Lestin

Þöggun hefur verið umtalsvert í umræðunni undanfarin ár. En hvað er þöggun? Þessu veltir heimspekingurinn Elmar Geir Unnsteinsson fyrir sér í nýjasta hefti Hugar, tímarits áhugafólks um heimspeki. Rætt verður við Elmar í Lestinni í dag.

Það líður ekki sá dagur að Jakob Bjarnar Grétarsson, blaðamaður Vísis, sé ekki beðinn um að senda viðmælanda viðtal til yfirlestrar fyrir birtingu. Jakob segir þessa hugmynd, um að yfirlestur sé sjálfsögð krafa, vera vitleysu og brjóta gegn trúnaðarsambandi blaðamanns og lesenda.

Halldór Armand Ásgeirsson veltir fyrir sér sígarettunni sem er horfin úr kjafti Bubba Morthens á mynd af tónlistarmanninum á vegg Borgarleikhússins.

Kröfur mótmælenda í Bandaríkjunum eru allt í senn einfaldar og flóknar. Barist er fyrir jafnrétti, því að svört líf séu metin til jafns við hvít, en uppi eru ýmsar róttækar hugmyndir um leiðina að þessu markmiði. Ein vinsælasta hugmyndin snýr að því að skera niður hjá lögreglunni. Önnur, snýr að því að skera niður lögregluþætti. Við rýnum í síðarnefndu kröfuna.

Manneskjan er nafli alheimsins. Að minnsta kosti hefur slík mannmiðjukenning verið undirliggjandi forsenda í allri hugmyndasögu vesturlanda undanfarnar aldir. Loftslagsbreytingar, kjarnorkuvopn og verksmiðjubúskapur á dýrum væri hægt að taka sem dæmi um þessa mannmiðjuhugsun. Í lestinni í dag veltir Karl Ólafur Hallbjörnsson, heimspekinemi við Háskólann í Warwick, fyrir sér stöðu mannsins og lífum annarra vera.

Það eru ekki margir styrkir sem bjóðast nýjum rithöfundum sem eru að stíga sín fyrstu skref í útgáfu. Nýræktarstyrkir Miðstöðvar Íslenskra bókmennta, sem voru afhentir í síðustu viku, gegna því mikilvægu hlutverki í að rækta nýjabrumið í ritlistarsenunni. Við fáum tvo nýbakaða nýræktarstyrkþega í heimsókn í Lestinni í dag og ræðum um bækur og líf ungskáldsins.

Við kynnum okkur hugtakið plöntublinda, en það er notað yfir hvernig við nútímafólkið tökum æ verr eftir plöntunum í umhverfi okkar og eigum erfiðara með að þekkja ólíkar tegundir gróðurs í sundur. Bryndís Snæbjörnsdóttir, myndlistarkona, kemur við sögu og Sverrir Norland, rithöfundur, útskýrir hvernig plöntur eða hverfa úr orðabókum. Rappdúettinn Run the Jewels gaf út sína fjórðu breiðskífu í gær en annar helmingur hans, Atlanta-rapparinn Killer Mike, vakti mikla athygli í vikunni fyrir innblásna ræðu þar sem hann útlistaði reiði sína vegna dráps lögreglunnar á George Floyd. Útgáfu RTJ4 var í raun flýtt um tvo daga vegna ástandsins í Bandaríkjunum. Davíð Roach Gunnarsson rýnir í gripinn. En við ætlum að byrja á sláandi fyrirsögn sem birtist í gær en sagði ekki alla söguna.

Við kynnum okkur hugtakið plöntublinda, en það er notað yfir hvernig við nútímafólkið tökum æ verr eftir plöntunum í umhverfi okkar og eigum erfiðara með að þekkja ólíkar tegundir gróðurs í sundur. Bryndís Snæbjörnsdóttir, myndlistarkona, kemur við sögu og Sverrir Norland, rithöfundur, útskýrir hvernig plöntur eða hverfa úr orðabókum.

Rappdúettinn Run the Jewels gaf út sína fjórðu breiðskífu í gær en annar helmingur hans, Atlanta-rapparinn Killer Mike, vakti mikla athygli í vikunni fyrir innblásna ræðu þar sem hann útlistaði reiði sína vegna dráps lögreglunnar á George Floyd. Útgáfu RTJ4 var í raun flýtt um tvo daga vegna ástandsins í Bandaríkjunum. Davíð Roach Gunnarsson rýnir í gripinn.

En við ætlum að byrja á sláandi fyrirsögn sem birtist í gær en sagði ekki alla söguna.

Í byrjun vikunnar kom út platan Indigo með tónlistarmaðnninum og plötusnúðinum Exos. Þetta er fyrsta plata hans í 20 ár, en Exos er gamalreyndur í hinni alþjóðlegu teknósenu. Við heyrum í Adda Exos sem er fastur í Víetnam vegna Covid-19 ástandsins, þar sem hann stoppaði í miðju tónleikaferðalagi um Asíu.

Áhorfendur spila stórt hlutverk í að skapa stemningu og rafmagnað andrúmsloft á íþóttavöllum. Nú þegar íþróttakeppnir hefjast aftur víða um heim eftir covid-hlé er hins vegar leikið fyrir tómum leikvöngum vegna sóttvarna. Á völlunum hljóma því engir söngvar, enginn trommusláttur, ekkert baul, engin vonbrigðaandvörp, engin fagnaðarlæti. Hins vegar reyna nú margir að finna nýjar leiðir til að skapa stemningu án áhorfenda. Við ræðum við Guðjón Má Guðjónsson, framkvæmdastjóra OZ, sem vinnur að einni slíkri lausn.

Síðustu dagar og nætur hafa reynst mótmælendum í Bandaríkjunum erfiðir. Mörg hafa orðið fyrir líkamlegu ofbeldi af hendi lögreglu og hvítra ofstækismanna, verið lamin með bareflum, sprautuð með táragasi, skotin með gúmmíkúlum og fangelsuð. Í gær þurftu skipuleggjendur síðan að draga andann djúpt þegar samfélagsmiðlaherferðin #blackouttuesday tók á sig óumbeðna mynd er velmeinandi stuðningsmenn svartra Bandaríkjamanna drekktu upplýsingagjöf undir myllumerkinu #blacklivesmatter í svörtu tómarúmi. En fyrir hvert skref aftur á bak skulu tvö tekin fram á við og málstaðnum hefur borist liðsinni úr óvæntri átt. Nefnilega, frá unnendum K-Pops.

Við veltum fyrir okkur framtíð hlaðvarps í ljósi nýlegs risasamnings streymisveitunnar Spotify við viðtalsþáttastjórnandann Joe Rogan. Gestir verða Gunnlaugur Reynir Sverrisson, einn stjórnenda tæknivarpsins og myrkraverka-hjónin Svandís Sigurðardóttir og Jóhann Már Ævarsson

Halldór Armand Ásgeirsson flytur sinn vikulega pistil á þriðjudegi og veltir fyrir sér máli málanna. Víðtækum mótmælum um gjörvöll bandaríkin og myndbandið sem kveikti reiðiölduna, myndbandi af því þegar hvítur lögreglumaður þrýstir hné að hálsi svarts borgara George Floyd í 8 mínútur og 46 sekúndur.

Við heyrum líka um hvernig tónlistarbransinn hefur tekið þátt í svokölluðum myrkvuðum þriðjudegi þar sem nánast allri tónlistarútgáfu hefur verið frestað og fyrirtæki hafa sent starfsfólk heim til að rækta eigin nærsamfélag og stuðla að breytingum í kjölfar morðsins á George Floyd. Dyggðaflöggun eða leið að raunverulegum umbótum?

Í þættinum í dag verður meðal annars rætt við íslenska nemendur í erlendum háskólum. Margir þeirra hafa flúið heim til Íslands á meðan á ástandið gengur yfir. Þeir lýsa breyttum aðstæðum í náminum, fjar-fyrirlestrum á nóttunni, dansæfingum á stofugólfinu og hópavinnu tímabelta á milli.

Kolbrún Þorbjörg Pálsdóttir, forseti menntavísindasviðs Háskóla Íslands, ræðir um covid-kennslu og áhrif faraldursins á framtíð menntunar.

Við heyrum um hjón sem hafa bæði þurft að skrá sig á atvinnuleysisbætur, í fyrsta skipti á ævinni, nú þegar þau nálgast sextugt

En við byrjum á nafnlausri frásögn sem við fengum senda inn í gegnum vefinn okkar, sögur úr kófinu.

Hún hefur notið stöðugt aukinna vinsælda meðal ungra tónlistarunnenda og trónir á toppi Billboard listans ásamt Nicki Minaj en hún er einnig sökuð um kynþáttafordóma. Við kynnumst tónlistarkonunni Doja Cat.

Við heyrum um samning sem gerir Joe Rogan að best launaða útvarpsmanni heims.

Gunnar Theodór Eggertsson rýnir í hryllingsmyndina Nightingale eftir Jennifer Kent, sem gerist í blóðugu stríði frumbyggja og enskra nýlenduherra í Tasmaníu árið 1825.

Og írska nýdiskódívan Roisin Murphy kemur við sögu.

Samfélagsmiðlar elska línulega dagskrá. Það vita meira að segja streymisveiturnar og á tímum hámhorfs hafa þær brugðist við með því að dagskrársetja ákveðnar þáttaraðir eins og um línulega dagskrá væri að ræða. Við rýnum í þetta ástarsamband í Lestinni í dag.

Halldór Armand flytur sinn reglubundna þriðjudagspistil og að þessu sinni veltir hann fyrir sér ólíkum siðum mismunandi mannlegra samfélaga, meðal annars ólíkum greftrunarsiðum.

Í framhaldi af umræðum okkar í gær um hlaðvarpið Wind of Change, menningarlega kaldastríðið og meintar lagasmíðar bandarísku leyniþjónustunnar verður rætt við Hauk Ingvarsson, rithöfund og bókmenntafræðing, um áhrif CIA á íslenskt menningarlíf.

Í Lestinni í dag sökkvum við okkur ofan í hlaðvarpsþættina Wind of Change, en þar er rannsökuð sú samsæriskenning að samnefnd kraftballaða með þýsku hármetalsveitinni Scorpions hafi verið samin af bandarísku leyniþjónustunni CIA, til að grafa undan Sovétríkjunum. Rætt verður við Frey Eyjólfsson, samskiptastjóra Terra, um hlaðvarpsþættina.

Við veltum fyrir okkur húmor á tímum kórónaveirunnar. Laufey Haraldsdóttir ræðir við nokkra grínista og spyr hvort gera megi grín að þessum fordæmalausum tímum.

Og við kynnum okkur nýstárlegt fyrirbæri í hármenningu kvenna, aðferð til að lokka fram náttúrulega lokka: Curly Girl Method.