Heimsglugginn

Heimsglugginn þessa vikuna fjallaði að mestu leyti um vandræði breska forsætisráðherrans. Boris Johnson fékk að finna til tevatnsins í fyrirspurnatíma forsætisráðherra vegna jólasamkvæmis sem hann neitar að hafi verið haldið í Downing-stræti 10 í fyrra.

Daily Mirror ljóstraði því upp í síðustu viku að jólasamkvæmi hefði verið haldið í bústað forsætisráðherra í desember í fyrra þegar mjög strangar sóttvarnareglur voru í gildi. Fólk mátti ekki hittast innanhúss, utanhúss máttu aðeins sex koma saman og jólaveislur voru sérstaklega bannaðar. Johnson, aðrir ráðherrar og þingmenn Íhaldsflokksins harðneituðu að þessi frétt væri rétt en svo sprakk sprengja á þriðjudagskvöld þegar sjónvarpsstöðin ITV birti í fréttum sínum klukkan tíu upptöku frá desember í fyrra þar sem starfsmenn í Downing-stræti 10 virðast gera grín og hafa veisluhöldin í flimtingum. Þetta var sett upp sem blaðamannafundur þar sem Allegra Stratton, þá verðandi talsmaður forsætisráðherra, var beðin um að svara fyrir um þetta jólapartý.

Björn Þór Sigbjörnsson og Guðrún Hálfdánardóttir ræddu einng um nýja stjórn í Þýskalandi og þau tímamót að ,,Mutti" Merkel er hætt sem kanslari eftir 16 ár og Olaf Scholz tekinn við.

Í lokin var aðeins rætt um Bítlana og Let it be, síðustu stóru plötu þeirra sem var útgefin. Platan er aftur komin á vinsældalista eftir að sýningar hófust á sjónvarpsþáttum sem Peter Jackson gerði úr upptökum sem frá því þegar Bítlarnir voru að taka plötuna upp 1969. Við heyrðum svo lagið Get back, sem er síðasta lagið á plötunni Let it be.

Angela Merkel, fráfarandi kanslari Þýskalands, verður kvödd í kvöld með athöfn sem nefnist Der Großer Zapfenstreich. Það er formleg athöfn hermanna sem hafa lokið skyldustörfum dagsins og hverfa til herbúða sinna að kvöldi. Hún fær að velja þrjú lög sem lúðrasveit hersins leikur og mikla athygli hefur vakið að eitt laganna var sungið af erkipönkaranum Ninu Hagen, Du hast den Farbfilm vergessen eða þú gleymdi litfilmunni.

Lagaval Angelu Merkel var til umræðu í Heimsglugga Morgunvaktarinnar á Rás 1. Þar var einnig rætt um stjórnmál í MIð- og Suður-Ameríku, Hondúras, Venesúela, Chile og Argentínu.

Sænska þingið staðfestir í dag að öllum likindum aftur tilnefningu Magdalenu Anderson í embætti forsætisráherra landsins. Hún þurfti að biðjast lausnar í gær aðeins rúmum sjö klukkustundum etir að hún tók við sem forsætisráðherra. Í Þýskalandi var tilkynnt að Jafnaðarmenn, Græningjar og Frjálsir demókratar hefðu náð samkomulagi um stjórnarmyndun. Jafnaðarmaðurinn Olaf Scholz verður kanslari í stað Angelu Merkel. Christian Lindner, leiðtogi Frjálsra demókrata, verður fjármálaráðherra og Annalena Baerbock, annar leiðtogi Græningja, verður líklega utanríkisráðherra. Þetta ræddu Björn Þór Sigbjörnsson og Guðrún Hálfdánardóttir við Boga Ágústsson í Heimsglugga vikunnar.

Í seinni hluti Heimsgluggans ræddi Bogi við Ragnar Bjart Guðmundsson, stjórnmálafræðing og rekstrarhagfræðing, sem hefur fylgst náið með tölum um smit og andlát vegna kórónuveirunnar. Þeir spjölluðu um ástandið sem er núna aftur verst í Evrópu. Í mörgum Evrópuríkjum hefur á ný verið gripið til lokana og annarra ráðstafana til að reyna að hefta útbreiðslu kórónuveirunnar.

Sveitarstjórnarkosningar voru í Danmörku og dagblaðið Politiken skrifar að kosningarnar í ár séu minnisstæðar vegna margra stórtíðinda og kollhnís hafi verið í stjórnmálum í mörgum bæjarfélögum. Mesta athygli vekur að fylgi Danska þjóðarflokksins hrundi frá síðustu sveitarstjórnarkosningum. Danski þjóðarflokkurinn fékk kinnhest í síðustu þingkosningum árið 2019 og minnkar enn.

Björn Þór Sigbjörnsson og Guðrún Hálfdánardóttir ræddu dönsk stjórnmál við Boga Ágústsson í Heimsglugganum og einnig verðbólgu sem er vaxandi vandamál í fjölmörgum löndum heims.

Starfshópur á vegum utanríkisráðuneytisins hefur lagt fram 30 tillögur um nánara samstarf Íslendinga og Færeyinga. Tillögurnar eru settar fram í skýrslu til utanríkisráðherra. Skýrslan var til umræðu á fundi Færeysk-íslenska viðskiptaráðsins. Meðal tillagna er að stofnað verði til samstarfsráðs milli Íslands og Færeyja, sem m.a. fái það hlutverk að vinna að framgangi tillagna hópsins. Bogi Ágústsson ræddi við Guðlaug Þór Þórðarson utanríkisráðherra, sem skipaði starfshópinn, um skýrsluna, tillögurnar og samstarf og samvinnu þjóðanna. Um þetta var fjallað í Heimsglugga dagsins.

Björn Þór Sigbjörnsson og Guðrún Hálfdánardóttir ræddu í Heimsglugga Morgunvaktarinnar við Boga Ágústsson um vandræði Mette Frederiksen, forsætisráðherra Dana, vegna horfinna smáskilaboða sem tengjast ákvörðun um að aflífa alla minka í Danmörku. Í síðari hlutanum var rætt um bókmenntaverðlaun Norðurlandaráðs. Þau hlaut að þessu sinni Grænlendingurinn Niviaq Korneliussen fyrir bók sína Blómadalurinn.

Kórónuveirufaraldurinn lék flugfélög heimsins grátt vegna mikils samdráttar í farþegaflugi. Skandínavíska flugfélagið SAS er eitt þeirra og segja sumir sérfræðingar að félagið fari í þrot takist ekki að endurskipuleggja reksturinn. Þetta ræddu Björn Þór Sigbjörnsson og Bogi Ágústsson í Heimsglugga vikunnar. Í síðari hluta þáttarins ræddu þeir valdarán en í ár hefur her velt ríkisstjórn í fimm löndum heims. Lýðræðið á í vök að verjast, jafnvel í Evrópu þar sem einræðistilburðir nokkurra ríkisstjórna hafa veikt grunnstoðir þess.

Þessa vikuna er verið að tilkynna um þá sem fá Nóbelsverðlaunin, þau vekja alltaf mikla athygli en við leiðum ekki alltaf hugann að uppruna þeirra eða hvenær þau öðluðust þann virðingarsess sem þau hafa. Þetta ræddu Björn Þór Sigbjörnsson, Bogi Ágústsson og Guðrún Hálfdánardóttir í Heimsglugga vikunnar á Morgunvakt Rásar-1.

Þá var einnig talað um listaverk eftir Wayne Binitie sem verður á Loftslagsráðstefnunni í Glasgow. Verkið heitir ,,1765-Loft frá Suðurskautslandinu." Listamaðurinn sýnir þar ís og loft sem fengið var af 110 metra dýpi í jöklinum á Suðurskautslandinu.

Einnig var stuttlega minnst á þann möguleika að allir forsætisráðherrar Norðurlanda gætu verið konur þegar Magdalena Anderson tekur við af Stefan Löfven í nóvember. Kona hefur aldrei fyrr gegnt embætti forsætisráðherra í Svíþjóð. Erna Solberg er enn forsætisráðherra í Noregi þó að búist sé við að Jonas Gahr Støre taki við innan tíðar. Katrín Jakobsdóttir er sömuleiðis enn forsætisráðherra Íslands. Í Danmörku er Mette Frederiksen forsætisráðherra og Sanna Marin í Finnlandi.

Vinstriflokkar unnu sigur í kosningum til Stórþingsins í Noregi á mánudaginn. Jonas Gahr Støre tekur því að öllum líkindum við forsætisráðherraembættinu af Ernu Solberg. Hún hefur verið forsætisráðherra síðan 2013. Støre hefur hafið viðræður um stjórnarmyndun við leiðtoga SV, Sósíalíska vinstriflokksins, og Senterpartiet, Miðflokksins. Þetta var aðalumfjöllunarefni Heimsgluggans á Morgunvakt Rásar-1.

Björn Þór Sigbjörnsson og Guðrún Hálfdánardóttir ræddu einnig við Boga Ágústsson um ráðherraskipti í bresku ríkisstjórninni. Þar eru stærstu tíðindin að Dominic Raab, var rekinn úr embætti utanríkisráðherra og Liz Truss tekur við. Þá missti menntamálaráðherrann Gavin Williamsson einnig sitt embætti. Báðir hafa þessir ráðherrar setið undir mikilli gagnrýni.

Jair Bolsonaro, forseti Brasilíu, stendur í stórræðum þessa dagana. Hæstiréttur landsins hefur fyrirskipað rannsókn vegna órökstuddra fullyrðinga um kosningasvindl. Forsetinn ítrekaði þessar yfirlýsingar á fjöldafundum með stuðningsmönnum sínum á þjóðhátíðardegi Brasilíu. Kannanir benda til þess að Bolsonaro tapi í forsetakosningum á næsta ári fyrir Lula da Silva, fyrrverandi forseta.

Þetta var meðal þess sem Björn Þór Sigbjörnsson og Guðrún Hálfdánardóttir ræddu um við Boga Ágústsson í Heimsglugganum í Morgunavaktinni á Rás 1.

Hæstiréttur Mexíkó hefur úrskurðað einróma að lög sem banna þungunarrof stangist á við stjórnarskrá ríkisins. Hingað til hefur þungunarrof fyrstu tólf vikur meðgöngu verið löglegt í Mexíkóborg og þremur öðrum fylkjum landsins. Annars staðar í Mexíkó hefur þungunarrof aðeins verið leyfilegt ef konunni var nauðgað. 

Kosningabarátta í Noregi og Þýskalandi

Norðmenn kjósa til Stórþingsins á mánudag og kannanir benda til þess að vinstriflokkar fái meirihluta og Erna Solberg láti af völdum eftir að hafa verið forsætisráðherra í átta ár. Í Þýskalandi benda kannanir enn til þess að Jafnaðarmannaflokkurinn verði stærsti flokkurinn á þingi eftir kosningarnar 26. september.