ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​កាល​ពី​ថ្ងៃ​ទី​២៦ ខែ​កក្កដា ឆ្នាំ​២០២២ បាន​កាត់​ដី​ទំហំ ៦៤៩​ហិកតា នៅ​ក្នុង​ដែន​ជម្រក​សត្វ​ព្រៃ​ភ្នំឱរ៉ាល់​ទៅ​ឱ្យ​ក្រុម​ហ៊ុន​មួយ​ធ្វើ​ការ​វិនិ​យោគ​លើ​គម្រោង​អភិវឌ្ឍន៍​ទេសចរណ៍​ផ្សារ​ភ្ជាប់​ធម្មជាតិ​។​ ការ​អភិវឌ្ឍន៍​លើ​ព្រៃ​អភិរក្ស​ បាន​ក្លាយ​ជា​ប្រធាន​បទ​ថ្មី​មួយ​ទៀត​ដែល​ត្រូវ​បាន​លើក​យក​ដេញ​ដោល​គ្នា​ពី​ផល​ចំណេញ និង​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ទៅ​លើការ​វិនិយោគ​បែប​នេះ​។ ​អ្នក​អភិរក្ស​យល់​ថា ការ​អភិវឌ្ឍន៍​បែប​នេះ​បង្ក​ផល​ប៉ះ​ពាល់​ដល់​ប្រជា​ជន​ជាជាង​ទទួល​បាន​ផល​ប្រយោជន៍​។​ ប៉ុន្តែ​អ្នក​តាម​ដាន​ខ្លះ​យល់​ថា ​បើ​ការ​វិនិយោគ​នេះ​​គោរព​ទៅ​តាម​ច្បាប់​ត្រឹម​ត្រូវ ​នឹង​ទទួល​បាន​ប្រយោជន៍​ច្រើន​ជាង​ផល​ប៉ះ​ពាល់​។​

គណបក្សកាន់អំណាច និងអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួនចាប់តាំងពីថ្ងៃម្សិលមិញ និងម្សិលម្ង៉ៃ បានបញ្ចេញសារថ្កោលទោសលោក សម រង្ស៊ី យ៉ាងព្រោងព្រាធ ដោយខ្លឹមសារនៃញត្តិបានសម្តែងការមិនពេញចិត្តចំពោះកការប្រមាថព្រះមហាក្សត្រម្តងហើយម្តងទៀតរបស់លោក សម រង្ស៊ី។ ជាការកត់សម្គាល់នៅក្នុងរូបភាពនយោបាយជាក់ស្តែង លោក សម រង្ស៊ី ត្រូវបានដាក់ឲ្យស្ថិតនៅក្នុងយុទ្ធសាស្ត្រ IF របស់សម្តេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន ទៅហើយ។ ម្យ៉ាងទៀត លោក សម រង្ស៊ី មិនអាចចូលស្រុកបាន ហើយអ្នកនយោបាយប្រឆាំងក្នុងស្រុកក៏មិនសូវហ៊ានពាក់ព័ន្ធនឹងលោក សម រង្ស៊ី ដែរ។ តើលោក សម រង្ស៊ី នៅតែមានឥទ្ធិពលក្នុងនយោបាយខ្មែរឬយ៉ាងណាទើបមានប្រតិកម្មចម្រុះពីសំណាក់គណបក្សកាន់អំណាច និងអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួនដូច្នេះ?

ប្រមុខ​រដ្ឋាភិ​បាល​កម្ពុជា​ ​បាន​អះ​អាង​ថា​ ទំនាក់​ទំនង​រវាង​កម្ពុជា ​និង​បារាំង​មាន​កម្រិត​លើស​ពី​ប្រទេស​ និង​ប្រទេស ​ឈាន​ដល់​កម្រិត​បុគ្គល ​និង​បុគ្គល​ប្រៀប​ដូចជា​បង​ប្អូន​នឹង​គ្នា​។​ ការ​អះ​អាង​យ៉ាង​ដូច្នេះ​ គឺ​ជា​ការ​ឆ្លើយ​តប​ទៅ​ការ​លើក​ឡើង​របស់​ លោក​ សម​ រង្ស៊ី​ ដែល​កាល​ពី​ចុង​ឆ្នាំ​មុន ​លោក​បាន​បរិហារ្ត៍ថា ​លោក ​ហ៊ុន ​សែន​ ឆ្លៀត​ប្រើ​តួនា​ទី​ជា​ប្រធាន​អាស៊ាន​ទៅ​សុំ​ជួប​ប្រធានា​ធិប​តី​បារាំង​នៅវិ​មាន​អេលិសហ្សេ​។ ​ប៉ុន្តែ​លោក​ ហ៊ុន ​សែន​ គូស​បញ្ជាក់​ថា​ ជា​ទម្លាប់​របស់​លោក​មិន​ដែល​ទៅ​សុំ​ជួប​ប្រទេស​អ្នក​មាន​នោះ​ទេ ​ខណៈ​លោក​អះអាង​ពី​ទំនាក់​ទំនងជិត​ស្និទ​​រវាង​បុគ្គល​ និង​បុគ្គល​ក៏ដោយ​។​ តើ​ទំនាក់​ទំនង​បុគ្គល ​និង​បុគ្គល​ អាច​ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​ពី​ទំនាក់​ទំនង​ការ​ទូត​កាន់​តែ​ស៊ី​ជម្រៅ​រវាង​កម្ពុជា​ និង​បារាំង​?​

​សេរីភាពនៃការបង្កើតសហជីពរងនូវការគំរាមកំហែង និងរងនូវការរើសអើងធ្ងន់ធ្ងរ ចាប់តាំងពីមានការផ្ទុះឆ្លងកូវីដ១៩ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ នេះបើតាមការលើកឡើងរបស់ប្រធានសម្ព័ន្ធសហជីពចលនាកម្មករ ដោយអះអាងថាសហជីពមូលដ្ឋានមួយចំនួន ត្រូវបានក្រុមហ៊ុនបញ្ឈប់ជាបន្តបន្ទាប់។ អ្នកនាំពាក្យក្រសួងការងាថាការអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពអង្គការវិជ្ជាជីវៈនៅតែត្រូវបានធានា និងលើកកម្ពស់ មិនថាស្ថិតក្នុងកាលៈទេសៈនៃការផ្ទុះការរាលដាលនៃជំងឺកូវីដ១៩នោះទេ។ មន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ក្រសួងការងារក៏អំពាវនាវឲ្យសហជីពអនុវត្តសិទ្ធិសេរីភាពរបស់ខ្លួនឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ក្នុងក្របខណ្ឌនៃច្បាប់កំណត់។ តើសេរីភាពសហជីពរងការគំរាមកំហែង និងការរើសអើងបែបណាខ្លះ?

នៅក្នុងស្ថានភាពនៃជីវិតនយោបាយកំពុងតែជាប់គាំង លោក កឹម សុខា មេដឹកនាំអតីតគណបក្សសង្រ្គោះជាតិ បានត្រឹមតែជួបជាមួយបណ្តាមេដឹកនាំបរទេស តែមិនអាចធ្វើអ្វីបានលើសពីនេះ។ ពីក្រុមអ្នកតាមដាននយោបាយខ្មែរ កត់សម្គាល់ថា រាល់ជំនួបរាប់ទាំងភាគីអាមេរិក អូស្ត្រាលី និងអាល្លឺម៉ង់ ចុងក្រោយនេះ គ្រាន់តែជាការឲ្យតម្លៃពីបរទេសមកលើលោក កឹម សុខា ប៉ុណ្ណោះ។ តែមិនអាចមានឥទ្ធិពល ឬភាពវិជ្ជមានណាមួយក្នុងជីវិតនយោបាយរបស់លោកឡើយ។ តែការលើកឡើងនេះ សហការីលោក កឹម សុខា ថា​ជារឿងមិនត្រឹមត្រូវ ដ្បិតបរទេសនៅទទួលស្គាល់ថា លោក កឹម សុខា ជាមេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងពិតប្រាកដ។ តើជំនួបជាមួយបណ្តាមេដឹកនាំលោកខាងលិច ជាង៥ឆ្នាំមកនេះ អាចឲ្យជីវិតនយោបាយលោក កឹម សុខា វិជ្ជមានឡើងវិញសម្រាប់ការបោះឆ្នោតថ្នាក់ជាតិខាងមុខនេះ?

អង្គការ​សម្ព័ន្ធភាព​សកល​តាម​ដាន​សេរីភាព​ជា​មូលដ្ឋាន​នៅ​ទូទាំង​ពិភពលោក​(CIVICUS)​ បាន​ដាក់​ប្រទេស​កម្ពុជា​ក្នុង​បញ្ជី​តាម​ដាន​ ក្រោយ​លំហ​សេរីភាព​មាន​ការ​ធ្លាក់​ចុះ​។​ បើ​តាម​ក្រុម​អង្គការ​ឃ្លាំ​មើល​ទាំង​នេះ​ សេរីភាព​សារព័ត៌មាន​កម្ពុជា​ នៅ​តែ​ស្ថិត​ចំណុច​មាត់​ជ្រោះ។​ ប៉ុន្តែ​មន្ត្រី​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ ចាត់​ទុក​ថា​ការ​វាយ​តម្លៃ​នេះ​ ឆ្លុះ​បញ្ចាំង​តែ​មួយ​ជ្រុង​តូច​ ហើយថា​បាន​ផាត់​ចោល​សារព័ត៌មាន​ជា​ច្រើន​ទៀត​ដែល​កំពុង​មាន​ដំណើរការ​។

ក្រសួង​អប់រំ​ យុវជន​ និង​កីឡា ​កន្លង​មក​បាន​ចេញ​លិខិត​ណែនាំ​ទៅ​កាន់​សាលារៀន​ទូទាំង​ប្រទេស ​ដើម្បី​ចូល​រួម​ទប់​ស្កាត់​ការ​លក់​ចំណី​អាហារ​ ៦​ប្រភេទ​ ដែល​មាន​ផល​ប៉ះពាល់​ជា​អវិជ្ជមាន​ដល់​សុខភាព។​ ចំណី​អាហារ​ទាំង​នោះ​រួម​មាន​ ចំណី​អាហារ​ដែល​ហួស​កាល​បរិច្ឆេទ ​គ្រឿង​ស្រវឹង​ ផលិតផល​ថ្នាំជក់​គ្រប់​ប្រភេទ ​ចំណី​អាហារ​ដែល​មាន​ប្រភព​មិន​ច្បាស់លាស់​ ភេសជ្ជៈ​ ចាហួយ​ ស្កគ្រាប់​ជា​ដើម។​ ក៏​ប៉ុន្តែ​អ្នក​ជំនាញ​សង្គម​ និង​សុខភាព​យល់​ថា​ ចំណី​អាហារ​ទាំង​អស់​នេះ ​ក៏​ត្រូវ​មាន​ដំណោះស្រាយ​ដូច​គ្នា​ជា​ទូទៅ​ដែរ​ មិន​ចំពោះ​តែ​ក្នុង​សាលា​នោះ​ទេ។​

ក្រ​សួង​អប់រំ​តម្រូវ​ឲ្យ​គ្រឹះ​ស្ថាន​អប់រំ​ឯក​ជន​ត្រូវ​បញ្ចូល​មុខ​វិជ្ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ទៅ​ក្នុង​កម្ម​វិធី​សិក្សា​របស់​ខ្លួន​ជា​ចាំ​បាច់​សម្រាប់​សិស្ស​ជា​ជន​ជាតិ​ខ្មែរ​។ ​ការ​តម្រូវ​ដាច់​ខាត​នេះ​គឺ​ដោយសារ​តែ​កូន​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​ដែល​រៀន​នៅសា​លា​ឯក​ជន​នាំ​យក​កម្ម​វិធី​អប់រំ​ពី​បរទេស ​មិន​សូវ​ចេះ​ខ្មែរ​ (ទាំង​ភាសា​និយាយ​ និង​ការសរសេរ)​ ខណៈ​មិន​មាន​បង្រៀន​មុខ​វិជ្ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ ក៏​ដូច​ជា​វប្បធម៌​ខ្មែរ​ឡើយ​។​ តើ​ការ​តម្រូវ​ឲ្យ​សាលា​ឯក​ជន​បញ្ចូល​ភាសា​ខ្មែរ​ក្នុង​កម្ម​វិធី​សិក្សា​មិន​ទាន់​យឺត​ពេល​ទេ​ឬ ​ខណៈ​សិស្ស​ខ្មែរ​មួយ​ចំនួន​បាន​ឆ្លង​កាត់​ការ​ប្រឡង​បាក់​ឌុប​រួចហើយ​?​

ប្រធានាធិបតីអាល្លឺម៉ង់ លោក Frank-Walter Steinmeier និងភរិយា កំពុងបំពេញទស្សនកិច្ចផ្លូវរដ្ឋនៅកម្ពុជាចាប់ពីថ្ងៃទី១៤ ដល់ថ្ងៃទី១៦ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២៣នេះ។ ដំណើរទស្សនកិច្ចដ៏កំររបស់ប្រធានាធិបតីអាល្លឺម៉ង់នៅកម្ពុជាពេលនេះ ត្រូវអ្នកជំនាញផ្នែកវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងភូមិសាស្ត្រនយោបាយមើលឃើញថាពិតជាមានសារៈសំខាន់ ក៏ប៉ុន្តែប្រទេសទាំងពីរត្រូវបន្តជជែកគ្នាជុំវិញភាពមិនយល់គ្នាមួយចំនួន ដើម្បីប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច នយោបាយ និងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងគ្នាកាន់តែខ្លាំងក្លាថែមទៀត។

កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែកុម្ភៈ តាមរយៈសមាជវិសាមញ្ញមួយឯខេត្តសៀមរាប គណបក្សភ្លើងទៀន បានចេញសារនយោបាយ៥ចំណុច ដែលក្នុងនោះក៏មានសារនយោបាយផ្តោតលើវិស័យកសិកម្មសម្រាប់ការបោះឆ្នោតឆ្នាំ២០២៣នេះ។ សារនយោបាយនោះ គឺ “កសិផលថ្លៃ ជីថោក ប្រេងថោក ការប្រាក់ទាប” ដើម្បីឈានទៅរកការដោះស្រាយបញ្ហាបន្ទាន់នៅក្នុងវិស័យកសិកម្ម។ អ្នកជំនាញមើលឃើញថា ភាពប្រកួតប្រជែងលើគោលនយោបាយក្នុងវិស័យកសិកម្មថាជាសញ្ញាមួយ ដែលធ្វើឲ្យកសិករ និងប្រជាពលរដ្ឋទទួលបាននូវផលប្រយោជន៍។