Lestin

Tónlistarkonan Katrín Helga Andrésdóttir hefur ekki slegið slöku við síðustu vikur. Hún gaf út stuttskífu í síðustu viku undir nafninu Special-K og í þessari viku kemur út fyrsta lag samnorrænu “súpergrúppunnar“ Ultraflex sem og önnur breiðaskífa Reykjavíkurdætra. Katrín stígur um borð í Lestina í dag og ræðir þessa miklu uppskeru.

Við rýnum í sjónvarpsþættina Eins og fólk er flest, eða Normal People, sem byggja á samnefndri skáldsögu írska rithöfundarins Sally Rooney. Þættirnir hafa hlotið talsverða athygli áhorfenda víðs vegar um heim, meðal annars fyrir óvenju margar og langar kynlífssenur.

Og við sökkvum okkur ofan í orðaforða kófsins, nýyrðin sem hafa smitast manna á milli undanfarna mánuði: samskiptafjarlægð, smitskömm, kóviti svo einhver dæmi séu nefnd. Rætt verður við Jón Helga Hólmgeirsson, hönnuð, en á laugardag opnar hann sýninguna Mikilvægar ítranir í Ásmundarsal en þar leggur hann fram tillögur að nýjum merkingum orða sem komust í óvenju mikla umferð í kjölfar Covid-19.

Dragdrottning alheimsins, Ru Paul, er ekki ein af þessum stjörnum sem liggur á skoðunum sínum. Hann er ötull talsmaður réttindabaráttu hinsegin fólks og innflytjenda og í hinum ýmsu útgáfum sjónvarpsþáttanna Ru Paul's Drag Race er forseti Bandaríkjanna, Donald Trump, oftar en ekki skotspónn harðrar og niðrandi gagnrýni. En eins framsækin, frjálslynd og feminísk og Mama Ru virðist vera á yfirborðinu leynist stór svartur blettur undir niðri: Olíublettur.

Halldór Armand Ásgeirsson flytur að venju pistil í Lestinni á þriðjudegi. Að þessu sinni minnist hans tónlistarmann sem þú hefur örugglega aldrei heyrt nefndan, tónlistarmanns sem var alltaf bakgrunni en með puttana í mörgu. Manns sem var svo fær lagasmiður að hann gat samið ódauðlega poppslagara eftir pöntun.

Og við setjumst á bekk með tveimur meðlimum hljómsveitarinna Skoffín. Í lok vikunnar kemur út sjö laga plata með sveitinni: Skoffín hentar íslenskum aðstæðum. Ísland kaldastríðsins er gegnumgangandi þema plötunni: gjaldeyrishöft, mótmæli gegn varnarliðinu og alltumlykjandi óttinn við kjarnorkustyrjöld.

Í ár eru 80 ár frá því að einn af forsprökkum rússnesku byltingarinnar Leon Trotsky var myrtur í Mexíkó af launmorðingja á vegum erkióvinar hans, einræðisherrans Jósefs Stalín. Trotsky hafði verið einn helsti keppinautur Stalíns um leiðtogahlutverkið í Sovétríkju og eftir að hann var gerður útlægur var hann hávær gagnrýnandi Stalíns. Enn í dag líta margir róttæklingar til hugmynda Trotskys og nú á dögunum kom út í íslenskri þýðingu bók hans Byltingin svikin - þýðing sem hefur reyndar legið í skúffu þýðandans í um fjörtíu ár. Við ræðum við Erling Hansson, þýðanda bókarinnar, um Trotsky og byltingarstjórnmál.

Vídeóleigan var í eina tíð stór hluti af menningarlífinu. Eftir að Netflix fór að bjóða fólki að streyma kvikmyndum árið 2007 var fótunum kippt undan leigunum. Hratt og örugglega hafa vídjóleigurnar horfið ein af annarri. Ótrúlegt en satt lifa þó örfáar vídjóleigur enn þann dag í dag. Þórður Ingi Jónsson leitar uppi síðustu móhíkana íslensku vídeóleigunnar.

Og svo ætlum við að kíkja í sund, eins og hundruð Reykvíkinga reyndu í nótt eftir langa eyðimerkurgöngu. Það gekk þó misvel og í Sundhöllinni við Barónsstíg setti óvænt uppákoma allt úr skorðum fyrsta klukkutímann.

Í Lestinni í dag verður rætt við ljósmyndarann Golla, en í síðustu viku hlaut hann viðurkenningu Blaðaljósmyndarafélags Íslands fyrir mynd ársins 2019, mynd tekin á Vatnajökli í vorferð Jöklarannsóknarfélags Íslands. Við hittum Golla og ræðum jökulinn, loftslagsbreytingar og vandamálin sem blaðaljósmyndun stendur frammi fyrir á tímum.

Við minnumst tónlistarmannsins Florians Schneider sem var einn af stofnendum þýsku rafpoppsveitarinnar Kraftwerk. Áhrif hljómsveitarinnar verða seint ofmetin, á danstónlist jafnt sem rapp og rokktónlist - Davíð Roach Gunnarsson er að minnsta kosti sannfærður um mikilvægi Kraftwerks.

Víða um heim eru kvikmyndahús lokuð, kvikmyndahátíðum hefur verið frestað, og kvikmyndaver hafa lagst í dvala. Framboðið á nýjum myndum er því umtalsvert minna en venjulega, eða í rauninni nánast ekkert. Þetta hefur leitt til þess að kvikmyndir sem myndu yfirleitt ekki ná til margra verma nú topp vinsælda- og sölulista víða um heim. Við kynnum okkur óvenjulega miðasölulista.

Oft er sagt að af brenndum áfengistegundum sé koníak „göfugasta“ tegundin. Það er franskt og fínt, það rennur ljúflega niður með góðum osti eða dökku súkkulaði og það er dýrt og flókið í framleiðslu. Það er líka uppáhaldsdrykkur þrjótarappara og þeir eru duglegir að láta vita af því.

Framtíð Bíó Paradísar er enn óljós. Kvikmyndahúsið er lokað en stjórnendur vonast enn til þess að ríki og borg bjargi bíóinu, en reksturinn getur ekki staðið undir hækkandi leigu. Fjölmargir hafa lýst yfir áhyggjum sínum á undanförnum mánuðum og nýlega hefur fjöldi fólks deilt persónulegum minningum sínum frá bíóinu. Við heyrum minnningar frá Bíó Paradís.

Við heyrum um andlát einnar fyrstu Youtube-stjörnunnar, manns sem vakti athygli og aðdáun fyrir barnslega undrun sína og hrifnæmi.

Kvikmyndin Seberg sem kom út á dögunum hefur vakið gríðarlega athygli en hún fjallar meðal annars um ofsóknir bandarísku alríkislögreglunnar á hendur kvikmyndaleikkonunni Jean Seberg. Hún framdi sjálfsmorð í kjölfar ofsókna FBI. Þórður Ingi Jónsson rýnir í sögu þessarar gleymdu stórleikkonu.

Og Marta Sigríður Pétursdóttir rýnir í sjónvarpsþættina The Expanse, sem byggja á vísindaskáldsögum eftir James SA Corey. Þættirnar gerast á 24. Öldinni en geta þó varpað áhugaverðu ljósti á okkar eigið þjóðfélag og samfélagsskipulag.

Við kynnum okkur ævintýralegt lífshlaup vestur-íslenska skopmyndateiknarans Karls Gústafs Stefánsson, eða Cartoon Charlie. Hann er sagður hafa skapað nokkrar af þekktustu teiknimyndapersónum 20. aldarinnar, meðal annars Kalla kanínu og Mjallhvíti eins og hún birtist í kvikmynd Disney. Ævi Karls er innblásturinn að nýrri kvikmynd sem nú er í vinnslu. Við ræðum við Björn Þorfinnsson, blaðamann, um Teiknimynda-Kalla.

Við hringjum í Helga Tómasson, stjórnanda San Francisco balletsins sem hafði nýlokið við að frumsýna Draum á Jónsmessunótt þegar samkomubann skall á í borginni. Frumsýningin varð því jafnframt sú síðasta. Dansarar Helga eru fastir heima en hafa þó fundið ýmsar leiðir til að halda áfram að deila dansinum með umheiminum.

Við fall Sovétríkjanna voru vestrænir blaðamenn sendir til fyrrum sovétríkjanna til kenna kollegum sínum að umgangast sannleikann. Halldór Armand Ásgeirsson telur að skynsamlegra hefði verið að snúa dæminu við.

Teknótónlistarmaðurinn Bjarki varð á dögunum fyrsti Íslendingurinn til að spila í einum virtasta danstónlistarþætti heims, Essential Mix á BBC1. Við kynnum okkur grundvallarmix Bjarka.

Ein af áhugaverðari plötum sem hefur komið út á þessu ári í íslensku rokki er Late Night Noises, önnur plata tónlistarmannsins Ýmis Gyðusonar Gíslasonar, sem gefur út tónlist undir listamannsnafninu Umer Consumer. Platan inniheldur rokktónlist fyrir rökkvuð síðkvöld og er innblásin af svæðinu á milli svefns og vöku.

Tónlistarmaðurinn Little Richard féll frá á laugardaginn, 87 ára að aldri. Hann hefur verið kallaður arkitekt rokksins en hans fordæmi fólst do ekki aðeins í tónlistinni sjálfri heldur einnig í uppreisn hans gegn stöðluðum ímyndum kynjanna. Við kynnum okkur kynusla Little Richard í Lestinni í dag.

Laufey Haraldsdóttir heldur áfram að rýna í nýleg meme (lesist: mím) og internetgrín þar sem unnið er úr og gert grín að covid-19 heimsfarladrinum. Bangsar, Bubbi Morthens og Milton Friedman koma meðal annars við sögu.

Í dag ætlum við að rýna í framtíðina.

Við heyrum af atvinnulausum leiðsögumanni, förum í fámennt brúðkaup og ræðum við Björn Þorsteinsson heimspeking um heiminn eftir covid.

Það hafa sennilega flestir staðið sjálfan sig að því að velta fyrir sér eigin jarðarför á einhverjum tímapunkti í lífinu. Sú hugmynd liggur að baki þáttaröðinni Jarðarförin mín sem sjónvarpsmálaráðherra Lestarinnar, Katrín Guðmundsdóttir, rýnir í.

Í símaskránni má finna þrjá einstaklinga sem gefa upp starfsheitið „kolefnisfargari.“ Þetta er starfsfólk hjá CarbFix verkefni Orkuveitu Reykjavíkur, tilraunaverkefni sem vinnur að því að festa í bergi koldíoxíð sem annars færi út í andrúmsloftið. Við heimsækjum Hellisheiðarvirkjun og forvitnumst um Carbfix aðferðina hjá Söndru Ósk Snæbjörnsdóttur, kolefnisfargara.

Og Halldór Armand Ásgeirsson flytur okkur sinn vikulega pistil. Í þetta sinn er honum hugsað til fjölmiðla og like-takkans.

Í þætti dagsins skoðum við upphaf lífsins og endalok.

Við fylgjumst með ungu pari eignast sitt fyrsta barn í miðju kófi.

Við heyrum sögu Bjarna Líndal sem missti konuna sína, Ágústu Ragnhildi Benediktsdóttur úr Covid-19 í byrjun apríl.

Og við ræðum við séra Sigurð Jónsson um mikilvægi táknrænna athafna á borð við útfarir og hvað gerist þegar hefðum og venjum er raskað á okkar erfiðustu stundum.