Lestin

Á undanförnum árum hefur orðið stórstíg þróun í erfðatækni sem gerir vísindamönnum kleift að klippa út og breyta eiginleikum í genamengi lífvera. Margir hafa áhyggjur af þessari þróun og telja að innan skamms muni vísindamenn geta farið að hanna einstaklinga, skapa erfðabreytt börn. Hollywood-kvikmyndin Gattaca sló í gegn árið 1997 með því að varpa upp slíkri framtíðarsýn. Myndin fjallar um framtíðarsamfélag þar sem erfðamengi einstaklingsins segir allt um stöðu hans í samfélaginu, tækifæri og örlög. Í Lestinni í dag verður rætt við Ernu Magnúsdóttur, líffræðing, um þær hugmyndir sem eru settar fram í kvikmyndinni með hliðsjón af þeim möguleikum sem nú virðast handan við hornið í erfða- og líftækni.

Sjálfið og sjálfsfróun verður einnig til umræðu í Lestinni. Rætt verður við Írisi Stefaníu Skúladóttur, sviðslistakonu, sem hefur unnið ýmis verkefni tengd sjálfsfróun og flytur þátttöku gjörning á Akureyri um helgina sem og á listahátíðinni Sequenses.

Halldór Armand Ásgeirsson veltir fyrir sér því hvort kirsuberjatréð í garðinum hans gæti kært þresti himinsins fyrir að gæða sér á ávöxtum þess.

Á mánudögum í haust munu ólíkir einstaklingar úr ýmsum kimum íslensks samfélags setjast um borð í Lestina og segja frá bók sem þeim finnst varpa sérstaklega áhugaverðu eða gagnlegu ljósi á veröldina. Kári Stefánsson, forstjóri Íslenskrar erfðagreiningar, ríður á vaðið í dag og segir frá bók sem skýrir heiminn. Hann velur bókina Quantum: Einstein, Bohr, og deilan mikla um eðli veruleikans eftir Manjit Kumar.

Áslaug Torfadóttir rýnir í sjónvarpsþættina Undone. Í þáttunum ferðast aðalhetjan, Alma, um í tíma og rúmi í kjölfar bílslyss þar sem hún lætur næstum því lífið.

Við minnumst trommugoðsagnarinnar Gingers Baker sem lést í gær, en hann gerði meðal annars garðinn frægan með hljómsveitinni Cream. Kristján Frímann Kristjánsson segir frá manni sem var magnaður trommari, en umdeildur persónuleiki.

Og við ræðum um taktlausa Íslendinga.

Fyrir nokkrum vikum síðan bauðst 14 ára tvíburasystkinunum Idu og Elís að stroka út allt skróp sem þau hafa safnað í kladdann síðustu mánuði. Þau höfnuðu því með látum. Skrópið, er eitt fárra verkfæra sem unglingar hafa til að beita yfirvöld þrýstingi í loftslagsmálum. Innblásin af Gretu Thunberg hafa systkinin mætt mánuðum saman niður á Austurvöll til að mótmæla. Stundum tekst þeim að draga vini sína með sér, stundum ekki. Viðbrögð stjórnvalda hafa verið enn lítilfjörlegri en í síðustu viku dró til tíðinda, þegar mótmælendur fengu fund með forsætisráðherra. Lestin fylgdist með degi í lífi ungra loftslagsmótmælenda, síðasta föstudag.

Davíð Roach Gunnarsson flytur tónlistarpistil að venju á fimmtudegi. Í dag sökkvir hann sér ofan í heim hornfirsku hljómsveitarinnar Kef Lavík og rýnir í nýja plötu þeirra, Blautt heitt langt vont sumar.

Við heyrum síðasta hlutann í pistla röð Ásgeirs Ingólfssonar þar sem hann skoðar mannkynssögu síðustu 250 ára út frá því hvernig hún birtist í nokkrum vel völdum myndasögum frá ýmsum heimshornum. Í þessum fjórða pistla Ásgeirs rýnir hann í myndasögurnar Palestine eftir Joe Sacco og Persepolis eftir Marjane Satrapi sem báðar fjalla um bakgrunn átakanna á í Mið-Austurlöndum.

Síðast en ekki síst lítum við á umdeilt tíst og spyrjum: hvað hafa komandi kynslóðir gert fyrir okkur?

Í gær fögnuðu Kínverjar því að 70 ár voru frá því að Mao Tse-tung lýsti yfir stofnun Kínverska alþýðulýðveldisins undir einræðisstjórn kommúnistaflokksins. Síðan þá hefur landið farið frá því að vera bláfátækt landbúnaðarland yfir í það að vera heimsveldi með ævintýralegan hagvöxt. Vel æfðar fjöldamarseringar, hátæknivopn og Maó-jakkar voru meðal þess sem voru áberandi í herskrúðgöngu í Peking en á sama tíma kom til átaka milli mótmælenda og lögreglu í Hong Kong. Við rýnum í þjóðhátíðarfögnuð Kínverja í Lestinni í dag með Hafliða Sævarssyni, sem hefur búið og starfað í alþýðulýðveldinu

Anna Gyða Sigurgísladottir skoðar fyrirbærið innblástur hér hjá okkur í Lestinni á miðvikudögu. Andagift! Þessi hvatningarörvun sem kann að blása lífi í stíflað, venjugjarnt, síendurtekið, oft og tíðum leiðigjarnt, hversdegið. Hún ræðir við allra handa fólk um það sem fyllir það eldmóði þessa stundina. Í þætti dagsins ræðir hún við Maríu Elísabetu Bragadóttur, skáld.

Við höldum áfram að rýna í Riff. Að þessu sinni var það Marta Sigríður Pétursdóttir sem skellti sér á hátíðina. Í pistli sínum í dag fjallar hún um kvikmyndirnar Varda by Agnés, Burning Cane og Ivana the Terrible.

Götulistamaðurinn Banksy hefur opnað verslun, nauðbeygður, að eigin sögn vegna lagadeilna við fyrirtæki sem selur tækifæriskort. Deilan snýst um vörumerkjarétt og segist Banksy hafa staðið í ströngu síðustu mánuði við að framleiða gjafavöru til að tryggja rétt sinn á eigin verkum.

Alþjóðlega kvikmyndahátíðin RIFF hófst með pompi og prakt í síðustu viku. Gunnar Theodór Eggertsson kvikmyndagagnrýnandi Lestarinnar lét sig ekki vanta. Og í þættinum í dag rýnir hann í myndirnar Dead Don't Die, Síðasta haustið og Space Dogs.

Undanfarnar vikur hafa bandarískir popptónlistarmiðlar fjallað ítarlega um réttarhöldin yfir rapparanum Tekashi Six-Nine, en til að forðast langan fangelsisdóm vegna ýmissa glæpa hefur hann samþykkt að veita lögreglu upplýsingar um félaga hans úr alræmdu glæpagengi. Honum býðst að hverfa í fjöldann í vitnavernd. Vandamálið er að hann er auðþekkjanlegur vegna fjölda húðflúra í andliti og á líkamanum. En væri hægt að losa hann við tattúin? Við kynnum okkur húðflúra-fjarlægingar í Lestinni í dag.

Útgáfu nýjustu plötu Kanye West hefur verið frestað í þriðja skipti en að þessu sinni virðist hún engu að síður yfirvofandi. Um helgina húrraði hann hópi frelsaðra Kanye fylgjenda inn í United Palace leikhúsið á Manhattan og spilaði fyrir þá hráa útgáfu af því sem koma skal - gospel þrunginni og blótlausri plötu, Jesus is King.

Og Halldór Armand flytur okkur að venju pistil á þriðjudegi. Að þessu sinni veltir hann fyrir sér ofurmannlegu afreki klettaklifrarans Alex Hannolds.

Lestin rennir við í kunnulegt umhverfi sem er óðum að hverfa, til kaupmannsins á horninu. Sigríður Rut Marrow hefur verið að skrásetja þennan menningarkima í ljósmyndum en frá því hún hóf verkefnið hafa í það minnsta fimm hornkaupmenn lagt upp laupana.

Tónlistarmaðurinn Oddur Klemenzson hefur farið miklum á Spotify undanfarið en þrátt fyrir að hafa aðeins gefið út eitt einasta lag hlusta yfir 600 þúsund manns á það í mánuði hverjum. Það er ekki síst áhugavert í því ljósi að Oddur lést 12 ára að aldri, árið 1882. Rætt verður við Loga Pedro Stefánsson um dulnefni og gervilistamenn á streymisveitunni.

Og 20 ár eru liðin frá útgáfu kvikmyndarinnar Fight Club - hvers fyrsta regla er að ekki skal talað um Fight Club. Engu að síður ætlum við að ræða myndina og þær karlmennsku hugmyndir sem í henni birtast og litað hafa kynjapólitík samtímans.

Blautt heitt langt vont sumar nefnist nýjasta plata hornfirska dúettsins Kef Lavík, fjórða platan en sú fyrsta í fullri lengd. Hljómsveitin er kannski ekki allra vitorði en hefur eignast þéttan hóp heitra hlustenda, hálfgerðan költ-aðdáendahóp. Hljómur sveitarinnar og ekki síst textar eru einstakir í íslensku rapp og r'n'b senunni, flóknari og margræðari. Lestin brunar til Kef Lavíkur í dag.

Sýndaraðstoðarmaðurinn Alexa mun brátt geta rætt við notendur sína með kunnuglegum röddum fræga fólksins. Í gær tilkynnti Amazon að samningar væru í höfn við fyrstu stórstjörnuna og fleiri eru væntanlegar árið 2020.

Við heyrum annan hlutann í fjögurra pistla röð Ásgeirs Ingólfssonar þar sem hann skoðar mannkynssögu síðustu 250 ára út frá því hvernig hún birtist í nokkrum vel völdum myndasögum frá ýmsum heimshornum. Að þessu sinni skoðar hann tíma kaldastríðsins og meðal þess sem kemur við sögu er Vínarborg, hundurinn Laika, Graham Greene og Norður Kórea.

Rapparinn og raftónlistarmaðurinn Channel Tres hefur með tveimur þröngskífum á einu ári skotist langleiðina út fyrir himinhvolfið. Pumpandi húsgrúvin hans með nötrandi bassa og vælandi vesturstrandarhljómborðum hafa hrist rassa frá Compton til London, og djúp röddin fullvissar alla um að hann er við stjórnvölinn, The Controller.

"Son Of The Day" - sonur dagsins, nú eða bara Dagsson, var yfirskrift Evrópuferðalags Hugleiks Dagsonar vorið 2019. Hann var með uppistand í alls átján borgum og lauk leiknum í Helsinki þar sem glensið var kvikmyndað. Útkoman er fyrsta íslenska "uppistands-specialið" af erlendri grundu en það verður einmitt frumsýnt í kvöld í Bíó Paradís. Hugleikur tekur sér far með Lestinni í dag og segir frá uppistandinu í Evrópu og streyminu sem koma skal.

Pólitík seinni heimsstyrjaldarinnar mótaði hinar grímuklæddu ofurhetjur myndasagnanna þegar þær stigu fyrst fram á sjónarsviðið. Súperman barðist gegn ójafnrétti og Kapteinn Ameríka kýldi nasista kalda. Þessari gullöld myndasögunnar er gerð góð skil í nýrri og veglegri bók sem innheldur safn af sögum frá Marvel-útgáfunni frá fimmta áratug 20. aldarinnar. Hins vegar var ákveðið að kippa inngangi myndasöguhöfundarins Art Spiegelmans úr bókinni því hann þótti of pólitískur. Við skoðum pólitík myndasagna í Lestinni í dag.

Áslaug Torfadóttir rýnir í þættina Fosse/Verdon, sem fjalla um goðsagnir úr heimi söngleikjanna, leikkonuna og dansarann Gwen Verdon og leikstjórann og danshöfundinn Bob Fosse.

Og við ræðum nýlegt lag frá Ingó Veðurguð sem er innblásið af för hans til Kenýa.... eða Úganda.

Bresku grínþættirnir Fleabag hafa vakið verðskuldaða athygli að undanförnu og sönkuðu meðal að sér verðlaunum á nýafstaðinni Emmy verðlaunahátíð, og er höfundurinn og aðalleikkonan Phoebe Waller-Bridge ein hraðast rísandi stjarna sjónvarps og kvikmyndaheimsins. Þættirnir eru drepfyndnir en með virkilega myrkum undirtónum, takast á við dauðann, sorg, sjálfsásakanir, tengslaleysi og kynlífsfíkn. Við sökkvum okkur ofan í Flóabælið með Laufeyju Haraldsdóttur, leikkonu og Fleabag-aðdáanda.

Um helgina fór fram stofnfundur aðdáendafélags stórstjörnunnar Notorious RBG. Stjarna þessi er hvorki rappari né leikari, né heldur er hún listamaður í nokkrum hefðbundnum skilningi. Hún heitir réttu nafni Ruth Bader Ginsburg og er hæstaréttadómari í Bandaríkjunum en á engu að síður miklu fylgi að fagna hér á landi.

„Þið hafið stolið draumum mínum og æsku með innantómum orðum ykkar," sagði Greta Thunberg, í tilfinningaþrunginni ræðu í gær á loftslagsráðstefnu Sameinuðu Þjóðanna. Ræðunnar hefur verið beðið með nokkurri eftirvæntingu og gæti skráð sig á spjöld sögunnar - það er ef sagan endist mikið lengur.

Að venju flytur Halldór Armand Ásgeirsson pistil í Lestinni í þriðjudegi, og að þessu sinni fjallar hann um ferðalög - og sækir meðal annars í brunn heimspekingsins heimakæra Ralps Waldo Emerson.

Í Lestinni í dag hittum við Berg Ebba Benediktsson í rúllustiga í Kringlunni og ræðum þar við hann um nýja bók hans Skjáskot, þar sem hann gerir tilraun til að greina hvaða áhrif hinn sítengdi og snjallvæddi samtími hefur á hug okkar og hjörtu.

Hvernig á að íslenska hugtakið „Slow Television"? Hægt sjónvarp? Hægvarp? Í öllu falli, þá hefur sólarhringsútsending sjónvarpsþáttarins Landans verið bendluð við þetta hugtak. Það passar einhvern veginn ekki alveg enda er lítil ró yfir Landanum þennan sólarhringinn. Þar er þó eitthvað töfrum slungið í gangi - Anna Marsibil rannsakar málið.

Gunnar Theodór Eggertsson rýnir tvær kvikmyndir og ástríðuverkefni, annars vegar kvikmynd Terry Gilliams, The man who killed Don Quixote, og hins vegar nýja íslenska heimildarmynd Kaf.

Rætt verður um Emmy sjónvarpsverðlaunin sem voru afhent um helgina

Og í pistli sínum í dag skoðar Tómas Ævar Ólafsson þessa einkennilegu strauma, hrif eða bylgjur sem geta skapast á milli fólks og valdið óútskýranlegum óþægindum.

Umsjón: Kristján Guðjónsson og Anna Marsibil Clausen.