ព្រឹត្តិការណ៍​កម្ពុជា​ប្រចាំថ្ងៃ

ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​កម្ពុជា​ លោក ​ហ៊ុន ម៉ាណែត ​បានថ្លែង​នៅ​ថ្ងៃ​ទី​៦​ ខែ​សីហានេះ​ថា​ រដ្ឋាភិ​បាលកម្ពុជា​នឹង​ដាក់​ចេញនូវ​គោល​នយោបាយ​ដីធ្លី​នៅ​ពេល​ដ៍​ខ្លី​ខាង​មុខ​ដោយ​យក​ប្រជាជន​ទៅ​ជួយការ​ពារ​ការ​កាប់​ទន្ទ្រាន​យក​ដីធ្លី និង​ដោះស្រាយ​បញ្ហា​អត់​ដីធ្លី​។ ​គោលនយោបាយ​នេះ​ត្រូវ​បាននាយក​រដ្ឋ​មន្ត្រី​ចាត់​ទុក​ជា ​«ព្រួញមួយ​បាញ់​បាន​សត្វពីរ»​ ដែល​មាន​ន័យ​ថា​ ជា​ការ​ឆ្លើយ​តប​ទៅនឹង​នយោបាយ​ប្រជាភិ​ថុត​ដែល​ថា​ «ពលរដ្ឋ​កំពុង​ខ្វះ​ដីធ្លី» ​និង​ជាការ​លើក​ទឹក​ចិត្ត​ឲ្យ​ពលរដ្ឋ​ទៅធ្វើ​ជា​របង​ការ​ពារ​ព្រំដែន​ជំនួស​ឲ្យ​ក្តីបារម្ភ​ពី​ការអភិវឌ្ឍន៍​តំបន់​ត្រីកោណ ​(CLV)។​ សម្រាប់អ្នក​តាម​ដាន​សង្គម ការ​កសាង​ហេដ្ឋា​រចនា​សម្ព័ន្ធ​តាម​ខ្សែក្រវ៉ាត់​ព្រំដែន​ជា​រឿង​ចាំបាច់​ដែល​ត្រូវ​ធ្វើមុន​គេ​៕

ពិធី​បើកការដ្ឋាន​សាងសង់ ​«ព្រែកជីក​ហ្វូណន​តេជោ»​ ត្រូវបាន​ធ្វើឡើង​យ៉ាងអធិកអធម​នៅថ្ងៃទី​០៥ ខែ​សីហា ឆ្នាំ​២០២៤ ​ដូចការ​គ្រោងទុក​។ ក្រៅពីរៀបចំ​នៅក្នុង​ទឹកដី​ខេត្តកណ្តាល ​ពិធីនេះ​ក៏បាន​រៀបចំ​ធ្វើនៅតាម​ទីតាំងតូចៗ​ជាច្រើនទៀត​នៅទូទាំង​ប្រទេស ដូចជា​នៅតាមសាលារៀន​ វត្តអារាម ​ស្ថាប័ន​សាធារណៈ ទីផ្សារ ​និង​សហគ្រាសឯកជន​។ តាមរយៈ​ពិធីដ៏គគ្រឹកគ្រេង​បែបនេះ​ត្រូវបានអ្នកវិភាគ​ខ្លះមើលឃើញ​ថា​ គឺជាការ​រំលេចឡើង​នូវរូបភាព​នយោបាយ​របស់គណបក្ស​កាន់អំណាច។​ តែអ្នកវិភាគ​ខ្លះទៀត​យល់ថា ​គឺជា​ព្រឹត្តិការណ៍​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ ដែលមាន​គុណតម្លៃ​ពិសេសជាង​ព្រឹត្តិការណ៍ធំៗ​ផ្សេងទៀត​។

អង្គការ​អ្នក​រាយការណ៍​គ្មាន​ព្រំ​ដែន(RSF)​ ស្នើ​រដ្ឋាភិ​បាល​កម្ពុជា​បញ្ឈប់​ការ​រំខាន​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ជា​ភាសា​ខ្មែរ​ ចំនួន​៣​ ដែល​ឈរ​ជើង​នៅ​ក្រៅ​ប្រទេស​ ដោយ​ចាត់​ទុក​ថា​ ជា​ការ​ធ្វើ​ទុក្ខ​បុក​ម្នេញ​ដល់​ប្រព័ន្ធ​ផ្សព្វ​ផ្សាយ​ឯក​រាជ្យ បន្ទាប់​ពី​បាន​និរទេស​ចេញ​ពី​កម្ពុជា​។​ ការ​ស្នើ​យ៉ាង​ដូច្នេះ ​គឺ​យោង​ទៅ​លើ​សារ​ដែល​ចូល​ទៅ​វាយ​ប្រហារ​លើ​សារ​ព័ត៌​មាន​ទាំង​នេះ  ពី​សំណាក់​ក្រុម​មួយ​ដែល​គេ​ស្គាល់​ថា​ ជា​ក្រុម​MMO​។​ តែ​មន្ត្រី​រដ្ឋា​ភិបាល​កម្ពុជា​បដិសេធ​មិន​ជាប់​ពាក់​ព័ន្ធ​ឡើយ​ ហើយ​ចាត់​ទុក​ការ​លើក​ឡើង​របស់​អង្គការ​នោះថា ​លំអៀង​ទៅ​ក្រុម​ប្រ​ឆាំង​។​

នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជា លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត នៅថ្ងៃសុក្រទី០២សីហា បានព្រមានចំពោះក្រុមអ្នកនយោបាយ ឬអ្នកដែលរុញស្ថានការណ៍តំបន់អភិវឌ្ឍត្រីកោណ CLV ឲ្យកាន់តែពុះកញ្ជ្រោល ថានឹងត្រូវប្រឈមមុខចំពោះផ្លូវច្បាប់។ បើតាម​ប្រមុខ​រដ្ឋាភិបាល​ លោកនឹងមិនអនុញ្ញាតឲ្យមានការធ្វើបាតុកម្មណាមួយក្នុងបញ្ហានេះឡើយ ដោយអះអាងថា នឹងប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខសង្គមជាតិ។ សម្រាប់ក្រុមអ្នកនយោបាយនៅក្រៅប្រទេសដែលត្រៀមធ្វើបាតុកម្មនៅប៉ុន្មានថ្ងៃខាងមុខ បានចាត់ទុកសាររបស់ លោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ថាជាការបំបាក់ស្មារតីប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញយល់ថា សារនេះជាការទប់ស្កាត់បញ្ហាដែលនឹងអាចកើតមានឡើង។

សំណុំរឿងអភិវឌ្ឍតំបន់ត្រីកោណកម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម កំពុងបន្តចម្រូងចម្រាស់ នៅក្នុងចំណោមអ្នកនយោបាយ រួមទាំងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរ។ ពួកគេមួយចំនួនសម្តែងការមិនគាំទ្រចំពោះគម្រោងមួយនេះ ដោយទទូចឲ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាដកខ្លួនចេញពីគម្រោងអភិវឌ្ឍតំបន់ត្រីកោណ(CLV)។ សម្រាប់ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសង្គម រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាត្រូវដកខ្លួនជាបន្ទាន់ចេញពីគម្រោងមួយនេះ ដោយយកខេត្តទាំង៤មកអភិវឌ្ឍដោយខ្លួនឯង។ ក៏ប៉ុន្តែ អ្នកជំនាញមួយចំនួន បានពន្យល់ថា សព្វថ្ងៃខេត្តទាំង៤នេះ គឺស្ថិតនៅក្រោមការអភិវឌ្ឍន៍របស់រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជារួចទៅហើយ។

ព្រែកជីក​ហ្វូណនតេជោ និង​តំបន់អភិវឌ្ឍន៍​ត្រីកោណកម្ពុជា ​ឡាវ វៀតណាម​(CLV)​ គឺជាប្រធានបទ​ធំពីរ ​ដែលបានកើតឡើង​ដំណាលគ្នា​នៅឆ្នាំ​២០២៤នេះ។​ ខ្មែរមួយក្រុម​ដែលមានទស្សនៈផ្ទុយ​ពី​រដ្ឋាភិបាល​មិនសម្តែងការ​គាំទ្រទេ ​ចំពោះ​គម្រោងព្រែកជីក​ហ្វូណន​ដែលគ្រោង​បើកការដ្ឋាន​នៅថ្ងៃទី០៥ ​ខែ​សីហា ​ខាងមុខនេះ​។ តំបន់ត្រីកោណ​អភិវឌ្ឍន៍CLV​ ឯណោះវិញ​រឹតតែទាក់ទាញ​ឲ្យមានទស្សនៈ​ជំទាស់ដ៏​ខ្លាំងក្លា ដោយសារ​តែ​បារម្ភពីការ​បាត់បង់ទឹកដី​។ ក៏ប៉ុន្តែ​រដ្ឋាភិបាល និង​អ្នកគាំទ្របាន​ប្តេជ្ញាការពារ​គម្រោងការ​ធំៗទាំងពីរ​ខាងលើនេះ ​ដោយចាត់ទុកថា​ ព្រែកជីកហ្វូណន​ និងការចូលរួម​ក្នុងតំបន់​ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍​CLV នឹងផ្តល់​ប្រយោជន៍ធំធេង​ដល់កម្ពុជា។ ​តើវិវាទទស្សនៈ​ដ៏ស្រួចស្រាល់នេះ​ អាចនឹង​បង្កឲ្យមាន​ការបែកបាក់​រវាងខ្មែរ​កាន់តែខ្លាំង​ឬ​យ៉ាងណា​?

នៅថ្ងៃទី៣០ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ លោកស សុខា រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងមហាផ្ទៃបានទុកពេលឱ្យស្នងការនគរបាលរាជធានីខេត្តទាំងអស់ត្រឹម ១សប្ដាហ៍ដើម្បីរៀបចំផែនការបង្ក្រាបគ្រឿងញៀននៅតាមទីតាំងកម្សាន្ដរាត្រី។ ការចេញបញ្ជានេះធ្វើឡើង ក្រោយលោកពិនិត្យឃើញថា ស្ថានភាពគ្រឿងញៀននៅកម្ពុជាមានការវិវត្តខ្លាំងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ និងព្រួយបារម្ភ។ អ្នកតាមដានសង្គមយល់ថា ការផ្តោតការបង្រ្កាបគ្រឿងញៀននៅតាមក្លឹបកម្សាន្តរាត្រីនេះព្រោះថាក្លឹបកម្សាន្តរាត្រីជាទីកន្លែង និងជាប្រភពចែកចាយគ្រឿងញៀនមួយដ៏សំខាន់។

ក្រោយហេតុការណ៍បាក់រលំដើមឈើមួយដើមនៅខាងជើងខ្លោងទ្វារទន្លេអុំដែលបានសម្លាប់អ្នកដំណើរម្នាក់មក អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានសម្រេចកាប់ដើមឈើចាស់មួយដើមនៅបែកខាងត្បូងខ្លោងទ្វារទន្លេអុំដើម្បីការពារការបាក់រលំបង្កជាហានិភ័យបន្តទៀត។ តែការកាប់ដើមឈើមួយនេះត្រូវបានពលរដ្ឋបញ្ចេញប្រតិកម្ម និងរិះគន់ខ្លាំងៗដោយចោទអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាថាជាលេសដើម្បីបានកាប់ឈើប្រណិតយកទៅលក់។ អាជ្ញាធរជាតិអប្សរាបានតបនឹងការរិះគន់ដោយអះអាងថា ឈើដែលបានកាប់ជាឈើចាស់ និងពុកគល់ដែលអាចប្រឈមនឹងការបាក់រលំ។ ចំណែកអ្នកវិភាគវិញស្នើឱ្យអាជ្ញាធរជាតិអប្សរាកាប់ដើមឈើណាដែលងាយបង្កហានិភ័យដល់ប្រាង្គប្រាសាទ និងភ្ញៀវទេសចរដោយចៀសវាងកាប់ដើមឈើណាមានអាយុកាលយូរឆ្នាំ។

ការដឹកនាំរយៈពេលជិតមួយឆ្នាំរបស់រដ្ឋាភិបាលថ្មីអាណត្តិទី៧ត្រូវបានមន្ត្រីអង្គការសង្គមស៊ីវិលនានាកត់សម្គាល់ឃើញថា មានសកម្មជននយោបាយ សហជីព និងបរិស្ថានជាច្រើននាក់ត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ តាមអង្គការការពារសិទ្ធិមនុស្សលីកាដូ មានមនុស្សចំនួន ៥៦នាក់ដែលមានទស្សនៈផ្ទុយពីរដ្ឋាភិបាលត្រូវបានចាប់ខ្លួន។ តែសំណួរមួយដែលអ្នកវិភាគសង្គម និងនយោបាយកំពុងចោទសួរគឺថា តើការបង្កើនការចាប់ខ្លួនសកម្មជននយោបាយប្រឆាំង និងសង្គមស៊ីវិលនឹងធ្វើឲ្យពួកគេបាក់ស្បាត រាងចាលដែរ ឬយ៉ាងណា?

ក្រសួងមហាផ្ទៃ នៅថ្ងៃទី២៦ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ បានសម្រេចបង្កើតក្រុមការងារ តាមដាន ពិនិត្យ និងវាយតម្លៃលើការរៀបចំ និងការអនុវត្តគម្រោងមូលនិធិឃុំ-សង្កាត់ ក្នុងក្របខណ្ឌទូទាំងប្រទេស។ ការសម្រេចបង្កើតក្រុមការងារដែលមានសមាជិកចំនួន១៥រូបនេះ ធ្វើឡើងក្រោយពេលលោក ស សុខា រដ្ឋមន្ដ្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ សង្កេតឃើញមានភាពអវិជ្ជមានមួយចំនួនកើតឡើង ពាក់ព័ន្ធនឹងការអនុវត្តគម្រោងមូលនិធិឃុំ-សង្កាត់។ តែសង្គមស៊ីវិលដែលធ្វើការតាមដានលើរឿងនេះ យល់ថាទាល់តែមានឆន្ទៈក្នុងការអនុវត្តការងារដែរ ទើបអាចលុបបំបាត់ភាពវិជ្ជមានដែលកើតឡើងកន្លងមកបាន។