បទសម្ភាស

By RFI ខេមរភាសា / Khmer

បទសម្ភាស episodes

October 30, 2023 លោក សន ជ័យ៖ FTA ធ្វើឲ្យរបាំងពន្ធគយថយចុះ តែបង្កើនពន្ធដារ
ភាគីពាក់ព័ន្ធបានបើកកិច្ចពិភាក្សាថ្នាក់ជាតិនៅថ្ងៃចន្ទនេះអំពី «ឱកាស និងកត្តាប្រឈមតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី FTA»។ មានតែជិត៤០%នៃអ្នកផលិតដែលបានយល់ដឹងពីកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។ នេះបើតាមការស្ទង់មតិដោយអង្គការពាក់ព័ន្ធចំនួន៣។ កង្វះការយល់ដឹងនេះធ្វើឲ្យកសិករខ្មែរជាអ្នកផលិតជួបបញ្ហាដោយសារតែមិនដឹងពីបរិមាណតម្រូវការ និងតម្លៃទីផ្សារ។ នេះជាការកត់សំគាល់របស់ លោក សន ជ័យ។ លោកថា FTA ធ្វើឲ្យរបាំងពន្ធគយថយចុះ តែបង្កើនពន្ធដារ។ កិច្ចព្រៀមព្រៀងនេះត្រូវបានគេរិះគន់ថាកម្ពុជាចាញ់ប្រៀបប្រទេសជាដៃគូ គឺចិន និងកូរ៉េ ខណៈការនាំចេញរបស់កម្ពុជាទៅកាន់ប្រទេសទាំងនោះតិចជាងការនាំចូលមកវិញ។
13 min
October 23, 2023 លោក ស៊្រុន ស៊្រន៖ ភាគីហត្ថលេខីមិនត្រូវ«ឈរអោបដៃ»មើលការរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីស
ថ្ងៃនេះគឺជាខួប៣២ឆ្នាំនៃការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះគឺជាយន្តការដែលធ្វើឲ្យភាគីជម្លោះខ្មែរ និងខ្មែរ ងាកចូលតុចរចា ទម្លាក់អាវុធចុះសិន។ ប៉ុន្តែមកដល់ពេលនេះ នៅតែមានការបកស្រាយផ្ទុយគ្នាពីសំណាក់អ្នកនយោបាយកាន់អំណាច និងអ្នកនយោបាយក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ រដ្ឋាភិបាលដែលបានលុបថ្ងៃ២៣តុលាចេញពីប្រតិទិនឈប់សម្រាកបុណ្យជាតិ អះអាងថា ខ្លឹមសារនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ត្រូវបានបញ្ចូលទៅក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញអស់ហើយ។ តែអ្នកនៅក្រៅរដ្ឋាភិបាលយល់ថា រដ្ឋាភិបាលដើរចាកគន្លងកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ ខណៈរដ្ឋធម្មនុញ្ញចេះត្រូវបានកែប្រែ បន្តបន្ទាប់។ លោក ស៊្រុន ស៊្រន ជាសកម្មជននៃកិច្ចព្រមព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីស លើកឡើងថា ភាគីហត្ថលេខីមិនត្រូវ«ឈរអោបដៃ»មើលការរំលោភកិច្ចព្រមព្រៀងក្រុងប៉ារីសនោះទេ ខណៈពលរដ្ឋខ្មែរកាន់តែសកម្មឡើងក្នុងការឃ្លាំមើលការអនុវត្តកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។
17 min
October 18, 2023 លោក ស៊ុន ចន្ធី៖ បក្សកម្លាំងជាតិមិនមែនជាកង់សាគួរសម្រាប់បក្សណាមួយឡើយ
អតីតសមាជិកជាន់ខ្ពស់គណបក្សភ្លើងទៀន លោក ស៊ុន ចន្ធី បានបង្កើតគណបក្ស «កម្លាំងជាតិ» ក្នុងគោលបំណងស្តារដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យនៅកម្ពុជា និងដោយសារមើលឃើញពីភាពជាប់គាំងនយោបាយ ឬកង្វះភាពស្របច្បាប់របស់គណបក្សប្រឆាំង។ តាមរយៈបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំង Rfi ស្ថាបនិកគណបក្សកម្លាំងជាតិ លោក ស៊ុន ចន្ធី បានអះអាងថា គណបក្សកម្លាំងជាតិមិនមែនជាកង់សាគួរសម្រាប់បក្សណាមួយឡើយ ហើយបក្សថ្មីនេះ ក៏គ្មានជំហរចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយប៉ូលនយោបាយណាមួយដែរ។
10 min
October 16, 2023 លោក វ៉ី សំណាង៖បើគ្មានភ្លៀងបន្ថែមទឹកជំនន់នៅផ្លូវជាតិលេខ៣មិនធ្ងន់ធ្ងរ
ទឹកជំនន់ដែលលិចស្រុកគងពិសីខេត្តកំពង់ស្ពឺ ហើយប៉ះពាល់កំណាត់ផ្លូវជាតិលេខ៣នោះ គឺទឹកបានស្រកទៅវិញហើយ។ ការស្រកនេះដោយសារតែអាជ្ញាធរបានសម្រេចបើកផ្លូវបង្ហូរទឹកទម្លាក់ទៅខេត្តតាកែវ។ នេះបើតាម លោក វ៉ី សំណាង អភិបាលខេត្តកំពង់ស្ពឺ។ លោកអះអាងថា ប្រសិនជាគ្មានភ្លៀងបន្ថែមទេ នោះជំនន់ទឹកភ្លៀងនៅតំបន់នោះ នឹងមិនធ្ងន់ធ្ងរឡើយ។ ជំនន់នេះគឺមានពលរដ្ឋតែ៧គ្រួសារប៉ុណ្ណោះត្រូវបានជម្លៀសចេញ ខណៈរោងចក្រចំនួន១០ត្រូវប៉ះពាល់។
7 min
October 11, 2023 លោក គីមសួរ ភារិទ្ធ៖ វាសនាសម្ព័ន្ធភាពបក្សប្រជែង អាស្រ័យលើបរិយាកាសនយោបាយជាក់ស្តែង
ក្រោយបានបែកបាក់ជាច្រើនដង គណបក្សក្រៅរដ្ឋាភិបាលចំនួន៤ ដែលរួមមាន គណបក្សភ្លើងទៀន គណបក្សឆន្ទៈខ្មែរ គណបក្សប្រជាធិបតេយ្យមូលដ្ឋាន និងគណបក្សកែទម្រង់កម្ពុជា នៅថ្ងៃទី១១ខែកញ្ញានេះ បានសម្រេចចុះហត្ថលេខាព្រមព្រៀងបង្កើត «សម្ព័ន្ធភាពឆ្ពោះទៅរកអនាគត» គោលបំណងជម្រុញកសាងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ យុត្តិធម៌សង្គម និងការអភិវឌ្ឍ។ តាមរយៈបទសម្ភាសជាមួយវិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិ លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សភ្លើងទៀន គូសបញ្ជាក់ថា វាសនាសម្ព័ន្ធភាពនយោបាយថ្មីនេះ អាចឈានដល់ការច្របាច់បញ្ចូលគ្នាជាគណបក្សតែមួយ ឬ អាចប្រេះឆាទៅវិញ អាស្រ័យទៅលើបរិយាកាសនយោបាយជាក់ស្តែង ខណៈបក្សនយោបាយនីមួយៗក៏កំពុងជួបបញ្ហាផ្ទៃក្នុង និងការបាត់លិខិតច្បាប់ដើមរបស់បក្សភ្លើងទៀនជាដើម។
14 min
October 09, 2023 កញ្ញា ឌូ ស៊ូជិន៖ និស្សិតខ្មែរនៅអ៊ីស្រាអែលចង់វិលមកកម្ពុជាវិញ
«បច្ចុប្បន្នគ្រាប់នៅតែបន្តបាញ់ និងផ្ទុះបន្លឺសំឡេងខ្លាំងៗ ធ្វើឲ្យបន្ទប់រង្គើខ្លាំង»នេះគឺជាអ្វីដែលនិស្សិតខ្មែរមួយចំនួនកំពុងជាប់ផុងនៅប្រទេសអ៊ីស្រាអែល ប្រាប់វិទ្យុបារាំងអន្តរជាតិRFI នៅរសៀលថ្ងៃនេះ។ កញ្ញា ឌូ ស៊ូជិន គឺជានិស្សិតកសិកម្មម្នាក់នៅខេត្តបន្ទាយមានជ័យដែលទើបបានទៅដល់ប្រទេសនេះបានជាងកន្លះខែប៉ុណ្ណោះ។ នៅកន្លែងស្នាក់នៅរបស់កញ្ញាមាននិស្សិតខ្មែរ៨នាក់ ដែលមានស្បៀងបម្រុងត្រឹមតែជិតមួយសប្តាហ៍។ កញ្ញាអះអាងថា និស្សិតខ្មែរពេលនេះ ចង់វិលមកប្រទេសកម្ពុជាវិញ ខណៈរដ្ឋាភិបាលថៃបញ្ជួនយន្តហោះទៅដឹកជនជនជាតិថៃដែលទៅធ្វើការនៅទីនោះ កំពុងស្នាក់នៅក្បែរកន្លែងស្នាក់នៅរបស់និស្សិតខ្មែរដែរ។
9 min
September 27, 2023 លោកស្រី ជូ ប៊ុនអេង៖ កម្ពុជាទទួលយកមិនបាន ចំពោះភាពយន្តចិនទាក់ទងនឹងបទល្មើសឆបោកនៅកម្ពុជា
ខ្សែភាពយន្តចិន «No More Bets» ដែលកំពុងចាក់ផ្សាយនៅក្រៅប្រទេស កំពុងរងប្រតិកម្មដ៏សំបើមពីបណ្តាពលរដ្ឋកម្ពុជា។ ប្រតិកម្មនេះ ផ្ទុះឡើងដោយសារភាពយន្តខាងលើ មានតួអង្គក្នុងសាច់រឿង ពាក់អាវដែលមានសរសេរអក្សរខ្មែរ និងបានប្រព្រឹត្តបទល្មើសឆបោកតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ។ ខ្លឹមសារនៃសាច់រឿង «No More Bets» លើកឡើងអំពីករណីបទល្មើសតាមប្រព័ន្ធអនឡាញ ដែលកំពុងកើតឡើងនៅតាមបណ្តាប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ តួយ៉ាងដូចជា កម្ពុជា។ បន្ថែមពីលើប្រតិកម្មរបស់សាធារណជន សមត្ថកិច្ចជំនាញរបស់កម្ពុជា ក៏មិនសុខចិត្តចំពោះខ្លឹមសារនៃសាច់រឿងនេះដែរ ដ្បិតបាននាំឲ្យកត្តិនាមកម្ពុជាធ្លាក់ចុះ។ លោស្រី ជូ ប៊ុនអេង អនុប្រធានអចិន្ត្រៃយ៍គណៈកម្មាធិការជាតិប្រយុទ្ធប្រឆាំងការជួញដូរមនុស្ស បញ្ជាក់ថា កម្ពុជាទទួលយកមិនបានឡើយ ចំពោះខ្សែភាពយន្តចិន «No More Bets» នេះ។ តែទោះជាយ៉ាងនេះក្តី ក៏កម្ពុជាមិនអាចធ្វើអ្វីបាន ដ្បិតថាខ្សែភាពយន្តនេះ បានចាក់បញ្ចាំងរួចទៅហើយ។ នេះបើតាមលោកស្រី ជូ ប៊ុនអេង។
17 min
September 25, 2023 បណ្ឌិតហ៊ាន សុខុម៖វចនានុក្រមថ្មីអាចប្រើជំនួសវចនានុក្រមចាស់
វចនានុក្រមខ្មែរឆ្នាំ២០២២ ត្រូវបានដាក់សម្ពោធឱ្យប្រើប្រាស់ជាផ្លូវការនៅថ្ងៃចន្ទនេះ។ ក្នុងវចនានុក្រមថ្មីនេះ គឺខុសប្លែកពីវចនានុក្រមចាស់ របស់សម្តេច ជួន ណាត ដោយមានការបូកបញ្ចូលនូវពាក្យថ្មីៗជាច្រើន សរុបទាំងអស់ ៤ ៤៦៩៦ពាក្យ និងមេពាក្យចំនួន ៣១ ០៧៣ ពាក្យ។ លោកបណ្ឌិត ហ៊ាន សុខុម ប្រធានក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ ថ្លែងថា គេអាចប្រើវចនានុក្រមថ្មីជំនួសវចនានុក្រមចាស់បានដោយសារតែពាក្យទាំងអស់ដែលមាននៅក្នុងវចនានុក្រមចាស់ ត្រូវបានយកមកបញ្ចូលក្នុងវចនានុក្រមថ្មីនេះហើយ។ វចនានុក្រមថ្មីនេះ គឺទើបតែបោះពុម្ពបានជាង៧០០ក្បាលប៉ុណ្ណោះ តែគេអាចទាញទៅប្រើបានតាមរយៈសុសវេរ ដើម្បីតម្លើងលើទូរសព្ទដៃ និងកុំព្យូទ័រដោយមិនគិតថ្លៃ ដោយចូលទៅកាន់App, Play store ឬហ្វេសប៊ុករបស់ក្រុមប្រឹក្សាជាតិភាសាខ្មែរ។
9 min
September 23, 2023 លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ៖ ការបដិសេធរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ ជាហេតុផលនយោបាយ ច្រើនជាងហេតុផលបច្ចេកទេស
ក្រសួងមហាផ្ទៃ នៅថ្ងៃទី២១កញ្ញា បានសម្រេចបដិសេធចំពោះសំណើចំនួន៣ចំណុចរបស់គណបក្សភ្លើងទៀន ទាក់ទងទៅនឹងបញ្ហាបាត់បង់លិខិតច្បាប់ដើមរបស់គណបក្ស។ តាមរយៈកំណត់ហេតុនៃកិច្ចប្រជុំរវាងតំណាងក្រសួងមហាផ្ទៃ និងតំណាងគណបក្សភ្លើងទៀន គឺក្រសួងមហាផ្ទៃ បានឲ្យដឹងថា ខ្លួនគ្មានសមត្ថកិច្ចអ្វីអាចចេញលិខិតទុតិយតាលើលិខិតចុះបញ្ជីគណបក្សភ្លើងទៀន លេខ១៩៣ ដែលបានបាត់បង់ឡើយ។ ម្យ៉ាងវិញវិញ បើការចេញលិខិតបញ្ជាក់ម្តងទៀត ក៏មិនអាចលើសពីអ្វីដែលក្រសួងមហាផ្ទៃ ធ្លាប់បានចេញលិខិតបញ្ជាក់មួយច្បាប់ជូនបក្សភ្លើងទៀន កន្លងមកដែរ។ អ្នកនាំពាក្យគណបក្សភ្លើងទៀន លោក គីមសួរ ភីរិទ្ធ យល់ថា ការបដិសេធរបស់ក្រសួងមហាផ្ទៃ យ៉ាងដូច្នេះ មានហេតុផលនយោបាយ ច្រើនជាងហេតុផលបច្ចេកទេស។ បើតាមអ្នកនាំពាក្យ គណបក្សភ្លើងទៀននឹងបន្តស្នើសុំជួបភាគីពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀត ដូចជានាយករដ្ឋមន្ត្រី ដើម្បីជួយដោះស្រាយបញ្ហាលិខិតច្បាប់ដើមរបស់គណបក្ស ដែលបានបាត់បង់។
7 min
September 18, 2023 លោក ផេង សំអឿន៖ ក្រោយចុះបញ្ជីប្រាសាទកោះកេរ ការងារអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍គឺជាអាទិភាព
ក្រុមប្រាសាទកោះកេរ ដែលមានអាយុកាលជាង១០០០ឆ្នាំគឺមានសភាពចាស់ទ្រុឌទ្រោមដោយផ្នែក ដែលទាមទារឲ្យមានការអភិរក្ស និងអភិវឌ្ឍន៍ ជាអាទិភាព។ នេះគឺជាការលើកឡើងរបស់ លោក ផេង សំអឿន អគ្គនាយករងនៃអាជ្ញាធរជាតិព្រះវិហារទទួលបន្ទុកប្រាសាទកោះកេរ។ បើតាមអ្នកជំនាញរូបនេះ ក្រោយពីចុះបញ្ជីជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោក តំបន់រមណីយដ្ឋានកោះកេរ អាចទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរកាន់តែច្រើន ខណៈសព្វថ្ងៃមានភ្ញៀវទៅកំសាន្តចន្លោះពី១០០ទៅ៣០០នាក់។
14 min