Lestin

Í Lestinni í dag verður hringt til Kaliforníu og rætt við verðlauna-útvarpsmanninn og fyrrum fangann Earlonne Woods, sem býr sig nú undir að kjósa í fyrsta skipti. Earlonne er einn fjölmargra svartra karlmanna í bandaríkjunum sem ekki hefur getað tekið þátt í lýðræðinu vegna laga sem koma í veg fyrir að fangar geti kosið. Bókatíðindi 2020 eru komin út, en þó reyndar aðeins á netinu. Útgáfa bókatíðinda er ómissandi hluti jólanna fyrir mörgum og markar upphaf hins svokallaða jólabókaflóðs en ein bók, í tíðindunum í ár er svo umdeild að það þykir tíðindum sæta. Bókin heitir Tröllasaga 20. Aldarinnar og afneitar tilvist helfararinnar. Við förum í göngutúr niður að Reykjavíkurtjörn. Það er svona nokkurn veginn það næsta sem við komumst því að hanga í Menntaskólanum í Reykjavík um þessar mundir enda er hann lokaður og allt nám fer fram í gegnum fjarkennslu. Það gera allar skemmtanir líka en Skólafélagið lét það ekki aftra sér frá því að halda árshátíð The Haunting of Bly Manor, nefnast nýir hrollvekjuþættir sem koma í kjölfar hinna gríðarvinsælu sjónvarpsþátta The haunting of hill house. Júlía Margrét Einarsdóttir útskýrir ánægjuna sem fæst úr áhorfi á hrollvekjur.

Tímaritið New Yorker hefur sent einn af sínum þekktustu blaðamönnum í leyfi í kjölfar atviks sem upp kom á Zoom fundi. Jeffrey Toobin beraði sig og snerti fyrir framan myndavélina í fundarpásu en líklegt þykir að um óviljaverk hafi verið að ræða þar sem skil heimilis og heimavinnu urðu... loðin. Við fjöllum um mál Toobin og sjálfsfróun í vinnunni í Lestinni í dag. Tákn og táknlæsi var til umræðu í vikunni vegna merkja á búningi íslenskrar lögreglukonu. Við kynnum okkur sögu eins merkisins, Vínlandsfánans. Pétur Eggertsson er að reyna að slaka á en samt er hann að gera svo margt í einu: skrolla, lesa, skoða og hlusta. Kannski þarf hann app, með hvítu suði eða ASMR? Og Una Björk Kjerúlf flytur okkur pistil, löðrandi í sápu og nostalgíu. Hún spyr sig meðal annars hvaða haldreipi við höfum að grípa í til að dreifa huganum á þessum síðustu og heimavinnandi verstu.

Bresku sjónvarpsþættirnir I May Destroy You hafa vakið mikla athygli að undanförnu. Þættina byggir handritshöfundurinn, leikstjórinn og aðalleikkonan Micheala Coel á eigin reynslu af kynferðisofbeldi. Við ræðum þessa marglaga og áhrifaríku sjónvarpsþætti við Salvöru Gullbrá Þórarinsdóttur, sviðshöfund og uppistandara. Í pistli sínum í dag veltir Halldór Armand Ásgeirsson fyrir sér hvort sóttvarnarráðstafanir vegna heimsfaraldursins muni hafa áhrif á frelsi fólks til frambúðar. Hann skoðar gagnrýni ítalska heimspekingsins Giorgio Agamben á viðbrögð samfélaga heimsins við veirunni. Berglind Rós Magnúsdóttir, dósent við háskóla íslands og formaður hins íslenska ástarrannsóknafélags, mun flytja pistla um ástina í samtímanum í Lestinni næstu vikur. Í sínum fyrsta pistli fjallar Berglind um það hvernig val, þetta lykilhugtak kapítalismans, hefur nú þróast yfir í þá tilhneigingu fólks að velja aldrei fyllilega neitt. Hún skoðar hvernig þetta einskisval birtist á sviði ástarinnar. Í september voru 60 ár frá því að fyrst var sjónvarpað frá kappræðum frambjóðenda til embættis forseta Bandaríkjanna. Sjónvarpskappræðurnar hafa síðan þá verið einhver mikilvægasti þátturinn í kosningabaráttunni, besti vettvangurinn fyrir stjórnmálamenn til að sýna kjörþokka sinn. En nú með nýjum miðlunarleiðum virðist þetta vera að breytast - og núverandi bandaríkjaforseti neitar að takast á við mótframbjóðanda sinn í kappræðum sem áttu að fara fram í gegnum fjarfundabúnað. Við ræðum stjórnmál og sjónvarpskappræður við Andrés Jónsson, almannatengil.

Glysrokkarinn Eddie Van Halen lést í vikunni 65 ára að aldri. Hann var einhver allra fingrafimasti gítarleikari rokksögunnar, þekktur fyrir miklar leikfimiæfingar á gítarhálsinum. Við kynnum okkur feril þessarar gítargoðsagnar í Lestinni í dag. Una Björk Kerúlf fer með hlustendur á listasöfn um allan heim og veltir fyrir sér sjónarhorni minninganna og áhrifum þeirra á upplifun okkar á listum. Pétur Eggertsson tónskáld heldur áfram að skoða áhrif síbylju á samfélagið og fjallar í dag um nýja tegund af eyrnaormi, eða sníkjudansinn sem herjar á ungmenni allstaðar í gegnum TikTok. Vélmenni úr framtíðinni reyna að semja poppmúsík í anda þeirrar tónlistar sem var vinsæl í upphafi 21. aldarinnar. Þau reyna að líkja eftir mannfólkinu í útliti og hreyfingum og syngja um mannlegar tilfinningar sem þau þekkja ekki. Einhvern veginn þannig mætti lýsa stemningunni sem gjörninga-hljómsveitin Holdgervlar miðlar með tónlist sinni. Holdgervlarnir Kristín Mjöll og Hjalti Freyr heimsækja Lestina.

Leikhúsin segja fjölbreyttar sögur þetta leikárið þó kófið skyggi á en leikaravalið þykir mörgum til tölulega einsleitt. Við höldum áfram umræðu um litróf leikhúsanna út frá pistli Aldísar Ömuh Hamilton leikkonu en í þetta sinn er það Magnús Geir Þórðarson, Þjóðleikhússtjóri sem mætir í hljóðstofu. Marie Kondo kenndi okkur að sleppa takinu á eigum okkar, The Home Edit kennir okkur að koma þeim fyrir svo það sé pláss fyrir meira. Raunveruleikaþættirnir Get Organized sem sýndir eru á Netflix eru nýjasta æðið í heimi tiltektar og þrifa en sumum þykir nóg um. Sjónvarpsgagnrýnandi Lestarinnar Katrín Guðmundsdóttir kynnir sér alsæluna sem fylgir vel skipulögðu heimili. Davíð Roach Gunnarsson rýnir í nýja plötu bandaríska tónlistarmannsins Sufjan Stevens, The Ascension eða Uppstigningin. Og við spjöllum við Gísla Darra Halldórsson um nýja tölvuteiknaða stuttmynd hans Já-fólkið sem hlaut áhorfendaverðlaun barna á norrænu stutt og heimidlamyndahátíðinni Nordisk Panorama á dögunum. Hópur stórleikara ljáir persónum myndarinnar raddir sínar, Jón Gnarr, Helga Braga, Siggi Sigurjóns, Ilmur Kristjánsdóttir, en eina orðið sem heyrist í myndinni er já.

Þú stendur á Strikinu, á Times Square, við Notre Dame, á pínu litlu kaffihúsi í Kuala Lumpur og þú sérð annan Íslending. Þú þarft ekki að þekkja hann, þarft ekki að heyra hann tala. Þú bara veist að þetta er Íslendingur. En hvernig? Í Lest dagsins veltum við fyrir okkur hvort líkamar, rétt eins og raddir, hafi hreim. Harpa Rún Kristjánsdóttir, bóndi og bókmenntafræðingur tekur sér far með Lestinni í dag. Hún flytur okkur pistil um sveitalífið og nostalgíu borgarbarna. Tók ég eftir því þá eða tók ég eftir því eftir á nefnist ný bók Höllu Birgisdóttur, myndskálds. Í bókinni notar Halla myndir og texta til að segja frá og vinna úr reynslu sinni af því að fara í geðrof. Halla býður okkur heim í Breiðholtið. Pétur Eggertsson tónskáld flytur pistil um síbylju og skynjun í samtímanum.

The Northman nefnist nýjasta kvikmynd bandaríska leikstjórans Robert Eggers en hún gerist á tíma víkinganna á norðurhjara veraldar, Björk leikur norn og Sjón skrifar handritið. Við ræðum við Sjón um myndina. Um þessar mundir eru 30 ár frá því að ein stærsta rokkstjarna heims lést í bílslysi aðeins 28 ára gamall. Í þætti dagsins segjum við frá stærstu rokkstjörnunni sem þú hefur aldrei heyrt um. Hvenær er man of karlmannleg til að keppa við konur? Við skoðum mál frjálsíþróttakonunnar Caster Semeneya Við veltum því fyrir okkur hvort íslenskt leikhús sé allt of hvítt - eða eru leikaðir af blönduðum uppruna bara ekki nógu duglegir? Aldís Amah Hamilton kemur í heimsókn.

Rappið er dautt, megi það hvíla í friði. Í Lestinni í dag fjallar Davíð Roach Gunnarsson, tónlistargagnrýnandi, um íslensku rappsenuna. En hann segir sköpunarkraftinn og nýjungagirnina sem hefur einkennt rappsenuna undanfarin ár fara ört þverrandi. Síðar í mánuðinum hefst Ráðherrann, nýir leiknir sjónvarpsþættir um forsætisráðherra í geðhvörfum. Nanna Kristín Magnúsdóttir, annar leikstjóri þáttanna, og Birkir Blær Ingólfsson, einn úr handritateyminu, koma í heimsókn og ræða pólitíkina, sjónvarpið og tilraunir skáldskaparins til að fanga brjálæðislegan heim stjórnmálanna. Halldór Armand Ásgeirsson snýr aftur úr sumarfríi. Í pistli vikunnar ver hann sinn gamla kennarann og núverandi forseta mannréttinda dómstóls Evrópu, Róbert Spanó, en hann hefur verið í eldlínunni fyrir umdeilda heimsókn til Tyrklands. Í vikunni var tilkynnt að 14 ára saga hinna gríðarvinsælu raunveruleikasjónvarpsþátta, Keeping up with the Kardashians, væri senn á enda. Þættirnir hafa skotið Kardashian fjölskyldunni hæst upp á stjörnuhimininn og haft gríðarleg áhrif á poppmenningu samtímans. Við kveðjum Kardashian-fjölskylduna í þætti vikunnar. Við skoðum svo nýstárlega strauma sem leika um listheiminn, þar sem listafólk gerir skapandi tilraunir til að endurhugsa tengsl manns og náttúru. Við ræðum við listrænan stjórnanda sviðslistahátíðarinnar Plöntutíð, Andreu Vilhjálmsdóttur.

Það hefur ekki heyrst mikið í Emilíönu Torrini að undanförnu. Emilíana hefur verið ein allra vinsælasta tónlistarkona landsins undanfarna áratugi en ekki síður gert það gott erlendis, meðal annars sem lagasmiður fyrir heimsþekkta tónlistarmenn á borð við Kylie Minogue Það eru liðin fjögur ár frá síðustu plötu Emilíönu sem hann vann með The Colorist Orchestra og heil sjö ár frá því að plata með nýrri tónlist frá henni kom út - en það var Tookah sem kom út árið 2013. Rödd hennar fékk hins vegar að hljóma í Hörpu um helgina þegar hún söng með Sinfóníuhljómsveit Íslands á Klassíkinni okkar. Að þessu tilefni tekur Emilíana sér far með Lestinni. Við heyrum líka um umtöluðustu myndina í bíóhúsunum þessa dagana, Tenet eftir Christopher Nolan. Það bíða alltaf margir uppfullir eftirvæntingar eftir myndum Nolans sem hefur skapað sér mikla sérstöðu í meginstraumsbíóinu með framsæknum og hugvíkkandi hasarmyndum. En hann er vissulega umdeildur, það eru alls ekki allir sammála um kosti kvikmynda hans. Eru þær djúpþenkjandi eða algjörlega innihaldslausar? Gunnar Theodór Eggertsson kvikmyndagagnrýnandi Lestarinnar rýnir í Tenet. Þetta er fyrsti hlaðvarpsþáttur Lestarinnar þennan veturinn og í tveimur innslögum í dag veltum við fyrir okkur þessari athöfn: að byrja. Við fylgjum eftir nýnema, á nýnemakynningu við Verzlunarskóla Íslands og kynnumst því hvernig er að byrja í menntaskóla á tímum þar sem allt félagslíf er óvissu háð. Við skoðum líka hvernig á að byrja útvarpsþátt, leikum upphafsstef hinna ýmsu þátta Rásar 1, og veltum fyrir okkur þýðingu þeirra og eðli. Við spyrjum líka hvort Lestin eigi mögulega að finna sér nýtt forspil.

Í Lestinni í dag verður rætt um gagn eða gagnleysi siðareglna, en í gær kærði sjávarútvegsfyrirtækið Samherji 11 starfsmenn ríkisútvarpsins til siðanefndar stofnunarinnar. Blaðamenn og fræðimenn á sviði fjölmiðla ræða málið í þættinum.

Í tilefni að 250 ára afmæli þýska heimspekingsins Georg Wilhelm Friedrich Hegel reyna þáttarstjórnendur að ná utan um hugmyndir hans - en fáir heimspekingar þykja jafn erfiðir aflestrar og Hegel. Rætt verður við Björn Þorsteinsson, prófessor í heimspeki.

Gunnar Theodór Eggertsson kvikmyndagagnrýnandi Lestarinnar rýnir í tvær nýjar Hollywood-myndir sem fjalla um tímaflakk. Þetta eru spennumyndin Tenet eftir Christopher Nolan og grínmyndin Bill & Ted Face the Music.