Lestin

Við fáum heimsókn frá Kristínu Leu Sigríðardóttur sem hefur gengið í ýmis störf innan kvikmyndageirans. Hún er leikkona og rekur fyrirtækið Doorway Casting með eiginmanni sínum en einnig hefur hún tekið að sér nándarþjálfun: þ.e. umsjón með kynlífssenum í kvikmyndum.

Davíð Roach Gunnarsson segir frá fyrstu plötu hljómsveitarinnar Inspector Spacetime sem kom út á dögunum.

Rætt verður við textíllistakonuna Ýr Jóhannsdóttir, sem er betur þekkt sem Ýrúrarí. Hún er tilnefnd til Hönnunarverðlauna Íslands fyrir verkefnið sitt Peysur með öllu þar sem hún lífgar upp á götóttar eða blettóttar notaðar peysur með sinni galgopalegu hönnun.

Í Lestinni í dag heyrum við kvikmyndagagnrýni um tvær nýjar myndir. Pieces of a woman og Midnight Sky, heimsendadrama sem stórstjarnan George Clooney leikstýrir og leikur eitt aðalhlutverkið í.

Við fræðumst um hugtakið dulminni,

Og við veltum fyrir okkur hvernig enskar slettur lauma sér inn í íslenskuna, bæði í ritmáli unglinga og talmáli gesta í Lestinni. Við ræðum við Ragnheiði Jónsdótur sem nýlega vann mastersritgerð í íslenskum fræðum um enskt slangur í íslensku unglingamáli.

Vestrænum neytendum er loks að verða ljóst þau áhrif sem skammvinnar tískubylgjur og tilheyrandi kaup og farganir klæða hafa í för með sér, á fólkið sem saumar fötin og á umhverfið. Á sama tíma gerir menning samfélagsmiðla miklar kröfur til útlits og klæðaburðar þar sem sömu fötin eiga helst ekki að sjást oftar en einu sinni. Hvað er til ráða? Eitt svarið, er stafræn tíska en sitt sýnist hverjum.

Við heyrum fréttir af hellamálverkum frá Indónesíu sem má segja að séu elstu dýralífsmyndir heims.

Ugla Stefanía Kristjönudóttir Jónsdóttir flytur okkur pistil í Lestinni á þriðjudegi. Undanfarnar vikur hefur hún fjallað um ýmis mál sem tengjast réttindabaráttu hinsegin og transfólks, kynrænt sjálfræði og kynjaða sundklefa. Að þessu sinni fer hún með okkur í fyrsta tímann sinn hjá geðlækni og rifjar upp misþægilegar spurningar sem hún fékk frá honum.

Og við kynnum okkur baksögu vinsælasta lags ársins sem er ekki á neinum vinsældalistum: Soon May the Wellerman Come.

Mögulega þekktasti upptökustjóri allra tíma, Phil Spector, er látinn 81 árs að aldri. Hann er ekki mörgum harmdauði, var þekktur fyrir reiðistjórnun og andlegt ofbeldi, og lést I fangaklefa þar sem hann sat inni fyrir morð. En áhrif hans á tónlistarsöguna eru þó óumdeilanleg, hann var brjálaði vísindamaðurinn í hljóðverinu, frumkvöðull og áhrif hans lifa áram í hljóðveggnum í fjölbreyttri tónlist enn þann dag í dag. Við spjöllum við Curver Thoroddsen um Phil Spector.

Guðlaug Kristjánsdóttir flytur okkur sinn annan pistil í Lestinni á mánudegi. Að þessu sinni skoðar hún birtingarmyndir einhverfu í kvikmyndum og sjónvarpsþáttum, tekur meðal annars fyrir Netflix þáttaröðina Queen?s Gambit og kvikmyndina Music.

Og við veltum fyrir okkur orði sem árið 2013 var valið fallegasta orð íslenskrar tungu. Orðið er ljósmóðir og Páll Bjarnason íslenskufræðingur hefur grafið í sögu þessu.

Í þætti dagsins heyrum við um nýja japanska sjónvarpsþætti sem byggja á þekktri manga-myndasögu og vísa í klassískt ævintýri Lewis Carroll. Katrín Guðmundsdóttir rýnir í Alice in Borderland. Við hringjum til Beirut höfuðborgar Líbanon og fræðumst um stöðuna í listalífi þessarar annáluðu menningarborgar eftir að stór sprenging lagði stóran hluta hennar í rúst á síðasta ári. Hvernig hljómar Reykjavík? Julius Rothlander tónlistarmaður rannsakar hljóðmenningu heimaborgar sinnar, kirkjuklukkur, nagladekk og syngjandi stillansar koma meðal annars við sögu. Og við fræðumst um feminíska kvikmyndahátíð sem verður haldin í annað sinn í reykjavík um helgina. María Lea Ævarsdóttir, hátíðarstýra, heimsækir Lestina hér á eftir, en við ætlum að byrja á hljóðunum í borginni. Julius Rothlander tekur nú við.

Hamraborgin er orðin albleik að innan, eða í það minnsta eitt rými hennar, sýningarsalur Midpunkt. Þar hefur listakonan Gígja Jónsdóttir komið sér fyrir með myndbandsverk sem sýnir þrjár kynslóðir kvenna innan fjölskyldu hennar koma saman til að lita hárið á henni bleikt. Við heyrum söguna af eitruðu ástar-hatur-sambandi sem hefur verið mikið á milli varanna á fólki undanfarnar vikur, sambandi Donalds Trump og samfélagsmiðilsins Twitter. Undir lok þáttar flytur Halldór Armand Ásgeirsson okkur svo pistil þar sem hann veltir fyrir sér ástandinu í Bandaríkjunum um þessar mundir, aþenski stjórnspekingurinn Sólon og búsáhaldabyltingin koma meðal annars við sögu.

Caliphate var eitt stærsta og verðlaunaðasta rannsóknarblaðamennskuhlaðvarp undanfarinna ára. Þar sökkti stjörnublaðakona New York Times, Rukmini Callimachi, sér ofan í sögu og starf Íslamska ríkisins, Isis, en hryggjarstykki þáttanna var opinskátt viðtal við ungan kanadískan mann sem hafði tekið þátt í starfi hryðjuverkasamtakanna. Viðtalið veitti ótrúlega innsýn í starf Isis og hugsunarhátt meðlima. Ótrúlega já, því nú er komið í ljós að frásögnin var að öllum líkindum uppspuni frá rótum. New York Times hefur beðist afsökunar, skilað verðlaunum og Callimachi færð til í starfi. Við ræðum Kalífat-skandalinn við Gunnar Hrafn Jónsson, fyrrum fréttamann sem hefur sjálfur átt í samskiptum við raunverulega meðlimi Ísis. Svo ætlum við að hika örlítið. Doka smá við og velta fyrir okkur orðunum og hljóðunum sem við notum til að fylla upp í setningar, eða þannig, sko, þú veist, skiluru. Næstu mánudaga munum við fá pistla frá Guðlaugu Svölu Steinunnar Kristjánsdóttur. Einhverfa verður leiðarstef pistlanna og í þeim fyrsta mun hún ræða um samfélag einhverfra og breytingar í umræðum um einhverfu.

Við pælum í tveimur nýjum bíómyndum sem fjalla um djass og blústónlist og ólíkan hátt. Kristjana Stefánsdóttir, söngkona, kemur og spjallar um spunalist og bláar nótur, Pixar-myndina Soul og Ma Rainey's Black Bottom. Í gær áttu sér stað söguleg mótmæli þar sem æstur múgur ruddi sér leið inn í þinghúsið í Washington með blóðugum afleiðingum. Múgurinn samanstóð af stuðningsmönnum Donalds Trump Bandaríkjaforseta sem sumir mættu vissulega vígbúnir en samt eru svo margar fréttamyndir af atburðinum eitthvað svo... asnalegar. Við skoðum klæðaburð og merkjasendingar uppreisnarmannanna í Washington, og þá sérstaklega Q-Anon shamanin Justin Angeli. Á gamlársdag var tilkynnt að rappskúrkurinn MF DOOM væri allur, en hann ku hafa andast 31. október aðeins 49 ára að aldri. MF DOOM hafði um langa hríð verið einn virtasti neðanjarðarrappari samtímans en margt í sögu hans er sveipað dulúð, þar með talið dauðdaginn. Davíð Roach Gunnarsson segir okkur frá lygilegum ferli rapparans og hvað gerir rímur hans svo góðar.

Júlía Margrét Einarsdóttir rýnir í sjónvarpsþættina Bridgerton, nýtt pólitískt kórrétt búningadrama frá Netflix, um ástir og örlög fína og fjölbreytta fólksins í London á 19. öldinni. Framleiðandinn, handritshöfundurinn og leikstjórinn Ryan Murphy er stundum kallaður valdamesti maður Hollywood. Hann vantar bara óskarsverðlaun upp á að EGOT-a, býr að ótakmörkuðu fjármagni til að glæða sínar villtustu fantasíur lífi, framleiðir ógrynni af efni og jafnvel skærustu stjörnur kvikmyndaheimsins hoppa á tækifærið til að vinna með honum. En hvernig getur efnið hans þá verið svona rosalega lélegt? Og við rýnum í lista helstu tónlistarfjölmiðla yfir bestu dægurtónlistina árið 2020, kynþáttapólitík og sumarbústaðablús koma meðal annars við sögu.

Þessa dagana eru eflaust margir sem eru að fjárfesta í almanaki eða dagbók fyrir árið sem er að hefjast, 2021. Í Lestinni í dag kynnum við okkur sögu dagbókarinnar hér á landi með Davíð Ólafssyni, sagnfræðingi. Við ræðum meðal annars hvernig þessi nýja tækni hafði áhrif á hugsun Íslendinga um tímann. Margir hafa mikla unun af því að ræða og rífast um fótbolta. Undanfarið hefur þó minna verið rætt um boltafimi og meira um orðfæri þegar kemur að úrúgvæska leikmanninum Edinson Cavani sem hlaut þriggja leikja bann fyrir að nota orðið “Negrito“ á instagram. Við veltum fyrir okkur menningarsamhengi tungumála og fáum Tómas Þór Þórðarson íþróttafréttamann til að segja okkur söguna af Cavani, sem á sér reyndar óvenju nærtækt fordæmi. Þórður Ingi Jónsson sökkvir sér ofan í sögu raftónlistarinnar og kynnir sér kvenkyns frumkvöðla hennar, en að undanförnu hefur víða átt sér stað feminísk endurskoðun á tónlistarsögunni. Hann kynnir sér heimildarmynd um málið, Sisters with transistors,