Opium

Leonard Evers in gesprek met schrijver en journalist Peter Giesen.

In zijn nieuwe boek 'Autopia' beschrijft Giesen hoe de auto onze wereld veranderde. Was het aanvankelijk vooral een speeltje voor rijke avonturiers die de roes van snelheid en een flirt met de dood zochten, gaandeweg werd de auto de parel van de consumptiemaatschappij. Hij bood de bezitter vrijheid en flexibiliteit. Dankzij de auto konden mensen op vakantie en ontdekten zij de natuur. Met de auto trokken de stedelingen naar groene voorsteden. Wonen werd gescheiden van werken en winkelen, de sociaal gemengde stad maakte plaats voor bubbels van hoger- en lageropgeleiden. Alleen autobezitters namen deel aan de moderne tijd. In Autopia laat Peter Giesen zien hoe de auto onze wereld compleet veranderde.

Giesen beschrijft hoe ondernemers en ontwerpers als Henry Ford, André Citroën en Ferdinand Porsche er een massaproduct van maakten. Hij vertelt over dichters en artiesten als Bertolt Brecht en Elvis Presley, die vielen voor de charme van het voertuig. En hij werpt een blik in de toekomst. Peter Giesen schrijft een requiem voor de auto met verbrandingsmotor, de machine die anderhalve eeuw het brandpunt van onze dromen was.

Peter Giesen studeerde geschiedenis in Utrecht waarna zijn loopbaan in de journalistiek begon. Voor de Volkskrant was hij vijf jaar lang werkzaam als correspondent in Parijs. Hij schreef vervolgens het boek 'Retour de France', dat op de shortlist van de Brusseprijs stond.

Annemieke Bosman in gesprek met schrijver Richard Osinga.
In zijn nieuwe roman 'Munt' neemt Richard Osinga je mee van de Congolese jungle naar de straten van Shenzhen en de Universiteit van Gent. Het is een ingenieuze en gelaagde roman met een internationale setting die het begrip van de Afrikaanse geschiedenis op z’n kop zet. Drie levens van heel verschillende mensen kruisen elkaar als ze in aanraking komen met een eeuwenoude munt. Een verhaal over hoe rijkdom, liefde en geschiedenis zich met onze levens en met elkaar verstrengelen.

Richard Osinga (1971) is schrijver, ondernemer en voormalig diplomaat. Hij zoekt in zijn romans, die altijd tegen een internationaal decor spelen, naar wat ons mensen met elkaar verbindt. Hoe culturen, levensbeschouwingen en filosofieën door tijd en ruimte heen in elkaar grijpen. Hij oogstte veel lovende woorden met zijn vorige bij Wereldbibliotheek verschenen romans 'Arc' en 'Wie de rechtvaardigen zoekt', waarvoor hij een plaats op de longlist van de Boekenbon Literatuurprijs 2020 bemachtigde.

Annemieke Bosman in gesprek met Róman Kienjet, fotohistoricus.

Deze zomer is in het Nederlands Fotomuseum in Rotterdam de tentoonstelling 'Snelfotografie - de rage van 1912 tot 1925' te zien.

Fotografie bestond aan het begin van de 20e eeuw al 75 jaar, maar jezelf laten portretteren, was lang niet voor iedereen betaalbaar. Rond 1912 kwam daar met de komst van de ‘snelfotografie’ verandering in. Snelfotografie, ook wel American Automatic Photo, Druk-op-de-knop en Tip-Top genoemd, was portretfotografie, waarbij het hele proces van binnenkomst tot afgifte van de foto volledig was gestandaardiseerd. De fotostudio’s, die ‘als paddestoelen na zoele regenachtige dagen [ver]rezen in de drukke straten onzer steden’, trokken een dwarsdoorsnede van Nederlandse bevolking. En zo snel als ze opkwamen, waren ze – door de opkomst van het pasfotohokje – ook weer verdwenen.

Róman Kienjet en fotograaf Dirk Kome doken in het fenomeen 'Snelfotografie' en maakte de tentoonstelling voor het Nederlands Fotomuseum. Foto's vonden ze voornamelijk bij particulieren verstopt in oude albums en schoenendozen die op zolder lagen te verstoffen. Uit deze vondsten hebben zij een selectie gemaakt van zo’n 200 foto’s verspreid over de 11 provincies, die ons land toe nog telde. Al zijn deze foto’s ruim honderd jaar geleden gemaakt en is er in die tijd veel veranderd, is er ook nog veel hetzelfde gebleven; de roep om gelijkheid, een oorlog met zijn vele vluchtelingen, een pandemie. Ook veel van wat wij nu als vanzelfsprekend ervaren – pasfoto’s, selfie’s, flitslicht – komt voort uit de snelfotografie.

Annemieke Bosman in gesprek met Robbert-Jan Henkes, publicist en vertaler.

Henkes vertaalde onlangs het in 1897 gepubliceerde boek 'Irene Iddesleigh' van Amanda McKittrick Ros. McKittrick Ros brak destijds meteen door tot de rangen der grote Ierse schrijvers. De Engelse criticus Barry Pain riep het uit tot het Boek van de Eeuw. Niet omdat het zo goed was, maar omdat het zo onwaarschijnlijk slecht was. Met haar alomtegenwoordige alliteratiedrift, haar maniakale voorkeur voor het verkeerde woord op de verkeerde plaats, haar anakoloeten, haar soms onbegrijpelijk kronkelige syntax, maar vooral vanwege de dodelijke ernst waarmee ze schreef, de rotsvaste overtuiging dat het mooi was en allerminst grappig, is ze in kleine kring bekend komen te staan als Slechtste Schrijver Aller Tijden. 

Robbert-Jan Henkes (1962) is publicist en vertaler. Samen met Erik Bindervoet vertaalde hij werk van onder meer James Joyce, Shakespeare, The Beatles en Bob Dylan. Zijn vertaling van Russische kindergedichten, Bij mij op de maan werd bekroond met de Filter Vertaalprijs 2017 en de Aleida Schotprijs 2018.

Annemieke Bosman praat met journalist en cultuurhistoricus Merlijn Schoonenboom over zijn nieuwste boek Het gezicht.

Het gezicht
In de 21e eeuw is de belangstelling voor het gezicht groter dan ooit. Schoonenboom neemt de lezer mee op een cultuurhistorische reis, van antieke schoonheidsidealen tot selfies en facial recognition.

Selfies, videobellen, gezichtsherkenning: het gezicht is in het digitale tijdperk zichtbaarder dan ooit. Jij bent je gezicht, de ander wordt zijn gezicht. In korte tijd zijn er nieuwe expressies en nieuwe schoonheidsidealen ontstaan, en er wordt ijverig gezocht naar middelen om ons gezicht te kunnen ontcijferen. De bedekking van het gezicht, bijvoorbeeld door een mondkapje of boerka, zorgt juist voor verhitte politieke discussies. Waar komt de obsessie met het gezicht in het digitale tijdperk vandaan, en wat zijn de gevolgen ervan?

Merlijn Schoonenboom gaat op zoek naar de historische achtergronden van onze omgang met het gezicht. Hij neemt de lezer mee op een cultuurhistorische reis: van antieke schoonheidsidealen tot de invloed van Instagram, en van achttiende-eeuwse gezichtslezers tot digitale emotieherkenning. Het gezicht is een intelligent en sprankelend boek dat op bekwame wijze onze gezichtencultuur ontrafelt.

Over Merlijn Schoonenboom
Journalist en cultuurhistoricus Merlijn Schoonenboom was jarenlang kunstredacteur voor de Volkskrant, daarna werd hij correspondent in Duitsland. Voor zijn veelgeprezen boek 'Waarom we ineens van de Duitsers' houden ontving Schoonenboom in 2013 de Cultuurprijs Nederland Duitsland. Hij woont en werkt in Berlijn. In 2023 verschijnt 'Het gezicht'.

Jan Mom in gesprek met Piet Schreuders, vormgever.

Schreuders is een van de drie samenstellers van ‘Het Universum van Willem Frederik Hermans’. Een imposant boek, vanwege de gedetailleerde inhoud, vanwege het letterlijke gewicht (een dikke 6 ons) en vanwege de prachtige vormgeving. Het dikke vierkantige boek biedt inzicht in het leven van de schrijver, wetenschapper, fotograaf, en essayist, die Willem Frederik Hermans was.

Piet Schreuders is vormgever en uitgever van ondermeer de Poezenkrant en hij werkte voor dit boek samen met journalist en columnist Max Pam en met Hans Renders, directeur van het Biografie Instituut.

Annemieke Bosman praat met Sanneke Huisman over de tentoonstelling Ekstasis - Een universum van licht en geluid.

Ekstasis - Een universum van licht en geluid
Van zinsbegoochelende installaties tot subtiel schaduwspel: Ekstasis verandert het museum in een lusthof voor de zintuigen. De tentoonstelling Ekstasis. Een universum van licht en geluid is samengesteld door kunsthistoricus en curator Sanneke Huisman en hedendaags kunstenaar Nick Verstand, en laat werk zien van onder meer Heleen Blanken, Casimir Geelhoed, Mariska de Groot, Nazif Lopulissa, Jan van Munster, Anni Nöps, Jan Schoonhoven en Nick Verstand.

Licht en geluid
Licht en geluid spelen een belangrijke rol in de werken en installaties die gastcuratoren Sanneke Huisman en Nick Verstand selecteerden voor Ekstasis. De ervaringskunst die ontstaat met deze ontastbare ‘materialen’, roept in een oogwenk nieuwe beelden en werelden op. In de nieuwe geluidsinstallatie Borderlands van Casimir Geelhoed en Anni Nöps scheppen ronddolende geluiden een universum dat je alleen kunt horen. De kunstenaars gebruiken ongrijpbare materialen zoals licht en geluid, maar ook de nieuwste technieken. Ekstasis laat zien dat computers, lasers en algoritmes onderdeel zijn van het artistieke gereedschap anno nu. Het speelveld voor deze makers is allang niet meer beperkt tot de museumzaal; hun werk is ook te zien bij theaters, festivals en clubs.

De tentoonstelling Ekstasis - Een universum van licht en geluid, is nog t/m 14 januari 2024 te zien in het Stedelijk Museum Schiedam.

Annemieke Bosman praat met schrijver Mark H. Stokmans over zijn nieuwe boek Land van echo’s.

Land van echo’s
Met Land van echo’s, won Mark H. Stokmans de Boekhandelsprijs 2023. Land van echo's is een monumentale roman over oorlog, vriendschap, passie en een onbereikbare liefde – tegen de achtergrond van het feodale Spanje van de jaren dertig.

Herman Kruijssen vecht in de Eerste Wereldoorlog aan Duitse zijde. Na het einde van de oorlog zwerft hij jarenlang door Europa. Op een dag in 1929 zakt hij onder een boom in elkaar. Hij wordt gevonden door Vicente Urias, die hem meeneemt naar zijn landgoed en opneemt in zijn familie. Tussen hen ontstaat een hechte vriendschap en Herman raakt vergroeid met het land en de mensen.

Dan breekt de Spaanse Burgeroorlog uit en moet Herman partij kiezen. Trauma’s uit het verleden doemen op. In de chaos van de Burgeroorlog komt er liefde in Hermans leven en wordt hij vader van een zoon. Lukt het Herman in deze woelige tijden, in een land waarvan hij is gaan houden, op zijn eigen morele kompas te varen en zijn vrouw, zijn kind en iedereen die hem dierbaar is te beschermen?

Brecht van Hulten praat met regisseur Zara Dwinger over haar film Kiddo.

Deze roadmovie gaat over de elfjarige Lu. Zij woont in een pleeggezin. Wanneer haar lang afwezige moeder Karina onverwachts opduikt en haar meeneemt op een avontuurlijke roadtrip in haar afgeragde sportwagen - helemaal naar haar oma in Polen. Lu komt er al snel achter dat het alles of niets is met Karina en wordt meegesleept in een Bonnie& Clyde-achtige fantasie. Maar de realiteit haalt ze in en dwingt hen te kiezen hoe ver ze willen gaan om voor altijd bij elkaar te blijven.

Annemieke Bosman praat met  Stefan van Raaij, directeur van het Cobra Museum in Amstelveen, over de tentoonstelling Grenzeloos en vrij die daar te zien is. 

Met de tentoonstelling Grenzeloos en vrij. Van Appel tot Van Gogh brengt het Cobra Museum voor Moderne Kunst Amstelveen 120 kunstwerken van bekende en minder bekende kunstenaars samen in verrassende combinaties. Aanleiding is de 75e verjaardag van de internationale Cobra-beweging (1948 – 1951).

Met een parade aan namen wordt in Grenzeloos en vrij de Cobra kunst in relatie tot (tussen) voorlopers, tijdgenoten en hedendaagse kunstenaars getoond. Door de kunstwerken naast of dichtbij elkaar te plaatsen ontstaan nieuwe dwarsverbanden en perspectieven op de betekenis van Cobra kunst. Cobra kunstenaars zoals Appel, Constant, Alechinsky, Corneille, Jorn, Götz, Van der Gaag, worden samen getoond met voorlopers zoals Van Gogh, Picasso, Beckmann, Schwitters, Klee, Miró, Munch. Daarnaast zijn werken te zien van tijdgenoten zoals Pollock, Katzuo Shiraga, Dubuffet en Willem de Kooning en meer recente kunstenaars zoals Baselitz, A.R. Penck, Martha Jungwirth, Jean-Michel Basquiat, Tal R, Cecily Brown en Eva Räder.