Víðsjá

Salman Rushdie lýsir sturluðum samtíma í sinni nýjustu skáldsögu, Quichotte, hann leggur til atlögu við menningu og pólitík í upphafi 21. aldarinnar. Sagan er sú fjórtánda sem Rushdie - einn þekktasti skáldsagnahöfundur í heimi - sendir frá sér og hún kallast meir en lítið á við sautjándu aldar skáldsöguna Don Kíkóta eftir Miguel de Cervantes. Fjallað verður um Quichotte í Víðsjá í dag, og rýnt í viðtökur verksins, en það er tilnefnt til hinna virtu Booker-verðlauna, sem veitt eru fyrir besta skáldverk ritað á ensku, verðlaun sem verða afhent í Lundúnum þann 14. október næstkomandi.

Í þættinum verður Ásmundarsalur við Freyjugötu einnig heimsóttur og rætt þar við myndlistarkonuna Elínu Hansdóttur sem á þar verk á sýningu sem hún kallar Annarsstaðar, en Elín vinnur verkin, skúlptúra og ljósmyndir, útfrá upplifun sinni af húsinu.

Magnea J. Matthíasdóttir þýðandi segir frá bókinni Sapiens eftir Yuval Noah Harari, sem nýlega kom út á íslensku í þýðingu Magneu. Í þessari metsölubók fer höfundur yfir mannkynssöguna í stuttu máli, en bókin er jafnframt bók vikunnar á Rás 1 að þessu sinni.

María Kristjánsdóttir, leiklistarrýnir Víðsjár, segir hlustendum líka skoðun sína á uppfærslu Íslensku óperunnar á Brúðkaupi Fígarós í Þjóðleikhúsinu.

Umsjón með Víðsjá hafa Eiríkur Guðmundsson og Guðni Tómasson

Víðsjá er í dag helguð bandaríska söngvaskáldinu Bob Dylan en á dögunum kom út í íslenskri þýðingu minningabók hans Chronicles: Volume I frá árinu 2004. Verkið nefnist Annálar í íslensku þýðingunni en þýðinguna gerði Guðmundur Andri Thorsson, rithöfundur og alþingismaður. Guðmundur skrifar eftirmála þar sem hann fjallar um feril og helstu einkenni þessa áhrifamikla listamanns, auk þess sem hann fjallar um hverja plötu fyrir sig, og birtir lista yfir 60 bestu lög Dylans að hans mati. Guðmundur Andri verður gestur Víðsjár í dag.

Umsjón: Guðni Tómasson og Eiríkur Guðmundsson

Í Víðsjá dagsins verður rætt við Má Jónsson prófessor í sagnfræði við Háskóla Íslands um hugmyndir um að hefja viðræður við Dani um endurheimt íslenskra handrita úr Árnastofnun í Kaupmannahöfn, en greint var frá því í síðustu viku að ríkisstjórnin hafi veitt Lilju Alfreðsdóttur menntamálaráðherra samþykki til að hefja viðræðurnar.

Silva Þórðardóttir, ung og efnileg djasssöngkona, verður einnig gestur þáttarins en hún er að senda frá sér plötuna Skylark ásamt hljómsveit. Platan geymir nokkra ameríska djassstandarda, en Silva kemur fram á Djasshátíð Reykjavíkur sem hefst formlega í dag í þrítugasta sinn.

Loks verður sjónum beint að óperunni Brúðkaupi Fígarós eftir Wolfgang Amadeus Mozart sem Íslenska óperan frumsýnir í Þjóðleikhúsinu á laugardag. Tveir ævintýramenn sem tengjast óperunni verða sérstaklega til umfjöllunar, leikskáldið Pierre Beaumarchais sem setti fram spurningar um stéttir og forréttindi í leikriti sínu seint á 18. öldog textahöfundurinn Lorenzo da Ponte sem starfaði með Mozart að sköpun þessarar gamanóperu sem á sér engu að síður alvarlegan undirtón.

Umsjón: Eiríkur Guðmundsson og Guðni Tómasson.

Í vikunni kemur út bókin 100 ljóð en hún hefur að geyma úrval ljóða eftir Geirlaug Magnússon. Geirlaugur var fæddur árið 1944 og var eitt helsta ljóðskáld þjóðarinnar af sinni kynslóð. Hann sendi frá sér 17 ljóðabækur sem allar hafa verið ófáanlegar um nokkurt skeið. Í Víðsjá í dag verður rætt af þessu tilefni við dóttur skáldsins, Móheiði Hlíf Geirlaugsdóttur, og Einar Ólafsson sem skrifar ítarlegan eftirmála um feril og ljóðlist Geirlaugs.

Sigrún Alba Sigurðardóttir, deildarstjóri arkitektúr- og hönnunardeildar Listaháskóla Íslands, verður einnig tekin tali en hún bregst við gagnrýni sem kom fram í Tengivagninum í síðustu viku og iðnhönnuðurinn Sigga Heims setti fram um að skólinn væri í litum tengslum við atvinnulíf og þar þætti framleiðsluvæn hönnun jafnvel hallærisleg.

Steinunn Sigurðardóttir segir stuttlega frá bók sinni Heiða fjalladalabóndi en hún er bók vikunnar á Rás 1 þessa vikuna og verður rædd í þættinum á sunnudagsmorgun.

Loks flytur María Kristjánsdóttir pistil um pólitískt leikhús og íslenskt leikhúsfólk í Mið-Evrópu.

Umsjón með víðsjá hafa Eiríkur Guðmundsson og Guðni Tómasson.

Í þessum síðasta Víðsjárþætti fyrir sumarfrí ætlum við að beina sjónum okkar að sorginni, áföllum og úrvinnslu sársaukans sem þeim fylgir. Við ætlum að skoða það hvernig viðbrögð annarra geta haft heilandi áhrif og hvaða áhrif það hefur að skrifa niður frásögn, púsla saman því sem oft er sundurtætt og óljóst í huga þolenda eða þeirra syrgjandi.

Sigrún Sif Jóelsdóttir uppilfði heimilisofbeldi, sagði frá því opinberlega, fyrst í riti og svo í mynd - auglýsingaherferð, raunar, sem á dögunum var tilnefnd til verðlauna á kvikmyndahátíðinni i Cannes. Hún segir að ferlið hafi haft heilandi áhrif á hana.

Hildur Eir Bolladóttir er prestur sem hefur gengið í gegnum mörg sorgarferli, bæði sjálf en einnig sem sálusorgari, og skrifað um þau. Hún hefur horft á þau að utan og innan, rannsakað sorgina, viðbrögð og úrvinnsluna, ef svo mætti segja. Nýlega gaf hún út ljóðabókina Líkn.

Í þætti dagsins heimsækjum við sýninguna Út fyrir sviga þar sem dregin er fram myndlistarsaga sem tekin hefur verið út fyrir sviga í skráningu, nefnilega saga hinsegin myndlistar á Íslandi. Sýningin varpar ljósi á myndlist og sýningar hinsegin myndlistarfólks bæði innan og utan Samtakanna ´78 í áranna rás. Þar gefur að líta myndlistarverk en einnig gögn úr Skjalasafni Samtakanna ´78 sem varðveitt er Borgarskjalasafni Reykjavíkur.

Ynda Gestsson, sýningarstjóri sýningarinnar, hittir okkur í Grófinni. 

Gígja Hólmgeirsdóttir heimsækir Ragnheiði Björk Þórsdóttur, textíllistamann og kennara, á vinnustofu hennar í Listagilinu á Akureyri. 

Bók Ragnheiðar, Listin að vefa, kemur út með haustinu, en þar fjallar hún um vefnað á Íslandi frá upphafi landnáms til okkar daga. Hún er vinnur einnig að því að byggja brú fyrir textíl yfir í stafrænan heim í samstarfi við Textílmiðstöð Íslands á Blönduósi. 

Guðni Tómasson ræðir við Margréti Sveinbjörnsdóttur sem verður með kvöldgöngu um steiktan silung, skyr og rjóma í Þingvallaþjóðgarði annað kvöld. 

Tónlist:

Wrabel - The Village

Umsjón:

Halla Þórlaug Óskarsdóttir

Norðrið verður fyrirferðarmikið í þætti dagsins, við ætlum að horfa til nokkurra listahátíða sem allar eru haldnar í smábæjum á Norðurlöndunum

Það eru UNM - Ung Nordisk Musik - sem verður haldið í N-Svíþjóð, Piteå, en þar verða sjö íslensk verk flutt í ágúst. Katrín Ólafsdóttir, tónskáld og Ragnar Árni Ólafsson, tónlistarmaður og skipuleggjandi TVINNU, tónleika þar sem íslensku tónskáldin eru kynnt, heimsækja þáttinn.

Við heyrum einnig af Festspillene í Nord-Norge, en Ragnheiður Skúladóttir, annar stofnandi alþjóðlegu sviðslistahátíðarinnar Lókal, mun taka við hátíðinni sem er gríðarstór, á næsta ári, en hún er stödd á hátíðinni núna.

Unglingurinn í Reykjavík kallast svo tilraunaverkefni á vegum Reykjavík Dance Festival, þar sem ungu fólki er veitt umboð til að móta listræna sýn hátíðarinnar, meðal annars með því að stýra eigin hátíðum á vegum Reykjavík Dance Festival. Tvær ungar konur, þær Erla Sverrisdóttir og Marta Ákadóttir, fóru til Hangö, smábæjar í S-Finnlandi, í undirbúningsferð fyrir Unglinginn í Reykjavík. Við fáum að heyra samtal þeirra um upplifun þeirra.

Tónlist:

Øystein Drøsshaug - Kjære Harstad

Kælan mikla - Kalt

Egon "Ehom" Lundberg - Byxtorget  

Billy Eilish - Bad Guy

Georg Malmstén - Hangö valsen

UMSJÓN: Halla Þórlaug Óskarsdóttir

Hvernig getum við breytt heiminum - og hvað þýðir það í raun og veru?

Í ár eru 100 ár liðin frá því Barn náttúrunnar, fyrsta útgefna skáldsaga Halldórs Laxness, kom út. Við ræðum við Hauk Ingvarsson, bókmenntafræðing um þetta verk og þann menningarheim sem hún spratt upp úr. Við heyrum einnig brot úr bréfi sem skáldið skrifaði til fyrri konu sinnar, Ingu Einarsdóttur, árið 1927, sem og upptöku úr safni sjónvarpsins þar sem hann ræðir um bókmenntaumfjöllun í dagblöðunum.

Guðni Tómasson fjallar um kínversk-bandarísk tónlistarungmenni sem vöktu fyrst athygli í Bandaríkjunum fyrir tæplega 60 árum og hvernig þau hafa síðan reynt að bæta heiminn, en það eru þau Yo-Yo og Yeou-Cheng Ma.  

Júlía Margrét Einarsdóttir flytur pistil um heimspeki Múmínálfanna og eigin bölsýni.

Tónlist:

Sept Papillon eftir finnska tónskáldið Kaija Saariaho í flutningi Anssi Karttunen.

Umsjón: Halla Þórlaug Óskarsdóttir

Í dag er kvenréttindadagurinn, hátíðisdagur þar sem við minnumst þess að fyrir 104 árum fengu konur á Íslandi, 40 ára og eldri, kosningarétt og kjörgengi til Alþingis. Stórt skref í kvenréttindabaráttunni stigið þann dag.

Karlar fá því ekki mikið pláss í þætti dagsins, auðvitað verður ekki alveg hægt að sniðganga þá, það er erfitt í okkar heimi, til dæmis verður flutt tónverk eftir karlmann í lok þáttarins, ég vona að það fari ekki fyrir brjóstið á neinum.

En við heyrum af ýmsum konum, meðal annars einni sem aldrei fær að hvílast heldur tekur á móti sálum á leið sinni í ljósið. Guðrún Rannveig Stefánsdóttir kemur og segir frá ljóðabálki sínum sem hún orti um Guðrúnu Oddsdóttur, vökukonunni í Hólavallakirkjugarði, sem kemur út í dag, með formála og eftirmála eftir Sólveigu Ólafsdóttur.

Einnig heyrum við af Elísabetu Jónsdóttur frá Grenjaðarstað í Aðaldal sem var ein af þeim fyrstu til að fá lög sín birt á prenti. Fanney Kristjáns Snjólaugardóttir, tónlistarkona, segir Gígju Hólmgeirsdóttur aðeins af hennar sögu, en í dag - í tilefni kvenréttindadagsins - verður hátíðardagskrá henni til heiðurs í Hofi á Akureyri.

Í dag er kvenréttindadagurinn þar sem við minnumst áfanga í sögu kvenréttindabaráttunnar, en í gær var stigið stórt skref í annarri baráttu, þegar lagafrumvarp um kynrænt sjálfræði var samþykkt á Alþingi. Þorbjörg Þorvaldsdóttir, formaður Samtakanna 78, lítur við til að ræða þetta nýja frumvarp og þýðingu þess.

Tónlist:

Farfuglarnir eftir Elísabetu Jónsdóttur

Brúður söngvarans eftir Elísabetu Jónsdóttur

Katia og Marielle Labeque spila síðasta þáttinn úr verkinu Four Movements for Two Pianos eftir Philip Glass

Inga Björk Bjarnadóttir rýnir í sýninguna Og hvað svo? sem var opnuð fyrir helgi í Nýlistasafninu.

Reykjavík Midsummer Music hátíðin hefst í Hörpu á fimmtudaginn og við ætlum að hita örlítið upp fyrir hana hér í Víðsjá og hlýða á tónlist í flutningi nokkurra listamannanna sem munu koma þar fram í ár. Rússneski fiðluleikarinn Ilya Gringolts ríður á vaðið, hann spilar hér lokaþáttinn úr Divertimento eftir Igor Stravinsky - Peter Laul leikur á píanó.

Við heyrum einnig af af viðburðum sem fara fram á föstudag og laugardag undir heitinu Letters to Iceland þar sem þrjú virt skáld frá Bretlandseyjum heimsækja Ísland til að segja frá og lesa úr verkum sínum. Ástráður Eysteinsson, prófessor í almennri bókmenntafræði við Háskóla Íslands, og rithöfundurinn Sjón heimsækja þáttinn, en þeir skipuleggja viðburðina.

Kristinn Árnason er einnig gestur þáttarins, en hann gaf nýverið út ljóðabókina Regntímabilið, undir formerkjum eigin útgáfu - Páskaeyjunnar. Hann segir aðeins frá hugmyndum sínum um sjálfsútgáfu bóka, praktískum atriðum og ferðalaginu sem varð að ljóðabók.

Lokalag: Skammlausa gamla konan í flutningi Önnu Pálínu Árnadóttur, af disknum Guð og gamlar konur frá árinu 2002.