Het Ene Moment

In Onderweg is ontwikkelingspsycholoog en gezinstherapeut Steven Pont te gast. Hij is een veelgevraagde gast als het gaat om vragen van ouders over de opvoeding van kinderen. Hij staat geregeld in de krant, in een blad of is te gast in een talkshow. Hij schreef een aantal boeken over opvoeding, zoals het boek ‘mensenkinderen’. Hij is voor ‘ferm ouderschap’ maar hij gelooft niet in straffen. Hoe doet ie dat zelf, als vader van twee tienerzonen? En kan de Bijbel ook als inspiratiebron dienen voor de opvoeding? Daarover gaat Elsbeth Gruteke met hem in gesprek.

Steven vertelt over zijn jeugd in Amsterdam. Hij vertelt dat hij komt uit een links gezin waar werd geloofd in de heilige drie-éénheid van Vara, Volkskrant en PvdA. Na zijn studie Pedagogiek komt hij terecht in Calcutta en zet zich als vrijwilliger in voor projecten van Moeder Theresa.

Steven gelooft niet maar gebruikt de verhalen uit de Bijbel soms wel in zijn werk als gezinstherapeut. ‘Ik kies ervoor om het als een symbolisch boek te zien, ik neem het niet letterlijk,’ zegt hij. Het kan wat hem betreft niet beide. ‘De Bijbel is geen lopen buffet.’

Steven kreeg van huis uit mee: ‘We zijn op de wereld voor mekaar, voor mekaar’. Dat wil hij ook aan zijn eigen zoons meegeven.

Elsbeth Gruteke is een uur lang in gesprek met Steven Pont over zijn werk, zijn geloof en zijn leven.

‘Er zit een feestelijke kant aan onze plek in de schepping’

In Onderweg is Trees van Montfoort te gast. Ze is theoloog, onderzoeker, predikant en communicatieadviseur. Vorig jaar kwam haar boek Groene Theologie uit, dat vervolgens werd uitgeroepen tot beste theologisch boek van 2019. Het is een boek waarmee ze kerken en individuele christenen wil oproepen om zich opnieuw te bezinnen op de verhouding tussen God, schepping, natuur en mens. Ze zegt: ‘Wij zijn mensen boven de natuur gaan plaatsen, alsof wij daar zelf niet bij horen.’ Ook zegt ze: ‘Als het over verlossing gaat, gaat het niet alleen over mensen maar over heel de schepping’. Trees hoop dat haar ‘Groene Theologie’ mensen niet alleen het gevoel geeft dat ze van alles ‘moeten’. Ze zegt: ‘Er zit een feestelijke kant aan onze plek in de schepping, het is niet alleen maar moeten’. Elsbeth Gruteke is een uur lang in gesprek met Trees van Montfoort over haar werk, haar geloof en haar leven.

In Onderweg is Joke Buis te gast. U kent haar ongetwijfeld van de prachtige Johannes de Heer-liederen die ze in een nieuw jasje stak en uitbracht op CD de afgelopen jaren. Maar ze is iets nieuws gaan doen. Ze brengt niet langer alleen de oude vertrouwde liederen, maar brengt haar éigen liederen ten gehore. Want hoewel ze trots is op haar vertolkingen van Johannes de Heer zegt ze met een glimlach: ‘Ik ben niet Joke de Heer’. Het uitbrengen van eigen werk is een enorme stap voor iemand die lang twijfelde aan zichzelf. Nu straalt ze zelfvertrouwen uit, die geworteld is in de liefde van God die haar nooit in de steek laat.

In gesprek met Elsbeth vertelt ze over haar jeugd in Leiden. Ze zegt: ‘Ik dacht dat er niemand was in Leiden die geloofde’. Ook vertelt ze over haar schooltijd niet altijd makkelijk was omdat ze gepest werd. Joke ging uiteindelijk zingen in de band van Kees Kraayenoord, dat was belangrijke stap in haar leven en carrière als zangers. Wanneer haar nieuwe album met eigen liedjes uitkomt is nog even de vraag. Vanwege corona treedt Joke momenteel minder op en daardoor laat deze nieuwe muziek ook nog even op zich wachten. ‘Alles ligt open en we zien het wel’, zegt Joke. Elsbeth Gruteke is een uur lang met haar in gesprek over haar werk, haar geloof en haar leven.

In Onderweg is Peter de Bos te gast. Zijn leven had heel anders kunnen lopen. Dan had hij nu misschien op straat geleefd. Op cruciale momenten in zijn leven kwamen er mensen op zijn pad, waardoor zijn leven en wending nam. Mensen die hem kansen boden, voor een sportcarrière, een medische opleiding. Maar ook mensen die hem de weg naar Jezus hebben gewezen. Zoals die ene speler van Barcelona die hem vroeg: ‘Ben jij wel echt gelukkig?’ De gesprekken die toen volgde veranderde het leven van Peter de Bos die destijds spelersmakelaar was. Hij zegt: ‘Tussen religie en Jezus volgen zit een groot verschil’. Tegenwoordig is Peter regelmatig te horen als spreker, dit doet hij vaak voor International Justice Mission. Peter omringt zich niet alleen maar met gelovige mensen, zo is cabaretier Hans Teeuwen één van zijn vrienden. Die zegt: ‘Jij bent de enige in mijn netwerk die over Jezus mag praten’. Peter de Bos heeft een bijzonder levensverhaal, waar drie dingen een belangrijke rol spelen: sport – hartchirurgie – en geloof.

‘Het volgen van Jezus betekent dat je omkijkt naar mensen van wie niemand houdt’

In Onderweg is Aad Kamsteeg te gast. Hij reisde vijf decennia lang intensief de wereld over. Of het nu ging over de oorlog in Vietnam, de apartheid in Zuid-Afrika of vervolgde christenen in China, hij wist deze zaken altijd vakkundig te duiden. Met veel bevlogenheid schreef hij als buitenland verslaggever voor het Nederlands Dagblad, ook was hij commentator in het EO-programma Tijdsein. Onlangs verscheen het boek ‘Ooggetuige’ waarin hij schrijft over zijn journalistieke loopbaan. Een belangrijk thema in Aads werk is ‘rechtvaardigheid’. Hij zegt hierover: ‘Als je de Bijbel leest zie je God die enorm opkomt voor het recht’. Ook zegt hij: ‘Als je het hebt over het navolgen van Jezus dan denk ik dat je moet omkijken naar mensen van wie niemand houdt.’ Zijn geloof verdiepte zich toen hij de preken van dominee Tim Keller uit New York hoorde. Ook werd hij enorm geraakt door zijn bezoek aan de vervolgde kerk in China. Elsbeth Gruteke is een uur lang met Aad Kamsteeg in gesprek over zijn werk, zijn geloof en zijn leven.

Esmé Wiegman vertelt wat zingeving en zorg met elkaar te maken hebben

In Onderweg is Esmé Wiegman te gast. Zij zat van 2007 tot 2012 in de kamer voor de Christen Unie. En met succes, want door de Volkskrant werd zij een waar motiekannon genoemd. Toch maakt ze na vijf jaar de overstap van politiek naar zorg. Zo werkt ze onder andere voor de Landelijke Huisartsen Vereniging. Op dit moment is ze directeur van branchevereniging Valente en maakt zij zich sterk voor mensen in een kwetsbare positie. Ondertussen studeert ze ook nog theologie. En wat zingeving en zorg volgens haar met elkaar te maken hebben vertelt ze in de dit gesprek. Als mensen ziek worden, worden ze volgens Esmé ‘aangetast in de zin van hun bestaan’. Voor dit onderwerp is wat haar betreft nog veel te weinig aandacht. Elsbeth Gruteke is een uur lang met Esme Wiegman in gesprek over haar werk, haar geloof en haar leven.

‘Geluk is niet iets dat je na kunt streven maar dat gebeurt’

In Onderweg is schrijfster Judith Koelemeijer te gast. Zij was ooit redacteur op de kunstredactie van de Volkskrant maar zegde haar baan op om aan een boek te werken over haar eigen familiegeschiedenis. Een grote gok, maar het pakte goed uit haar. ‘Het Zwijgen van Maria Zachea’ werd namelijk een grote bestseller. Sindsdien mag deze schrijfster zich rekenen tot één van grote namen van de Nederlandse non-finctie literatuur. Op dit moment werkt ze aan misschien wel haar grootste klus tot nu toe: De biografie van Etty Hillesum.

Elsbeth Gruteke is een uur lang met deze schrijfster in gesprek over haar werk en haar leven. Judith verteld over haar jeugd in het plaatsje Wormer waar haar familie een tuincentrum had. Een plaats waar zij al spelend haar fantasie de vrije loop kon laten. Na de middelbare school studeerde ze Nederlands en Culturele Studies. Uiteindelijk kwam ze terecht bij de Volkskrant. Het was haar vriend en huidige man die haar aanmoedigde om haar eerste boek te schrijven.

Judith werkt momenteel hard aan de biografie van Etty Hillesum. Zij doet dit in opdracht van de Etty Hillesum Stichting. Hoewel er veel over deze bijzondere vrouw is geschreven is er maar weinig onderzoek naar haar gedaan. Judith ging op reis en ploos allerlei archieven uit om meer te weten te komen Etty Hillesum. ‘Ik wil haar teruggeven aan haar zelf’ zegt Judith. ‘Etty wordt vaak op voetstuk geplaatst. Maar ook Etty had twijfels. Ik vind mensen interessanter wanneer je de fricties ziet’.

Eén van Judith’s favoriete nummers is ‘Perfect Day’ van Lou Reed. Naar aanleiding daarvan zegt ze: ‘Geluk is niet iets dat je na kunt streven maar dat gebeurt’

Zoeken naar vernieuwing past elke kerk’

In Onderweg is aanbiddingsleider en voorganger Kees Kraayenoord te gast. Als klein jongetje kruipt hij met een Bijbel tegen zich aangedrukt in bed. Toch komt hij pas als hardrockende zestienjarige puber tot geloof. Christelijk Nederland maakt kennis met hem wanneer hij als aanbiddingsleider in 2003 het album ‘This Is My Cry’ uitbrengt. Een succesvolle carrière volgt. ‘Ik ben geschapen om met anderen te zingen’, zegt hij.

Tegenwoordig is Kees voorganger van de Mozaïekgemeente in Veenendaal. Een kerk waar veel over wordt gepraat, want in korte tijd sluiten duizenden mensen zich aan. Kees ziet ook de gevaren van een gemeente die zo succesvol is. ‘Voor je het weet bouw je niet aan Gods koninkrijk maar je eigen Babylon’, zegt hij. Dat er ook veel mensen zijn die hun lokale kerk verlaten en zich bij Mozaïek aansluiten vindt hij pijnlijk om te zien. De kerkelijke vernieuwing in Mozaïek heeft kennelijk een grote aantrekkingskracht. ‘Zoeken naar vernieuwing past elke kerk’, zegt Kees.

Typisch voor Mozaïek noemt Kees de kom-zoals je-bent-cultuur. Tegelijkertijd is zelfacceptatie nog steeds iets waar hij veel mee worstelt. ‘Durf ik te aanvaarden dat ik aanvaard ben? Dat is de belangrijkste les die ik nog steeds moet leren’, zegt hij. Elsbeth Gruteke is een uur lang met Kees Kraayenoord in gesprek over zijn geloof, zijn werk en zijn leven.

‘Het kloosterleven vraagt om een eigenwijze geest’

In Onderweg is Dominicaner zuster Holkje van der Veer te gast. ‘Het Kloosterleven vraagt om een eigenwijze geest’, zegt zij. En dat geldt ook zeker voor haarzelf. Ze groeide op in de Doopsgezinde Kerk in Amsterdam maar maakte tijdens haar studietijd in Zwolle kennis met het Dominicanenklooster. Het betekende een grote verandering in haar leven. Want in 1996 trad zij officieel toe tot de congregatie van de zusters Dominicanessen. ‘Ik ben de stagiaire die nooit meer is weggegaan’, zegt ze. Op dit moment is zij vooral actief voor het Dominicanenklooster in Huissen, ze woont in Nijmegen.

De Coronacrisis heeft de kloosterordes in Nederland flink getroffen, tientallen monniken en nonnen overleden. Het joeg Holkje angst aan, ook omdat zij tot de kwetsbare groep behoort. Zij heeft namelijk het syndroom van Marfan, een erfelijke aandoening die bindweefsel aantast. Vorig jaar bracht Holkje het boek ‘Drijfveer’ uit dat behoorlijk op de actualiteit aansluit. Het gaat namelijk over angst.

Hoewel stilte en afzondering bij het kloosterleven horen zegt Holkje: ‘Ik heb geen kluizenaars-gen, ik ben iemand van de wereld. Sommigen sluiten zich op in een kamertje. Ik doe dat niet. Ik kan het leven niet alleen aan. Gods liefde wordt bemiddeld door mensen.’

Elsbeth Gruteke is een uur lang in gesprek met de zuster over haar werk, haar geloof en haar leven.

‘Een beperking is een avontuur voor het leven’

In Onderweg is Minister van Gehandicaptenzaken, Rick Brink, te gast. Deze optimist denkt liever niet in beperkingen maar in mogelijkheden. ‘Een beperking is een avontuur voor het leven’, zegt hij. Rick werd in 2019 verkozen tot Minister van Gehandicaptenzaken en zei de dag na zijn verkiezing direct zijn baan op. Hoewel hij misschien niet officieel voor Mark Rutte werkt zit hij voortdurend bewindslieden achter hun broek om het leven van mensen met een beperking te verbeteren. Hij schrijft brieven, belt invloedrijke mensen en zal het ook niet nalaten ministers te appen als dat nodig is. Rick ziet zijn ministerschap als een enorme kans en heeft het afgelopen jaar ervaren als een ware rollercoaster. Hij zegt: ‘Met mijn beperking moet je niet in de achtbaan gaan zitten, ik heb dat toch gedaan.’

Elsbeth Gruteke is een uur lang met Rick in gesprek over zijn jeugd in Hardenberg, zijn eerste baan als taxicentralist, zijn werk voor de lokale CDA, zijn liefde voor voetbalclub HAC Hardenberg, zijn geloof in God en over de liefde.