Á mörkum mennskunar heitir ný bók sem komin er út í ritröðinni Sýnisbók íslenskrar alþýðumenningar. Þar ritar Jón Jónsson þjóðfræðingur um viðhorf til förufólks fyrr á tímum sem birtist í sögnum og samfélagi. Að baki liggur árlöng rannsókn Jóns, sem segir okkur frá í þætti dagsins.

Og í Víðsjá verður hugað að annarri bók sem kom út í vikunni og heitir Amma - draumar í lit og er eftir blaðakonuna Hólmfríði Helgu Sigurðardóttur. Bókin fjallar um Ömmu Fríðu, sem er í senn ósköp venjuleg íslensk kona en á sama tíma algjörlega einstök, eins og kannski allar ömmur. Rætt er við Hólmfríði Helgu um bókina, Raufarhöfn og einstakar ömmur.

Og við heyrum af uppáhaldslistaverki. Það er Erna Ómarsdóttir, listrænn stjórnandi Íslenska dansflokksins sem rifjar upp áhrifamikið listaverk frá 8. áratugnum.

Umsjón: Guðni Tómasson og Halla Harðardóttir.

Björk Bjarnadóttir, umhverfis- og þjóðfræðingur, segir frá sögu kúmens á Íslandi og tilraunum Skúla Magnússonar fógeta til að kenna íslendingum að rækta grænmeti.

Rætt er við Elísu Björgu Þorsteinsdóttur þýðanda um skáldsöguna Allt sundrast, eftir nígerska höfundinn Chinua Achebe, sem er bók vikunnar ár Rás1.

Í síðari hluta þáttarins verður Víkingur Heiðar Ólafsson píanóleikari gestur okkar, en við rétt náðum í skottið á honum um daginn, um það leyti sem hann var að fá fyrstu eintök af nýju plötunni sinni í hendur. Platan sem útgáfufyrirtækið Deutsche Grammaphon gefur út, er önnur einleiksplata Víkings fyrir fyrirtækið og inniheldur tónlist Johanns Sebastians Bachs og umritanir á verkum hans.

Umsjón: Guðni Tómasson og Halla Harðardóttir

Á laugardaginn verður gengin Loftslagsganga í þriðja sinn í Reykjavík þar sem krafist verður aðgerða stjórnvalda í þeim málum. Á sama tíma standa yfir tvær sýningar á höfuðborgarsvæðinu sem fjalla um veður og aðeins lengra í burtu, í New York, var nýlega opnuð sýning sem fjallar um loftslagsbreytingar, og nýlega kom út bók Naomi Klein á íslensku sem fjallar um loftslag á tímum kapítalisma. Við veltum fyrir okkur loftslagskvíða í þætti dagsins.

Nú í vikunni kom út ritið Frelsi mannsins, eftir indverska heimspekinginn Khristnamurti, í íslenskri þýðingu Kristins Árnasonar. Kristinn verður gestur okkar í dag.

Gauti Kristmannsson verður með okkur og mun flytja fyrsta pistil vetrarins. Í dag ætlar hann að fjalla um tungumál, þjóðir, þjóðernishyggju og þjóðarmorð.

Jazzhátíð Reykjavíkur hófst í gær og þangað koma alltaf einhverjir góðir erlendir gestir. Hilmar Jensson gítarleikari mætir til okkar segir frá kollega sínum, bandaríska gítarleikaranum Ralph Towner, sem er gestur Jasshátíðar í Reykjavík og heldur tónleika í Tjarnarbíói annað kvöld.

Umsjón: Guðni Tómasson og Halla Harðardóttir.

Gunnar Þór Bjarnason, sagnfræðingur, flytur erindi um Tómas Sæmundsson, sjálfstæðisbaráttuna og fullveldið, á laugardag að Kvoslæk í Fljótshlíð. Gunnar Þór verður gestur þáttarins í dag.

Í síðustu viku skoraði Þráinn Hjálmarsson tónskáld á Ólöfu K. Sigurðardóttur, safnstjóra Listasafns Reykjavíkur, til að segja hlustendum Víðsjár frá sínu uppáhaldslistaverki. Við heyrum af uppáhaldsverki Ólafar, en það tengist bæði Chicago og Spáni.

Bassaleikarinn Sigmar Matthíasson kemur einnig í heimsókn en hann gaf nýlega út djassplötu sem nefnist Áróra. Sigmar er einn þeirra listamanna sem koma fram á Jasshátíð Reykjavíkur sem hefst í dag.

Og hlustendur heyra líka af tíu þátta heimildamyndaröð um Víetnamstríðið sem hefst í Sjónvarpinu í kvöld og af dularfullu hvarfi rauðu töfraskónna hennar Dórótheu, úr Galdrakarlinum í Oz.

Umsjón: Guðni Tómasson og Halla Harðardóttir.

Við lítum inn á sýninguna Skúlptúr/Skúlptúr í Gerðarsafni í Kópavogi og hittum þar fyrir Klöru Þórhallsdóttur sýningarstjóra og listakonuna Áslaugu Írisi Katrínu Friðjónsdóttur.

Mæðgurnar Anna Þóra Steinþórsdóttir og Erna Kanema verða einnig gestir þáttarins. Þær segja frá heimildarmyndinni Söngur Kanemu sem hlaut fyrstu verðlaun á heimildarmyndahátíðinni Skjaldborg í sumar, og sem verður frumsýnd á morgun í Bíó Paradis.

Og við kynnum til leiks nýjan pistlahöfund Víðsjár, Ragnar Ísleif Bragason. Hann flytur okkur pistil dagsins, sem að þessu sinni er saga af litlum strák.

Guðrún Hannesdóttir, skáld og bókasafnsfræðingur, segir okkur frá Salamöndrustríðunum eftir Karel Capek í þýðingu Jóhannesar úr Kötlum.

Umsjón: Guðni Tómasson og Halla Harðardóttir

Haustsýning Hafnarborgar í ár er sýningin Allra veðra von og mun hún opna dyr sínar á morgun, föstudag. Sýningarstjóri er Marta Sigríður Pétursdóttir en hugmynd hennar að sýningunni var valin úr innsendum sýningartillögum síðastliðið haust. Við ræðum við Mörtu Sigríði í þætti dagsins.

Í dag hefst heiðursdagskrá Sænska sendiráðsins og Bíó Paradís í tilefni af hundrað ára afmæli Ingmars Bergmans. Við ræðum við Oddnýju Sen kvikmyndafræðing um verk leikstjórans og hennar eigin kynni af þessum meistara kvikmyndagerðarlistarinnar.

Halla Þórlaug Óskarsdóttir verður pistlahöfundur Víðsjár í vetur. Í dag ætlar hún að segja okkur frá frá heimsókn sinni á sýninguna Bloomsbury Spirit í Artipelag safninu í sænska skerjagarðinum.

Tónlistin verður fyrirferðamikil hjá okkur í dag því við ætlum að kynna tónlistina sem mun koma fyrir í Klassíkinni okkar- uppáhalds íslenskt, en á morgun verða haldnir stórtónleikar Sinfóníuhljómsveitar Íslands og RÚV í Hörpu, tónleikarnir verða í beinni útsendingu bæði í sjónvarpi og útvarpi.

Umsjón: Guðni Tómasson og Halla Harðardóttir.

Ljóðrænt samspil hversdagsleika og landslags er útgangspunktur ljósmyndasýningarinnar North of Normal sem

nú stendur yfir í Norræna húsinu, en flestar myndanna teknar umhverfis þorpið Oqaatsut við Diskóflóa. Rætt er við Sögu Sigurðardóttur, einn af höfundum verkanna, í þætti dagsins.

Myndlistarmennirnir Starkaður Sigurðarson og Auður Lóa Guðnadóttir flytja fréttir af dýrum og mönnum í pistli frá Langanesi, þar sem þau dvelja yfir sumartímann og starfa sem safnverðir í Byggðasafninu Sauðanesi.

Þráinn Hjálmarsson tónskáld er gestur þáttarins en hann mun segja frá sínu uppáhalds listaverki.

Og loks verður sagt frá heimildarmyndinni I called him Morgan sem segir frá stormasömu lífi og list djasstrompetleikarans Lee Morgan.

Umsjón: Guðni tómasson og Halla Harðardóttir

Í Listasal Mosfellsbæjar stendur nú yfir sýning að verkum mæðgnanna Jóníar Jónsdóttur og Sigurlínu Jóhannsdóttur, sem kallast Frá móður til dóttur - frá dóttur til móður. Við hittum mæðgurnar við listaverkin sem öll voru unnin sérstaklega fyrir sýninguna, og fáum að heyra af áhrifum þeirra á hvor aðra.

Við gluggum einnig í bók vikunnar sem að þessu sinni er skáldsagan Okkar á milli eftir írsku skáldkonuna Sally Rooney í þýðingu Bjarna Jónssonar.

Og í tilefni dagsins ætlum við að senda Landsbókasafninu kveðju en það fagnar í dag 200 ára afmæli. Við heyrum brot úr tveimur eldri viðtölum, við Ingibjörgu Steinunni Sverrisdóttur, landsbókavörð, og Finnboga Guðmundsson fyrrverandi landsbókavörð.

En við byrjum á að velta fyrir okkur huggulegri heimsókn á Gljúfrastein.

Umsjón: Guðni Tómasson og Halla Harðardóttir.

Í Víðsjá í dag segir Sigríður K. Þorgrímsdóttir frá Jakobínuvöku 2018 sem haldin verður í Iðnó á laugardag og helguð er rithöfundinum Jakobínu Sigurðardóttur, en nú er þess minnst að hundrað ár eru liðin frá því að hún fæddist vestur á Hornströndum.

Rætt verður við Guju Dögg Hauksdóttur arkitekt um Alvar Aalto og Norræna húsið sem heldur upp á fimmtíu ára afmæli sitt um þessar mundir og Gunnar Ben meðlimur í rokkhljómsveitinni Skálmöld kemur með fyrsta lagið af nýrri plötu sveitarinnar í heimsókn, en Skálmöld er sérstök vinahljómsveit Víðsjár.

Ennfremur verður rætt við Sigurð Árna Sigurðsson myndlistarmann um sýninguna Hreyfðir fletir sem er ein þeirra sýninga sem opnuð verður á laugardag í nýju og endurbættu Listasafni á Akureyri.

Umsjón: Guðni Tómasson.

Í Víðsjá í dag verður litið inn í Listasafnið á Akureyri sem opnað verður á ný á laugardag eftir miklar endurbætur og stækkun. Þar verður rætt við myndlistarmennina Aðalheiði Eysteinsdóttur og Magnús Helgason og Hlyn Hallsson safnstjóra.

Saxófónleikarinn Sölvi Kolbeinsson kemur í heimsókn og segir frá tónlist sinni og tónleikahaldi í Reykjavík þessa dagana.

Arngunnur Árnadóttir klarinettuleikari í Sinfóníuhljómsveit Íslands segir frá listaverki sem hefur haft mikil áhrif á hana og loks verður gripið niður í tuttugu ára gamalt viðtal við Stefán Karl Stefánsson leikara sem lést í gær eftir langvinn veikindi.

Umsjón: Guðni Tómasson og Halla Harðardóttir.