ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

ក្រោយចេញពីតុលាការដើម្បីឆ្លើយបំភ្លឺការចោទប្រកាន់ពីបណ្តឹងរបស់គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតកាលពីថ្ងៃអង្គារម្សិលមិញ លោក សុន ឆ័យ អនុប្រធានគណបក្សភ្លើងទៀន បានប្រាប់អ្នកកាសែតថាលោកមានបំណងជូនពរដល់គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា ដែលបានទទួលជ័យជម្នះក្នុងការបោះឆ្នោតក្រុមប្រឹក្សាឃុំ សង្កាត់ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ។ ក៏ប៉ុន្តែលោកមិនអាចធ្វើបានទេ ដោយហេតុថាគណបក្សប្រជាជនបានដាក់ពាក្យប្តឹងលោកទៅហើយ។ ជុំវិញការបង្កើតវប្បធម៌ជូនពរគ្នា ទទួលស្គាល់ការពិតចំពោះលទ្ធផលក្រោយការបោះឆ្នោតនេះ អ្នកតាមដាននយោបាយ និងសង្គមយល់ថាជាការល្អ តែគណបក្សកាន់អំណាចយល់ថាជាការឃោសនានយោបាយ។

ប្រតិកម្មយ៉ាងប្រុង​ប្រយ័ត្នពីអ្នកនយោបាយនៅក្រៅរដ្ឋាភិបាល​ចាប់​ផ្តើម​ធ្លាក់មក បន្ទាប់ពីរដ្ឋាភិបាល​បានអនុម័ត​លើការ​ធ្វើ​វិសោធនកម្មមាត្រាមួយចំនួននៃ​រដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ត្បិតមិនទាន់ត្រូវបាន​ពន្យល់ជាសាធារណៈ​ តែ​​ការ​ធ្វើ​វិសោធនកម្មទៅលើមាត្រា៨៩ និងមាត្រា៩៨ នៃច្បាប់កំពូលនេះ គឺជាការបង្កការ​លំបាក​ដល់​តំណាងរាស្ត្រ​ក្នុងការកោះហៅមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលមកបំភ្លឺ។ សម្រាប់អ្នកនយោបាយ​មួយចំនួន បើធ្វើវិសោធនកម្មរដ្ឋធម្មនុញ្ញនៅពេលនេះ​គ្រាន់តែ​បម្រើ​ផល​ប្រយោជន៍ឲ្យក្រុមណាមួយ នោះគឺជាគ្រោះថ្នាក់ដល់សង្គមជាតិ។

មិនមែនជារឿងថ្មីទេ! ការទាមទារឲ្យបើក​ការស៊ើប​អង្កេតឡើងវិញ​លើឃាតកម្ម​ លោក កែម ឡី ។ ប៉ុន្តែ​ដោយសារតែ«យុត្តិធម៌សម្រាប់មិនពេញលេញ» ក្រុមអ្នកតស៊ូមតិ ទាំងអ្នកនយោបាយនៅក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងមន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល បានទទួចជាថ្មីទៀត ឲ្យបើក​ការស៊ើប​អង្កេតឡើងវិញ ដោយ​តម្លាភាព ​លើឃាតកម្ម​​​ដ៍ចម្រូងចម្រាស់មួយនេះ។ សម្រាប់​ក្រសួងយុត្តិធម៌ ការទាមទារបែបនេះអាចធ្វើទៅបានលុះត្រាតែរកឃើញភស្តុតាងថ្មីមកសំអាង។

ប្រមុខរដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា លោក ហ៊ុន សែន បានកំណត់យកថ្ងៃអាទិត្យទី១០​កក្កដា គឺជាថ្ងៃកាន់ទុក្ខទូទាំងប្រទេស ចំពោះមរណភាពរបស់អតីតនាយករដ្ឋមន្ត្រីជប៉ុន អាបេ ស៊ីនហ្សូ ដែលត្រូវបានគេបាញ់​សម្លាប់នៅថ្ងៃទី៨កក្កដា ។​ ជួនពេលគ្នាដែលនៅកម្ពុជា ថ្ងៃ១០កក្កដា គឺថ្ងៃដែលគេបាញ់សម្លាប់លោកបណ្ឌិត កែម ឡី ជាអ្នកវិភាគល្បីឈ្មោះ។ ការប្រកាសយកថ្ងៃ១០កក្កដា ទម្លាក់ទង់ជាតិពាក់កណ្តាលដងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជាដើម្បីកាន់ទុក្ខ លោក អាបេ គឺជាការចៃដន្យ ឬជាចេតនា ?

សេចក្តីព្រាងច្បាប់ធម្មនុញ្ញថ្មីត្រូវបានអនុម័ត​ដោយ​គណៈរដ្ឋមន្ត្រីកាលពីម្សិលមិញ ខណៈខ្លឹមសារ​លំអិត​ជុំវិញ​ការ​ធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់កំពូលមួយនេះមិនទាន់ត្រូវបានរដ្ឋាភិបាល​ប្រកាសជាសាធារណៈនៅឡើយ។​​ក្រុម​អ្នកតាមដាន​នយោបាយ​បារម្ភថា ការធ្វើ​វិសោធនកម្ម​ច្បាប់កំពូលមួយនេះ នៅក្នុង​គ្រា​ដែល​តំណាង​រាស្ត្រមានតែ១គណបក្សបែបនេះគឺមិន​ឆ្លុះ​បញ្ចាំងពីឆន្ទៈរួម​របស់ម្ចាស់​ឆ្នោត​នោះឡើយ។

ប្រមុខការទូតកម្ពុជា បានបង្ហើបនូវចេតនារបស់កម្ពុជា ក្នុងនាមជាប្រធានអាស៊ាននៅឆ្នាំនេះថា កម្ពុជាមានគម្រោងអញ្ជើញរុស្ស៊ី ឲ្យចូលរួមកិច្ចប្រជុំអាស៊ាននាពេលខាងមុខ។ ការអញ្ជើញនេះ គឺធ្វើឡើង អំឡុងពេលដែលរុស្ស៊ី កំពុងទទួលការថ្កោលទោសពីអន្តរជាតិ ជុំវិញករណីរុស្ស៊ីឈ្លានពានប្រទេសអ៊ុយក្រែន។ តើហេតុអ្វីកម្ពុជាមានចេតនាបែបនេះ?

ចាប់តាំងពីលោក កឹម សុខា ប្រធានអតីតគណបក្សសង្គ្រោះជាតិ រងនូវការចោទប្រកាន់ពីបទសន្ទិដ្ឋិភាពជាមួយបរទេស ហើយត្រូវបានដោះលែងឲ្យនៅក្រៅឃុំ មេដឹកនាំនយោបាយប្រឆាំងរូបនេះ តែទទួលបានការសុំជួបពីសំណាក់អង្គទូតបស្ចឹមប្រទេសនានាប្រចាំនៅកម្ពុជា។ ជារឿយៗ លោក កឹម សុខា តែងជួបជាមួយទូតអាមេរិក ទូតបារាំង ទូតអាឡឺម៉ង់ ទូតសហភាពអឺរ៉ុប ទូតអូស្ត្រាលីជាដើម ដោយជំនួបធ្វើឡើងដោយឡែកពីគ្នាបន្តបន្ទាប់គ្នា។ ក៏ប៉ុន្តែក្រោយលោក កឹម សុខា រងការព្រមានឃុំខ្លួនជាថ្មីពីតុលាការ កាលពីពេលថ្មីៗនេះ តំណាងទូតសហភាពអឺរ៉ុប ទូតបារាំង និងទូតអាឡឺម៉ង់ បានស្នើជួបលោក កឹម សុខា រួមគ្នាកាលពីថ្ងៃទី០៥ ខែកក្កដាកន្លងទៅ។ រូបភាពនេះត្រូវគេមើលឃើញថាជាការបង្ហាញនូវការវិវត្តន៍ថ្មីមួយទៀតជុំវិញស្ថានភាពលោក កឹម សុខា និងការព្រួយបារម្ភពីអង្គទូតនានារបស់លោកខាងលិច។

ក្រោយទស្សនកិច្ចលើកទី២រយៈពេល៣ថ្ងៃនៅប្រទេសភូមាគឺពីថ្ងៃទី៣០ ខែមិថុនា ដល់ថ្ងៃទី០២ ខែកក្កដាឆ្នាំ២០២២ ក្រសួងការបរទេសកម្ពុជាបានប្រកាសថា លោក ប្រាក់ សុខុន រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេស និងជាប្រេសិតពិសេសប្រធានអាស៊ាន បានបំពេញកិច្ចការជាច្រើនក្នុងនោះមានការជួបជជែកជាមួយមេដឹកនាំរបបសឹកភូមា លោក មីន អោងឡាំង ជួបជាមួយភាគីជម្លោះដទៃទៀត និងជួបជាមួយអង្គទូតបរទេសនានាប្រចាំនៅភូមាផងដែរ។ ក្រៅពីនេះ លោក ប្រាក់ សុខុន ក៏បានលើកឡើងឲ្យភាគីរបបសឹកគោរពនូវកិច្ចព្រមព្រៀងជាឯកច្ឆន្ទ៥ចំណុចរបស់អាស៊ាន ការស្នើឲ្យមានការបញ្ឈប់អំពើហិង្សា ស្នើសុំជួបជាមួយលោកស្រី អ៊ុងសាន ស៊ូជី និងរំលឹកពីការផ្លាស់ប្តូរទីតាំងឃុំខ្លួនលោកស្រីពីពន្ធនាគារទៅលំនៅដ្ឋានវិញជាដើម។ ក៏ប៉ុន្តែរបបសឹកមិនអនុញ្ញាតឲ្យជួបលោកស្រី ស៊ូជីទេ ក្រោមលេសថាលោកស្រីកំពុងស្ថិតក្រោមនីតិវិធីតុលាការ។

ការ​កែទម្រង់​ប្រព័ន្ធបោះឆ្នោត​ គឺសមាស​ភាព​ក្បាលម៉ាស៊ីន​ គ.ជ.ប​ និង​រូបមន្ត​នៃការ​ចែង​អាសនៈគឺ​ជារឿង​សំខាន់​ជាង​គេ​ដែល​ក្រុម​គណបក្ស​នៅក្រៅ​រដ្ឋាភិបាល​ចំនួន​៥ចង់​បាន​ ខណៈ​បរិយាកាស​នយោបាយ​ក៏ជារឿង​ចាំបាច់​មួយ​ទៀត ​មុននឹង​ពួកគេ​សម្រេច​ថា​ចូល​រួមក្រកួត​ ឬមិន​ចូលរួម​នៅ​ឆ្នាំ២០២៣។​ ហេតុអ្វី​គណបក្ស​នយោបាយ​មួយ​ចំនួន​ស្នើឲ្យ​មាន​ការកែ​ទម្រង់​ក្បាល​ម៉ាស៊ីន​ គ.ជ.ប?​

វិវាទការងារក្រុមហ៊ុនណាហ្គាវើលដ៍ បានអូសបន្លាយអស់ពេលជាង១ឆ្នាំ ដោយមិនទាន់មានដំណោះស្រាយ តាមការស្នើរបស់ក្រុមអ្នកតវ៉ា។ ពី៣៧៣នាក់ មកសល់ត្រឹម ១៦៨ គឺជាចំនួនក្រុមអ្នកតវ៉ាដែលនៅសេសសល់ទាមទារដំណោះស្រាយ ខណៈអតីតបុគ្គលិកចំនួន២០៥នាក់ បានយល់ព្រមទទួលយកការទូទាត់ប្រាក់ដំណាច់ការងារជាមួយភាគីថៅកែក្រុមហ៊ុន។ ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើល យល់ឃើញថា ការពន្យាពេលដោះស្រាយវិវាទការងាររ៉ាំរ៉ៃមួយនេះ គឺជាយុទ្ធសាស្រ្តដើម្បីដាក់សម្ពាធផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចលើក្រុមអ្នកតវ៉ា។