Mannlegi þátturinn

Lilja Sigurðardóttir glæpasagnahöfundur, leikskáld og handritshöfundur var föstudagsgestur hjá okkur í dag. Eftir Lilju liggja ellefu bækur, átta þeirra hafa verið þýddar á erlend tungumál og um milljón eintaka verið seld í tuttugu löndum. Því fylgir að sjálfsögðu mikið kynningarstarf, krefst ferðalaga og viðveru á glæpasagnahátíðum um allan heim. Við heyrðum hvað Lilja er helst að fást við þessa dagana og líka af æsku hennar en foreldrar hennar voru heimshornaflakkarar og bjó hún víða erlendis á sínum mótunarárum.

Í matarspjallinu með Sigurlaugu Margréti renndum við yfir þá fjölmörgu pósta sem okkur bárust í síðustu viku vegna pönnukökuspjalls og vörpuðum við þeirri spurningu fram, af hverju festast pönnukökur við pönnukökupönnuna? Síðan hringdum við í frú Sigurlaugu sem brá sér til Parísar til að kanna hina frönsku pönnuköku.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG HELGA ARNARDÓTTIR

Hvernig á að ræða MND við fólk sem greinist með þennan taugahrörnunarsjúkdóm og aðstandendur þeirra og hvaða byltingarkenndu lyfjameðferðir eru nú í boði? Þetta og fleira verður rætt á málþingi sem haldið verður í tilefni af alþjóðadegi MND sjúkdómsins þann 21. júní næstkomandi. Helga Rakel Rafnsdóttir, kvikmyndagerðarkona, kom til okkar en hún greindist með sjúkdóminn fyrir rúmum þremur árum. Hún sagði okkur frá þeim miklu breytingum sem hún hefur upplifað eftir að hún fékk loksins leyfi fyrir því að taka inn MND- lyfið Tofersen sem hefur gjörbreytt líðan hennar og styrk á allan hátt.

Bergið Headspace, stuðnings- og ráðgjafasetur fyrir ungt fólk upp að 25 ára aldri hefur ýtt úr vör átakinu Tölum um tilfinningar. Forsvarsmenn Bergsins vilja vekja athygli á því að ungmenni frá 12-25 ára geta leitað þangað og fengið fría ráðgjöf og sálfræðiþjónustu án þess að fá tilvísun frá heimilislækni. Stjórnarkona úr Berginu Diljá Mist Ámundadóttir sálgætir kom til okkar og ræddi um mikilvægi þess að geta rætt tilfinningar sínar og vanlíðan í traustu umhverfi, því ekkert vandamál sé of stórt eða of lítið.

Tónlist í þættinum

Bjarni Arason - Allur lurkum laminn.

Desafinado - Getz, Stan, Byrd, Charlie, Deppenschmidt, Buddy, Betts, Keeter, Byrd, Gene, Reichenbach, Bill,

Mugison - Stingum af.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG HELGA ARNARDÓTTIR

Anna María Hjálmarsdóttir varð skyndilega blind á öðru auga fyrir umþaðbil ári síðan, án þess að nokkur skýring fyndist og hún var send í sjúkraflugi til Reykjavíkur þar sem hún undirgekkst ótal rannsóknir í kjölfarið. Í nóvember missti hún svo sjónina á hinu auganu og varð því alveg blind. Eftir margar rannsóknir og tilgátur lækna, varð það helst ofan á að líklega hafi langvarandi streita valdið blindunni. Við heyrðum sögu Önnu Maríu.

Íslenska framleiðslufyrirtækið Polarama er um þessar mundir að kynna nýja hugbúnaðarlausn á markað sem hjálpar framleiðslufyrirtækjum um allan heim að finna myndræna og ævintýralega tökustaði fyrir kvikmyndir og auglýsingar, hér á landi og erlendis. Forritið ber heitið MASSIF og er fyrsta sinnar tegundar í heiminum og hefur verið í þróun um allnokkurt skeið. Þá heyrðum við einnig af spennandi kvikmyndaverkefnum sem Polarama er að framleiða í samvinnu við erlenda framleiðendur og eitt þeirra er byggt á bókinni REFURINN eftir Sólveigu Pálsdóttur glæpasagnahöfund.

UMSJÓN: GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG HELGA ARNARDÓTTIR

Íslenskum bönkum er ekki heimilt að breyta vöxtum að vild og skilmálar í lánasamningum þeirra teljast ekki uppfylla skilyrði um gegnsæi og skýrleika. Þetta kemur fram í nýlegu áliti EFTA dómstólsins vegna mála sem Neytendasamtökin höfðuðu á hendur þremur bönkum í sex málum, vegna matskenndra og ógegnsærra vaxtaákvarðana. En hvað þýðir þetta fyrir neytendur? Sjálfa lántakendur og hvað geta þeir gert til að verða hreyfiafl í þessu risavaxna máli ef dómstólar dæma Neytendasamtökunum í hag eftir álit EFTA dómstólsins? Formaður Neytendasamtakanna og lögmaður þeirra ræddu þetta mál í Mannlega þættinum í dag.

Við fengum svo Einar Sveinbjörnsson veðurfræðing til okkar í gegnum símalínu hér á eftir, en hann er staddur í Kaupmannahöfn. Hann ætlar að segja okkur frá áhugaverðri vinnustofu sem hann sótti með Vegagerðinni, líkani með aðferðum gerfigreindar til að spá fyrir um yfirborðshita vega að vetrarlagi. Gert á grunni hitamyndavéla í bílum Vegagerrðarinnar sem taka slíkar hitamyndir í sífellu á ferðum sínum. Og svo ræddum við líka um veðurútlitið næstu daga sem telst vera gott. 17. júní og langtímaspár fyrir næstu viku fram yfir sumarsólstöður sem nálgast óðfluga.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG HELGA ARNARDÓTTIR

Bernskubrek í Kópavogi er yfirskrift dagskrár sem Marteinn Sigurgeirsson kennsluráðgjafi og kvikmyndagerðrmaður hefur boðið til núna á fimmtudaginn. Sögur og myndefni frá fyrri tímum í bæjarlífinu verða í sviðsljósinu og þar má nefna samskipti unglinga við herinn á stríðsárunum,fimm drengi í sjávarháska,Skiptistöðina,Pönkgangu um Hamraborg og svo baráttuna milli austurbæjar og vesturbæjar. Við ræðum við Martein hér á eftir.

Vinkillinn frá Guðjóni Helga Ólafssyni, okkar manni í Flóanum,fjallar í dag að stærstu leyti um gamla gríska stríðshetju, nefnilega flotaforingjann Laskarinu Bouboulinu; fyrstu konuna sem hlaut aðmírálstign, árið 1825.

Lesandi vikunnar er svo eigandi veitingastaðarins Yndisauka, Kristín Ásgeirsdóttir sem er mikill bókaormur. Við fáum að vita hvaða bækur hún hefur lesið og hvaða rithöfundar hafa haft áhrif á hana.

Tónlist frá útsendingarlogg 2024-06-10

Cactus Blossoms, The - Mississippi.

Uppáhellingarnir, Sigríður Thorlacius - Kavatína Kristínar (feat. Sigríður Thorlacius).

Föstudagsgesturinn okkar að þessu sinni er tónlistarmaðurinn og þingmaðurinn Jakob Frímann Magnússon Stuðmaður með meiru. Jakob stígur fram á Listahátíð í Reykjavík hinn 8. júní næstkomandi. Þá verður flutt hið dularfulla og splunkunýja spádómsverk Future Forecast af hljómsveitinni Jack Magnet Science sem skipuð er einvalaliði tónlistarmanna. Auk alls sem hann hefur gert í tónlistinni hefur hann gert margt á sviði menningarmála, verið menningarfulltrúi sendiráðs Íslands í London og menningarráðunautur utanríkisráðuneytisins, miðborgarstjóri Reykjavíkur og margt fleira. Við fáum Jakob til að fara með okkur aftur í æskuárin, á Akureyri og í Hlíðunum. Við stiklum svo á stóru með honum í gegnum lífið til dagsins í dag, með viðkomu meðal annars í Menntaskólanum við Hamrahlíð og Los Angeles.

Í matarspjallinu í dag kemur Sigurlaug Margrét eins og venjulega til okkar og við ætlum að tala um pönnukökubakstur. Við veltum fyrir okkur hvernig er best að komast hjá því að pönnukökurnar festist við pönnuna. Hvað er best að setja á pönnukökurnar, hvað er best að bera fram með þeim og svo framvegis. Pönnsuspjall!

Tónlist í þættinum í dag:

Hvílík þjóð / Stuðmenn (Jakob Frímann Magnússon)

Old Jack Magnet / Jack Magnet (Jakob Frímann Magnússon og John Lang)

Extra Polation / Jack Magnet Science (Jack Magnet Science)

UMSJÓN GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

ÁLFkonur er félagsskapur kvenna með ljósmyndun að áhugamáli og hefur starfað saman sem hópur frá árinu 2010. Þær hafa haldið fjölmargar ljósmyndasýningar víða um Akureyri, Eyjafjörð, á Húsavík og í Edinborg Skotlandi. Í þrettánda sinn bjóða ÁLFkonur, í samvinnu við Lystigarðinn á Akureyri og LYST kaffihús upp á ljósmyndasýningu við útisvæðið og veitingasöluna í garðinum. Við hittum Reyni Gretarsson sem rekur Lyst kaffihús og Ingu Eydal ÁLFkonu, í Lystigarðinum á Akureyri.

Við fræddumst svo um Berjadaga, fjögurra daga tónlistarhátíð sem fram fer árlega á Ólafsfirði 14.-17.júní. Á hátíðinni er flutt fjölbreytt tónlist í fallegu umhverfi, boðið verður upp á göngur með náttúruskoðun, spjall fræðimana og fleira. Ólöf Sigursveinsdóttir, listrænn stjórnandi Berjadaga og Hrólfur Sæmundsson, barítónsöngvari, sögðu okkur betur frá Berjadögum, dagskránni og sögunni í dag.

Næstu helgi fer fram nördalegasta bæjarhátíð landsins, að því er aðstandendur hátíðarinnar segja. Prjónagleðin verður haldin á Blönduósi í áttunda sinn og það er mikil stemning fyrir hátíðinni, bæði innanbæjar og utan, og alveg klárt að það lifnar rækilega yfir mann- og bæjarlífinu á Blönduósi þessa helgi. Við ræddum við Svanhildi Pálsdóttur, viðburða- og markaðsstjóra Textílmiðstöðvar Íslands í þættinum.

Tónlist í þættinum í dag:

Efter Skoletid / Fenders (Eyjólfur Kristjánsson)

Kaffi tröð / Bjartmar Guðlaugsson (Bjartmar Guðlaugsson)

Ég lít í anda liðna tíð / Garðar Cortes og Jónas Ingimundarson (Sigvaldi Kaldalóns, texti Halla Eyjólfsdóttir)

Gott er að lifa / Bergþóra Árnadóttir (Bergþóra Árnadóttir)

UMSJÓN GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Það er aldrei of seint að skella sér í nám og láta draumana rætast. Þetta eru skilaboð Andreu Margrétar Þorvaldsdóttur, sem er nýútskrifaður rafvirki frá Verkmenntaskólanum á Akureyri. Andrea er nýorðin fimmtug og er þessa vikuna að klára sveinspróf en hún er búin með þrjú próf af fimm. Á unglingsárum ýjaði kennari að því að hún gæti einfaldlega ekki lært stærðfræði og það kom í veg fyrir að hún færi í frekara nám á yngri árum. Við töluðum við Andreu í þættinum í dag.

Móðurmál – samtök um tvítyngi á þrjátíu ára afmæli í ár. Móðurmál er hagsmuna- og regnhlífasamtök sem styðja við og halda utan um móðurmálskennslu á höfuðborgarsvæðinu. Markmið samtakanna er að styðja við móðurmálshópa og móðurmálskennara, að vinna með foreldrum fjöltyngdra barna að því að skapa börnunum tækifæri til að læra móðurmál sín og þannig styðja við virkt fjöltyngi í samfélaginu. Frú Vigdís Finnbogadóttir er verndari samtakanna. Oksana Shabatura, stjórnarkona og Þórður Arnar Árnason, verkefnastjóri hjá Móðurmáli, komu í þáttinn í dag og sögðu okkur frá samtökunum, starfseminni og afmælinu.

Við fengum svo að lokum póstkort í dag frá Magnúsi R. Einarssyni. Magnús segist vera kominn með opinbera staðfestingu á því að vera nú orðinn eyjamaður. Vandi fylgir vegsemd hverri og hann lenti strax í deilum við fólk af fasta landinu um ýmislegt sem gengur á í Vestmannaeyjum. Hann segir líka frá þeirri sektarkennd sem fylgir því að horfa á hnefaleika í sjónvarpinu. Í lokin fjallar hann aðeins um hvernig Saudi Arabía er að reyna að laga vonda ímynd sína í veröldinni með því að kaupa viðburði og afburða íþróttamenn.

Tónlist í þættinum í dag:

Nýfallið regn / Ásgeir Trausti (Ásgeir Trausti Einarsson, texti Einar Georg Einarsson og Júlíus Aðalsteinn Róbertsson)

Sjóddu frekar egg / Bogomil Font og Greiningardeildin (Bragi Valdimar Skúlason)

Danska lagið / Bítlavinafélagið (Eyjólfur Kristjánsson)

Ég veit þú kemur / Ellý Vilhjálms (Oddgeir Kristjánsson, texti Ási í Bæ)

UMSJÓN GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR

Svavar Knútur er nýkomin úr tónleikaferðalagi um Ástralíu og Evrópu og nú er hann lagður af stað hringinn í kringum landið með tvöfalt nýtt plötualbúm í farteskinu. Þessi tónlist er á vissan hátt 15 ára úrvinnsla sorgar segir Svavar Knútur sem var í hljóðstofu RÚV á Akureyri í beinni útsendingu í dag.

Svo komu þær Áslaug Thorlacius og Björg Jóna Birgisdóttir í þáttinn til að segja okkur frá listnámi í Myndlistaskólanum í Reykjavík fyrir einstaklinga með þroskaskerðingu. Áslaug er skólastjóri Myndlistaskólans og Björg fylgdi systur sinni, Lilju Dögg, í gegnum námið. Björg segir námið hafa verið valdeflandi fyrir systur sína á mörgum sviðum og hafi gríðarlega þýðingu og að það sé mannbætandi að geta boðið upp fólki með þroskaskerðingu listnám.

Viðvarandi blóðsykurssveiflur yfir daginn geta verið orsök þreytu og orkuleysis, vakið upp falska svengdartilfinningu, raskað þyngdarstjórnun og valdið alvarlegum sjúkdómum á við sykursýki, hjarta- og æðasjúkdómum, fitulifur og hvers kyns bólgusjúkdómum sem nú þegar herja á samfélagið í auknum mæli. En við þessu geta verið einföld ráð. Ef við neytum fyrst grænmetis og annarra trefja, fitu eða próteina á undan kolvetnum virkar það eins og sía áður en sykurinn kemst út í blóðið og þar með komum við í veg fyrir óhóflega blóðsykurshækkun í líkamanum. Þetta sagði Kristján Þór Gunnarsson heimilislæknir á Selfossi, sem er umfram allt áhugamaður um rót vandans, þegar Helga Arnardóttir ræddi við hann á Heilsuvakt dagsins.

Tónlist í þættinum í dag:

Sannaðu til / Spilverk þjóðanna (Spilverk þjóðanna)

Refur / Svavar Knútur (Svavar Knútur Kristinsson)

Joc de doi din Banat / Virgil Muzur (Virgil Muzur)

UMSJÓN GUNNAR HANSSON OG GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR