Tạp chí âm nhạc

Tuy mới ngoài 20 tuổi, nhưng cả hai giọng hát Lisa Dann và Philippine Lavray đều là những tài năng biết nắm bắt cơ hội tỏa sáng trong các cuộc thi hát truyền hình. Cho dù không đoạt giải nhất cuộc thi, nhưng cả hai nghệ sĩ này sau đó đều đã tìm được một hướng đi riêng, qua album đầu tay của mình.

Sinh trưởng tại thành phố Le Havre, miền bắc nước Pháp, Philippine Lavrey khám phá âm nhạc từ khi còn rất trẻ. Cô học đàn piano từ năm 5 tuổi, lớn lên trong môt gia đình có truyền thống âm nhạc, mẹ cô chơi đàn phong cầm, cho nên để biểu diễn cùng với mẹ, cô học thêm cả cách chơi trống và đàn ghi ta.

Philippine tự học cách sáng tác từ năm 13 tuổi, nhưng theo lời khuyên của gia đình, cô chỉ đeo đuổi con đường sân khấu chuyên nghiệp với điều kiện học hành tới nơi tới chốn. Sau khi đậu bằng tú tài, cô ghi tên theo học ngành công tác xã hội và sau đó bắt đầu làm việc tại các trường mẫu giáo.

Phong cách folk hòa quyện với nhạc pop

Vào năm 2016, Philippine tham gia mùa thứ 5 cuộc thi hát truyền hình The Voice (phiên bản tiếng Pháp). Cô chinh phục ban giám khảo nhờ chất giọng khá đặc trưng, hoà quyện chất mộc của dòng nhạc folk với các giai điệu mềm mại của nhạc pop, mang ảnh hưởng của France Gall trong cách bắt nhịp và môt chút hào nhoáng mà vẫn nhẹ nhàng dù không bắt chước Miley Cyrus. 

Tuy không về đầu cuộc thi, nhưng Philippine sau đó có cơ hội hợp tác với đoàn nghệ sĩ Les Enfoirés của các Quán ăn tình thương (Les Restos du Coeur) từ năm 2018. Vào năm 2019, Philippine ghi âm album song ca với nam ca sĩ Théo Isambourg, đến từ đảo Maurice. Cả hai nghệ sĩ đều biết chơi nhiều nhạc cụ, họ trao đổi sáng tác và cùng đeo đuổi dòng nhạc folk. Có lẽ cũng vì thế album song ca tìm lại những điệp khúc thế hệ tác giả Pháp thập niên 1970, tiêu biểu qua liên khúc “So Far Away From L.A” và “Le Premier Pas” ..... một cách để cho giới trẻ thời nay khám phá lại nhiều tên tuổi như Yves Simon, Nicolas Peyrac hay Pierre Groscola đang dần bị lãng quên.

Năm 2022, Philippine ghi âm nhạc phẩm “In the Stars”với tài năng người Mỹ Benson Boone. Nhờ sự hợp tác quốc tế này, Philippine đã được đề cử cho giải thưởng âm nhạc NRJ Music Awards. Những kinh nghiệm này giúp cho Philippine Lavrey tự tin hơn khi bắt tay thực hiện dự án solo đầu tiên của mình: đĩa nhạc gồm nhiều sáng tác mới như “Tomber en Amour” hay "Libre à deux", với âm thanh đặc trưng của hai dòng nhạc pop folk.

Về phần mình, Lisa Dann năm nay vừa tròn 20 tuổi, cô sinh trưởng ở vùng Moselle, miền đông nuớc Pháp. Thời thơ ấu, Lisa Dann lớn lên trong một gia đình đam mê chơi thể thao cũng như âm nhạc. Nhờ có năng khiếu, Lisa đeo đuổi cả hai bộ môn  này : thể dục nhịp điệu và sáng tác giai điệu. Khi lên trung học cấp ba, Lisa mới dứt khoát chọn con đường âm nhạc. Giống như nhiều bạn trẻ mơ ước làm ca sĩ, Lisa Dann từ thời còn nhỏ, vẫn theo dõi các cuộc thi hát truyền hình, nhưng thay vì "The Voice", Lisa lai chọn chương trình "La France a un incroyable talent" năm 2020, khi cô chưa đầy 16 tuổi.

Lisa Dann ghi âm đĩa nhạc pop đầu tiên

Vừa hát vừa tự đệm đàn piano, Lisa đã chọn môt lối thể hiện rất mộc nhưng khá tinh tế của những bài hát từng ăn khách vào những năm 1980. Từ "Les Démons de Minuit" của nhóm Image, "On va s'aimer" của Gilbert Montaigné và nhất là "Voyage Voyage" của Desireless, Lisa đã chinh phục ban giám khảo lẫn công chúng nhờ mang lại các màn trình diễn xứng tầm với tài năng và nhạc cảm của cô.

Được hàng triệu khán giả ở Pháp theo dõi, chương trình thi hát đã giúp cho Lisa nhanh chóng thành danh trên mạng xã hội, mở đường  cho cô ca sĩ trẻ tuổi dấn thân vào các lĩnh vực nghệ thuật khác, kể cả điện ảnh và đóng phim truyền hình. Có người nhận xét là Lisa có đôi nét giống với Louane, thành công nhờ bộ phim ‘’La famille Bélier’’ (phóng tác sau đó thành phim Mỹ ‘’Coda’’ / Giai điệu con tim).

Năm 2021, Lisa vào phòng ghi âm để thực hiện đĩa nhạc đầu tiên của mình, ngoài bản cover “Voyage Voyage” của Desireless, còn có nhiều sáng tác chưa từng được phát hành trước đó. Trong dự án âm nhạc đầu tiên này, Lisa Dann làm việc với Emmanuel Zachayus, được nhiều người biết đến là một trong những tác gia chuyên soạn nhạc cho nam ca sĩ Christophe Maé.

Trích từ đĩa nhạc này, Lisa cho phát nhạc phẩm "Décalée”, cho thấy một khía cạnh khác trong cách biểu diễn của cô. Cũng như Philippine Lavrey, Lisa Dann là một trong những ca sĩ trẻ có nhiều triển vọng nhất trong làng nhạc pop của Pháp hiện thời. Con đường sự nghiệp của họ chỉ mới bắt đầu, cứ mỗi năm lại có thêm nhiều giọng ca mới, cho nên cả hai nghệ sĩ này buộc phải tạo dựng một nét riêng biệt, tìm cho mình một chỗ đứng để có thể trụ vững.

Kể từ khi thành công vượt bực vào những năm 2000, nhóm Daft Punk đã tạo cơ hội cho khá nhiều tài năng trẻ khác của Pháp chinh phục thị trường quốc tế. Ngoài các nhóm Montmartre, Bon Entendeur, tay hoà âm Yann Muller, còn có ban nhạc Ofenbach. Nhóm này xuất hiện cách dây đúng một thập niên, với bản ghi âm đầu tay phát hành vào năm 2014. 

Mười năm sau khi thành lập, nhóm Ofenbach thành công với nhạc phẩm ‘’Overdrive’’, phát hành hồi đầu năm 20124, soạn lời mới trên giai điệu bài  hát ‘’Cambodia’’ của Kim Wilde, cũng như bậc đàn anh David Guetta đã từng làm với nhóm Supertramp.

Ofenbach là một ban nhạc pop điện tử theo phong trào deep house của Pháp. Nhóm này gồm hai thành viên César de Rummel và Dorian Lauduique (ngoài đời là cháu nội của ông Guy Lux, một gương mặt trứ danh của đài truyền hình Pháp). Chỉ trong vòng 5 năm đầu hoạt động, bộ đôi này trở thành một trong những nhóm nhạc Pháp được nghe nhiều nhất trên thế giới, thu hút khoảng 2,8 tỷ lượt phát trực tuyến.

Sinh trưởng tại Paris, đôi bạn Dorian và César quen nhau từ thời thơ ấu, khi lên cấp trung học phổ thông, cả hai học cùng trường. Sau khi đậu tú tài, cả hai đều ghi tên vào cùng một trường điện ảnh, học cách sáng tác, ban đầu loại nhạc minh họa, sau đó là những bản nhạc pop đầu tiên : Dorian vừa hát vừa chơi đàn ghi ta. Còn César thích đánh piano và trống.

Họ sáng tác theo thể loại deep house, nhưng đồng thời cũng theo đuổi dòng nhạc điện tử French Touch của Pháp mà họ từng khám phá thời thơ ấu, dĩ nhiên là có ảnh hưởng của các nhóm trước họ như Daft Punk, Stardust, Cassius, Justice ... Sau nhiều lần hòa âm trong các quán bar và hộp đêm ở Paris, bộ đôi cuối cùng đã tìm được nghệ danh Ofenbach, lấy cảm hứng từ một bản nhạc của tác giả Jacques Offenbach (nhạc sĩ trứ danh trường phái lãng mạn của Pháp, cuối thế kỷ XIX)

Sau một vài đĩa đơn được phát hành trong hai năm 2014 & 2015 (What I Want , You Don't Know Me), bài hát "Be Mine" là ca khúc thành công đầu tiên của nhóm vào năm 2017, chiếm hạng 5 trên thị trường Pháp và lọt vào Top Ten các bảng xếp hạng quốc tế. Sau thành công này, bộ đôi đã cover bài hát "Katchi" của ca sĩ kiêm tác giả người Mỹ Nick Waterhouse, một bản cover mang âm hưởng deep house, rock và pop.

Trong gần 10 năm hoạt động, nhóm Ofenbach đã ghi âm 2 album phòng thu và phát hành hơn 20 đĩa đơn. Nhóm này đuợc mạng âm nhạc trực tuyến Deezer của Pháp mời tham gia ghi âm cho các bộ sưu tập "Kỷ niệm tuổi thơ" và " Kỷ niệm mùa hạ", phát hành nhân dịp hè bao gồm các nhạc phẩm ăn khách thập niên 1980, trong đó có giai điệu kinh điển ‘’Wicked Game’’ của Chris Isaak.

Năm 2018, Ofenbach đạt đến một tầm cao mới, khi được mời biểu diễn trong trận chung kết Cúp Bóng đá châu Âu (UEFA) giữa hai đội tuyển Olympique de Marseille và Atletico de Madrid. Vào mùa hè 2018, nhóm này là một trong những nghệ sĩ quan trọng hàng đầu tham gia liên hoan âm nhạc Tomorrowland ở vương quốc Bỉ.

Bên cạnh các bản nhạc ăn khách trên đài phát thanh, các bản hòa âm cho nhiều tên tuổi lớn của làng nhạc quốc tế như Ed Sheeran hay John Legend, nhóm này còn tham gia sáng tác nhạc phim và ước muốn của họ là soạn nhạc nền cho một game video điện tử, hay cho một bộ phim hoạt hình nhiều tập của Nhật Bản.

Vẫn trong lĩnh vực truyền thông, Ofenbach đã được đề cử hàng năm kể từ năm 2017 ở hạng mục DeeJay xuất sắc nhất nhân lễ trao giải NRJ Music Awards, bên cạnh những nghệ sĩ hàng đầu như David Guetta hay DJ Snake, v.v  Bộ đôi này cũng xuất hiện trên trang bìa tạp chí chuyên ngành DeeJay Mag vào năm 2021 tại Pháp.

Nhân vòng lưu diễn cuối năm qua tại châu Âu, nhạc sĩ kiêm tác giả Michel Polnareff đã mời nhóm này hòa âm lại nhạc phẩm ‘’Holidays’’, một trong những sáng tác ăn khách nhất của ông. Tuy chưa ngoài 30 tuổi, nhóm Ofenbach từng được tạp chí Vanity Fair của Mỹ đưa vào danh sách 50 nghệ sĩ Pháp có tầm ảnh hưởng lớn trên thế giới. Bộ đôi này tiếp tục theo đuổi những giai điệu trẻ trung nhẹ nhàng, phản ánh tinh thần lạc quan, cũng như niềm hy vọng tươi sáng.

Céline Symphonique" (Céline giao hưởng) là đêm nhạc chủ đề kết hợp các giai điệu nổi tiếng của Céline Dion với lối hoà âm bán cổ điển. Được khởi xướng tại Canada, với sự tham gia của Dàn nhạc giao hưởng vùng Québec, buổi hòa nhạc này sẽ được tổ chức tại nhà hát "La Seine Musicale" ở vùng ngoại ô Paris, từ ngày 29/02 đến ngày 02/03/2024.

Dàn nhạc giao hưởng vùng Québec (Orchestre Philharmonique du Québec) từng thực hiện các vòng lưu diễn ở nhiều nơi, nhưng đây là lần đầu tiên, 47 nhạc sĩ thành viên của dàn nhạc đem các nhạc phẩm của Céline Dion ra biểu diễn ở nước ngoài, sau khi chinh phục khán thính giả thông qua đợt biểu diễn trên sân khấu La Place des Arts, nhân dip kỷ niệm 60 năm ngày thành lập nhà hát này (1963-2023).

Dàn nhạc giao hưởng vùng Québec được đặt dưới sự điều khiển của nhạc trưởng Alexandre Da Costa, từng là nhạc sĩ violon thứ nhất trước khi được bổ nhiệm làm giám đốc điều hành. Ông từng đoạt nhiều giải thưởng quan trọng, trong đó có giải Juno của Canada. Để thực hiện trên sân khấu đêm nhạc chủ đề "Céline Symphonique", nhạc trưởng Alexandre Da Costa đã triệu mời 6 nghệ sĩ thuộc khối Pháp ngữ, phía Canada có các giọng ca Measha Brueggergosman, Jennifer Lee Dupuy, Josiane Comeau et Barnev Valsaint nổi tiếng trong làng nhạc kịch và từng được đào tạo bài bản qua các lớp thanh nhạc cổ điển. Về phía Pháp, có nữ ca sĩ Anne Sila, từng đoạt giải nhất cuộc thi hát truyền hình The Voice All Stars (phiên bản tiếng Pháp) và từng phát hành gần đây album cover bao gồm các giai điệu nhạc Pháp trữ tình.

Ngoài ra, còn có giọng ca tenor người Pháp Vincent Niclo, chuyên tham gia các dự án ghi âm và đi biểu diễn tại Canada. Lần này, trong khuôn khổ chương trình vinh danh thần tượng Céline cũng như  các sáng tác dành cho giọng ca đến từ vùng đất lạnh, Vincent Niclo cùng với Anne Sila ghi âm lại liên khúc "Je sais pas" (Em không biết) bao gồm ba nhạc phẩm do Jean-Jacques Goldman sáng tác cho Céline Dion cách đây ba thập niên. Trên sân khấu, Anne Sila tỏa sáng với ''D’amour ou d’amitié'', Vincent Niclo nhẹ nhàng bay bổng với ''S’il suffisait d’aimer'',  Jennifer-Lee Dupuy sôi động bốc lữa với ''I’m Alive'', còn Josiane Comeau và Barnev Valsaint thăng hoa với ''The Beauty and the Beast''.

Céline không có mặt, chỉ xuất hiện qua phim ảnh tư liệu

Tại Pháp, từng có những chương trình vinh danh các nghệ sĩ qua việc thực hiện các bản ghi âm theo lối cổ điển, ngoài "Joe Dassin Symphonique", dòng nhạc phim của Michel Legrand, buổi biểu diễn của Mika với dàn nhạc giao hưởng Paris, còn có dự án ghi âm của nhạc trưởng Yvan Cassar trên album tưởng niệm Johnny Hallyday với lối hòa âm thính phòng cổ điển. Lần này, Alexandre Da Costa đã dựa vào các giọng ca đầy nội lực nhưng không kém phần tinh tế, hầu tái tạo thế giới âm nhạc của Céline Dion trên sân khấu, dung hoà cả hai ngôn ngữ Anh và Pháp, thông qua các bản nhạc từng là đỉnh thành công của Céline, như "All by myself" hay "My heart will go on" nhạc chủ đề phim Titanic trong tiếng Anh, "Sous le vent" hay "Pour que tu m’aimes encore"trong tiếng Pháp.

Theo mang âm nhạc trực tuyến Spotify, Céline Dion vẫn nằm trong số 10 giọng ca xuất thân từ khối Pháp ngữ, được yêu chuộng ở nước ngoài. Tại Pháp, cô cũng có nhiều khách hâm mộ sau nhiều lần hợp tác với ca sĩ kiêm tác giả Jean-Jacques Goldman. Đáng lẽ ra, Céline chuẩn bị tái ngộ với khán giả Pháp trong khuôn khổ vòng lưu diễn quốc tế "Courage", với chặng dừng quan trọng tại Paris vào tháng 09/2023 vừa qua.

Thế nhưng, đợt biểu diễn này đã bị hũy bỏ sau khi Céline liên tục gặp nhiều vấn đề sức khoẻ. Khách hâm mộ đều hy vọng là sức khoẻ của nữ danh ca người Canada sẽ sớm được bình phục. Đêm nhạc chủ đề "Céline Symphonique" là một cách để duy trì mối quan hệ giữa Céline và giới hâm mộ. Đợt biểu diễn đầu năm 2024 tại nhà hát La Seine Musicale cũng đánh dấu 30 năm dự án ghi âm tập nhạc "D'eux" với hàng loạt bản nhạc ăn khách .... như "Pour que tu m'aimes encore, J'irai où tu iras, Les derniers seront les premiers" ....

Tại Pháp, Jean-Jacques Goldman đã bắt tay thực hiện album này từ năm 1994, đến khi phát hành, cho dù không phải là một album song ca, nhưng sự hợp tác giữa hai tên tuổi hàng đầu, Goldman về mặt soạn nhạc, Céline về mặt diễn đạt, đã cho ra đời album tiếng Pháp ăn khách nhất mọi thời đại. Ba thập niên sau ngày ra đời, chưa có album tiếng Pháp nào lập được kỷ lục số bán (với hơn 10 triệu bản) như tập nhạc hội tụ hai tài năng lẫy lừng nhất trong làng nhạc Pháp.  Một cách gián tiếp, đợt trình diễn này cũng vinh danh ngòi bút sáng tác của Goldman. Theo thăm dò dư luận của tờ báo Le Journal du Dimanche, tác giả này một lần nữa lại giành lây ngôi vị quán quân trên danh sách năm 2024 của những nhân vật nổi tiếng thu hút nhiều nhất cảm tình của người Pháp.

Nhân dịp kỷ niệm 15 năm thành lập, mạng âm nhạc trực tuyến Spotify đã liệt kê những bài hát được nghe nhiều nhất ở Pháp trên nền tảng này, cũng như những nghệ sĩ Pháp được phát trực tuyến nhiều nhất ở nước ngoài. Trong khi Jul dẫn đầu lãnh vực nhạc rap, Aya Nakamura thống lĩnh dòng nhạc urban pop, thì David Guetta lại ngự trị dòng nhạc điện tử trên thị trường quốc tế trong năm nay cũng như trong một thập niên qua.

Tại Pháp, theo thống kê của mạng Spotify, nhạc phẩm "Bande Organisée" của tập thể quy tụ nhiều nghệ sĩ nhạc rap như Jul, Naps và SCH, là bài hát được phát trực tuyến nhiều nhất kể từ khi mạng Spotify được thành lập, với hơn 240 triệu lượt người nghe trong năm nay, phá kỷ lục do các nghệ sĩ Pháp như Ninho, PNL hay Damso từng nắm giữ...

Với bản nhạc đình đám "Blinding Lights", danh ca Canada The Weeknd là nghệ sĩ quốc tế duy nhất không liên quan đến nhạc rap, lọt vào trong danh sách 5 nghệ sĩ hàng đầu, được nghe nhiều nhất trên thị trường Pháp. Miley Cirus nhờ nhạc phẩm ''Flowers'' lập thành tích với hơn 1,7 tỷ lượt người nghe. Nhưng gương mặt hầu như không có đối thủ vẫn là thần tượng Taylor Swift. Vòng lưu diễn quốc tế ''Eras Tour'' của cô theo dự phóng sẽ thu về hơn hai tỷ euro, trong khi trên nền tảng trực tuyến, Taylor Swift có khá nhiều bài hát ăn khách, thu hút tổng cộng 26 tỷ lượt người truy cập.

Dân Mỹ, Đức và Anh nghe nhạc Pháp nhiều nhất

Về phía các nữ nghệ sĩ, bảng xếp hạng có phần đa dạng hơn, Aya Nakamura giành vị trí quán quân với âm nhạc thành thị, trong khi hai ca sĩ Zaz và Indila, nổi tiếng ở nước ngoài nhờ hát nhạc pop hay nhạc nhẹ, kế theo sau là các gương mặt Vitaa và Marwa Loud.

Còn về mặt quốc tế thì sao? Theo Spotify, Mỹ, Đức và Anh là ba thị trường xuất khẩu quan trọng nhất đối với dòng nhạc ghi âm bằng tiếng Pháp, hay âm nhạc do người Pháp sản xuất.

Trên thị trường quốc tế, trong số các nghệ sĩ Pháp hàng đầu, có nhóm Daft Punk dù họ đã chia tay, nhưng hai thành viên của nhóm vẫn để lại một di sản âm nhạc khá đồ sộ cho thế hệ trẻ thời nay. Trong số này, có nghệ sĩ DJ Snake ăn khách với các bản nhạc ''Let Me Love You'' hay ''Taki Taki''. Còn những giai điệu như "Lean On'' và ''Mirage'' đã thu hút hơn một tỷ lượt người nghe.

Thành danh vào năm 25 tuổi, trong vai trò nhà sản xuất, DJ Snake ban đầu hợp tác với Lady Gaga trên hai album "Born this way" (2011) và "Artpop" (2013). Tên tuổi của DJ Snake thực sự được quốc tế công nhận với bản nhạc "Turn Down for What" hợp tác với Lil Jon, bài này từng được dùng trong phim ''Fast & Furious 7''.

Đà thành công của dòng nhạc điện tử của Pháp

Vào năm 2015, DJ Snake hợp tác với Diplo và tập thể "Major Lazer" để sản xuất bài hát "Lean On", bài hát giúp cho Dj Snake trở thành một trong những tay hòa âm hàng đầu trên thị trường Anh, Mỹ, mở đường cho DJ Snake hợp tác với nhiều nghệ sĩ quốc tế, trong đó có Justin Bieber, Selena Gomez, Cardi B hay Ozuna... Billboard xếp anh vào danh sách Thirty under Thirty in Music (30 tài năng âm nhạc sáng giá dưới 30 tuổi).

Cũng trong lãnh vực nhạc điện tử, David Guetta xuất hiện trong Top 3 nhờ hai bản hit "Titanium" và "I'm Good (Blue)". Điều này không có gì đáng ngạc nhiên cho lắm vì phải công nhận rằng David Guetta trong vai trò nhà sản xuất âm nhạc đã liên tục tạo ra những bản hit trong hơn 20 năm qua.

Sinh năm 1967 tại Paris, David Guetta ban đầu làm việc trong các hộp đêm vào cuối những năm 1980, trước khi chuyển sang hòa âm, tổ chức những đêm nhạc theo chủ đề, trên các sàn nhảy từ Paris sang Ibiza. Từ năm 2007, anh được công nhận nhờ hai album "Pop Life" & "One Love". Nhiều tựa bài hát của anh như "When Love Takes Over", "Titanium" hoặc "Without You" đều lập kỷ lục doanh thu trên toàn thế giới. Chẳng những thế, David Guetta là nghệ sĩ Pháp được theo dõi nhiều nhất trên YouTube với hơn 25 triệu người đăng ký, anh cũng là một trong những gương mặt hiếm hoi được tạp chí DJ Mag ba lần bình chọn là "Tay hòa nhạc DJ tài ba nhất thế giới" (năm 2011, 2020 và 2021).

Cách đây đúng một thập niên, ca khúc "When Love Takes Over" do David Guetta ghi âm với Kelly Rowland được tạp chí Billboard bình chọn là ca khúc hợp tác pop-dance hay nhất mọi thời đại. Tính đến nay, David Guetta đã bán gần 15 triệu album và 80 triệu đĩa đơn trên thế giới.

Bí quyết thành công của tay hòa âm người Pháp là sự phối hợp giữa nhịp đập mạnh mẽ trong âm thanh điện tử và nét du dương mềm mại của các giai điệu nhạc pop, tiêu biểu qua các bản nhạc như "I'm Good (Blue)" hay phiên bản ghi âm với Kim Petras có lọc mẫu âm thanh của nhóm Supertramp... Bảng xếp hạng Spotify cuối năm 2023 cũng phản ánh đà thành công của phong trào "French touch" có thể được thu gọn trong ba chữ D : DJ Snake, Daft Punk và David Guetta.

Cher, nữ ca sỹ của bản hit Believe ra mắt album Giáng sinh đầu tiên ở tuổi 77. Đây là album phòng thu thứ 27 trong sự nghiệp của giọng ca người Mỹ ra mắt cuối tháng 10 năm nay.

Ở tuổi 77, Cher luôn nghĩ là bà đã sống cuộc đời dài hơn cả nhân loại. Trải qua sáu thập kỷ ca hát, điều bất ngờ là bà chưa từng thu âm một album Giáng sinh nào. Album gần nhất của Cher sản xuất năm 2018, Dancing Queen chủ yếu cover nhạc nhóm ABBA, dựa trên phần 2 của bộ phim Mamma Mia. Vì vậy, người quản lý của Cher thuyết phục bà thực hiện một album chủ đề Noel.

Làm mới bản thân với chủ đề Giáng sinh quen thuộc

Lúc đầu, bà từ chối vì e ngại sự nhàm chán. Câu hỏi hóc búa nhất của Cher là làm sao tạo được sự khác biệt với album Giáng sinh của các nghệ sỹ khác. Giọng ca dance/pop chia sẻ : “Tôi không muốn phải hét lên cụm từ Giáng sinh trong từng giây phút, và cả album không thể toàn bài quen thuộc đến mức ai cũng biết.” Trên thực tế, một nửa album là các ca khúc mới hoàn toàn, đan xen với những ca khúc Giáng sinh kinh điển. 13 ca khúc trong album có thể chia thành hai trường phái tiêu biểu: ballad kiểu thập niên 50, 60 (Santa Baby) và phong cách dance/pop điển hình như Run Rudolph Run, Angels in Snow (Thiên thần trên tuyết). 

Đĩa đơn trích từ album, DJ Play a Christmas song (DJ hãy chơi một bản nhạc Giáng sinh) nghe rất bắt tai trên nền nhạc dance sở trường. Mở đầu cho cả album, ca khúc toát lên màu sắc chung, vui tươi trẻ trung của tâm hồn phụ nữ, trẻ hơn bà nửa thế kỷ. Kể cả những ca khúc kinh điển được tuyển chọn cũng da diết, tràn ngập cảm xúc. Please come home for Christmas (Xin anh hãy về nhà dịp Giáng sinh) được Cher hát lại ca khúc của rocker lừng lẫy, Jon Bon Jovi. This will be our year (Đây là năm của chúng tôi) cover lại nhóm Zombies năm 1986 nhưng mang hơi thở hiện đại, mới mẻ. Ngọn lửa trong Cher muốn đóng đinh với khán giả là Giáng sinh phải vui nhộn. Bà cũng mời dàn sao “hưu trí” góp mặt như Cyndi Lauper, Stevie Wonder và ngôi sao nhạc Jazz người Canada, Michael Bublé. Dù chỉ đề cập sắp ra mắt album nhạc Giáng Sinh, người bạn lâu năm Cyndi Lauper đã nhận lời hợp tác không chút đắn đo. 

Theo đuổi phong cách vui nhộn, lạc quan

Vui nhộn luôn gắn liền với tên tuổi Cher từ ngày đầu ca hát, bà song ca với chồng cũ Sonny trong ca khúc kinh điển I got you babe (Anh đã có em). Theo thế giới quan của Cher, vui nhộn không chỉ là sự thỏa mãn về tinh thần mà còn là bản năng sinh tồn. Bản hit kim cương, Believe (Tin tưởng) phát hành

25 năm trước đã thay đổi hoàn toàn con đường âm nhạc Cher theo đuổi. Giai điệu dance/pop bắt tai với kỹ thuật phá tiếng rất mới mẻ thời điểm bấy giờ. Bà chính là người sửa ca từ bài hát vì cho rằng không thể đề cập sự khổ đau của một cô gái kéo dài suốt 2 khổ thơ được. Từ bài hát nội dung buồn bã, Cher thổi vào luồng sinh khí lạc quan đến mức nó luôn là bài hát ưa thích. 

Trong album, phong cách vui nhộn hoàn toàn nổi trội. Ca khúc Christmas Baby Please come home (Giáng Sinh xin anh yêu hãy trở về nhà) song ca với Darlene Love là điểm nhấn khác của album. Bản nhạc cover lại bản gốc do Darlene Love trình bày. Cả Cher và Darlene khoe mẽ chất giọng hát cao vút, và cùng hòa giọng ăn ý. Bản song ca khuấy động khán giả phải trang hoàng nhà cửa, sắm cây thông và trang trí Noel ngay lập tức. Ít người biết rằng ca khúc kinh điển này có một câu chuyện hậu trường thú vị. Ca khúc ra mắt lần đầu trong album Giáng sinh năm 1963 của hãng ghi âm Phil Spector. Nữ ca sỹ Darlene Love hát chính và ca sỹ Cher khi đó mới có 17 tuổi hát phụ họa làm nền. Sáu mươi năm sau, hai người lại có dịp đứng chung sân khấu ngang hàng nhau. Cher nhấn mạnh “Không có lý do gì mà tôi hát lại ca khúc của Darlene mà thiếu được giọng ca cô ấy”. 

Ngoài Darlene, Cher song ca với nam danh ca Steve Wonder trong bản nhạc kinh điển, What Christmas means to me (Giáng sinh ý nghĩa thế nào với em). Bà ghi âm demo ca khúc vui nhộn này trước, sau đó gửi cho Steve Wonder. Cher cố tình hát với âm lượng lớn, có độ vang khác thường để tạo ấn tượng. Nam nghệ sỹ ngạc nhiên hỏi lại Cher “Liệu đây có phải ca khúc của tôi ko ? Cô muốn tôi chơi harmonica trong bài hát này chứ ?”. Bà chỉ muốn hét lên vì nam nghệ sỹ nhận lời một cách dễ dàng và hợp tác khá cởi mở. Hơn thế nữa, Cher mời được ngôi sao nhạc rap Tyga tham gia ca khúc Drop Top Sleigh Ride. Tyga được nhà sản xuất khiêm người tình kém 40 tuổi, Alexander Edwards giới thiệu. Hai người chính thức hẹn hò năm ngoái. Khoảng cách tuổi tác bốn thập kỷ (Cher, 77 tuổi và Alexander, 37 tuổi) không ngăn cản họ, mà trái lại, truyền cảm hứng trẻ trung cho bà thực hiện album này. 

Đổi mới cách tân bản nhạc xưa

Cher còn đi ngược phong cách truyền thống để làm mới bài hát kinh điển. Ca khúc Home (Về nhà) cover lại bản gốc của giọng ca jazz Canada, Michael Bublé. Bà thể hiện bằng nhịp điệu chậm rãi, trầm buồn. Nhạc cụ chủ yếu dựa vào tiếng guitar mộc mạc làm nền. Ưu điểm là khoe được cá tính âm nhạc qua hai chất giọng khác biệt giữa Cher và Michael. Ca khúc là một lựa chọn khác lạ của Cher cho dù bà muốn tránh các ca khúc buồn và đau thương như Silent night (Đêm yên tĩnh). Trong năm 2023, Cher cũng chịu nhiều mất mát tinh thần: người bạn thân thiết, nữ ca sỹ Tina Turner và người mẹ thân sinh, cụ bà Georgia Holt qua đời thọ 96 tuổi. Do vậy, ca khúc này được ngầm hiểu như món quà dành tặng cho người bà yêu quý nhất trong cả album. 

Cùng với sắc màu chủ đạo, những ca khúc vui nhộn khác được Cher thể hiện ở cấp độ cao hơn, mạnh mẽ hơn. This will be our year (Đây là năm của chúng ta) và Christmas won’t be Christmas without you (Giáng sinh sẽ không còn ý nghĩa nếu thiếu vắng anh), bà khát khao tạo ra những ca khúc kinh điển mới mẻ mà không lặp lại nguyên bản. Nhịp điệu vừa phải, hơi lạm dụng tiếng chuông ngân vang, nữ ca sỹ tái hiện lại không khí Noel ấm áp trong suốt thời lượng 40 phút.

Tựu chung, album Giáng sinh của Cher là sản phẩm giải trí đáng thưởng thức trong dịp Noel năm nay. Phổ album đủ rộng, lôi cuốn để khán giả chìm đắm trong những bản hit ra đời từ 2,4, và 6 thập kỷ trước. Nếu bạn là người hâm mộ bản hit Believe, Cher luôn giữ lời hứa khiến bạn lạc quan và tươi vui. 

(Tổng hợp từ New York Times, Crimson Music, The Guardian)

Có những bài hát Giáng Sinh gắn liền với những giọng ca nổi tiếng. Nhưng cũng có những nghệ sĩ tên tuổi với nhiều năm tay nghề, nhưng lại ít khi nào, thậm chí chưa bao giờ ghi âm nhạc Noël. Thà muộn còn hon không. Năm 2023 đánh dấu ngày phát hành album Giáng sinh đầu tiên trong tiếng Anh của Cher hay Brandy, của Vincent Niclo và Natasha Saint Pier trong tiếng Pháp.

Thành danh vào giữa những năm 1990, Brandy cho ra mắt album nhạc Noël của mình cùng lúc với ngày ra mắt khán giả bộ phim tình cảm "Best Christmas Ever" trên nền tảng Netflix. Đây là album Giáng Sinh đầu tiên sau ba thập niên sự nghiệp của nữ ca sĩ người Mỹ. Với tựa đề "Christmas with Brandy", album này gồm 12 ca khúc, trong đó có 4 đồng sáng tác của Brandy, mang nhiều âm hưởng của hai dòng nhạc soul và RnB.

Cher : album Giáng Sinh đầu tiên khi gần 80 tuổi

Về phần mình, sau 60 năm có mặt trong nghề, nữ danh ca Cher cuối cùng cũng phát hành album Giáng sinh đầu tiên, ở tuổi 77. Và kết quả cũng giống như phong cách của ngôi sao sân khấu : nhip điệu sôi động, đa dạng muôn màu. Cher đã làm được rất nhiều điều trong 6 thập niên sự nghiệp . Trên màn ảnh truyền hình hay trong các rạp phim, từ phòng thu thanh cho đến sân khấu biểu diễn, nữ danh ca người Mỹ đã để lại dấu ấn khó phai mờ trong làng giải trí. Tuy nhiên, sự nghiệp của Cher vẫn còn thiếu một album Giáng Sinh. Thiếu sót này nay được bù đắp với album “Christmas”, qua ca khuc trích đoạn đầu tiên là "DJ plays a Christmas Song", gợi lại thời kỳ vàng son "Believe" với cách dùng vocoder trong giọng hát và nhịp điệu vang vọng, dư âm dồn dập.

Album “Christmas” bao gồm 13 bài hát chủ yếu là pop, nhưng đồng thời được mở rộng sang nhiều thể loại khác như rock, disco, hip hop, âm thanh Tamla Motown hoặc thậm chí là country, thông qua các bản cover hay song ca với những nghệ sĩ lẫy lừng như Stevie Wonder, Michael Bublé, Cyndi Lauper, rapper Tyga .... Nét nổi trội trên album được thể hiện trong bài "What Christmas means to Me" song ca với Stevie Wonder, hay nhạc phẩm "Christmas, Baby Please Come Home, song ca với tác giả bài hát là Darlene Love. Trong các bản nhạc solo, giọng ca Cher vẫn tỏa sáng nhất là qua các giai điệu "Please Come Home For Christmas", "Santa Baby" hay "Angels in the Snow" ..... Trên cây thông năm nay, ngoài kim tuyến và chùm đèn nhấp nháy, có thể gắn thêm những quả cầu bạc lấp lánh phản chiếu ánh đèn màu y như trong các hộp đêm.

Hai album tiếng Pháp của Valentina và Natasha St Pier

Nếu như Cher là nghệ sĩ có tuổi nghề cao nhất thì Valentina lại là giọng ca non tuổi đời nhất, phát hành album đầu tiên của mình. Năm nay 15 tuổi,

Valentina từng xuất hiện trong cuộc thi hát truyền hình “The Voice Kids”, và sau đó giành giải nhất cuộc thi Eurovision Junior năm 2020. Nữ ca sĩ người Pháp vừa trình làng album mới dành riêng cho mùa ''Giáng Sinh nhiệm màu" (La Magie de Noël / The Magic of Christmas) gồm 5 sáng tác mới của nhóm tác giả Julien Comblat và Corson. Ngoài ra, còn có nhiều tác phẩm kinh điển như ''Last Christmas'' (ghi âm với Viki Gabor và Petar Anicic) "All I want For Christmas is you" từng trở nên kinh điển qua giọng hát của diva Mariah Carey .....

Tuy không hẹn, nhưng nữ ca sĩ người Canada Natasha St Pier cũng đã ghi âm lại nhạc phẩm "All I want for Christmas is You". Sau hơn hai thập niên sự nghiệp, Natasha vừa phát hành album Giáng Sinh đầu tiên của mình, bao gồm 11 bản nhac Noël trong nhiều ngôn ngữ ..... Trong tiếng Anh có bài ''Happy Days, Rocking around the Christmas Tree'', giai điệu tiếng Tây Ban Nha có bài ''Feliz Navidad''. Còn trong tiếng Pháp, có các nhạc phẩm "Douce Nuit, Vive le vent , Mon beau sapin'' và nhất là ''Petit Papa Noël'' ..... bài này trong tiếng Việt từng được tác giả Hùng Dũng đặt lời thành "Ông Noel Dễ Thương" ....

Về phần mình, nam ca sĩ người Pháp Vincent Niclo vừa trình làng album Noël của mình trong bộ tuyển tập gồm hai CD, phát hành chung với album "Opéra Celte". Vincent Niclo đã thực hiện album Noël của anh tại vùng Québec sau đợt lưu diễn mang tựa đề "Noël, une tradition en chansons" (Truyền thống Giáng sinh qua ca khúc). Trên album này, giọng ca tenor người Pháp thể hiện lại một số tác phẩm kinh điển chẳng hạn như "Silent Night, Let It Snow, White Christmas'' trong tiếng Anh, ''Minuit Chrétien, hay Le Premier Noël'' trong tiếng Pháp.

Album Giáng Sinh bán cổ điển của Vincent Niclo

Theo lời nam ca sĩ, anh đã muốn ghi âm một album Giáng Sinh từ lâu, nhưng ở Pháp, dự án này không dễ thực hiện do người Pháp không có truyền thống phát hành nhạc Noël như người Anh Mỹ. Canada trở thành vùng đất lý tưởng nhất để cho Vincent Niclo thực hiện dự án của mình, anh hòa quyện giọng tenor vào các giai điệu Noël hòa âm theo lối bán cổ điển. Vincent mời một số nghệ sĩ song ca với anh trên album này như Sarah Brigthman, Martine St-Clair, Krystel Mongeau (Le Premier Noël) hay Mario Pelchat (I'll be home for Christmas) .....

Cho dù hát nhạc Giáng Sinh rất thịnh hành ở các nước Anh Mỹ, nhưng lại không thực sự phổ biến ở Pháp ..... nhưng một số nghệ sĩ Pháp thời nay vẫn bắt nhịp trào lưu này, chủ yếu cũng vì ho cũng có nhiều khách hâm mộ là người nuớc ngoài. Dù có theo đạo Chúa hay không, nhiều gia đình vẫn tìm thấy nơi mùa Noël cơ hội để quây quần lại với nhau. Những giây phút gần gũi ấy càng có thêm ý nghia khi được chia sẻ trong không khí an lành, tràn đầy niềm hy vọng, lời nguyện cầu hoà binh nhân dịp lễ cuối năm.

Có những giai điệu tưởng chừng đã quên, nhưng bỗng nhiên thịnh hành trở lại nhờ được dùng trong phim ảnh, trên mạng TikTok hay nhờ phim quảng cáo. Trường hợp gần đây là bài "Long long time" của Linda Ronstad hay "Running up that hill" của Kate Bush. Về phần Demis Roussos, dòng nhạc của ông bất ngờ ăn khách trở lại nhờ chương trình thi hát truyền hình The Voice Kids, phiên bản dành cho thiếu nhi.

Nhân cuộc thi hát mùa thứ 8 tại Pháp, cậu bé 11 tuổi Raynaud Sadon, đến từ đảo Réunion đã gây bất ngờ khi giành lấy ngôi vị quán quân. Ngay từ vòng giấu mặt, Raynaud đã chinh phục công chúng và ban giám khảo với một bài hát rất xưa so với lứa tuổi của mình. Thật vậy, "Goodbye My love, Goodbye" (Tạm biệt người yêu) từng lập kỷ lục số bán cách đây vừa đúng nửa thế kỷ nhờ bản ghi âm của giọng ca quá cố Demis Roussos (1946-2015). Năm nay là thời điểm phát hành album đầu tiên của ca sĩ "nhí" Raynaud và cũng đánh dấu 50 năm ngày ra đời của nhạc phẩm "Tạm biệt người yêu". Cũng từ đó mà tên tuổi của nam danh ca Hy Lạp Demis Roussis mới trở nên vang dội, lẫy lừng trên khắp thế giới.

Tên thật là Artemios Roussos, Demis sinh trưởng tại Ai Cập trong một gia đình người gốc Hy Lạp. Năm 15 tuổi, ông theo song thân hồi hương, trở về Hy Lạp làm lại cuộc đời từ đầu. Demis Roussos thành lập ban nhạc đầu tiên (nhóm The Idols gồm 4 thành viên) năm ông 17 tuổi, thường xuyên đi hát ở phòng trà để kiếm tiền trong ba năm liền. Thành công bước đầu làm cho ông tự tin hơn nơi tài năng ca hát của mình.

Mưa và nước mắt : phóng tác tiếng Việt của ''Rain and Tears''

Đến năm tròn 20 tuổi (mùa hè năm 1966), Demis tình cờ làm quen với nhạc sĩ Vangelis nhân buổi tiệc ăn mừng sinh nhật. Tuy có cùng một lứa tuổi, nhưng tánh tình của hai người rất khác nhau : Demis càng bộc trực nóng tính, Vangelis càng thâm trầm điềm tĩnh. Đổi lại cả hai nghệ sĩ trẻ tuổi này lại khá tâm đầu ý hợp, khi nói về chuyện âm nhạc sáng tác.

Đôi bạn Demis và Vangelis cùng quyết định rời Hy Lạp sang nước ngoài lập nghiệp. Ban đầu, họ dự tính sang Luân Đôn, nhưng rốt cuộc do tình huống đẩy đưa, họ bị kẹt lại tại Paris. Ban nhạc Aphrodite’s Child chính thức ra đời vào mùa hè năm 1968. Ngay từ ca khúc ghi âm đầu tay là ''Rain and Tears'' (Mưa và Nước mắt), nhạc của Vangelis phóng tác từ giai điệu có từ thế kỷ XVII của nhà soạn nhạc cổ điển người Đức Johann Pachelbel, lời tiếng Anh của Boris Bergman (tác giả chuyên sáng tác sau này cho Alain Bashung), nhóm Aphrodite’s Child lập kỷ lục số bán, chiếm hạng đầu thị trường Pháp với hơn một triệu bản.

Trong tiếng Viêt, nhạc phẩm ''Rain and Tears'' có nhiều lời khác nhau. Lời thứ nhất là của tác giả Phạm Duy. Giai điệu ''Rain And Tears'' trở thành nhạc phẩm ''Khóc Cùng Mưa'' .....

Ôi cuộc sống ! Nước mắt đầy ....

Lệ tuôn rơi, cuộc sống tơi bời

Thấy rằng nỗi buồn như ….

Nước mưa xuống vơi đầy

Bao nhiêu tháng ngày buồn tênh

Lời Việt thứ nhì do tác giả Quốc Bảo chấp bút sáng tác. Phiên bản ghi âm đầu tiên của nhạc phẩm "Mưa và nước mắt" là của nam ca sĩ Bằng Kiều với những lời như sau :

Mưa buồn quá ! Cứ rơi hoài

Như lệ ai khóc tình

Ngày mai còn ai thương tiếc mình

Mưa buồn thế ! Đã lâu rồi

Mưa bạc tóc thề

Mà sao ta vẫn còn mê

Sau bốn năm thành công trên thị trường quốc tế, bất đồng lại nảy sinh giữa hai thành viên chính là Demis và Vangelis. Nhóm này chính thức chia tay nhau vào năm 1972 : Demis Roussos khởi nghiệp hát solo, còn Vangelis chuyển sang sáng tác nhạc phim, một lãnh vực mà ông rất thành công sau đó, vì tính đến nay ông đã soạn nhạc cho hàng chục bộ phim kể cả tài liệu lẫn phim truyện.

Mười năm sau khi ban nhạc Aphrodite’s Child rã đám, Vangelis và Demis mới bắt tay làm hoà trở lại. Họ hợp tác với nhau vào năm 1982 để ghi âm ca khúc chủ đề (Tales of the Future) của bộ phim khoa học viễn tưởng nổi tiếng "Blade Runner" của đạo diễn Ridley Scott, đạo diễn người Anh cũng vừa hoàn thành năm 2023 bộ phim lịch sử cổ trang về hoàng đế Napoleon Đệ Nhất với Joaquin Phoenix trong vai chính.

Tình Em Sóng Biển : lời Việt của ''Ainsi soit-il''

Trong vòng hai thập niên liền những năm 1970 và 1980, Demis Roussos cũng như Nana Mouskouri trở thành những giọng ca ăn khách trong làng nhạc nhẹ quốc tế. Cuối thập niên 1970, ông chiếm hạng đầu thị trường châu Âu nhờ nhiều ca khúc như "Forever and Ever" hay "No more Boleros" .... Do ông ghi âm trong 6 thứ tiếng, cho nên ca sĩ người Hy Lạp liên tục đi biểu diễn ở khắp nơi, từ Canada đến Nhật Bản, từ châu Âu đến Nam Mỹ. Trong vòng hơn 40 năm sự nghiệp, danh ca người Hy Lạp đã ghi âm trên dưới 30 album phòng thu và 12 tuyển tập, tính đến nay đã bán được 60 triệu bản trên toàn thế giới.

Một trong những phiên bản ghi âm lại gần đây là nhạc phẩm "Ainsi soit-il" của nhóm Alain Morisod. Được viết theo điệu bolero, bản nhạc này có nhiều lời khác nhau trong tiếng Việt. Lời đầu tiên mang tựa đề "Ánh trăng tan" do nam ca sĩ Tuấn Ngọc trình bày, được nhiều nơi ghi chép là của tác giả Đặng Hiền.

Còn đâu nữa em những ngày âu yếm bên nhau

Còn đâu nữa em một thuở ban đầu

Về theo ánh sao trong chiều nhạt nắng phai mau

.... Tình như bão tố, cuốn mất đời nhau

Lời thứ nhì ''Tình Em Sóng Biển'' là của nữ ca sĩ Ninh Cát Loan Châu với cách đặt lời rất thoát, khác xa hẳn với nguyên tác.

Tình em đắm say như từng ngọn sóng xôn xao

Tình em thiết tha tựa gió mây ngàn ....

Hòa muôn ánh sao bao chiều gọi nhớ mong nhau

Tình em say đắm chất ngất sóng tràn

Có những giai điệu cứ tưởng chừng đã quên, nhưng nhờ các phiên bản phóng tác, những bản hoà âm lại, mà bỗng nhiên giữ nguyên sắc tươi thắm, nét xanh mãi hồn nhiên.

Năm 2023 đánh dấu sự bùng nổ của các chuyến lưu diễn âm nhạc vòng quanh thế giới của những nghệ sỹ lớn như Taylor Swift, Beyonce, Coldplay. Giá vé tăng chóng mặt, sân vận động chật ních khán giả, số lượng tour diễn tăng đều. Phải chăng cơn khát thưởng thức nhạc sống vẫn chưa thể dịu đi sau đại dịch Covid-19 ?

Phía sau mức độ “chịu chơi” của khán giả

Nắng nóng kỷ lục năm 2023 chưa chắc làm thuyên giảm sức nóng các sân vận động lấp đầy fan yêu nhạc khắp toàn cầu. Giá trị vé xem biểu diễn ca nhạc (live concert) bán ra trong năm 2023 đạt mức kỷ lục 25 tỷ đôla (theo hãng kiểm toán PWC), vượt qua 21 tỷ đôla (năm 2018 trước đại dịch). Trong suốt 3 năm ảnh hưởng đại dịch, khán giả đánh mất khái niệm nghe nhạc sống do giãn cách xã hội nghiêm ngặt. Các nghệ sỹ như nhóm Metallica đã nghĩ ra hình thức sáng tạo như tổ chức concert cách ly trong xe hơi. Hoặc các ngôi sao nhạc đồng quê như Blake Shelton, Garth Brooks phát lại băng ghi hình thay vì biểu diễn trực tiếp. Tuy nhiên, mức độ cảm thụ và bầu không khí sôi động không thể so bì như nguyên bản vì thiếu sự trải nghiệm và tương tác với nghệ sỹ.

Năm 2023, ảnh hưởng Covid suy giảm đáng kể và giãn cách xã hội được giỡ bỏ hoàn toàn. Các nghệ sỹ lớn như Taylor Swift, Madonna, Coldplay, Bruces Springsteen đã nắm bắt được thời cơ vàng, tung ra tour lưu diễn dày đặc trên toàn cầu. Ví dụ như tour Celebration của Madonna có tới 78 live concert trên 15 nước, gồm 47 hit gắn với sự nghiệp kéo dài 4 thập kỷ.

Cùng với nhu cầu tăng mạnh, giá vé xem live concert tăng ít nhất 40% trong 5 năm qua. Trên bình diện chung, tour diễn của các nghệ sỹ lớn có giá vé trung bình gần 500 đôla/người. Đơn cử như tour Eras của công chúa nhạc pop Taylor Swift có giá vé bình quân 480 đôla. Mức giá của tour Taylor Swift vẫn còn “mềm mại” hơn giá vé lãng tử pop Anh quốc, Ed Sheeran hay giọng ca R&B Beyonce có giá vé tương ứng 550 và 600 đôla/người. Vì đâu mà giá vé xem live concert đẩy lên cao chót vót ? Kỳ lạ hơn, khán giả vẫn tranh giành tấm vé xem thần tượng của mình biểu diễn. Các yếu tố tạo nên cơn sốt của live concert có thể được lý giải như sau.

Xét về góc độ kinh tế, lạm phát toàn cầu đẩy giá hàng hóa cũng như chi phí nhân công tăng chóng mặt. Khán giả có thể dễ dàng chấp nhận giá vé tăng do ảnh hưởng lạm phát. Hơn thế nữa, giá vé phải bù đắp cho chi phí công nghệ đắt đỏ (hệ thống âm thanh, đèn laser, hình ảnh ảo) nhằm tạo trải nghiệm mới lạ cho khán giả.

Ở góc độ khác, sự ra đời của thị trường vé thứ cấp như StubHub hay SeatGeak góp phần đẩy giá vé lên cao. Thị trường thứ cấp giúp khán giả dễ dàng chuyển nhượng lại vé cho người khác nếu thay đổi kế hoạch. Theo báo cáo mới nhất của DCMS (Digital Culture Media Sport), 30% vé bán lại trên thị trường thứ cấp giá tăng tới 250%. Giá vé cao bất thường nảy sinh lo ngại về giao dịch giả mạo và lừa gạt người tiêu dùng. Chính vì thế, các đại lý bán vé ở thị trường sơ cấp như Ticket Master phải thay đổi sang vé điện tử, mã vạch chuyển động thay vì vé giấy hay ảnh chụp màn hình điện thoại. Cuối cùng, tâm lý đám đông khiến cho thị trường âm nhạc trở nên khốc liệt hơn. Ai cũng sợ mình đánh mất cơ hội xem live concert sau khoảng lặng ba năm. Giải trí tại không gian âm nhạc sôi động tất nhiên hấp dẫn hơn nhiều lần so với giải trí “tại gia” thời Covid.

Taylor Swift, hiện tượng nổi bật của năm

Trong số những ngôi sao có lịch diễn dày đặc, Taylor Swift nổi lên như một hiện tượng của năm. Năm 2013 là năm bội thu của nữ ca sỹ tóc vàng nhờ doanh số tour Eras đạt hơn 300 triệu đôla. Cô chính thức góp mặt trong danh sách tỷ phú âm nhạc với tổng tài sản vượt 1 tỷ đôla. Khán giả chạy đua maraton gay cấn để giành giật tấm vé xem tour Eras trên khắp toàn cầu. Tài năng âm nhạc của Swift không thể phủ nhận. Cô có 4 album nhạc ở Top 10 bảng xếp hạng Billboard. Kỷ lục này còn vượt mặt cả nữ nghệ sỹ kỳ cựu Broadway, Barbara Streisand. Tổng doanh thu lưu diễn toàn cầu của Swift còn lấn át ngôi sao Elton John, với hơn 1.4 tỷ đôla.

Xét về góc độ âm nhạc, khả năng sáng tác “công nghiệp” của Swift sánh ngang Sir Paul McCartney của nhóm The Beatles. Giai điệu các bài hát của Swift có thể hơi na ná giống nhau đến mức có ý kiến cho rằng các phần mềm AI có thể nhại được. Tuy nhiên, phần ca từ Swift thực sự khác biệt, mang dấu ấn cá nhân đậm nét. Cô cởi mở về tình yêu, trái tim tan vỡ và cảm giác bất an trong những ca khúc mình sáng tác. Phần lớn nội dung các bài hát Swift bắt nguồn từ sự tổn thương của nghệ sỹ trong thế giới showbiz và đặc biệt tâm hồn nữ giới mong manh. Phải có vốn sống, kinh nghiệm dày dặn cũng như sự cảm thụ nhân văn mới có thể sáng tác như vậy. Đây có phải là lý do mà Đại học New York đã trao bằng Tiến sỹ danh dự Nghệ thuật cho nữ ca sỹ 34 tuổi vào năm 2022 ?

Không chỉ tài năng về nghệ thuật, Taylor Swift rất có óc kinh doanh. Cô nhạy bén trong việc thương mại hóa sản phẩm âm nhạc. Khi cơn sốt săn lùng vé của tour Eras lan rộng, cô nhanh chóng tung ra cuốn phim Taylor Swift: The Eras ghi hình tour lưu diễn và chuyện hậu trường. Bộ phim nhanh chóng được đón nhận với doanh thu 96 triệu đôla trong tuần đầu ra mắt, đánh bại những phim bom tấn Hollywood khác. Trong suốt 3 giờ 15 phút của phim, khán giả sẽ đắm mình trong 40 bản hit của nữ ca sỹ. Công chúa nhạc pop liên tục thay đổi 16 trang phục khác nhau trong cùng 1 đêm diễn. Khán giả trầm trồ, thích thú khi chứng kiến cô vừa nhảy, vừa hát trực tiếp, vừa chơi đàn guitar, piano. Ngôi sao toàn năng biết cách khai thác tâm lý của khán giả, mang đến trải nghiệm mới mẻ bất ngờ. Đó là hấp lực nam châm của tour Eras mà khán giả đổ xô tranh giành vé xem live concert.

Nhìn chung, cơn sốt live concert trên khắp toàn cầu chưa có điểm dừng.  Khi nhu cầu giải trí của khán giả bình thường hóa trở lại, đây là cơ hội vàng cho các nghệ sỹ trình diễn live như Taylor Swift tung ra các món ăn tinh thần hấp dẫn.

(Theo Music Times, Forbes, Billboard)

Mới đó mà đã đúng 50 năm Yves Duteil vào nghề ca hát. Nổi danh cùng thời với Michel Jonasz, Alain Souchon và Nicolas Peyrac, Yves Duteil có tài sáng tác những giai điệu nhẹ nhàng vấn vương với ca từ tiếng Pháp trìu mến dễ thương. Trong tháng này, ca sĩ kiêm tác giả cho ra mắt bộ toàn tập đánh dấu 50 năm sự nghiệp. 

Mang tựa đề "Chemin d’écriture" (Con đường sáng tác), theo cách dùng hoán dụ cũng có nghĩa là "Hành trình sáng tác", bộ toàn tập này bao gồm 16 đĩa CD với tổng cộng 370 bài hát, trong đó có 90 bản ghi âm chưa từng được phát hành trên CD của ca sĩ người Pháp Yves Duteil. 

Sinh năm 1949 tại vùng ngoại ô Paris, Yves Duteil thời thơ ấu đã học đàn piano và ghi ta trong vòng nhiều năm liền. Khi trưởng thành, anh theo học ngành luật trước khi thực hiện bước chuyển hướng đầu tiên, khi tham gia lớp đào tạo thanh nhạc "Petit Conservatoire de Mireille". Càng trau dồi âm nhạc, Yves Duteil càng nhận ra rằng niềm đam mê sáng tác thực sự là động lực thúc đẩy anh đeo đuổi con đường nghệ thuật.

Có lẽ cũng vì thế, bản ghi âm đầu tiên của Yves Duteil (được phát hành vào năm 1972) mang tựa đề biểu tượng là "Virages" (hiểu theo nghĩa Bước ngoặt). Trong thời gian mới vào nghề, anh thực hiện những bước đầu tiên trên sân khấu trong phần hát mở đầu cho đợt biểu diễn của thần tượng Juliette Gréco tại nhà hát Olympia.

Sự nghiệp của Yves Duteil thực sự cất cánh vào năm 1974. Nhờ đoạt giải thưởng của công chúng nhân kỳ Liên hoan ca khúc tiếng Pháp tại thành phố Spa ở Bỉ, anh được tài trợ ghi âm và xuất bản album phòng thu đầu tiên mang tựa đề "L'écritoire" (Tráp bút). Sau đó, khi thành lập nhà xuất bản độc lập đầu tiên, Yves Duteil sẽ đặt tên này (mà anh cho là may mắn) cho công ty của mình.

Album này mở đường cho Yves Duteil thành công với nhiều bài hát khác : giai điệu trẻ trung yêu đời như ''Tarentelle'' hay man mác trầm buồn như ''Mélancolie''  giúp cho tác giả này đoạt nhiều giải thưởng, trong đó có giải sáng tác của khối Pháp ngữ, giải của viện Charles Cros hay của bộ Văn Hoá Pháp.

Vào năm 1985, nhạc phẩm "La Langue de chez nous" nói về việc gìn giữ tiếng Pháp như một di sản văn hoá đã nhận được giải nhất của hiệp hội các tác giả Sacem dành cho bài hát tiếng Pháp hay nhất. Nhưng quan trọng hơn nữa, tên tuổi của Yves Duteil gắn liền với nhạc phẩm "Prendre un enfant par la main" (Dìu dắt trẻ thơ) phát hành lần đầu tiên vào năm 1978, được công chúng bầu làm ca khúc đứng đầu trên danh sách những bài hát đẹp nhất của thế kỷ XX, theo thăm dò ý kiến công chúng của hiệp hội Sacem cùng với đài phát thanh RTL và đài truyền hình Canal+.

Trong suốt sự nghiệp của mình, Yves Duteil đã ghi âm 15 album phòng thu và khoảng 10 tập nhạc live. Tác giả này đã nhận được nhiều giải thưởng quan trọng, trong đó có giải thưởng lớn của giới phê bình dành cho album xuất sắc nhất vào năm 1997. 

Sức mạnh của ngòi bút sáng tác là các bài hát của Yves Duteil không chỉ để nghe mà còn để đọc. Nói cách khác, lối đặt lời của tác giả này có thể tự nó đứng vững, không cần phải dựa vào giai điệu. Với nốt nhạc, ca từ trở thành bài hát. Không có nhạc, ca từ vẫn là bài thơ, tượng thanh giàu âm sắc nhờ vần điệu, thừa hưởng cách dùng từ độc đáo của các bậc thầy như Charles Trenet, Jacques Prévert và Georges Brassens. 

Không phải ngẫu nhiên tác giả lại chọn tựa đề "Con đường sáng tác" (Chemin d’écriture), phản ánh hành trình 50 năm cho bộ toàn tập vừa được phát hành. Yves Duteil tựa như hoạ sĩ dùng ngòi bút khắc họa cảm xúc vào trong ca khúc. Thời gian có thể làm cho tượng đá phai mòn, nhưng giai điệu dư âm vẫn còn bao sức sống tiềm tàng, bất kể năm tháng.

''À deux, à trois'' hiểu theo nghĩa ''Song ca hay Tam ca'' là tựa đề album vừa được phát hành hồi trung tuần tháng 11/2023 của ca sĩ người Pháp Vianney. Năm nay 32 tuổi, anh là một trong những gương mặt hàng đầu thuộc thế hệ tác giả mới ở Pháp, thành danh cách đây gần một thập niên kể từ khi phát hành album đầu tay, vào năm 2014.