගොපකරණ ගෙන යන පුටය උසුලන්නහු විසින්දැයි කියන ලද්දේ වෙයි,

                                                                (3) “මහණෙනි,
                                                                භික්ෂුවක් කෙසේ අකම්පන ස්වභාවයට පැමිණියේ වේද,

                                                                මහණෙනි,
                                                                සර්‍වප්‍රකාරයෙන් රූප සංඥාවන්ගේ ඉක්මීමෙන්, ප්‍රතිඝසංඥාවන්ගේ අස්තඞ්ගමයෙන්, නානත්ව සංඥාවන්ගේ නොමෙනෙහි කිරීමෙන්, ආකාශය අනන්තයයි, ආකාශානඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                ආකාශානඤ්චායතනය සර්‍ව ප්‍රකාරයෙන් ඉක්මවා විඤ්ඤාණය අනන්තයයි විඤ්ඤාණඤ්චායතනයට පැමිණ වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                සර්‍වප්‍රකාරයෙන් විඤ්ඤාණඤ්චායතනය ඉක්මවා කිසිවක් නැතැයි ආකිඤ්චඤ්ඤායතනයට පැමිණ වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                සර්‍වප්‍රකාරයෙන් ආකිඤ්චඤ්ඤායතනය ඉක්මවා නෙවසඤ්ඤා නාසඤ්ඤා යතනයට පැමිණ වාසය කරන භික්ෂුන් වෙති.

                                                                මහණෙනි, මෙසේ අකම්පන ස්වභාවයට පැමිණි භික්ෂුන් මෙහි වෙති.

                                                                (4). “මහණෙනි,
                                                                භික්ෂුවක් කෙසේ ආර්‍ය්‍යත්වයට පැමිණියේද,

                                                                මහණෙනි, මේ සංඝයා මේ දුකයයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනී, මේ දුක ඉපදීමට හේතුවයයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනී, මේ දුක්ඛ නිරෝධ යයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනී, මේ දුක්ඛ නිරෝධ ගාමිණි ප්‍රතිපදාව යයි තත්වූ පරිද්දෙන් දනී, මහණෙනි, මෙසේ වනාහි මේ සංඝයා ආර්‍ය්‍යත්වයට පැමිණියේ වේ.”

                                                                දැන් මෙබඳු වූ ගුණයන්ගෙන් යුක්තවූයේ මෙහි භික්ෂූහු ඇතැයි දැක්වීමට “සන්ති භික්ඛවේ” යනාදිය කීවේය, එහි දෙවපත්තා යනු උප්පත්ති දේවත්වය ඇතිකරවන්නා වූ දිව්‍ය විහාරයට ද දිව්‍ය විහාරයෙන් අරහත්වයට ද පත්වූවෝයි, බ්‍රහ්මප්පත්තා යනු නිදොස් අරුතින් බ්‍රහ්මබව ඇතිකරවන බඹ විහරණය ද බඹවිහරණයෙන් රහත්බවට ද පත්වූවෝයි, ආනෙජ්ජප්පත්තා යනු නොසැලෙන බව ඇතිකරවන ආනෙජ්ජයට ද ආනෙජ්ජයෙන් රහත්බවට ද පත් වූවෝයි, අරියප්පත්තා යනු පෘථග්ජනභාවය ඉක්මවා ආර්යභාවයට පත්වූවාහුයි, එවං ඛො භික්ඛවෙ භික්ඛු දෙවප්පත්තො හොති යනාදියෙහි මෙසේ රූපාවචර චතුර්ථධ්‍යානයෙහි සිට සිත හරවා රහත් බවට පැමිණියේ දෙවපත්ත නම් වෙයි, සතර බඹ විහරණයන්හි සිට සිත හරවා රහත්බවට පැමිණියේ බ්‍රහ්මප්පත්ත නමි, සතර අරූපධයානයන්හි සිට සිත හරවා රහත්බවට පැමිණියේ අනෙජ්ජප්පත්ත නමි, ඉදං දුක්ඛං යනාදියෙහි සතර සත්‍යයන්ගෙන් මාර්‍ගසතර ද ඵලතුන ද කියන ලදි, එහෙයින් මෙම ආර්‍යධර්‍මයට පැමිණි භික්ෂුව අරියප්පත්ත නම් වෙයි.

                                                                1 hr 10 min
                                                              9. SN 01-02-03

                                                                SN 01-02-03-01. සිව සූතුය
                                                                SN 01-02-03-02. ඛෙම සූත්‍රය
                                                                SN 01-02-03-03. සේරී සූත්‍රය
                                                                SN 01-02-03-04. ඝටීකාර සූත්‍රය
                                                                SN 01-02-03-05. ජන්තු සූත්‍රය
                                                                SN 01-02-03-06. රොහිතසස සූත්‍රය
                                                                SN 01-02-03-07. නන්‍ද සූත්‍රය
                                                                SN 01-02-03-08. නන්‍දිවිසාල සූත්‍රය
                                                                SN 01-02-03-09. සුසිම සූත්‍රය
                                                                SN 01-02-03-10. නානාතිර්‍ථය සූත්‍රය

                                                                SN 01-02-03-01. සිව සූත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් නරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු සිව දිව්‍යපුත්‍රයා බබළන ශරීර වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි ඒ සිව දේවපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථා කීය.

                                                                ‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ,
                                                                සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
                                                                සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                සෙය්‍යො හොති න පාපියො.“සත්පුරුෂයන් සමගම විසිය යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන් හාම මිතුරුකම් කළ යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්‍මය දැන එය පිළිපදින්නා
                                                                හට අභිවෘද්ධිය වෙයි. කිසිදු අවැඩක් නොවෙයි.‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ,
                                                                සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
                                                                සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                පඤ්ඤා ලබ්භති නාඤ්ඤතො.“සත්පුරුෂයන් සමගම විසිය යුතුයි.
                                                                සත්සුරුෂයන් සමග මිතුරුකම් කළ යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්‍මය දැන් පිළිපදින්නහුට ප්‍රඥාව ලැබේ.
                                                                අන් කෙනෙකුන්ගෙන් ප්‍රඥාව නොලැබේ.‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ,
                                                                සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
                                                                සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                සොකමජ්ඣෙ න සොචති.“සත්පුරුෂයන් සමගම විසිය යුතුයි.
                                                                සත්සුරුෂයන් සමගම මිතුරුකම් කළ යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන්ගේ සද්‍ධර්‍මය දැන පිළිපදනේ
                                                                ශෝක වස්තු මැද ශෝක නොකෙරේ.‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ,
                                                                සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
                                                                සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                ඤාතිමජ්ඣෙ විරොචති.“සත්සුරුෂයන් සමගම මිතුරුකම් කළ යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන්ගේ ද්‍ධර්‍මය දැන පිළිපදින්නේ
                                                                නෑයන් මැද බබළයි.‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ,
                                                                සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
                                                                සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                සත්තා ගච්ඡන්ති සුග්ගතිං.“සත්පුරුෂයන් සමගම විසිය යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන් හාම මිතුරුකම් කළ යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්‍මය දැන සත්ත්‍වයෝ ස්වර්‍ගයට යෙත්.සබ්භිරෙව සමාසෙථ,
                                                                සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
                                                                සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                සත්තා තිට්ඨන්ති සාතත’’න්ති.“සත්පුරුෂයන් සමගම විසිය යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන් හාම මිතුරුකම් කළ යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන්ගේ ධර්‍මය දැන පිළිපැදී
                                                                මෙන් සත්ත්‍වයෝ බොහෝ කල් සුවසේ සිටිත්. “

                                                                භාග්‍යවතුන් වහන්සේ
                                                                සිව දිව්‍යපුත්‍රයාට මෙසේ වදාළ සේක:

                                                                ‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ,
                                                                සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
                                                                සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.“සත්පුරුෂයන් සමගම විසිය යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන් හාම මිතුරුකම් කළ යුතුයි.
                                                                සත්පුරුෂයන්ගේ සදහම් දැන
                                                                පිළිපදනේ සියලු දුකින් මිදේ. “
                                                                SN 01-02-03-02. ඛෙම සූත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් නරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු ඛෙම දෙව්පුත් බබළන ශරීර වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක උන්නේය.
                                                                එක් පසෙක සිටි ඛෙම දෙව්පුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මේ ගාථා කීය.

                                                                ‘‘චරන්ති බාලා දුම්මෙධා,
                                                                අමිත්තෙනෙව අත්තනා;
                                                                කරොන්තා පාපකං කම්මං,
                                                                යං හොති කටුකප්ඵලං.“යම් කර්‍මයෙක් නපුරු විපාක ඇත්තේද
                                                                අනුවණ බාලයෝ එසේවූ පව්කම් කරන්නාහු
                                                                තමන්ට සතුරකු වැනි ආත්මභාවයෙන් යුතුව හැසිරෙත්.‘‘න තං කම්මං කතං සාධු,
                                                                යං කත්වා අනුතප්පති;
                                                                යස්ස අස්සුමුඛො රොදං,
                                                                විපාකං පටිසෙවති.යම්ක් කොට සිහි වූ විට පසුතැවේ ද,
                                                                කල කර්‍මයක විපාක නිසා හඬන්නට වේද,
                                                                එබඳු දේ කිරීම නො මැනැවි.‘‘තඤ්ච කම්මං කතං සාධු,
                                                                යං කත්වා නානුතප්පති;
                                                                යස්ස පතීතො සුමනො,
                                                                විපාකං පටිසෙවති.                                                                “යම්ක් කොට නො තැවේ ද,
                                                                කල දේ සිහිවෙත්ම ප්‍රිතියෙන් සිත පිරේද,
                                                                සොඳුරු සිතැති ව පින අනුභව කෙරේ ද,
                                                                එබඳු කුශල කර්‍ම කිරීම මැනැවි.‘‘පටිකච්චෙව තං කයිරා,
                                                                යං ජඤ්ඤා හිතමත්තනො;
                                                                න සාකටිකචින්තාය,
                                                                මන්තා ධීරො පරක්කමෙ.“කල දේ ගැන සිතා පසු තැවෙන්නේ නැතිද,
                                                                කල දේ නිසා සිත සතුටින් පිණා යත්ද,
                                                                යමෙක විපාක ලෙස සතුටු සැප විඳීද,
                                                                එසේවූ කුසල් කිරීම යහපති.යථා සාකටිකො මට්ඨං පසත්ථ ,
                                                                සමං හිත්වා මහාපථං;
                                                                විසමං මග්ගමාරුය්හ,
                                                                අක්ඛච්ඡින්නොව ඣායති.“යමක් තමහට වැඩ සැලසෙතැයි දන්නේද,
                                                                එය පළමුවෙන්ම කළයුතු.
                                                                ඥානවන්තයා ගැල් පදවන්නා
                                                                මෙන් නොදැඟලිය යුතු.‘‘එවං ධම්මා අපක්කම්ම,
                                                                අධම්මමනුවත්තිය;
                                                                මන්දො මච්චුමුඛං පත්තො,
                                                                අක්ඛච්ඡින්නොව ඣායතී’’ති.“ගැල් පදවන්නා සම මාර්‍ගයවූ මහා මාර්‍ගය හැර
                                                                විෂම මගට නැගගොස් කැඩුණු කඩඇණය ඇතියේ
                                                                යම්සේ සිතිවිලි සිතාද, එපරිද්දෙන් අඥානතෙම
                                                                දහමින් වෙන්ව අදහම් අනුව ගොස්,
                                                                මරුමුවට පැමිණියේ කඩඇණය
                                                                සුන් ගැල්කරු සේ සිතිවිලි සිතයි.
                                                                ‘‘සබ්භිරෙව සමාසෙථ,
                                                                සබ්භි කුබ්බෙථ සන්ථවං;
                                                                සතං සද්ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                සබ්බදුක්ඛා පමුච්චතී’’ති.““යම් කර්‍මයෙක් නපුරු විපාක ඇත්තේද අනුවණ බාලයෝ එසේවූ පව්කම් කරන්නාහු තමන්ට සතුරකු වැනි ආත්මභාවයෙන් යුතුව හැසිරෙත්.“
                                                                SN 01-02-03-03. සේරී සූත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් නරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු සේරී නම් දිව්‍යපුත්‍රයා බබළන ශරීර වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක සිටියේය.
                                                                එක් පසෙක සිටි සේරී දිව්‍යපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේට ගාථායෙන් මෙසේ කීය.

                                                                ‘‘අන්නමෙවාභිනන්දන්ති , උභයෙ දෙවමානුසා;
                                                                අථ කො නාම සො යක්ඛො, යං අන්නං නාභිනන්දතී’’ති. “දෙවි, මිනිස් දෙකොටසම
                                                                ඒකාන්තයෙන් ආහාර කැමතිවෙත්.
                                                                එසේ කල්හි ආහාර කැමති නොවනුයේ කුමන යකෙක්ද?‘‘යෙ නං දදන්ති සද්ධාය, විප්පසන්නෙන චෙතසා;
                                                                තමෙව අන්නං භජති, අස්මිං ලොකෙ පරම්හි ච.
                                                                ‘‘තස්මා විනෙය්‍ය මච්ඡෙරං, දජ්ජා දානං මලාභිභූ;
                                                                පුඤ්ඤානි පරලොකස්මිං, පතිට්ඨා හොන්ති පාණින’’න්ති.“යම් කෙනෙක් ශ්‍රද්‍ධාවෙන් හොඳින්,
                                                                පැහැදුන සිතින් ආහාර දෙද්ද,
                                                                ඒ ආහාරයේ විපාකය මෙලොවදීත් පරලොවදීත්
                                                                එය දුන් දායකයන් කරාම පැමිණේ.
                                                                එබැවින් මසුරු මල දුර ලියයුතු.
                                                                පරලොවදී සත්ත්‍වයාට පිහිට නම් පින්ය.”

                                                                ”ස්වාමීනි, පෙර වූවක් කියමි.
                                                                මම පෙර භවයක, බොහෝ සේ දන් දෙන , දානපතිවූ, දීමෙහි ගුණ කියන, සේරී නම් රජෙක් වීමි. ස්වාමීනි, මගේ නුවර සතර දොරෙහි මහණ, බමුණු, දුගී, මගී, පුලන්නන්, යාචක පිණිස න්රතුරු දන් දෙනු ලැබීය. ස්වාමීනි, ඉක්බිති ස්ත්‍රී නිවාසයෙහි වසන ස්ත්‍රීහු මා කරා පැමිණ ‘දේවයන් වහන්සේගේ දානය නම් දෙනු ලැබේ. අපගේ දානයෙක් නොදෙනු ලැබේ. අපිත් දේවයන්වහන්සේ නිසා දන් දෙන්නට ලබන්නමෝ නම්, පින් කරන්නට ලබන්නමෝ නම්, ඒ යහපතැ’ යි කීහුය.

                                                                ස්වාමීනි, ඒ (ඇසූ) මට මේ සිත විය.: ‘මම දායකයෙක්මි. දානපති වෙමි. දීමෙහි ගුණ කියන්නෙමි, දන් දෙන්නෙමුයි නියන්නවුන්ට කුමක් නම් කියම්ද? ස්වාමීනි, ඒ මම (නුවර) පළමු දොර ස්ත්‍රී නිවාසයෙහි ස්ත්‍රීන්ට පැවරීමි. ස්ත්‍රී නිවාසයෙහි ස්ත්‍රීන්ගේ දානය දෙන ලද්දේය. මගේ දානය නැවතිණ.

                                                                ඉක්බිති, ස්වාමීනි, සේවක ක්‍ෂත්‍රියයෝ මා වෙත පැමිණ, ‘දේවයන් වහන්සේගේ දානය නම් දෙනු ලැබේ. ස්ත්‍රී නිවාසයේ ස්ත්‍රීන්ගේද දන් දෙනු ලැබේ. අපගේ වූකලී දානයෙක් නොදෙනු ලැබේ. අපිත් දේවයන්වහන්සේ ඇසුරුකොට දන් දිය හැකි වන්නමෝ නම් පින් කළ හැකි වන්නමෝ නම් යහපතැ’ යි මෙබස් කීහ.

                                                                “ස්වාමීනි, ඒ ඇසූ මට මේ සිත විය: ‘මම් වූකලී දායකයෙක්මි. දානපතියෙමි. දීමෙහි ගුණ සුල්ලෙමි, දන් දෙන්නෙමුයි කියන්නවුන්ට කෙසේ නම් කියන්නෙම්ද?’ ස්වාමීනි, ඒ මම් වනාහි දෙවෙනි දොර සේවක ක්‍ෂත්‍රියයන්ට දිනිමි. (එවිට) සේවක ක්‍ෂත්‍රියයන්ගේ දානය දෙන ලදී. මගේ දානය නැවතිණ.

                                                                “ස්වාමීනි, ඉක්බිති, බල සෙනග මා වෙත පැමිණ, ‘දේවයන් වහන්සේගේ දානය නම් දෙවේ. ස්ත්‍රී නිවාස ස්ත්‍රීන්ගෙත් දානය දෙනු ලැබේ. අපේ දානයක් නොදෙනු ලැබේ. අපිත් දේවයන්වහන්සේ නිසා දන්දෙනු හැකි වන්නමෝ නම් පින් කළ හැකි වන්නමෝ නම් යහපතැ’ යි මෙබස් කීහ.

                                                                “ස්වාමීනි, ඒ මට මෙසේ සිත් විය: ‘මම් වූකලී දායකද, දානපතිද, දීමෙහි ගුණ කියන්නෙක්ද වෙමි. දන් දෙන්නෙමුයි කියන කල්හි කුමක් නම් කියන්නෙම්ද?’ ස්වාමීනි, ඒ මම තෙවෙනි දොර බල සෙනගට දිනිමි. එහි බල සෙනගගේ දානය දෙන ලදී. මගේ දන නැවතිණ.

                                                                “ස්වාමීනි, එයින් පසු බමුණෝත්, ගෘහපතියෝත් මා වෙත පැමිණ, ‘දේවයන් වහන්සේගේ නම් දන දෙනු ලැබේ. ස්ත්‍රී නිවාස ස්ත්‍රීන්ගේත් දන දෙනු ලැබේ. සේවක ක්‍ෂත්‍රියයන්ගේත් දනද දෙනු ලැබේ. බල සෙනගගේත් දන දෙනු ලැබේ. අපේ දනෙක් නොදෙනු ලැබේ. යහපත, අපිත් දේවයන්වහන්සේ නිසා දන් දෙනු හැකි වන්නමෝ නම් පින් කළ හැකි වන්නමෝ නම් යහපතැ’ යි මෙබස් කීහ.

                                                                “ස්වාමීනි, ඒ මට මෙසේ සිත විය: ‘මම් වූකලී දායකද, දානපතිද, දීමෙහි ගුණ කියන්නෙක්ද වෙමි. ඒ මම් ‘දන් දෙන්නෙමු’ යි කියන්නවුන්ට කුමක් නම් කියන්නෙම්ද?’ ස්වාමීනි, ඒ මම සතරවෙනි දොර බමුනන්ටත්, ගෘහපතීන්ටත් දිනිමි. එහි බමුණන්ගේත් ගැහැවැයන්ගෙත් දන දෙන ලදී. මගේ දන නැවතිණ.

                                                                “ස්වාමීනි, ඉක්බිති (මගේ) රාජ පුරුෂයෝ මා වෙත පැමිණ, ‘දැන් වනාහි දේවයන් වහන්සේගේ දනෙක් කිසිම තැනෙකත් නොදෙනු ලැබේ’ යයි කීහ.

                                                                “මෙසේ කියනු ලැබූ මම ‘ස්වාමීනි, ඒ රාජපුරුෂයින්ට මෙසේ කීවෙමි. ‘එසේ නම් බැහැර දනව්වල යම් ආදායමෙක් උපදීද, එයින් හරි අඩක් ඇතුළු නුවරට ඇතුල්කරව්. අඩකින් එහිම මහණ, බමුණු, දුගී, මගී, යදියනට දන්දෙවු’ යයි කීමි.

                                                                “ස්වාමීනි, ඒ මම පින් මෙතෙකැයි කියා හෝ, පින්පල මෙතෙකැයි කියා හෝ, ස්වර්‍ගයෙහි මෙතෙක් කල් සිටිය යුතුයයි කියා හෝ, මෙසේ දික් කලක් කළ පින්වල, මෙසේ දික් කලක් කළ කුසල්වල කෙළවරකට නොපැමිණෙමි.

                                                                “ස්වාමීනි, පුදුමයි, ‘ඉතා පුදුමයි.’ හොඳින් පැහැදුන ශ්‍රද්‍ධා සිතින් ආහාර දෙද්ද, එහි විපාක මෙලොවදීත් පරලොවදීත් එය දුන් දායකයන් කරාම පැමිණේ.

                                                                ‘එබැවින් මසුරුමල දුරලන්නේය. (දුරලිය යුතුය,) මසුරුමල දුරුකළ කෙනෙක්ව දන් දිය යුතුය. පරලොවදී සත්ත්‍වයාට පිහිටවනුයේ පින්ය.’

                                                                “යමක් කිරීමෙන් පසුතැවේද, කඳුළු පෙරෙන මුහුණ ඇතිව යම් කර්‍මයෙක නපුරු විපාකය විඳීද, එසේවූ පාප කර්‍මය නොකිරීම යහපති.

                                                                “යමක් කිරීමෙන් එය කළ තැතැත්තේ නොපසුතැවේද, පිණා ගියෙක්ව, සතුට ඇතිව යමෙක විපාක සැපය විඳීද, එසේවූ කුසල් කිරීම යහපති.

                                                                “යමක් තමහට වැඩ සලසතැයි දන්නේද, එය පළමුවෙන්ම කළයුතු. ඥානවන්තයා ගැල් පදවන්නා මෙන් නොදැඟලිය යුතු.

                                                                “ගැල් පදවන්නා සම මාර්‍ගයවූ මහා මාර්‍ගය හැර විෂම මගට නැගගොස් කැඩුණු කඩඇණය ඇතියේ යම්සේ සිතිවිලි සිතාද, එපරිද්දෙන් අඥානතෙම දහමින් වෙන්ව අදහම් අනුව ගොස්, මරුමුවට පැමිණියේ කඩඇණය සුන් ගැල්කරු සේ සිතිවිලි සිතයි.”

                                                                [දායකො – දෙන සුලු (පරිත්‍යාගශීලි), දානපති නම් දානයක් දෙම් ද එහි නායකයා වී දෙමි, දාසයෙකු නො වී සහායකයෙකු නො වී (දෙමි); යමෙක් තමා මිහිරි වූ දෙයක් බුදියි ද අනුනට අමිහිරි දෙයක් දෙයි ද හේ දාන සංඛ්‍යාත වූ දෙය්‍ය ධර්මයේ දාසයකු වී දෙයි. යමෙක් තමා යමක් බුදියි ද එය ම දෙයි ද හේ සහායක වී දෙයි. යමෙක් තමා විසින් ඒ මේ දෙයින් යැපෙයි ද අනුනට මිහිරි දේ දෙයි ද, හේ ස්වාමියා – ජ්‍යෙෂ්ඨයා – වී දෙයි. මම එවැන්නෙකු වීමි යි පවසයි.

                                                                චතුසු ද්වාරෙසු ඒ රජුට සින්ධව රට, සෝධික රට යි රටවල් දෙකක් විය. නගරය රෞරව නමි. ඔහුට එක් එක් දොරක දිනපතා දසදහසක් උපදියි. ඇතුළු නුවර විනිශ්චය ස්ථානයෙහි සිය දහසකි (ලක්ෂයකි); හේ රාශීභුත වුණු බොහෝ රන් රුවන් දැක කම්මස්සකතඤාණය උපදවා දොරටු සතරෙහි දාන ශාලා කරවා ඒ ඒ දොරටුවෙහි ලත් ආදායමෙන් දන් දෙවයි ඇමතිවරුන් තැබවී ය. එහෙයින් කී ය: චතුසු ද්වාරෙසු දානං දීයත්‍ථ (සිවු දොරටුවෙහි දානය දෙනු ලැබී ය) යි.
                                                                සමණබ්‍රාහ්මණකපණද්ධික වණිබ්බකයාචකානං එහි සමණා පැවිද්දට පැමිණියාහු, බ්‍රාහ්මණා – භෝවාදීහු, පාප සංසිඳ වූ – පාපය බැහැර කළ – ශ්‍රමණ බ්‍රාහ්මණයින් ඔහු නො ලද්දේ ය. කපණා දුගීහු, දිළිඳු මිනිස්සු, කණ කුදු ආදීහු, අද්ධිකා මගීහු, වණිබ්බකා යම් කෙනෙක් “දුන් දේ ඉෂ්ට ය, කාන්තය, මනාප ය, සුදුසු කල්හි නිවැරදි ලෙස දෙන දේ දෙමින් භවත්නි සිත පහදවා ගනිත්වා බ්‍රහ්ම ලෝකයට යෙත්වා ආදි ලෙස දානයේ උසස් බව ප්‍රශංසා කරමින් ඇවිදිත් ද (ඔවුහු ය.) යාචකා යම් කෙනෙක් “පතක් පමණ වත් දෙන්න,” “සරාවක් (කෝප්පයක්) පමණ වත් දෙන්න” ආදිය කියා යදිමින් හැසිරෙත් ද? (ඔවුහු ය). ඉත්‍ථාගාරස්ස දානං දීයිත්‍ථ පළමු දොරටුවට ලද බැවින් එහි ඉපයූ ලක්ෂයකට අනිකුත් ධනය ද දමා රජුගේ ඇමතිවරුන් ඉවත් කොට රාජ ස්ත්‍රීහු තමන්ගේ ඇමතිවරුන් තබවා රජු විසින් දෙන ලද දානයට වඩා ඉමහත් වූ දන් දුන්හ. ඒ ගැන මෙසේ පැවසී ය. මම දානං පටික්කමි මගේ යම් දානයක් දෙන ලද ද එය නැවැතිණි. අනෙකුත් දොරටු සම්බන්ධයෙන් ද න්‍යාය ම ය. කොචි කිසි තැනෙක, දීඝරත්තං වර්ෂ අසූදහසක්, එපමණ කාලයක් ඒ රජුගේ දානය දෙන ලදි.]

                                                                SN 01-02-03-04. ඝටීකාර සූත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් සමයෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි ඝටීකාර දිව්‍යපුත්‍රයා රෑ පෙරයම ගෙවුනු පසු බබළන ශරීර ප්‍රභාවෙන් මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ හුන් තැනට පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක සිටියේය. එක් පසෙක සිටි ඒ ඝටීකාර දේවපුත්‍රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මේ ගාථා කීය.

                                                                ‘අවිහං උපපන්නාසෙ,
                                                                විමුත්තා සත්ත භික්ඛවො;
                                                                රාගදොසපරික්ඛීණා,
                                                                තිණ්ණා ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.“ස්වාමීනි, භික්‍ෂූන් සත් නමක් අවිහ බඹලොව ගියහ.
                                                                කෙලෙස් නසා , රාග දෝෂයන් නැසුවෝ,
                                                                ලොව ඇල්ම තර්ණය කළහ.”‘‘කෙ ච තෙ අතරුං පඞ්කං,
                                                                මච්චුධෙය්‍යං සුදුත්තරං;
                                                                කෙ හිත්වා මානුසං දෙහං,
                                                                දිබ්බයොගං උපච්චගු’’න්ති.(භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)
                                                                “කෙලෙස් මඩ ඇති, තරණයට දුෂ්කරවූ,
                                                                සංසාරවර්‍තය ඒ කවර කෙනෙක් නම් තරණය කළෝද?
                                                                කවුරුනම් මිනිස් කය හැර දිව්‍යයෝගය ඉක්මවාලූවෝද?”‘‘උපකො පලගණ්ඩො  ච,
                                                                පුක්කුසාති ච තෙ තයො;
                                                                භද්දියො ඛණ්ඩදෙවො ච,
                                                                බාහුරග්ගි ච සඞ්ගියො;
                                                                තෙ හිත්වා මානුසං දෙහං,
                                                                දිබ්බයොගං උපච්චගු’’න්ති(ඝටීකාර බ්‍රහ්මයා මෙසේ කීය.)
                                                                “උපක ද, පලගණ්ඩ ද, පුක්කුසාති ද යන
                                                                මොවුන් තුන් දෙනාත්, භද්දිය ද, ඛන්ඩදේව ද,
                                                                බාහුරග්ගි ද, පිඞ්ගිය ද යන මොවුන්
                                                                මනුෂ්‍ය දේහය හැර, දිව්‍යයෝගය ඉක්මවූහ.”‘‘කුසලී භාසසී තෙසං,
                                                                මාරපාසප්පහායිනං;
                                                                කස්ස තෙ ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                අච්ඡිදුං භවබන්ධන’’න්ති.(භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)
                                                                “මරහුගේ මළපුඩුව දුරලූ ඔවුන්ගේ ගුණ ඔබ කීයෙහිය.
                                                                ඔවුහු කාගේ ධර්‍මයක් දැනගෙන සසර බැම්ම සිඳලූහුද?”‘‘න අඤ්ඤත්‍ර භගවතා,
                                                                නාඤ්ඤත්‍ර තව සාසනා;
                                                                යස්ස තෙ ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                අච්ඡිදුං භවබන්ධනං.“ඔවුහු යමෙකුගේ ධර්‍මය දැන සසර බැම්ම සින්දෝ නම්,
                                                                ඒ භාග්‍යවතුන්ගේ මිස අනෙකෙකුගේ නොවේ.
                                                                ඔබගේ ශාසනය මිස අනෙකක් නොවේ.‘‘යත්ථ නාමඤ්ච රූපඤ්ච,
                                                                අසෙසං උපරුජ්ඣති;
                                                                තං තෙ ධම්මං ඉධඤ්ඤාය,
                                                                අච්ඡිදුං භවබන්ධන’’න්ති.යම් තැනෙක්හි සියලු නාමයත්,
                                                                සියලු රූපයත් නිරුද්‍ධවේද,
                                                                ඒ (නිර්‍වාණ) ධර්‍මය ඔවුහු මේ සස්නෙහි දැන
                                                                සසර බැම්ම සින්දහ” යයි ඝටීකාර බ්‍රහ්මයා කීය.‘‘ගම්භීරං භාසසී වාචං,
                                                                දුබ්බිජානං සුදුබ්බුධං;
                                                                කස්ස ත්වං ධම්මමඤ්ඤාය,
                                                                වාචං භාසසි ඊදිස’’න්ති.(භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)
                                                                “දුකසේ දතයුතු අර්‍ථ ඇති,
                                                                දුකසේ අවබෝධ කටයුතු අර්‍ථ ඇති,
                                                                ගැඹුරු වචනයක් කීයෙහි,
                                                                ඔබ කාගේ ධර්‍මයක් දැනගෙන මෙබඳු වචනයක් කීයෙහිද?”‘‘කුම්භකාරො පුරෙ ආසිං,
                                                                වෙකළිඞ්ගෙ ඝටීකරො;
                                                                මාතාපෙත්තිභරො ආසිං,
                                                                කස්සපස්ස උපාසකො.(ඝටීකාර බ්‍රහ්මයා මෙසේ කීය.)
                                                                “මම පෙර වේහලිඞ්ග ගම වළන් සාදන
                                                                (ඝටීකාර නම්) කුඹලෙක් වීමි.
                                                                මවු පියන් රැක බලා ගන්නා මම
                                                                කාශ්‍යප ශාස්තෘාන් වහන්සේගේ උපාසකයෙක් වීමි.‘‘විරතො මෙථුනා ධම්මා,
                                                                බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසො;
                                                                අහුවා තෙ සගාමෙය්‍යො,
                                                                අහුවා තෙ පුරෙ සඛා.“මෛථුන සේවනයෙන් වැළකුණෙක් වීමි.
                                                                නිරාමිෂ බ්‍රහ්මචාරී (හෙවත් අනාගාමී) වීමි.
                                                                ඔබ හා එකම ගම වසන්නෙක් විමි.
                                                                ඒ පෙර ආත්මබවයේ ඔබගේ යහළුවා වීමි.‘‘සොහමෙතෙ පජානාමි,
                                                                විමුත්තෙ සත්ත භික්ඛවො;
                                                                රාගදොසපරික්ඛීණෙ,
                                                                තිණ්ණෙ ලොකෙ විසත්තික’’න්ති.මම රාග, ද්වේෂ, මෝහ ක්‍ෂය කළ
                                                                ලොව තණ්හාව ඉක්මවූ,
                                                                කෙලෙසුන්ගෙන් මිදුණු
                                                                මේ භික්‍ෂූන් සත් දෙනම දනිමි.‘‘එවමෙතං තදා ආසි,
                                                                යථා භාසසි භග්ගව;
                                                                කුම්භකාරො පුරෙ ආසි,
                                                                වෙකළිඞ්ගෙ ඝටීකරො.(භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)
                                                                “කුම්භකාරය, ඔබ යම්සේ කීයෙහිද, එසේම එය විය
                                                                පෙර ඔබ වේහලිඞ්ග ගම ඝටීකාර නම් කුඹලෙක් වූයෙහි.
                                                                මවු පියන් රක්නෙක් වූයෙහි.
                                                                කාශ්‍යප ශ්‍රාවකවූ උපාසක වූයෙහි.‘‘මාතාපෙත්තිභරො ආසි,
                                                                කස්සපස්ස උපාසකො;
                                                                විරතො මෙථුනා ධම්මා,
                                                                බ්‍රහ්මචාරී නිරාමිසො;
                                                                අහුවා මෙ සගාමෙය්‍යො,
                                                                අහුවා මෙ පුරෙ සඛා’’ති.“මෛථුන සේවනයෙන් වැළකුණු,
                                                                නිරාමිෂ බ්‍රහ්මචාරී වූයෙහි.
                                                                මගේ ගමෙහි වැසියෙක් වූයෙහි.
                                                                පෙර මගේ මිත්‍රයා වූයෙහි.‘‘එවමෙතං පුරාණානං,
                                                                සහායානං අහු සඞ්ගමො;
                                                                උභින්නං භාවිතත්තානං,
                                                                සරීරන්තිමධාරින’’න්ති.
                                                                (මෙසේ භාවනාවෙන් වැඩූ සිතැති,
                                                                අන්තිම සිරුරු දරන යහළුවන්
                                                                දෙදෙනාගේ මේ සංගමය විය.)

                                                                [මනෝරථ පුරණිය:-
                                                                 කොසලෙසු විහරන්ති භික්ෂූහු භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙන් කමටහන් ගෙන එහි ගොස් වෙසෙත්. උද්ධතා කැප නො වූ දේ ගැන කැප ය යන සංඥාවෙනුත්, කැප වූ දේ ගැන අකැපය යන සංඥාවෙනුත්, නිවැරදි දේ ගැන වැරදි ය යන සංඥාවෙනුත්, වැරදි දේ ගැන නිවැරදි ය යන සංඥාවෙනුත් උඩඟු ස්වභාව ඇත්තන් වී, උන්නලා උග්ගතනලා (උද්ගත) උඩට නැගුණු බට ඇත්තාහු; ‘නැගී සිටි හිස් මානය ඇති’ යි කියන ලද්දේ වේ. චපලා පාත්‍ර චීනර සැරසීම ආදියෙන් චපල බවින් යුක්ත වූ, මුඛරා මුඛ ඛරා රළු වචනය ඇත්තේ යි කී සැටි යි. විකිණ්ණවාචා සංයත නො වූ වචන ඇත්තාහු, දවසෙහි ම නිරර්ථක වචන කථා කරන්නාහු, මුට්ඨස්සතිනො නැසුණු සිහිය ඇත්තාහු, සිහිය රහිත වූවාහු, මෙහි කරන ලද්ද එහි අමතක වෙයි. අසම්පජානො නුවණ නැති, අසමාහිතා අර්පණා උපචාර සමාධි රහිත වූවෝ, සැඩ දිය පහරෙහි අසු වුණු නැව් හා සමාන වූ, විබ්භන්තචිත්තා එක් අරමුණක නො පිහිටි සිත් ඇත්තාහු, මඟට වන් ව්‍යාඝ්‍ර ආදී සිවු පාවුන් හා සම වූ, පාකතින්‍ද්‍රියා සංවර නො වූ බැවින් ගිහි කල්හි මෙන් විවෘත වූ ඉන්‍ද්‍රිය ඇත්තාහු,
                                                                ජන්තු එනම් ඇති දේව පුත්‍රයා, තදහුපොසථෙ තස්මිං අහු උපොසථෙ – උපෝසථ දිනයෙහි යන අර්ථ යි. පණ්ණරසෙ තුදුස්වකට ප්‍රතිපක්‍ෂ වූ දින; උපසංකමි චෝදනා කිරීම පිණිස පැමිණියේ ය. හේ (මෙසේ) සිතී ය: මේ භික්ෂූහු ශාස්තෲන් සමීපයෙහි කමටහන් ගෙන නික්මුණෝ ය. දැන් ප්‍රමාදී ව වසත්, ඔවුන් වෙන් වෙන් ව (තනි තනි ව) සිටින කල්හි චෝදනා කරනු ලබන්නාහු උපදෙස් නො පිළිගන්නාහු ය. රැස්වන අවස්ථාවේ චෝදනා කරන්නෙමැයි පෙහෙවස් දිනයේ ඔවුන් රැස් වූ බව දැන පැමිණියේ ය. ගාථාහි අජ්ඣභාසි සියලු දෙනා මැද සිට ගාථා පැවසී ය.
                                                                එහි යම් හෙයකින් ගුණකථාව සමග නිරූපණයාගේ අගුණ ප්‍රකට වේ ද එ ලෙසින් ගුණ පළමුව පවසන්නේ ‘සුඛජීවිනො පුරෙ ආසුං’ ආදිය පැවසී ය. එහි සුඛජීවිනො පුරෙ ආසුං පූර්වයෙහි භික්ෂූහු මැනවින් පෝෂණය කිරීමට, පහසුවෙන් නඩත්තු කිරීමට හැකි වූවෝ ය. උස්පහත් කුලවලට ගෙපිළිවෙලින් පැමිණ ලත් මිශ්‍ර වූ ආහාරයෙන් යැපුනාහ යන අදහසින් මෙසේ කී ය. අනිච්ඡා තෘෂ්ණාවෙන් තොර වී,
                                                                මෙසේ පුරාණ භික්ෂූන්ගේ ගුණ වර්ණනා කර දැන් ඔවුන්ගේ නුගුණ පවසන්නේ, අප්පොසං ආදිය පැවසී ය. එහි ගාමෙ ගාමණිකා විය ගමෙහි (නින්දිත) ගම් දෙටුවෝ නානා ප්‍රකාර ලෙස මහජනයා පීඩාවට පත් කරවමින් කිරි, දී කිරි, සහල් ආදිය ගෙන්වා ගෙන අනුභව කරති. එසේ ඔබලාත් අනේසනයෙහි (භික්ෂූන් හට නොගැලපෙන ප්‍රත්‍ය සෙවීම්හි) යෙදී සිටිමින් ඔබලාගේ ජීවිකාව කරගෙන යන්නාහු ය යන අදහසින් කියයි. නිපජ්ජති උද්දෙස – පරිපුච්ඡා – මනසිකාරවලින් අර්ථයක් නැති අය වී ඇඳෙහි අත් පා විහිදා හොවිති. පරාගාරෙසු – අන් ගෙවල; පවුලේ ලේලි ආදීන් අතර යන අර්ථ යි. මුච්ඡිතා ක්ලේශ මූර්ඡාවෙන් මුසපත් වූවාහු,
                                                                එකච්චෙ කිව යුත්ත කීමෙන් ම; අපවිද්ධා (සසුනෙන්) බැහැර කළ, අනාථා පිහිටක් නැති, පෙතා සොහොනෙහි දැමූ; කාලක්‍රියා කළ මනුෂ්‍යයෝ; යම් සේ සොහොනෙහි දමන ලද්දාහු නොයෙක් පක්ෂි ආදීන් විසින් කා දමනු ලබත් ද, නෑයෝත් ඔවුනට පිහිට වීමට කටයුතු නො කරත් ද, නො රකිත් ද, ආරක්‍ෂාව නො සපයත් ද, එසේ ම මේ ආකාර වූවෝ ආචාර්ය උපාධ්‍යාය ආදීන්ගේ සමීපයෙහි අවවාද අනුශාසනා නො ලබති යි හැර දමන ලද්දෝ, අනාථ වූවෝ, මළගියවුන් යම් සේ ද එලෙස ම වෙත්.

                                                                SN 01-02-03-05. ජන්තු සූත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් සමයෙක කොසොල් රට හිමවත් පෙදෙස ආරණ්‍ය කුටියෙක බොහෝ භික්‍ෂූහු උඩඟුව, ඔසවාගත් මානනළ ඇතිව, චපලව, පාත්‍ර සිවුරු සැරසීමෙහි යෙදුණෝව, මුඛරිව, කටට ආ ආවක් දොඩනසුලුව, මුළාවූ සිහි ඇතිව, ප්‍රඥායෙන් වෙන්ව, නොඑකඟ සිතැතිව, වෙසෙති.

                                                                එකල්හි වනාහි ජන්තු නම් දෙව්පුත් ඒ පසළොස්වක් පොහෝදා ඒ භික්‍ෂූන් කරා පැමිණියේය. පැමිණ, ඒ භික්‍ෂූන්ට ගාථාවලින් මෙසේ කීය:

                                                                ‘‘සුඛ ජීවිනො පුරෙ ආසුං,
                                                                භික්ඛූ ගොතමසාවකා;
                                                                අනිච්ඡා පිණ්ඩමෙසනා ,
                                                                අනිච්ඡා සයනාසනං;
                                                                ලොකෙ අනිච්චතං දිස්වා,
                                                                දුක්ඛස්සන්තං අකංසු තෙ.“පෙරැ ගෞතම ශ්‍රාවකවූ භික්‍ෂූහු
                                                                තණ්හාව නැතිව පිඬු සොයන්නාහු,
                                                                තණ්හාව නැතිව සෙනසුන් සොයන්නාහු,
                                                                සුවසේ දිවි පවත්වන්නෝ වූහ.
                                                                ලොව අනිත්‍යතාව දැන ඔවුහු දුක් කෙළවර කළහ.‘‘දුප්පොසං කත්වා අත්තානං,
                                                                ගාමෙ ගාමණිකා විය;
                                                                භුත්වා භුත්වා නිපජ්ජන්ති,
                                                                පරාගාරෙසු මුච්ඡිතා.“එහෙත් දැන් ඇතැම් භික්‍ෂූහු තමන් දායකයන් විසින්
                                                                ලෙහෙසියෙන් පෝෂිත කළ නොහැක්කවුන් කොටගෙන
                                                                ගමෙහි ගම් දෙටුවන් සේ අන් ගෙවල්හි කකා මුළාව නිදත්.‘‘සඞ්ඝස්ස අඤ්ජලිං කත්වා,
                                                                ඉධෙකච්චෙ වදාමහං ;
                                                                අපවිද්ධා අනාථා තෙ,
                                                                යථා පෙතා තථෙව තෙ.“සංඝයාට ඇඳිලිකොට (වැඳ) කියමි.
                                                                මෙහි ඇතැම් පැවිදි කෙනෙක් ඈතට
                                                                තුමූම නෙරපුණේ (එහෙයින්) අනාථවූයේ,
                                                                සොහොනෙහි දමා ගිය මළසිරුරු බඳු වෙත්.‘‘යෙ ඛො පමත්තා විහරන්ති,
                                                                තෙ මෙ සන්ධාය භාසිතං;
                                                                යෙ අප්පමත්තා විහරන්ති,
                                                                නමො තෙසං කරොමහ’’න්ති.“යම් කෙනෙක් වනාහි පමාව වෙසෙත්ද,
                                                                ඔවුන් සඳහා මෙය මා විසින් කියන ලදී.
                                                                යම් කෙනෙක් නොපමාව වෙසෙත්ද,
                                                                ඔවුන් හැමට මම නමස්කාර කෙරෙමි.”

                                                                SN 01-02-03-06. රොහිතසස සූත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් නරවනලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු රොහිතස්ස දෙව්පුත් තෙම බබළන ශරීර වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි රොහිතස්ස දෙව්පුත්තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මෙසේ කීය.

                                                                “ස්වාමීනි, යම් තැනෙක නොඋපදීනම්, මහළු නොවේ නම්, චුත නොවේ නම්, නැවත නොඋපදී නම් එසේ වූ ඒ ලෝක කෙලවර දැනගන්නට හෝ දැකගන්නට හෝ එහි යා ගන්නට හෝ හැකිද?”

                                                                (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)
                                                                “ඇවැත්නි, යම් තැනෙක්හි ඉපැද්මෙක් නැද්ද, ජරාවෙක් නැද්ද, මරණයෙක් නැද්ද, චුතවීමක් නැද්ද, මැරී නැවත ඉපදීමෙක් නැද්ද, ඒ ලෝකාන්තය ගමනෙකින් දත හැක්කැයි, දැක්ක හැක්කැයි, එහි යාගත හැක්කැයි මම නොකියමි.”

                                                                “ස්වාමීනි, ‘යමෙක්හි ඉපදීමෙක්, ජරායෙක්, මරණයෙක්, චුතවීමෙක්, නැවත ඉපදීමෙක් නැත්නම් එය ගමනින් දත හැක්කැයි නොකියමි’ යි මෙය භාග්‍යවතුන් වහන්සේ විසින් කොතරම් හොඳින් වදාරණ ලදද? ස්වාමීනි, ආශ්චර්‍ය්‍යයි.’ ස්වාමීනි, පුදුමයි.’

                                                                “ස්වාමීනි, පෙර මම් ඎද්‍ධිමත්, අහසින් යත හැකි, භෝජපුත්‍රවූ රෝහිතස්ස නම් ඎෂියෙක් වීමි. දුනු ශිල්පය උගත්, විදීමෙහි මනා පුරුදුබව ඇති, අන් දුනුවායන් හා කළ ද්වන්ද්ව යුද්ධ ඇති, රාජාදීන් හමුයෙහි දැක්වූ ශිල්ප ඇති, මහත්ම දුන්නක් අත ගත් දුනුවායෙක් හෑල්ලු ඊයෙකින් ගැහැටක් නැතිවම යම්සේ තල්ගසෙක සෙවනැල්ල ඉක්මවාලිය හැකි වන්නේද, එබඳුවූ ගමන් වේගයක් මට විය.

                                                                “පෙරදිග මුහුදින් අවරදිග මුහුද යම් පමණ දුරද, ඒ මගේ එපමණ දුරින් පිය ඔසවා තැබීමෙක් විය. ඒ මට ලොව කෙලවරට ගමනින් පැමිණෙන්නෙමියි” ආශාවෙක් විය.

                                                                “ස්වාමීනි, ඒ මම මෙබඳු ජවයෙන්ද, මෙබඳු පිය ඉක්මවා තැබීමෙන්ද, සමන්විත වූයෙම්, කන බොන වේලාවල් හැර, මල මූත්‍ර පහ කරන වේලාවල් හැර නිදාගන්නා විඩා දුරුකරනා වේලාවල් හැර, අවුරුදු සියයක් ආයු ඇත්තෙම්, අවුරුදු සියක් ජීවත් වන්නෙම්, අවුරුදු සියක්ම ඎද්‍ධිමය ගමනින් ගොස් ද ලොව කෙළවරට නොපැමිණ අතර (මග)දීම මැරුණෙමි.

                                                                “පුදුමයි. ‘ස්වාමීනි, ඉතා පුදුමයි.’ ස්වාමීනි, ‘යමෙක ජාතියෙක්, ජරාවෙක්, මරණයෙක්, චුතවීමෙක්, මැරී නැවත ඉපදීමෙක් නැත්නම් ඒ ලෝක කෙළවර, ගමනින් දතහැක්කැයි, දැක්ක හැක්කැයි, පැමිණිය හැක්කැයි නොකියමි.’ යි භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වදාළා කොතරම් සරිද?”

                                                                (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.) “එතෙකුදු වුවත් ඇවැත්නි, ලොවේ කෙලවරට නොපැමිණ, දුක් කෙළවර කිරීමක් මම නොකියමි. තවද ඇවැත්නි සංඥා සහිතවූ, සිත සහිතවූ, බඹයක් තරම්වූ මේ ආත්ම භාවයෙහිම, ලෝකයත්, ලෝක සමුදයත්, ලෝක නිරෝධයත්, ලෝක නිරෝධගාමී ප්‍රතිපත්තියත් පණවමි.”

                                                                “ලොව කෙළවරට ගමනෙකින් කිසි කලෙකත් පැමිණිය නොහැක්ක, ලොව කෙළවරට නොපැමිණත් දුකින් මිදීමෙක් නැත.

                                                                “එබැවින් ලොව දන්නා, මනා නුවණැති, (සංස්කාර) ලෝකයේ කෙළවරට ගිය, වැස නිමවූ මාර්‍ගබ්‍රහ්මචර්‍ය්‍යාව ඇති, කෙලෙසුන් සංසිඳුවාලූ (රහත්) පුද්ගලතෙමේ (සංස්කාර) ලෝකයේ කෙළවර දැන, මෙලොවද, පරලොවක්ද, නොපතයි.”

                                                                SN 01-02-03-07 නන්ද සුත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් නරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු නන්‍ද දෙව්පුත් තෙම බබළන ශරීර වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි ඒ දෙව්පුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව කීය.

                                                                ‘‘අච්චෙන්ති කාලා තරයන්ති රත්තියො,
                                                                වයොගුණා අනුපුබ්බං ජහන්ති;
                                                                එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,
                                                                පුඤ්ඤානි කයිරාථ සුඛාවහානී’’ති.“කාලයෝ ඉක්මයෙත්. රාත්‍රීහු මරණයට පමුණුවත්.
                                                                වයස් රාශීහු පිළිවෙළින් හැර යෙත්.
                                                                මේ භය මරණ ලා දක්නේ
                                                                සැප ගෙන දෙන පින් කරන්නේය.”

                                                                (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                                                ‘‘අච්චෙන්ති කාලා තරයන්ති රත්තියො,
                                                                වයොගුණා අනුපුබ්බං ජහන්ති;
                                                                එතං භයං මරණෙ පෙක්ඛමානො,
                                                                ලොකාමිසං පජහෙ සන්තිපෙක්ඛො’’ති.“කාලයෝ ඉක්මෙත්.
                                                                රාත්‍රීහු මරණයට පමුණුවත්.
                                                                වයස් රාශීහු පිළිවෙළින් හැර යෙත්.
                                                                මේ මරණ භය සලකන්නේ
                                                                පරම ශාන්තිය පතා ලෞකික ආශාව දුරලන්නේය
                                                                SN 01-02-03-08. නන්‍දිවිසාල සූත්‍රය

                                                                .මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ ජේතවනයෙහි අනේපිඬු සිටාණන් විසින් නරවනලද ආරාමයෙහි වැඩවසන සේක. එකල්හි වනාහි රෑ පෙරයම ඉක්මගිය පසු නන්‍දිවිසාල දෙව්පුත් තෙම බබළන ශරීර වර්‍ණ ඇත්තේ මුළු ජේතවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියේය. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක්පසෙක උන්නේය. එක් පසෙක සිටි ඒ නන්‍දිවිසාල දෙව්පුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ඉදිරියෙහි මේ ගාථාව කීය.

                                                                ‘‘චතුචක්කං නවද්වාරං,
                                                                පුණ්ණං ලොභෙන සංයුතං;
                                                                පඞ්කජාතං මහාවීර,
                                                                කථං යාත්‍රා භවිස්සතී’’ති.‘රෝද සතරක් ඇති, දොර නවයක් ඇති,
                                                                අසූචියෙන් පිරුණු ලෝභයෙන් යුක්තවූ,
                                                                මඩෙන් උපන් ශරීර යානයාගේ මිදී යෑම
                                                                කෙසේ වන්නේද?’

                                                                (භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)

                                                                ‘‘ඡෙත්වා නද්ධිං වරත්තඤ්ච,
                                                                ඉච්ඡාලොභඤ්ච පාපකං;
                                                                සමූලං තණ්හමබ්බුය්හ,
                                                                එවං යාත්‍රා භවිස්සතී’’ති.“බද්‍ධ වෛර නමැති ලනුවද,
                                                                (සෙසු කෙලෙස් නමැති) වරපටද,
                                                                නොලත් දෙයෙහි ආශාවද,
                                                                ලත් දැයෙහි ආශාවද, සිඳ දමා (අවිද්‍යා නමැති)
                                                                මුල සහිත තණ්හාව උදුරා දැමීමෙන්
                                                                මෙසේ ශරීර යානයාගේ මිදී යෑම වන්නේය.”
                                                                SN 01-02-03-09. සුසිම සූත්‍රය

                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී.
                                                                එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සැවැත් නුවර සමීපයෙහිවූ අනේපිඬු සිටාණන් විසින් නරවනලද ජේතවනාරාමයෙහි වැඩවසන සේක.

                                                                ඉක්බිත්තෙන් ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද ස්ථවිරයන් වහන්සේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියහ.

                                                                පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ, එක් පසෙක ඉඳගත්තේය. එක් පසෙක උන් ආයුෂ්මත් ආනන්‍ද ස්ථවිරයන් වහන්සේට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළහ. “ආනන්‍දය, ශාරීපුත්‍ර තෙම තොපටත් රුස්නේද?”

                                                                “ස්වාමීනි, බාල නොවූ, දුෂ්ට නොවූ, මූඪ නොවූ, නොපෙරැළුණු සිතැති කාහට නම් ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයාණෝ නොරුස්නෝද? ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයාණෝ පණ්ඩිතයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ මහා ප්‍රාඥයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ විශාල (පළල්) ප්‍රාඥයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ බහුල ප්‍රඥාවෙන් යුක්තයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ ජවන (වේලාවන්) පුඥාවෙන් යුක්තයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ තීක්‍ෂන ප්‍රාඥයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ නිර්වේධ (සංස්කාරයන්හි කළකිරීම් බහුලවූ) ප්‍රඥාවෙන් යුක්තයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ (ත්‍රිවිධ) විවේකයෙන් තනිවූහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ කුලයන් හා නොගැටුණහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ සම්පූර්ණකළ වීර්‍ය්‍ය ඇත්තෝය. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ දක්‍ෂ කථිකයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයාණෝ අවවාද ඉවසන සුල්ලෝය. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ දොස් පෙන්වන්නාහ, ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ පාපය පිළිකුල් කරන්නාහ. ස්වාමීනි, බාල නොවූ, දුස්ට නොවූ, මූඪ නොවූ, නොපෙරැළුණු සිත් ඇති, කාට නම් ශාරීපුත්‍රයෝ නොරුස්නෝද?”

                                                                (එවිට භාග්‍යවතුන් වහන්සේ මෙසේ වදාළ සේක.)
                                                                “ආනන්‍දය, ඒ එසේය. ආනන්‍දය, ඒ එසේය. ආනන්‍දය

                                                                බාල නොවූ, දුෂ්ට නොවූ, මූඪ නොවූ, විපර්‍ය්‍යාසවූ සිත් නැති කාට නම් ශාරීපුත්‍රයෝ නොරුස්නෝද? ආනන්‍දය ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍ර තෙම පණ්ඩිතයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ මහා ප්‍රාඥයහ. ආනන්‍දය ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ විශාල (පළල්) ප්‍රාඥයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ බහුල ප්‍රඥාවෙන් යුක්තයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ ජවන (වේලාවන්) පුඥාවෙන් යුක්තයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ තීක්‍ෂන ප්‍රාඥයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ නිර්වේධ (සංස්කාරයන්හි කළකිරීම් බහුලවූ) ප්‍රඥාවෙන් යුක්තයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ (ත්‍රිවිධ) විවේක යෙන් තනිවූහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ කුලයන් හා නොගැටුණහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ සම්පූර්ණකළ වීර්‍ය්‍ය ඇත්තෝය. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ දක්‍ෂ කථිකයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයාණෝ අවවාද ඉවසන සුල්ලෝය. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ දොස් පෙන්වන්නාහ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ පාපය පිළිකුල් කරන්නාහ. ආනන්‍දය, බාල නොවූ, දුෂ්ට නොවූ, මූඪ නොවූ, විපර්‍ය්‍යාසවූ සිත් නැති, කාට නම් ශාරීපුත්‍රයෝ නොරුස්නෝද?”

                                                                එසෙමෙහි සුසීම දෙව්පුත් ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේගේ ගුණ කියවෙන කල්හි මහ දෙවි පිරිසෙකින් පිරිවැරුණේ භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත පැමිණියේය, පැමිණ, වැඳ එක්පසෙක සිටියේය.

                                                                එක් පසෙක සිටි සුසීම දෙව්පුත් භාග්‍යවතුන් වහන්සේට මෙසේ කීය.
                                                                “භාග්‍යවතුන් වහන්ස, ඒ එසේමය, සුගතයන් වහන්ස, ඒ එසේමය, ස්වාමීනි, බාල නොවූ, දුෂ්ට නොවූ, මූඪ නොවූ, නොපෙරැළුණු සිතැති, කාහට නම් ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ නොරුස්නෝද? ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ පණ්ඩිතයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ මහා ප්‍රාඥයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ විශාල (පළල්) ප්‍රාඥයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ බහුල ප්‍රඥාවෙන් යුක්තයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ ජවන (වේලාවන්) පුඥාවෙන් යුක්තයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ තීක්‍ෂන ප්‍රාඥයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ නිර්වේධ (සංස්කාරයන්හි කළකිරීම් බහුලවූ) ප්‍රඥාවෙන් යුක්තයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ (ත්‍රිවිධ) විවේකයෙන් තනිවූහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ කුලයන් හා නොගැටුණහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ සම්පූර්ණකළ වීර්‍ය්‍ය ඇත්තෝය. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ දක්‍ෂ කථිකයහ. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයාණෝ අවවාද ඉවසන සුල්ලෝය. ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ දොස් පෙන්වන්නාහ, ස්වාමීනි, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ පාපය පිළිකුල් කරන්නාහ. ස්වාමීනි, බාල නොවූ, දුෂ්ට නොවූ, මූඪ නොවූ, නොපෙරැළුණු සිත් ඇති, කාට නම් ශාරීපුත්‍රයෝ නොරුස්නෝද?”

                                                                “ස්වාමීනි, මමත් යම් යම් දෙව්පුත් පිරිසක් කරා පැමිණෙම්ද ඒ හැම තැනදීම
                                                                “ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ පණ්ඩිතයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ මහා ප්‍රාඥයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ විශාල (පළල්) ප්‍රාඥයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ බහුල ප්‍රඥාවෙන් යුක්තයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ ජවන (වේලාවන්) පුඥාවෙන් යුක්තයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ තීක්‍ෂන ප්‍රාඥයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ නිර්වේධ (සංස්කාරයන්හි කළකිරීම් බහුලවූ) ප්‍රඥාවෙන් යුක්තයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ (ත්‍රිවිධ) විවේකයෙන් තනිවූහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ කුලයන් හා නොගැටුණහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ සම්පූර්ණකළ වීර්‍ය්‍ය ඇත්තෝය. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ දක්‍ෂ කථිකයහ. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයාණෝ අවවාද ඉවසන සුල්ලෝය. ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ දොස් පෙන්වන්නාහ, ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයෝ පාපය පිළිකුල් කරන්නාහ.” යන මේ ශබ්දයම බොහෝ සෙයින් අසමි. ස්වාමීනි, බාල නොවූ, දුෂ්ට නොවූ, මූඪ නොවූ, විපර්‍ය්‍යාසවූ සිත් නැති, කාහට නම් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ නොරුස්නෝද?”

                                                                එකල්හි සුසීම දෙව්පුතුගේ දෙව්පුත් පිරිස ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේගේ ගුණ කියවෙන කල්හි සතුටුවූ සිත් ඇත්තාහු, ප්‍රීති වූහු, හටගත් ප්‍රීති සොම්නස් ඇත්තාහු, නොයෙක් වර්‍ණයන් පහළ කෙරෙත්.

                                                                සුන්දරවූ, ජාතිසම්පන්නවූ, සේදීම් ආදියෙන් හොඳින් පිරියම් කළ, රතු පළසෙක තබනලද, අටැස් වෙරළුමිණෙක් යම්සේ බබළාද, දිලිසේද, ප්‍රභා විහිදුවාද, එසේම ආයූෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේගේ ගුණ කියවෙන කල්හි සුසීම දෙව්පුතුගේ දෙව්පුත් පිරිසද සතුටුවූ සිතැත්තෝ, ප්‍රීති ඇත්තෝ, ප්‍රීති සොම්නස් ඇත්තෝ, නොයෙක් වර්‍ණයන් පහළ කෙරෙති.

                                                                දක්‍ෂ කර්‍මකාර පුත්‍රයකු විසින් කෝවෙහි පිස මොනවට ශුද්‍ධකැරුණු දඹරන්මුවා නිකෙක් රතු පළසෙක තබන ලද්දේ යම්සේ බබළාද, දිලිසේද, ප්‍රභා විහිදුවාද එසේම සුසීම දෙව්පුතුගේ දෙව්පුත් පිරිස සතුටුවූ සිතැත්තෝ, ප්‍රීති ඇත්තෝ, ප්‍රීති සොම්නස් ඇත්තෝ, නොයෙක් වර්‍ණයන් පහළ කෙරෙති.

                                                                රෑ අලුයම්හි පහන් තරුව යම්සේ ප්‍රභා විහිදුවාද, දිලිසේද, බබළාද, එසේම සුසීම දෙව්පුතුගේ දෙව්පුත් පිරිස සතුටුවූ සිතැත්තෝ, ප්‍රීති ඇත්තෝ, ප්‍රීති සොම්නස් ඇත්තෝ, නොයෙක් වර්‍ණයන් පහළ කෙරෙති.

                                                                සරත් කාලයෙහි අහස පහවූ වළාකුළු ඇතිව පැහැදිලිවූ කල්හි හිරුතෙම ඉහළ නගින්නේ අහසෙහිවූ සියපු අඳුර දුරලා රැස් විහිදුවාද, දිලිසේද, බබළාද, එපරිද්දෙන්ම සුසීම දෙව්පුතුගේ දෙව්පුත් පිරිස සතුටුවූ සිතැත්තෝ, ප්‍රීති ඇත්තෝ, ප්‍රීති සොම්නස් ඇත්තෝ, නොයෙක් වර්‍ණයන් පහළ කෙරෙති.

                                                                එවිට සුසීම දෙව්පුත් ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ ගැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මේ ගාථාව කීය:

                                                                “ශාරීපුත්‍ර ඉර්ෂිතෙම පණ්ඩිතයයි, ක්‍රොධ නොකරන සුළුයයි, මෘදු මොළොක්යයි, හිත දමනයවූ තැනැත්තෙකැයි ප්‍රකටය. (හෙතෙම) ශාස්තෘාන් වහන්සේ විසින් ගෙනහැර දැක්වුණු ගුණ ඇත්තෙක.”

                                                                ඉක්බිති භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ආයුෂ්මත් ශාරීපුත්‍රයන් වහන්සේ ගැන සුසීම දෙව්පුතුට ගාථායෙන් මෙසේ පෙරළා වදාළ සේක:

                                                                “ශාරීපුත්‍රතෙම පණ්ඩිතයයි, ක්‍රොධ නොකරන්නෙකියයි, වුවමනා සුළුයයි, මෘදු මොළොක්යයි, හිත දමපයවූ තැනැත්තෙකැයි ප්‍රකටය. ඉතා දැමුණු හෙතෙම දිනපතා මෙහෙකරුවකු සෙයින් (පිරිනිවනට) කල් බලා සිටී.

                                                                SN 01-02-03-10. නානාතිර්‍ථය සූත්‍රය


                                                                මා විසින් මෙසේ අසන ලදී. එක් කලෙක භාග්‍යවතුන් වහන්සේ රජගහනුවර සමීපයෙහි කලන්‍දක නිවාප නම්වූ වේළුවනයෙහි වැඩවසන සේක.

                                                                එකල්හි වනාහි අසම දෙව්පුත්ද, සහලී දෙව්පුත්ද, නිංක දෙව්පුත්ද, ආකෝටක දෙව්පුත්ද, වේටම්බරී දෙව්පුත්ද, මානවගාමික දෙව්පුත්ද යන නොයෙක් තීර්ත්‍ථක ශ්‍රාවකවූ බොහෝ දෙව්පුත්හු රෑ පෙරයම ඉක්මුණු පසු බබළන ශරීරප්‍රභා ඇත්තාහු සියලු වේළුවනය බබුළුවා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ කරා පැමිණියහ. පැමිණ, භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වැඳ එක් පසෙක සිටියාහ.

                                                                එක් පසෙක සිටි අසම දෙව්පුත් තෙම භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි පූරණ කාශ්‍යප (තීර්ත්‍ථංකරයා) ගැන මේ ගාථාව කීය:

                                                                ‘‘ඉධ ඡින්දිතමාරිතෙ,
                                                                හතජානීසු කස්සපො;
                                                                න පාපං සමනුපස්සති,
                                                                පුඤ්ඤං වා පන අත්තනො;
                                                                ස වෙ විස්සාසමාචික්ඛි,
                                                                සත්ථා අරහති මානන’’න්ති.“මෙලොව අත් පා ආදිය සිඳීමෙහිත්,
                                                                ප්‍රාණ නැසීමෙහිත්, පුද්ගලයාට
                                                                පිනක් හෝ පවක් කාශ්‍යපයෝ නොදකිති.
                                                                ඒ ශාස්තෘාන් වහන්සේ (මෙසේ) විශ්වාසය වදාරති.
                                                                ඒ ශාස්තෘාන් වහන්සේ බුහුමනට සුදුසු සේකි.”

                                                                ඉක්බිති සහලී දෙව්පුත් තෙම මක්ඛලීගෝසාලයන් ගැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ සමීපයෙහි මේ ගාථාව කීය:

                                                                ‘‘තපොජිගුච්ඡාය සුසංවුතත්තො,
                                                                වාචං පහාය කලහං ජනෙන;
                                                                සමොසවජ්ජා විරතො සච්චවාදී,
                                                                න හි නූන තාදිසං කරොති පාප’’න්ති.“(පව් පිරිහෙලන තපසින් හෙවත් කය තැවීමෙන්) හොඳින් වසාගත් ආත්ම ඇති,
                                                                විවාද හැර ජනයා හා සමවූ පැවතුම් ඇති,
                                                                වැරැදි දෙයින් වැළකුණු, සත්‍යවාදීවූ, ශ්‍රේෂ්ඨවූ
                                                                ඔහු ඒකාන්තයෙන් පවු නොම කෙරෙති.”

                                                                ඉක්බිති නංක දෙව්පුත් තෙම නිඝණ්ඨනාථපුත්‍රයන් ගැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත මේ ගාථාව කීය:

                                                                ‘‘ජෙගුච්ඡී නිපකො භික්ඛු,
                                                                චාතුයාමසුසංවුතො;
                                                                දිට්ඨං සුතඤ්ච ආචික්ඛං,
                                                                න හි නූන කිබ්බිසී සියා’’ති.“කයට දුක් දෙමින් කෙලෙසුන් පිරිහෙලන,
                                                                පණ්ඩිතවූ, සතර සංවරයෙන් වැසුනාවූ,
                                                                දුටු දේත්, ඇසූ දේත්, නොසඟවා කියන,
                                                                සසර භය දක්නා නිඝණ්ඨනාථපුත්‍රයන් වහන්සේ
                                                                පව් ඇතියෝඇතියෝ නම් නොවන්නාහුමය.”

                                                                ඉක්බිති ආකෝටක දෙව්පුත් නානා තීර්ත්‍ථකයන් ගැන භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත්හි මේ ගාථාව කීය:

                                                                ‘‘පකුධකො කාතියානො නිගණ්ඨො,
                                                                යෙ චාපිමෙ මක්ඛලිපූරණාසෙ;
                                                                ගණස්ස සත්ථාරො සාමඤ්ඤප්පත්තා,
                                                                න හි නූන තෙ සප්පුරිසෙහි දූරෙ’’ති.“පකුධ (කත්‍යායනයන්) වහන්සේද,
                                                                නිගණ්ඨ (නාතපුත්‍රයන්) වහන්සේද
                                                                , මක්ඛලී, පූරණ යන යම් කෙනෙක් වෙත් නම්
                                                                ඒ මේ දෙදෙනා වහන්සේද යන ශ්‍රාවක ගණයාගේ අනුශාසකවූ,
                                                                මහණදමෙහි කෙලවරට පැමිණි ඒ ශාස්තෲහු
                                                                ඒකාන්තයෙන් සත්පුරුෂයන් කෙරෙන් දුරු නොවෙත්”

                                                                එවිට වේටම්බරී දෙව්පුත් තෙම ආකෝටික දෙව්පුතුට ගාථායෙන් (මෙසේ) පෙරලා කීය:

                                                                ‘‘සහාචරිතෙන , සගාරවෙනාපි ඡවො සිගාලො ,
                                                                න කොත්ථුකො සීහසමො කදාචි;
                                                                නග්ගො මුසාවාදී ගණස්ස සත්ථා,
                                                                සඞ්කස්සරාචාරො න සතං සරික්ඛො’’ති.“නීචවූ කළු සිවලා සිංහයාට බඳු
                                                                (ආචාරයෙනුත්) පැවතුම්වලින් කිසිම කලෙක
                                                                සිංහයාට සම නොවන්නේය.
                                                                (එසේම) නිර්‍වස්ත්‍රවූ, බොරු තෙපලන ගති ඇති,
                                                                කසලට බඳු නින්දිත හැසුරුම් ඇති,
                                                                ගණශාසකයා බුද්‍ධාදී සත්පුරුෂයන් හා සම නොවන්නේය.”

                                                                එකල පව්කාර මාරතෙම වේටම්බරී දෙව්පුතුට වැහී (ආවේසව) භාග්‍යවතුන් වහන්සේ වෙත මේ ගාථාව කීය:

                                                                ‘‘තපොජිගුච්ඡාය ආයුත්තා, පාලයං පවිවෙකියං;
                                                                රූපෙ ච යෙ නිවිට්ඨාසෙ, දෙවලොකාභිනන්දිනො;
                                                                තෙ වෙ සම්මානුසාසන්ති, පරලොකාය මාතියා’’ති.“යම් කෙනෙක් තපෝ ජුගුප්සායෙන් යුක්තවූවෝ,
                                                                (චතුර්විධ) ප්‍රවිවේකය රක්නාහු,
                                                                තෘස්ණාදෘෂ්ඨීන්ගේ වශයෙන් රූපයෙහි බැඳී සිටියාහු,
                                                                දෙව්ලොව පතන්නෝ වෙත්ද,
                                                                ඒ සත්හු පරලොව යහපත පිණිස
                                                                හොඳින් අනුශාසන කෙරෙත්මය.”

                                                                (කෙස් සිඳීම, නිර්වස්ත්‍රව සිටීම, බල්ලන් මෙන් කෑම කෑම, කටු ඇඳන්වල නිදීම)

                                                                එකල භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ‘මේ පව්කාර මාරයා’ යි දැන මෙසේ ගාථායෙන් ඔහුට පෙරලා වදාළ සේක,

                                                                ‘‘යෙ කෙචි රූපා ඉධ වා හුරං වා,
                                                                යෙ චන්තලික්ඛස්මිං පභාසවණ්ණා;
                                                                සබ්බෙව තෙ තෙ නමුචිප්පසත්ථා,
                                                                ආමිසංව මච්ඡානං වධාය ඛිත්තා’’ති.“මෙහි හෝ අන් ලොවක හෝ අහසෙහි
                                                                හෝ ප්‍රභාසම්පන්න යම් රූපයක් වෙත්ද,
                                                                මාරය, ඒ සියලු රූපයෝ
                                                                මසුන් මරන්නට දැම්මාවූ ඇමක් වැන්න.”

                                                                ඉක්බිති මානවගාමිය දෙව්පුත්රයා භාග්‍යවතුන් වහන්සේ ගැන උන්වහන්සේ ළඟ සිට මේ ගාථා කීය:

                                                                ‘විපුලො රාජගහීයානං,
                                                                ගිරිසෙට්ඨො පවුච්චති;
                                                                සෙතො හිමවතං සෙට්ඨො,
                                                                ආදිච්චො අඝගාමිනං.“රජගහ නුවරවූ පර්‍වතයන් අතුරෙහි වෛපුල්‍යගිරිය ශ්‍රේෂ්ඨයයිද,
                                                                හිමවත් වැටියේ කඳු අතරෙහි කෛලාශය ශ්‍රේෂ්ඨයයිද,
                                                                අහස හැසිරෙන්නවුන් අතුරෙහි හිරු ශ්‍රේෂ්ඨයයිද කියනු ලැබේ.”‘සමුද්දො උදධිනං සෙට්ඨො,
                                                                නක්ඛත්තානඤ්ච චන්දිමා ;
                                                                සදෙවකස්ස ලොකස්ස,
                                                                බුද්ධො අග්ගො පවුච්චතී’’ති.“ජලාධාරයන් අතුරෙහි මුහුද ශ්‍රේෂ්ඨයයිද,
                                                                නකත් තරු අතරෙහි සඳු ශ්‍රේෂ්ඨයයිද,
                                                                දෙවියන් සහිත ලොවෙහි බුදුරජ
                                                                ශ්‍රේෂ්ඨයයිද කියනු ලැබේ.”

                                                                1 hr

                                                              About SINHALA TIPITAKA

                                                              From the publisher's feed

                                                              සිංහළ බසින් ත්‍රිපිටකය ලියන්නට කල වෑයමක්