Víðsjá

Að gefnu tilefni verður í Víðsjá í dag rifjuð upp tilkoma einhvers frægasta kvikmyndadúós allra tíma, félaganna og erkióvinanna Tomma og Jenna. Farið verður í heimsókn til Guðrúnar Hannesdóttur rithöfundar sem tók við Íslensku þýðingaverðlaununum á Gljúfrasteini á laugardag, fyrir þýðingu sína á skáldsögunni Dyrnar eftir ungverska rithöfundinn Mögdu Szabó. Það var Guðni Th. Jóhannesson forseti Íslands sem afhenti verðlaunin en alls voru sjö bækur tilnefndar að þessu sinni. Snæbjörn Brynjarsson leiklistargagnrýnandi Víðsjár fjallar í dag um leikritið Sölumaður deyr sem Borgarleikhúsið frumsýndi um helgina í leikstjórn Kristínar Jóhannesdóttur. Og tónlistarhornið heyrandi nær verður á sínum stað í Víðsjá á mánudegi. Að þessu sinni tekur Arnljótur Sigurðsson tvö lög tvisvar fyrir, fer í kúrekaleik með Andy Warhol og fylgir hlustendum á slóðir frumbyggja Norður-Ameríku.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt Ólöfu Sigursveinsdóttur sellóleikara og Sigtrygg Bjarna Baldvinsson myndlistarmann um samstarfsverkefni þeirra Hljóðmynd þar sem viðfangsefni listamannanna er sjötta sellósvíta Bachs sem er eitt af lykilverkum tónbókmenntanna. Kvöldsagan á Rás eitt þessa dagana er Grettis saga, fluttur er lestur Óskars Halldórssonar á sögunni frá árinu 1981. Víðsjá fylgist með og ætlar að skoða söguna út frá ýmsum sjónarhornum næstu vikurnar. Leiðsögumaður um verkið verður Örnólfur Thorsson íslenskufræðingur og forsetaritari, sem bæði hefur skrifað mikið um Grettis sögu og gefið hana út. Og nýr pistlahöfundur kveður sér hljóðs í Víðsjá í dag. María Elísabet Bragadóttir rithöfundur flytur í dag fyrsta pistil í pistlaröð sem hún nefnir Sannleikskorn. María vakti töluverða athygli á síðasta ári, með sagnasafni sínu Herbergi í öðrum heimi sem kom út hjá Unu útgáfuhúsi.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Jón Björnsson, sálfræðing og rithöfund, um sögu Spánar á miðöldum, en þá réðu þar ríkjum tveir þjóðflokkar, annars vegar Gotar og hins vegar Márar, sem byggðu upp glæsilegt og fágað mennningarríki á Spáni, þar sem listir og vísindi voru í miklum blóma. Jón ætlar að fjalla um þessa sögu hjá Endurmenntun á næstunni og segir frá í Víðsjá í dag. Hlustendur heyra einnig af nýrri plötu djasstríósins ?Hist og? þegar trompetleikarinn Eiríkur Orri Ólafsson verður tekinn tali en sveitin fagnar útkomu nýrrar plötu með tónleikahaldi um helgina. Tríóið skipa ásamt Eiríki Orra þeir Róbert Reynisson á gítar og Magnús Tryggvason Elíassen á trommur. Halla Harðardóttir heldur áfram að stikla á sögu borga á tímum farsótta. Í þetta sinn færir sagan okkur að þorpi andagiftar á hjara veraldar, þangað sem borgarbúar Katalóníu sóttu í heilsusamlega sumarmánuði og listamenn komu víða að í leit að örvandi félagsskap. Þorpið sem situr við hafið í skjóli illfærra fjalla kallast Cadaques og varð aðsetur súrrealista á þriðja áratug síðustu aldar. Og við sögu í Víðsjá í dag kemur einnig nákvæmlega 30 ára gamalt popplag sem mögulega gæti talist eitt af einkennislögum tíunda áratugarins.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Kristínu Jóhannesdóttur leikstjóra um leikritið Sölumaður deyr eftir bandaríska leikskáldið Arthur Miller en verkið verður frumsýnt í Borgarleikhúsinu um helgina. Listasafn Íslands verður heimsótt og þar skoðuð sýningin Halló Geimur í fylgd sýningarstjóranna, en það eru þær Guðrún Jóna Halldórsdóttir og Ragnheiður Vignisdóttir. Og stærstu söfn Evrópu vinna nú að því að gera upp blóði drifna nýlendufortíð. Nýlega tilkynnti hollenska ríkisstjórnin að öllum stolnum listmunum frá nýlendutímanum verði skilað aftur til síns heima. En kongólski aktívistinn Mwazulu Diyabanza lætur verkin tala og mótmælir nýlendustefnu með því að stela gripunum aftur til baka. Halla Harðardóttir fjallar í Víðsjá í dag um uppgjör safna við nýlendutímann.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Helgu Rut Guðmundsdóttur, prófessor við Menntavísindasvið Háskóla Íslands, um tón-rafbækur og miðlun tónlistar í samtímanum. Lestur nýrrar kvöldsögu hefst á Rás 1 í kvöld. Fluttur verður lestur Óskars Halldórssonar á Grettis sögu. Óskar var einn fremsti og kunnasti lesari útvarpsins á sinni tíð. Grettis saga var síðasta verkefni hans af því tagi, en hann hafði þá um skeið unnið að rannsóknum á sögunni. Óskar Halldórsson lést árið 1983 og var lestrinum útvarpað árið eftir. Óskar fæddist 27. október 1921 og í haust verða því 100 ár liðin frá fæðingu hans. Rætt verður við dóttur Óskars, Svanhildi Óskarsdóttur sérfræðing á Stofnun Árna Magnússonar í íslenskum fræðum, um áhuga föður hennar á Grettis sögu og rannsóknir hans á henni. Heyrandi nær færir okkur í pistli vikunnar hið smitandi bros sem finna má í tónlist hins gáskafulla Renato Carosone, en dægurperlur hans hafa ratað víðar en margur myndi halda. Arnljótur Sigurðsson segir frá Carosone í þætti dagsins. Og Gauti Kristmannsson bókmenntagagnrýnandi Víðsjár fjallar í dag um skáldsöguna Beðið eftir barbörunum eftir suður-afríska rithöfundinn J.M. Coetzee en bókin kom út á síðasta ári hjá Unu útgáfuhúsi í íslenskri þýðingu Sigurlínu Davíðsdóttur og Rúnars Helga Vignissonar

Í Víðsjá í dag veltir Hermann Stefánsson rithöfundur fyrir sér framtíðinni að kófinu loknu, kveðst meðal annars á við franska rithöfundinn Michelle Houellebecq, veltir fyrir sér hlutverki rithöfunda og skoðar gamlar íslenskar, róttækar hugmyndir um nýja samfélagsgerð frá þeimi tímum þegar ástæða þótti til að álíta að þingræðið væri í uppnámi. Hugað verður að sýningu Blaðaljósmyndarafélags Íslands í Ljósmyndasafni Reykjavíkur og rætt við Heiðu Helgadóttur, ljósmyndara, um líf og starf blaðaljósmyndarans. Franska kvikmyndahátíðin stendur nú yfir í Bíó Paradís en nokkrar myndir eru einnig í boði á efnisveitunni HeimaBíó Paradís. Á meðal þeirra mynda sem sýndar eru á hátíðinni er kvikmyndin Litla land, en hún var gerð eftir samnefndri skáldsögu eftir franska rithöfundinn og tónlistarmanninn Gaël Faye. Leikstjóri myndarinnar er franski leikstjórinn Eric Barbie, en myndin var frumsýnd í fyrra. Skáldsagan Litla land kom út í Frakklandi árið 2016 og sló í gegn og kom út hjá forlaginu Angústúru á síðasta ári í íslenskri þýðingu Rannveigar Sigurgeirsdóttur. Sagan gerist í Afríkuríkjunum Búrúndí og Rúanda í upphafi tíunda áratugar síðustu aldar, á tímum borgarastríðs og þjóðarmorðs. Hlustendur heyra af Litla landi í Víðsjá í dag.

Víðsjá hugar í dag að málþinginu Akademíur sem fer fram um komandi helgi í Listasafninu á Akureyri og fjallar um Þorvald Þorsteinsson myndlistarmann og rithöfund en nú er uppi yfirlitssýning á verkum hans í safninu. Ágústa Kristófersdóttir og Þorgeir Tryggvason segja frá erindum sínum.

Einnig verður rætt við Davíð Hörgdal Stefánsson rithöfund um ljóðabókina Heimaslátrun sem kom út fyrir jólin þar sem meðal annars er fjallað um illa meðferð á dýrum.

Ásrún Magnúsdóttir verður einnig tekin tali um útvarpsþættina Wesele! sem Útvarpsleikhúsið á Rás 1 býður upp á þessa dagana, en þeir eru eins konar hlustunarpartí þar sem ólíkar fjölskyldur spila tónlist að eigin vali og segja hlustendum sögu sína. Og greint verður frá tilnefningum til Viðurkenningar Hagþenkis, félags höfunda fræðirita og kennslugagna, en þær verða gerðar opinberar í Ljósmyndsafni Íslands í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Hörpu Þórsdóttir, safnstjóra Listasafns Íslands, um nýja samræmda safnastefnu á sviði myndlistar sem nú er komin fyrir almenningssjónir. Fyrir rúmum 100 árum, í litlu fjallaþorpi í Pýrenafjöllunum, tóku tveir listamenn þátt í því að umbylta sýn okkar á nútímalist. Með ekkert að vopni nema frjóan huga, vináttu, samræður, pappír, skæri og lím. Halla Harðardóttir fjallar um klippimyndir í pistli dagsins. Ólöf Gerður Sigfúsdóttir fjallar í dag um sýninguna ?Veit efnið af andanum?? sem nú stendur yfir í Nýlistasafninu, þar sem þrír ólíkir listamenn, þau Ragnheiður Gestsdóttir, Sigrún Inga Hrólfsdóttir og Sindri Leifsson, sýna verk sín. Verkin endurspegla viðleitni listamannanna til að efnisgera þau ósýnilegu öfl sem móta hegðun okkar og stjórna daglegum athöfnum okkar, en sýningin er einskonar könnunarleiðangur þar sem velt er við steinum, kerfi afhjúpuð og stiklað er á stóru í menningarsögunni. Og líkingar koma við sögu í Víðsjá í dag.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Gunnar Þorra Pétursson bókmenntafræðing um skáldsöguna Karamazov bræðurna eftir rússneska rithöfundinn Fjodor Dostójevskí en á dögunum var endurútgefin þýðing Ingibjargar Haraldsdóttur á þessu mikla verki, þýðing Ingibjargar kom fyrst út á árunum 1990 og 1991 og hefur verið ófáanleg um langt árabil. Í tónlistarhorninu Heyrandi nær leiðir Arnljótur Sigurðsson hugann að tónlist sem samofin er nokkrum tískudönsum sem náðu fótfestu víða um veröld. Snæbjörn Brynjarsson, leiklistargagnrýnandi Víðsjár, fjallar í dag um "Úff, hvað þetta er slæm hugmynd" sem leikhópurinn PóliS sýnir í Tjarnarbíói. Einnig verður hugað í Víðsjá í dag að Hugarflugi, rafrænni ráðstefnu sem Listaháskóli Íslands heldur næstu daga og hefst í dag.

Í Víðsjá í dag verður meðal annars rætt við Hjalta Hugason, prófessor í guðfræði við Háskóla Íslands, um birtingarmyndir syndarinnar í Passíusálmum Hallgríms Péturssonar en Hjalti ritar grein um efnið í nýjasta hefti Ritsins, tímariti Hugvísindastofnunar. Lestur Passíusálmanna hófst á Rás 1 í gær. Bjargey Ólafsdóttir myndlistarmaður og rithöfundur segir frá sýningunni Rófurassi sem opnuð verður í Listasafni Árnesinga í Hveragerði um helgina, en þar koma hundar mjög við sögu. Gréta Sigríður Einarsdóttir flytur pistil í Víðsjá í dag, og fjallar að þessu sinni um sakbitna sælu. Og hugað verður að Egils sögu sem er kvöldsagan á Rás 1 þessar vikurnar. Rætt verður við Torfa Tulinius um Snorra Sturluson og Egils sögu, meðal annars um rökin fyrir því að Snorri sé höfundur sögunnar.