Het Ene Moment

Bibi Dumon Tak: ‘Woede staat rouw in de weg, in rouw zit liefde, woede staat liefde in de weg.’

In de allerlaatste aflevering van Onderweg is schrijfster Bibi Dumon Tak te gast. Ze schreef prachtige boeken over vogels, over koeien, over allerlei beesten. Voornamelijk voor kinderen. Daarmee won ze talloze prijzen. Ze schreef ook “rotjongens”, een boek voor volwassenen over jongeren in een jeugdgevangenis. Haar laatste boek is heel anders. Dat gaat over haarzelf. Het boek “De dag dat ik mijn naam veranderende” gaat over de dood van haar zusje, en het drama dat volgde. Ze raakte verstrikt in een heftige strijd met de ex-man van haar zusje, die haar verbood om de kinderen van haar zus nog te zien. Een boek over woede, wraakgevoelens, verdriet maar ook over verzoening en hoop. In dit interview met Elsbeth Gruteke zegt ze: ‘Woede staat rouw in de weg, in rouw zit liefde, woede staat liefde in de weg.’

Bibi groeide op in Capelle aan de IJsel daar heeft ze geen goede herinneringen aan. Haar ouders zijn gescheiden toen ze jong was maar ‘Ik kon mezelf altijd redden’ vertelt ze. Bibi wilde eigenlijk dierengeneeskunde studeren maar dit is er nooit van gekomen. Het schrijven kwam op haar pad, en door de aanmoediging van mensen om haar heen is ze daarvoor gegaan.

In de één na laatste aflevering van Onderweg is Martine Sandifort te gast. Ze is comédienne, actrice en vooral bekend om de vele typetjes die ze kan spelen. Zo speelde ze rollen bij TV-programma’s als Koefnoen, Kopspijkers en de TV-kantine. Ze werd ook bekend als seksuologe Dokter Corrie. Daarnaast heeft ze veel in het theater gestaan met Alex Klaassen en later met Remko Vrijdag.

Dit jaar zou ze een solotour gaan doen onder de naam “Lifechanging” waarin ze de wereld van coaches en goeroe’s op de hak neemt. Door corona ging de tour helaas niet door. Martine heeft zelf in haar leven te kampen met stemmingswisselingen en depressies. Wat haar onder andere hielp waren retraites, yoga en sapkuren. Toch vindt ze het leuk om de draak met deze dingen te steken in haar online ‘Namaste’ video’s. Ze geeft momenteel online ludieke ‘creëer je eigen crisis’ trainingen. Ze doet dit als zogenaamde lifecoach met een Twents accent. Ze zegt: ‘Ik geef tips over hoe je je leven naar de klote helpt’.

Martine groeit op in een progressief gezin. Ze vertelt: ‘Ik was eigenlijk een heel verlegen, timide meisjes. Tot het moment kwam dat ik cabaret ging doen op de middelbare school, ik ging helemaal los.’ Als ze op het podium stond transformeerde ze haast en herkende haar eigen moeder haar niet terug.

Elsbeth Gruteke is een uur lang met Martine in gesprek over haar werk, haar spirituele zoektocht en haar leven.

‘Mijn wetsvoorstel voltooid leven zal mensen rust geven’

In Onderweg is Pia Dijkstra te gast. Zij is bekend als Tweede Kamerlid van D’66 en daarvoor als presentator van het NOS Journaal en later ook van het medische programma Vinger aan de Pols. Als politicus was ze de laatste jaren vooral in het nieuws rond de wetsvoorstellen voor orgaandonatie en het wetsvoorstel voltooid leven. Onlangs maakte ze bekend dat ze na de verkiezingen in maart volgend jaar niet wil terugkeren in de Tweede Kamer, maar met pensioen gaat. Ze is deze maand 66 geworden. De aanleiding voor dit gesprek is een aanvaring op Twitter met Elsbeth Gruteke. Het ging om een Twitter conversatie over het wetsvoorstel voltooid leven. Daarover hoor je in dit gesprek meer.

Pia verteld in dit gesprek ook over haar jeugd in Franeker. Ze groeide op in een Doopsgezind gezin. ‘Ik vond het heel leuk in de kerk’ vertelt ze. Op de middelbare school twijfelde ze qua opleiding tussen journalistiek, de toneelschool of theologie. Het werd het laatste al heeft ze die studie na een paar jaar achter zich gelaten. Ze ging werken voor de IKON en regisseerde kerkdiensten voor de omroep. Grote impact had de moord op vier collega’s die in El Salvador op reportage waren. ‘Het afkalven van mijn geloof begon daar’, vertelt ze.

Na haar succesvolle carrière als NOS-nieuwslezer komt ze in de Tweede Kamer terecht voor D66. Ze houdt zich bezig met medisch ethische thema’s als orgaandonatie en voltooid leven. Ze zegt hierover: ‘Ik wil best zendingsdrang hebben als het gaat om zulke belangrijke onderwerpen.’ Ook zegt ze: ‘Je hoeft geen beroep te doen op deze wetten. Mijn wetsvoorstel voltooid leven zal mensen rust geven’.

Elsbeth Gruteke is een uur lang in gesprek met Pia Dijkstra over geloof, haar werk en haar leven.

'Het evangelie heeft haast en ik ook'.

In Onderweg is Jan van den Bosch te gast. Hij is zonder enige twijfel een EO-coryfee noemen. Hij is altijd netjes gekleed en goedlachs. Hij presenteerde talloze keren de EO-jongeredag, maakte documentaires en reisde de hele wereld over. Inmiddels presenteert hij alweer 20 jaar Hour of Power. Daarnaast is hij eigenaar van diverse reisorganisaties en een mediabedrijf. Erg veel ruimte voor rust heeft hij dan ook niet. Hij zegt 'Het evangelie heeft haast en ik ook'. Zijn levensmotto is: ‘De hemel geeft, wie vangt die heeft’. Dat is te lezen in het boek dat verscheen naar aanleiding van zijn 70ste verjaardag. Dat boek heet: ‘Jan, Globetrotter met een Missie.

‘In de eerste kamer hoef je niet grappig te zijn of in oneliners te praten.’

In Onderweg is Tineke Huizinga te gast. Zij is al ruim 20 jaar bekend als politicus van de ChristenUnie. Ze was gemeenteraadslid in Heerenveen, Tweede Kamerlid, Staatssecretaris, en zelfs nog een korte tijd minister. Nu zit ze in de Eerste Kamer als senator voor de ChristenUnie. Dat er vrouwen voor deze partij in de Kamer zitten vinden we heel gewoon, maar toen Tineke begon was dat helemaal niet zo gewoon. Zij was de éérste in 2002, en niet omdat ze zo hoog op de lijst stond, maar omdat ze met voorkeurstemmen werd gekozen. Het duurde wel even voor ze geaccepteerd werd als vrouw binnen de partij. Tineke wordt alom geroemd om haar politieke kwaliteiten. En dat terwijl ze vroeger vrachtwagenchauffeur wilde worden!

Dat Tineke geen huisvrouw wilde worden heeft ze niet van een vreemde. Haar eigen moeder werd niet gelukkig van thuis zitten. Toen haar moeder aan het werk mocht van haar vader kreeg Tineke daar een leukere moeder voor terug. Ook Tineke is gelukkiger als ze werkt. Ze groeit op in protestants gezin. Ze vertelt: ‘Als kind leerde ik niet teveel naar dominees te luisteren’. Die hadden wat haar betreft teveel discussies over formulieren en de leer. Als ze als tiener betrokken raakt bij Youth For Christ wordt geloof steeds belangrijker voor haar.

Wanneer het gaat over haar werkende leven in de politiek zegt ze: ‘Je kunt makkelijk ijdel worden in de politiek. Mensen vinden het belangrijk wat je zegt, je komt op tv en de radio. Je mening doet ertoe.’ Eén van de zaken uit haar loopbaan waar ze erg trots op is, is de Deltawet. ‘Daar ben ik trots op, dat is gelukt! Dat vind ik echt heel leuk.’ Ze vindt het jammer dat de media daar weinig aandacht voor had. Ook heeft zij de OV-chipkaart voor elkaar gekregen. Soms voelde zij zich als minister en staatssecretaris wel erg alleen. Ze miste de betrokkenheid van haar partij. Ze zegt ook: ‘Ik was natuurlijk niet alleen. Er zijn ambtenaren met wie je het samen doet. Ik houd van werken met een team.’

Over haar huidige werk als senator zegt ze: ‘In de eerste kamer hoef je niet grappig te zijn of in oneliners te praten.’ Het verschilt erg van haarvroegere werk in de Tweede Kamer. Tineke zegt dat het niet voor de hand liggend is dat ze ja zal zeggen als ze gevraagd wordt voor een minister post in een nieuw kabinet. Maar helemaal uitsluiten doet ze ook niet.

Elsbeth Gruteke is een uur lang met Tineke in gesprek over haar werk, haar geloof en haar leven.

‘Liedjes schrijven, platen maken; het is een strijd en een kwelling’

In Onderweg is liedjesschrijver en zanger Lars Gerfen te gast. Hij schrijft Nederlandstalige songs, maakt prachtige CD’s en geeft concerten, variërend van de intieme setting van een huiskamer tot aanbiddingsbijeenkomsten. Nu associëren we aanbiddingsbijeenkomsten veelal met de Evangelische kerken in de protestantse hoek, maar Lars is Rooms Katholiek. Hij leerde christelijke popmuziek en aanbiddingsliederen kennen bij de Katholieke Charismatisch Vernieuwing. Naast de muziek is Lars werkzaam voor de Katholieke zender Radio Maria in Den Bosch.

In dit interview vertelt Lars dat kerkelijke verschillen er wat hem betreft uiteindelijk niet toe doen. ‘Uiteindelijk volgen we allemaal Jezus’. Lars kan nog wel eens wakker liggen als hij een plaat maakt. ‘Liedjes schrijven, platen maken; het is een strijd en een kwelling’, vertelt hij. Toch is muziek maken hetgeen dat hij het allerliefste doet. In dit interview speelt Lars ook een klein stukje van zijn nieuwe adventssingle ‘Wonderlijke Ruil’

Elsbeth Gruteke is een uur lang met Lars in gesprek over zijn werk, zijn geloof en zijn leven.

'Het mag wel wat zachter in Nederland'

In Onderweg is de nieuwe Theoloog des Vaderlands te gast: Almatine Leene. Deze eervolle benoeming is niet de enige reden waarom ze te gast is. Ze is vorige week zondag bevestigd als predikant van de Gereformeerd Vrijgemaakte kerk in Hattem. En dat is éxtra bijzonder, omdat ze daarmee de eerste vrouwelijke predikant is van de Vrijgemaakte kerk.

Almatine Leene heeft jarenlang in Zuid Afrika gewoond en gewerkt, in Stellenbosch, waar ze studeerde, promoveerde én predikant werd. Nu woont ze met haar Zuid-Afrikaanse man en hun drie kinderen in Nederland.

Omdat ze nog maar net terug is uit het buitenland kreeg ze kans om met een frisse blik naar Nederland te kijken. Ze zegt: 'Het mag wel wat zachter Nederland.' En daarmee doelt ze op de polarisatie in de samenleving, op discussies waarbij mensen snel op tenen zijn getrapt. Ze zegt 'In Zuid-Afrika zijn mensen meer gericht op relatie, pas daarna komt er een gesprek.'

‘Ik houd niet van het woord debat’

In Onderweg is Samuel Lee voor de tweede keer te gast. Een jaar geleden was hij al te horen toen hij net was verkozen tot Theoloog des Vaderlands, een intensief jaar volgde. Elsbeth Gruteke blikt met Samuel terug, want binnenkort draagt hij de titel over aan een nieuwe Theoloog des Vaderlands.

Samuel Lee is voorganger van de onafhankelijke Pinkstergemeente Jesus Christ Foundation Church – de migrantenkerk in Amsterdam, en universitair docent aan de Vrije Universiteit.

‘Ik houd niet van het woord debat’, vertelt Samuel in dit interview. ‘Een debat heeft al iets polariserends in zichzelf. Dat is niet mijn natuur. Ik hoef me niet te bewijzen met statements. Ik wil gesprekken voeren met een kopje koffie of thee, wijn of cognac.’ Over de toekomst van de kerk zegt hij: ‘We hebben geen reformatie nodig maar een revolutie van liefde’. Elsbeth Gruteke is een uur lang met Samuel Lee in gesprek.

‘God is speelsheid’

In Onderweg is monseigneur Bernd Wallet te gast. Dit voorjaar werd hij gekozen tot de nieuwe Aartsbisschop van de Oud Katholieke kerk van Utrecht. Door corona werd zijn wijding uitgesteld tot 7 november. Maar helaas, opnieuw zorgen de coronamaatregelen ervoor dat de wijding niet kan doorgaan.

Bernd Wallet ziet de kerk als Gods missie met ons allemaal. Kerk-zijn doe je samen. Hij is niet van ‘denken in kaders’. Hij wordt gekarakteriseerd door een enorme vrijheidsdrang. Hij zegt hierover: ‘Ik zit niet in een systeem, ik zit in een beweging van de Heilige Geest’. Ook zegt hij. ‘God is speelsheid, God heeft plezier. Het spel dat hij met ons speelt is vaak verstoppertje.’

Elsbeth Gruteke is een uur lang in gesprek met Bernd Wallet over zijn werk, zijn geloof en zijn leven.

'Als ik geen predikant mag worden word ik een steengoede feminist’

In Onderweg is Mariecke van den Berg te gast. Ze is de kersverse hoogleraar Feminisme en Christendom aan de Radboud Universiteit. Ze is er met haar 37 jaar vroeg bij, want de gemiddelde hoogleraar is een stuk ouder. Mariecke mengt zich graag in discussies over de vraag wie er in onze samenleving en onze kerken bestaansrecht hebben, wie gehoord mogen worden, en wiens perspectief meetelt. Is er in de kerk ruimte voor een feministische blik? Is er ruimte om de Bijbel te lezen door de ogen van homo’s en lesbiennes? Grote vragen die aan bod gaan komen in dit gesprek.

Mariecke groeit op in Emmeloord. Als haar ouders niet meer naar de PKN gaan besluit ze als tiener zelf om naar Nederlands Gereformeerde Kerk te gaan. Ze is op jonge leeftijd al serieus met geloof bezig en wil zelfs predikant worden. Het feit dat ze lesbisch is is in de kerk niet echt een probleem, dat veranderd later als ze bij een evangelische studenten vereniging gaat. ‘Ik ging toen een beetje terug de kast in’, vertelt ze. Omdat ze grote moeite heeft met hoe er in haar christelijke omgeving en haar kerk wordt omgegaan met homoseksualiteit besluit ze zich uit te schrijven uit de Nederlands Gereformeerde Kerk. ‘Ik maakte het uit met de kerk’, vertelt ze. 'Als ik geen predikant mag zijn word ik een steengoede feminist’, dacht ze.

Na een lang proces besluit ze zich na jaren toch weer aan te sluiten bij haar oude kerk, er komt namelijk meer ruimte voor LHBT’ers in haar kerk. Tegenwoordig is in diezelfde kerk ouderling. Ze zegt hier onder andere over: ‘Gemeenschap is misschien wel belangrijker dan geloof’. Ook zegt ze: ‘Een oefentuin hoe de samenleving kan zijn, zo zie ik de kerk wel een beetje.’ Elsbeth Gruteke is een uur lang in gesprek met Marieke van den Berg over haar werk, haar geloof en haar leven.