Mannlegi þátturinn

Fullt var út úr dyrum á foreldrafundi sem fram fór í Safamýri í fyrradag fyrir foreldra barna í hverfum 104, 105 og 108 þar sem kallað var eftir því að opnunartími félagsmiðstöðva og sundlauga yrði rýmkaður og starf félagsmiðstöðva eflt ásamt foreldrarölti. Ljóst er að foreldrar eru að kalla eftir meiri viðbrögðum í skólakerfinu og víðar til að sporna gegn vaxandi unglingadrykkju og ofbeldi meðal barna. Til okkar komu Arna Hrönn Aradóttir verkefnastjóri í Norðurmiðstöð Reykjavíkurborgar sem sér einnig um forvarnir og lýðheilsumál í hverfinu og Unnar Þór Bjarnason samfélagslögreglumaður en mikið hefur verið rætt um að auka sýnileika þeirra í hverfum borgarinnar.

Hvað er ónæmiskerfi, hvernig myndast það og hvernig ver það okkur gegn sýkingum? Í verslunum og apótekum má finna ótal tegundir bætiefna og vítamína sem eiga að bæta ónæmiskerfið, er virkar það? Lind félag fólks með ónæmisgalla / meðfæddan mótefnaskort, blæs til námstefnu um ónæmisgalla á mánudaginn en margt bendir til þess að ónæmisgallar séu vangreindir hér á landi sem annars staðar en rétt meðferð getur stuðlað að heilbrigði og fullri atvinnuþátttöku. Guðlaug María Bjarnadóttir leikkona og kennari formog Hrefna Jónsdóttir Hjúkrunarfræðungur á göngudeid ónæmisfræða, komu til okkar.

Núna styttist í Ullarvikuna sem fram fer í þriðja sinn og er undirbúin af 30 konum á Suðurlandi í sjálfboðavinnu. Það má segja að þetta sé vaxandi viðburður og í ár eru um það bil 20 námskeið í boði og þar af 8 uppseld og örfá pláss laus á önnur. Það stefnir í metaðsókn,aðallega íslendingar en nokkrir hópar koma erlendis frá. Helga Thoroddsen var á línunni.

Tónlist frá útsendingarlogg 2024-09-26

Ríó - Landið fýkur burt.

Franklin, Aretha - Solitude.

Joel, Billy - Piano man.

Lyfja­fræðing­ur­inn Sig­ríður Pálína Arn­ar­dótt­ir sem rekur Reykjanesapótek hefur ásamt sínu teymi hjálpað fólki við að venja sig af og trappa sig niður vegna neyslu á ávanabindandi lyfjum. Hún flutti til Íslands árið 2017 frá Noregi og er undir miklum áhrifum þaðan um hvernig lyfjafræðingar geta veitt fólki þessa aðstoð. Sigríður vill taka kaupmannsstimpilinn af lyfjafræðingum því þeir séu fyrst og fremst heilbrigðisstarfsfólk sem geti létt undir með heilsugæslunni sem oft sé umsetin og færri komast að en vilja. Sigríður sagði okkur frá á alþjóðadegi lyfjafræðinga sem er einmitt í dag.

Flestir Íslendingar hafa afskaplega gaman af að ferðast og eru sífellt að leita að nýjum áhugaverðum áfangastöðum. Provence í Frakklandi og Gvade-lúp-eyjar og Martinique í Karíbahafinu eru landsvæði sem eiga ólíka sögu en eiga það sameiginlegt að vera rík af menningu og spennandi áfangastaðir fyrir ferðalanga. Grégory Cattaneo Miðaldasagnfræðingur og rithöfundur kom til okkar og fór yfir sögu þessara ólíku landsvæða og kafar ofan í þá menningarlegu þróun sem þar hefur átt sér stað.

Við fengm póstkort frá Magnúsi R Einarssyni í dag. Póstkortið sagði af ferðalögum Magnúsar undanfarna daga, en hann hefur verið á ferð með fjölda manns um þýskar borgir. Hann segir frá fenjasvæðinu Spreevald sem er einstakt og stundum kallað sveitaútgáfan af Feneyjum. En nú er hann staddur á Möltu og sagði okkur aðeins af þeirri sólskinsríku og sögufrægu eyju.

Tónlist frá útsendingarlogg 2024-09-25

Flott - Hún ógnar mér.

L'amour fou - Austurstræti.

Kristjana Arngrímsdóttir - Útþrá.

Hljómar - Þú og ég.

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG HELGA ARNARDÓTTIR

Lyfja­fræðing­ur­inn Sig­ríður Pálína Arn­ar­dótt­ir sem rekur Reykjanesapótek hefur ásamt sínu teymi hjálpað fólki við að venja sig af og trappa sig niður vegna neyslu á ávanabindandi lyfjum. Hún flutti til Íslands árið 2017 frá Noregi og er undir miklum áhrifum þaðan um hvernig lyfjafræðingar geta veitt fólki þessa aðstoð. Sigríður vill taka kaupmannsstimpilinn af lyfjafræðingum því þeir séu fyrst og fremst heilbrigðisstarfsfólk sem geti létt undir með heilsugæslunni sem oft sé umsetin og færri komast að en vilja. Sigríður sagði okkur frá á alþjóðadegi lyfjafræðinga sem er einmitt í dag.

Flestir Íslendingar hafa afskaplega gaman af að ferðast og eru sífellt að leita að nýjum áhugaverðum áfangastöðum. Provence í Frakklandi og Gvade-lúp-eyjar og Martinique í Karíbahafinu eru landsvæði sem eiga ólíka sögu en eiga það sameiginlegt að vera rík af menningu og spennandi áfangastaðir fyrir ferðalanga. Grégory Cattaneo Miðaldasagnfræðingur og rithöfundur kom til okkar og fór yfir sögu þessara ólíku landsvæða og kafar ofan í þá menningarlegu þróun sem þar hefur átt sér stað.

Við fengm póstkort frá Magnúsi R Einarssyni í dag. Póstkortið sagði af ferðalögum Magnúsar undanfarna daga, en hann hefur verið á ferð með fjölda manns um þýskar borgir. Hann segir frá fenjasvæðinu Spreevald sem er einstakt og stundum kallað sveitaútgáfan af Feneyjum. En nú er hann staddur á Möltu og sagði okkur aðeins af þeirri sólskinsríku og sögufrægu eyju.

MANNLEGI ÞÁTTURINN - MIÐVIKUDAGUR 25. SEPTEMBER

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG HELGA ARNARDÓTTIR

Tónlist frá útsendingarlogg 2024-09-25

Flott - Hún ógnar mér.

L'amour fou - Austurstræti.

Kristjana Arngrímsdóttir - Útþrá.

Hljómar - Þú og ég.

Hópur fólks hér á landi sem hefur glímt við alvarleg og langvinn veikindi eftir COVID kallar eftir vitundarvakningu og úrræðum í íslensku heilbrigðiskerfi. Þessi eftirköst og veikindin hafa gert það að verkum að fólk er nánast óvinnufært og glímir við margvíslegan heilsubrest á borð við eilífðar flensueinkenni, mæði, slæma hausverki, ógleði, heilaþoku, máttleysi og margt fleira. Þær Hafdís Inga Helgudóttir Hinriksdóttir og Sigríður Elín Ásgeirsdóttir sem báðar hafa verið heilsuhraustar og miklar íþróttakonur segja líf sitt hafa kollvarpast eftir að þær greindust með Covid fyrir tveimur árum. Þær komu í þáttinn.

Hljóðóþol er taugaröskun sem lýsir sér í því, að upplifum tiltekinna hljóða veldur svo mikilli vanlíðan að það truflar allar athafnir daglegs lífs. Mikilvægt er að greina börn með hljóðóþol snemma þannig að hægt sé að gera ráðstafanir sem koma í veg fyrir að hljóðóþolið trufli nám og félagslegan þroska og það þarf að útbúa greiningartól og fræðsluefni fyrir starfólk menntastofnana. Heyrnarhjálp vinnur nú í að undirbúa ráðstefnu um Hljóðóþol og ráðstefnan verður 15.okt. Halla B. Þorkelsson formaður Heyrnarhjálpar og Hjörtur H Jónsson fv. Formaður,komu í þáttinn.

Fólk sem greinist með efnaskiptavillu eða hvers kyns lífsstíls kvilla sem geta leitt til alvarlegra sjúkdóma geta nú fengið ráðgjöf um sitt heilsufar, mataræði og lífstíl og leiðrétt það með hjálp tveggja lækna, sem eru reyndar líka hjón en þau stofnuðu nýlega heilsufyrirtækið Sound Health lífstílslækningar í þeim tilgangi að veita fólki ráðgjöf um hvernig það getur sjálft gripið í taumana. Þau Kjartan Hrafn Loftsson og Tekla H. Karlsdóttir ræddu um efnaskiptaheilsu og einnig úrræði fyrir langvinn Covid einkenni.

Tónlist í þættinum:

Eyjólfur Kristjánsson - Kiddi greifi.

Thomas, B.J. - Raindrops keep fallin' on my head.

Beatles, The - Blackbird.

Umsjón Helga Arnardóttir og Guðrún Gunnarsdóttir

Við höfum verið að fjalla undanfarna mánudaga um það hvað verður á fjölunum í leik- og sviðslistahúsunum í vetur. Í dag var komið að Tjarnarbíói, Snæbjörn Brynjarsson nýráðinn leikhússtjóri þar á bæ kom í þáttinn. Tjarnarbíó hefur verið aðalmiðstöð frjálsu leikhópana hér á höfuðborgarsvæðinu og verður það áfram í vetur með fjölbreytta dagskrá sem Snæbjörn sagði okkur frá henni í þættinum.

Við fengum vinkil frá Guðjóni Helga Ólafssyni í dag. Í þetta sinn fjallaði vinkillinn um matargerð sem tekur mið af hnattstöðu Íslands og ekki síður árstíðinni, því nú verður spjallað um kjötsúpu. Hvers vegna er kjötsúpan mismunandi á milli heimila og landa? Má allt í kjötsúpugerð, eða verður að fara eftir uppskrift? Eru einhver leyndarmál sem gera súpuna betri á sumum heimilum en öðrum?

Svo var það lesandi vikunnar. Í þetta sinn var það Móheiður Hlíf Geirlaugsdóttir skáld og bóksali. Hún rekur bókabúðina Kanínuholan, sem hefur verið kölluð minnsta bókabúð landsins, en búðin er í bílskúrnum hjá henni. Hún sagði okkur auðvitað frá því hvað hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Móheiður talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

Mafalda e. Quino, teiknimyndasögur

Undir grjótvegg e. Svövu Jakobsdóttur

Ariel e. Sylviu Plath (sem Móheiður hefur verið að þýða)

Óseldar bækur bóksala e. Shaun Bythell.

Things You May Find Hidden in My Ear e. Mosab Abu Toha

Og svo talaði hún um bækurnar Mémoire d’une Jeune Fille Rangée / Mémoirs of a Dutiful Daughter og La Femme Rompue / A Woman Destroyed e. Simone de Beauvoir

Tónlist í þættinum:

Komdu í kvöld / Ragnar Bjarnason (Jón Sigurðsson)

Allar mínar götur / Ragnar Bjarnason (Haraldur Reynisson)

Barn / Ragnar Bjarnason (Ragnar Bjarnason, ljóð Steinn Steinarr)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Föstudagsgestir Mannlega þáttarins í þetta sinn voru tveir, leik- og tónlistarkonurnar Elín Hall og Katla Njáls. Þær leika aðalhlutverkin í kvikmyndinni Ljósbrot sem hefur fengið frábærar viðtökur, var frumsýnd á Cannes, hefur verið valin á fjölda virtra kvikmyndahátíða og er í forvali til Evrópsku kvikmyndaverðlaunanna. Þær hafa báðar leikið talsvert, bæði á sviði og fyrir framan myndavélarnar, og svo eru þær líka báðar tónlistarkonur og hafa stofnað dúettinn Mammaðín. Við spjölluðum við þær um lífið og tilveruna, leiklistina og tónlistina og reynsluna af því að leika saman í kvikmyndinni Ljósbrot og lífsreynsluna af því að vera á rauða dreglinum og frumsýna hana í Cannes.

Í matarspjalli dagsins var Sigurlaug Margrét með áhugaverða matreiðslubók í farteskinu. Það er ekki hægt að segja að hollustan sé í fyrirrúmi í téðri bók, þar sem uppskriftir af uppáhaldsmat eins frægasta tónlistarmanns sögunnar, Elvis Presley, er safnað saman.

Tónlist í þættinum:

Heim í Búðardal / Lónlí blú bojs (Gunnar Þórðarson, texti Þorsteinn Eggertsson)

California Dreamin / The Mamas & The Papas (John Phillips & Michelle Phillips)

Mammaðín / Frekjukast (Dagný Kristjánsdóttir, Elín Sif Halldórsdóttir, Jóhannes Damian Patreksson, Katla Njálsdóttir og Kristján Jóhann Jónsson)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við töluðum í dag við Brynjar Halldórsson, klínískan sálfræðing sem er dósent við Háskólann í Reykjavík og sinnir klínísku starfi við geðsvið Landspítalans. Hann fræddi okkur um áráttu- og þráhyggjuröskun. Við töluðum við hann til dæmis um mýturnar tengdar þessu, hverjar eru birtingamyndirnar, hver eru áhrif þeirra, hvað er hægt að gera og af hverju það skiptir máli að fá hjálp við þeim.

Eva Rós Ólafsdóttir, fagstjóri hjá Berginu Headspace, kom svo til okkar í dag. Í Berginu er boðið upp á frí viðtöl fyrir öll ungmenni á aldrinum 12-25 ára. Þau geta komið í ráðgjöf eins oft og þau þurfa og ráðgjafarnir eru fagmenntað fólk með fjölbreytta reynslu af störfum með ungu fólki. Bergið er 6 ára og hefur veitt þjónustu í 5 ár og eru nú að safna Bergrisum, sem styðja við starfið með föstum mánaðargreiðslum. Eva Rós sagði okkur frekar frá starfseminni og Bergrisunum í þættinum.

Svo er það herferðin „Búðu til pláss“ sem UNICEF á Íslandi hleypti af stokkunum í vikunni í tilefni 20 ára afmælis samtakanna á Íslandi. Þar er verið að leita að heimsforeldrum. Ævar Þór Benediktsson, sendiherra UNICEF og rithöfundur, sem hlaut á dögunum Barnabókaverðlaun Guðrúnar Helgadóttur, kom í þáttinn ásamt Birnu Þórarinsdóttur, framkvæmdastjóra UNICEF á Íslandi.

Tónlist í þættinum:

While You Were Sleeping / Laufey (Laufey Lín Bing Jónsdóttir og Stewart Spencer)

Styttur bæjarins / Spilverk þjóðanna (Spilverk þjóðanna)

Younger than springtime / Les Baxter (Les Baxter)

Gefðu þeim pláss / Dísa og Memfismafían (Bragi Valdimar Skúlason)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Íris Stefanía Skúladóttir kom í þáttinn í dag. Hún er að fara af stað með námskeiðið Kynveran í Kramhúsinu. Hún hefur þróað það í tvö ár í framhaldi af lokaverkefni hennar frá LHÍ sem kallaðist „Þegar ég fróa mér“. Eftir útskrift hefur verkefnið lifað góðu lífi og vaxið og dafnað. Hún hefur meðal annars farið með það á leiklistarhátíð í Finnlandi nýlega, einnig til Hollands og Akureyrar. Íris sagði okkur frá því hvernig þetta verkefni varð til, þær viðtökur sem hún fékk þegar hún sýndi þessum málum áhuga ung að aldri og því hvernig þau misgóðu viðbrögð gerðu hana enn ákveðnari í að rannsaka kynveruna í okkur og að láta ekki skömmina stjórna sér. Eins og hún segir, því betur sem við tengjumst kynverunni í okkur sjálfum, því fyrr byrjum við að elska okkur og sættast við okkur sjálf.

Við fræddumst svo um ný netnámskeið sem verða tekin í gagnið á næstunni. Þau eru á vegum Geðverndarfélags Íslands í samvinnu við bresk heilbrigðisyfirvöld. Námskeiðin, sem eru sem sagt á vefnum https://inourplace.co.uk/iceland/ og verða opin fyrir alla án endurgjalds. Þau eru hugsuð fyrir fjölskyldur, foreldra, aðstandendur, ömmur og afa og einnig verða námskeið eingöngu fyrir unglinga. Námskeiðin eru 17 talsins og verða öll á íslensku, en fyrsta námskeiðið sem búið er að þýða á íslensku er „Að skilja barnið - frá smábarni til unglings“. Kjartan Valgarðsson, framkvæmdastjóri Geðverndarfélagsins, kom í þáttinn og sagði okkur frekar frá þessum námskeiðum og hvernig þau virka.

Tónlist í þættinum:

Ég bíð við bláan sæ / Anna Vilhjálms og Vilhjálmur Vilhjálmsson (Phil Spector, texti Jón Sigurðsson)

Unforgettable / Aretha Franklin (Irwing Gordon)

Grasaferð / Snorri Helgason (Snorri Helgason)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Halldís Ólafsdóttir talmeinafræðingur flutti hingað til lands fyrir nokkrum árum til að starfa sem talmeinafræðingur. Hún er menntuð í Danmörku og hefur starfað bæði þar og í Noregi. Hún hefur sérhæft sig í raddmeinum en raddmein geta stafað af margvíslegum toga og haft mikil áhrif á líf fólks hvort sem það hefur atvinnu af röddinni eða ekki. Hver er líffræðin á bak við góða raddbeitingu og hvaða æfingar er hægt að gera til að stuðla að góðri raddbeitingu. Halldís kom til okkar í dag.

Alþjóðlegur dagur geðheilbrigðis er 10.október næstkomandi og þema dagsins í ár er Geðheilbrigði á vinnustað. Mental ráðgjöf, í samstarfi við aðra, stendur fyrir átaki þar sem ætlunin er að vekja máls á mikilvægi þess að vinnustaðir hlúi að andlegri heilsu starfsfólks og stuðli að geðheilbrigðu vinnuumhverfi. Helena Jónsdóttir, framkvæmdastjóri og stofnandi Mental ráðgjafar kom í þáttinn og sagði okkur meira frá þessu átaki í dag.

Einar Sveinbjörnsson kom svo til okkar í veðurspjallið í dag. Hann ræddi við okkur fyrst um flóð sem herjað hafa á víða um heimsbyggðina í sumar, m.a. í mið-Evrópu síðustu daga og á svæðum Sahel í Afríku, sem alla jafna eru þurr svæði. Svo ræddum um veðrið hér heima, lágan hita það sem af er september og grófar horfur út mánuðinn. Hann ætlar svo að fræða okkur á næstunni um veðurathugunarstöðvarnar á landinu og að þessu sinni sagði hann okkur frá Litlu-Ávík á Reykjanesi í Árneshreppi.

Tónlist í þættinum:

Ekki vill það batna / Ríó tríó (Gunnar Þórðarson, texti Jónas Friðrik Guðnason)

Hvað er að? / Ellý Vilhjálms og Hljómsveit Svavars Gests (Jón Múli Árnason, texti Jónas Árnason)

Walk on By / Dionne Warwick (Burt Barcharach & Hal David)

Skítaveður / Bogomil Font (Bragi Valdimar Skúlason)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON

Við héldum áfram yfirferð okkar um leik- og sviðslistahúsin, hvað verður á fjölum þeirra í vetur. Í dag var það Þjóðleikhúsið, Magnús Geir Þórðarson, Þjóðleikhússtjóri, kom og sagði okkur allt um það hvernig leikveturinn verður þar á bæ.

Við fengum vinkil frá Guðjóni Helga Ólafssyni í dag. Að þessu sinni fjallaði vinkillinn um forystufé. Það mun vera sérstakur fjárstofn, með sérstaka eiginleika sem útlistaðir verða. Auk þess verður gluggað í bók sem skrifuð var um miðja síðustu öld með það fyrir augum að varðveita sögur af forystufé, auk þess sem eins slík fær að fljóta með.

Svo var það lesandi vikunnar, í þetta sinn var það Signý Pálsdóttir, fyrrverandi skrifstofustjóri menningarmála Reykjavíkurborgar, Signý sagði okkur frá því hvað hún hefur verið að lesa undanfarið og hvaða bækur og höfundar hafa haft mest áhrif á hana í gegnum tíðina. Signý talaði um eftirfarandi bækur og höfunda:

The Covenant of Water e. Abraham Verghese

Fátækt fólk, Baráttan um brauðið og Fyrir sunnan, allar e. Tryggva Emilsson

Þetta rauða það er ástin, e. Rögnu Sigurðardóttur

Biblían

Salka Valka e. Halldór Laxness

Laxdæla og Íslendingasögurnar

Tónlist í þættinum:

Út í kvöld / Stuðmenn (Jakob Frímann Magnússon)

One of these days / Solveig Slettahjell (Sjur Miljeteig)

The Girl from Ipanema / Frank Sinatra (Antonio Carlos Jobim, Vinicius Demoraes, Norman Gimbel)

UMSJÓN GUÐRÚN GUNNARSDÓTTIR OG GUNNAR HANSSON