Heimsglugginn

Fulltrúadeild Bandaríkjaþings hefur kært Donald Trump forseta til embættismissis. Mál hans fer nú fyrir Öldungadeildina sem dæmir í kærumálinu, fréttaskýrendur telja afar ólíklegt að deildin svipti forsetann embætti.

Bandaríska tónskáldið Leroy Anderson samdi mörg vinsæl lög. Meðal allra vinsælustu tónsmíða hans er Sleigh Ride, Sleðaferðin sem orðið hefur að jólalagi þó að hvergi sé minnst á jólin í textanum. Foreldrar Andersons voru sænskir innflytjendur og sænska var töluð á heimilinu og Leroy talaði því sænsku. Anderson nam við Harvard háskóla og vann þar að doktorsritgerð um þýsku og norræn tungumál. Þegar síðari heimsstyrjöldin hófst var hann kvaddur í herinn. Anderson var gerður að liðsforingja í gagn-njósnadeild hersins og sendur til Íslands. Vegna þekkingar hans á norrænum tungumálum fékk hann það hlutverk að lesa yfir fréttir Ríkisútvarpsins til að öruggt væri að ekki yrði sagt frá neinu sem gagnaðist Þjóðverjum. Jón Múli Árnason, síðar einn allra ástælasti útvarpsmaður þjóðarinnar, var fenginn til að kenna Anderson íslensku og tókst með þeim góð vinátta.

Dugar einfaldur boðskapur Íhaldsmanna, Get Brexit done, klárum Brexit, til að þeir vinni meirihluta þingsæta í neðri-málstofu breska þingsins? Kosningabaráttan snerist í fyrstu að mestu um útgöngu Breta úr Evrópusambandinu en á síðari stigum hefur meira verið rætt um almenn samfélagsmál, ekki síst heilbrigðiskerfið, NHS, sem er nánast heilagt í augum margra Breta.

Úrslitin ráða því hvort Boris Johnson verður áfram forsætisráðherra eða hvort Jeremy Corbyn, leiðtogi Verkamannaflokksins, verður húsbóndi í Downing stræti 10. Johnson þarf að vinna öruggan meirihluta, afar ólíklegt er að hann gæti fengið aðra flokka til stuðnings við sig. Corbyn ætti hins vegar meiri möguleika á að semja við SNP, Skoska þjóðarflokkinn, og/eða Frjálslynda demókrata.

Upp til hópa telur breskur almenningur að hvorugur leiðtoga stóru flokkanna sé góður leiðtogi, Johnson er sakaður um að umgangast sannleikann af mikilli léttúð, Corbyn heillar fáa utan harðasta kjarna stuðningsmanna. Mörgum gremst hversu máttleysislega hann hefur tekið á gyðingaandúð innan Verkamannaflokksins.

Kjörsókn er talin skipta miklu máli og kosningarnar geta orðið mjög spennandi þrátt fyrir forystu Íhaldsflokksins í skoðanakönnunum á landsvísu. Í raun eru þingkosningarnar 650 kosningar því Bretar búa við einmenningskjördæmi og lítil sveifla í einstökum kjördæmum getur breytt stóru myndinni.

Stóru sjónvarpsstöðvarnar birta útgönguspá klukkan tíu og búast má við úrslitum úr lykilkjördæmum upp úr klukkan eitt í nótt.

Mynd: Teikning Matts í Daily Telegraph í dag.

Bogi Ágústsson og Jóhann Hlíðar Harðarson byrjuðu á því að nefna að líklega verður tilkynnt í dag að tveimur af þremur gerðum veiru sem veldur lömunarveiki eða mænusótt hafi verið útrýmt. Þriðja gerð veirunnar finnst aðeins í Afganistan og Pakistan þar sem bólusetningar ganga illa vegna stríðsátaka.

Benny Gantz, leiðtoga Blá-hvíta bandalagsins, hefur verið falin stjórnarmyndun í Ísrael eftir að Benjamín Netanjahú, forsætisráðherra, tókst ekki að afla sér fylgis til stjórnarmyndunar. Flokkur hans, Likud bandalagið, og Blá-hvíta bandalagið fengu báðir um þriðjung atkvæða í kosningum í september.

Órói og mannskæðar óeirðir hafa verið í nokkrum ríkjum Suður-Ameríku að undanförnu, Síle, Ekvador og Bólivíu.

Bandaríkjamenn hafa enn mikinn áhuga á Grænlandi þó að kauptilboði Donalds Trumps forseta í landið hafi verið hafnað. Þungavigtarsendinefnd frá Washington hefur verið í Nuuk og rætt við heimamenn. Formaður nefndarinnar, Thomas Ulrich Brechbuhl, hefur sagt að Bandaríkjamenn hafi ýmislegt að bjóða Grænlendingum.

Í Færeyjum þurftu Rósa Heinesen og Niels Rødgaard, færeyskt par, búsett í Danmörku, að greiða hundruð þúsunda fyrir að fæða barn sitt í Færeyjum, þar sem þau teljast ekki vera með færeyska sjúkratryggingu. Þau vildu fæða barnið í Þórshöfn svo móðir Niels gæti séð fyrsta barnabarn sitt en hún er helsjúk af krabbameini.

Í Bretlandi hefur banaslys í ágúst verið mikið í umræðu. Bandarísk kona, gift er diplómata varð 18 ára pilti að bana í bílslysi og flýði til Bandaríkjanna skömmu síðar. Ekki er hægt að krefjast framsals hennar þar eð hún nýtur diplómatískrar friðhelgi. Foreldrar piltsins eru nú í Bandaríkjunum að leita réttlætis og Trump Bandaríkjaforseti hitti þá í Hvíta húsinu.

Brexit eina ferðina enn. Þegar þátturinn var sendur út var ekki vitað að samningar hefðu tekist milli ríkisstjórnar Bretlands og Evrópusambandsins um útgöngu Breta úr ESB. En það leikur vafi á því hvort Neðri-málstofa breska þingið samþykkti hann í atkvæðagreiðslu á laugardag. Sambandssinnar í DUP flokknum á Norður-Írlandi ætla ekki að styðja hann óbreyttan og stjórnarandstaðan leggst gegn honum.

Bogi Ágústsson og Jóhann Hlíðar Harðarson ræddu um bókmenntaverðlaun Nóbels, afturför í norrænni samvinnu þegar vegabréfaskyldu verður komið á fyrir fólk á leið frá Svíþjóð til Danmerkur. Innrás Tyrkja í Sýrland og hernaður þeirra gegn Kúrdum var einnig til umræðu, sem og vandi Donalds Trumps. Hann telur Kúrda ekkert eiga inni hjá Bandaríkjamönnum, þeir hafi ekki hjálpað í síðari heimsstyrjöldinni né tekið þátt í innrásinni í Normandí. Minnst var á Brexit, en allt virðist í hnút milli Breta og Evrópusambandsins.

Bogi Ágústsson og Jóhann Hlíðar Harðarson ræddu um stjórnarkreppuna í Perú, netníð sem beinist gegn stjórnmálamönnum og þekktum persónum. Meirihluti kvenna sem taka þátt í stjórnmálum í Evrópulöndum verður fyrir árásum nettrölla. Þessar árásir eru oft grófar, einkennast af kvenhatri, athugasemdum um útlit og oft eru hótanir um kynferðislegt ofbeldi. Breska sjónvarpskona Rachel Riley sagði í viðtali í Newsnight í sjónvarpi BBC að árásir á sig væru skipulagðar í hópum á whatsapp.

Í lokin var svo fjallað um stefnuræðu Mette Frederiksen, forsætisráðherra Dana, sem dró upp augnabliksmyndir af lífinu í Danmörku, ræddi samfélagstraust og notkun tungumálsins. Henni fannst sérkennilegt að sjá talað um PLC, pædagogisk lærecenter (uppeldisnámsmiðstöð) , sem einu sinni hefði heitið skólabókasafn.

Harkan í stjórnmálum í Bandaríkjunum og Bretlandi er slík að margir telja litla sem enga von um að andstæðar fylkingar geti sameinast um eitt eða neitt. Í Bandaríkjunum hefur fulltrúadeild þingsins hafið formlega rannsókn á embættisfærslu Donalds Trumps forseta með það að markmiði að ákæra hann fyrir brot í starfi.

Í Bretlandi er þjóðin klofin í tvær fylkingar í afstöðunni til Brexit og andstæðurnar þar magnast. Orðræðan var svo harkaleg í þinginu í Westminster á fyrsta þingfundi eftir að hæstiréttur Bretlands dæmdi þinghlé ólöglegt, að reyndur pólitískur ritstjóri BBC segist aldrei hafa upplifað annan eins þingfund. Þetta var umræðuefnið þegar við Jóhann Hlíðar Harðarson sátum við heimsgluggann á Morgunvakt Rásar-1.

Mynd af forsíðu Guardian.

Donald Trump Bandaríkjaforseta er vandi á höndum vegna hættulegrar spennu á milli Írans og Sádí-Arabíu. Stjórnvöld í Riyad og Washington telja sannað að Íranar hafi staðið að árásum á olíumannvirki í Sádi-Arabíu. Hvernig verður brugðist við? Trump hefur í raun hegðað sér þveröfugt við mottó fyrirrennara hans fyrir rúmri öld, Theodores Roosevelt, sem sagði: ,,Speak softly and carry a big stick.“ Það mætti útleggja að menn skyldu vera blíðmæltir en með vöndinn reiddan. Trump hefur talað digurbarkalega en verið afar tregur til hernaðarafskipta erlendis.

Ný stjórn hefur tekið við völdum í Færeyjum. Bárður á Steig Nielsen, formaður Sambandsflokksins, er lögmaður, eða forsætisráðherra. Fólkaflokkurinn og Miðflokkurinn eiga einnig sæti í stjórninni. Miðflokkurinn, sem er kristilegur flokkur, á einn ráðherra, Jenis av Rana. Hann er mennta- og utanríkisráðherra. Jenis vakti athygli þegar hann neitaði að sitja kvöldverðarboð með Jóhönnu Sigurðardóttur, þáverandi forsætisráðherra, og Jónínu Leósdóttur, eiginkonu hennar, þegar þær voru í opinberri heimsókn í Færeyjum. Hann sagði þá að heimsókn þeirra væri hrein ögrun og ekki í samræmi við boðskap Biblíunnar.

Ný stjórnin hyggst breyta löggjöf um sjávarútvegsmál, hætta að bjóða upp fiskveiðikvóta og afnema bann við að útlendingar eigi hlut í færeyskum sjávarútvegsfyrirtækjum. Bannið var ein helsta ástæða þess að Færeyingar sögðu upp Hoyvíkursamningnum um fríverslun við Íslendinga. Að óbreyttu hefði samningurinn fallið úr gildi um áramót. Samningurinn er kenndur við bæinn Hoyvík í Færeyjum þar sem skrifað var undir hann í ágústlok árið 2005. Samningurinn er víðtækasti viðskiptasamningur beggja þjóða.

Lögþingskosningar verða í Færeyjum laugardaginn 31. ágúst . Kannanir benda til þess að ríkisstjórn Jafnaðarflokksins, Þjóðveldis og Framsóknar

missi meirihluta á þingi. Fólkaflokknum og Sambandsflokknum er spáð fylgisaukningu. Líkur eru á að fjóra flokka þurfi til að ná meirihluta á þingi. Helstu mál kosningabaráttunnar hafa verið heilbrigðis- og velferðarmál, umdeild ný fiskveiðilöggjöf og húsnæðismál. Uppgangur er í færeysku efnahagslífi, verðbólga lítil og atvinnuleysi aðeins 1,2 prósent og skortur á vinnuafli. Færeysk stjórnmál snúast ekki bara um hægri og vinstri, heldur skiptir afstaðan til sambandsins við Dani miklu máli þó að sjálfstæðismál hafi lítt verið til umræðu í kosningabaráttunni að þessu sinni. Þá hafa trúarviðhorf og lífsskoðanir meira vægi í færeyskum stjórnmálum en á Íslandi. Þannig nefndu rúmlega 30 prósent kjósenda í könnun í apríl að miklu skipti að varðveita Færeyjar sem kristið land.

Boris Johnson fór í fyrstu utanlandsferðina sem forsætisráðherra Bretlands og leiðin lá til Berlínar þar sem hann ræddi útgöngu Breta úr Evrópusambandinu við Angelu Merkel, kanslara Þýskalands. Donald Trump, Bandaríkjaforseti, hætti við opinbera heimsókn til Danmerkur vegna þess að hann móðgaðist þegar Mette Frederiksen, forsætisráðherra Danmerkur, lýsti hugmynd Trumps um að kaupa Grænland sem fáránlegum, absurd. Danir hafa verið með tryggustu bandamanna Bandaríkjanna og vonast til að Grænlandsmálið verði ekki til þess að snurða hlaupi í þráðinn. Í viðtalið við TV2 færðist Frederiksen undan því að endurtaka orðið absurd. Gríðarlegir skógareldar í frumskóginum í Amazon valda fólki um allan heim miklum áhyggjum. Jair Bolsonaro, forseti Brasilíu, er ekki í hópi þeirra.