Lestin

Við sökkvum okkur ofan í sagnaheim bandarísku tónlistarkonunnar Lönu Del Rey en nú fyrir helgi kom út níunda breiðskífa hennar, sem ber hinn langa titil Did you know there is a tunnel under ocean blvd. Karítas Mörtu Bjarkadóttir forpantaði plötuna og hefur legið yfir þessari nýjustu plötu Lönu.

Kristlín Dís er á ferðalagi í Kenýa þessa dagana. Hún leit inn á barnaheimili í Nairobi og ræddi við forstöðukonuna, rúmlega þrítuga íslenska konu, Önnu Þóru Baldursdóttur.

Anna Marsibil Clausen fyrrum lestarstjóri hefur áður fjallað um svokallaða persónulega fjölmiðlun í hlaðvörpum hér í þættinum, til að mynda þegar Sölvi Tryggvason brást við ásökunum um ofbeldi með því að taka viðtal við sjálfan sig í hlaðvarpsþætti sínum. Anna Marsý flytur okkur pistil um nýjustu vendingar í máli Eddu Falak. Anna Marsý talar um hvernig hin persónulega fjölmiðlun Eddu - þar sem persóna hennar er vörumerkið - gerir óskaddaðan trúverðugleika hennar enn mikilvægari.

Systurnar Magga og Ragga setjast um borð í Lestina og segja frá væntanlegum sjónvarpsþáttum um íslenska samtímalist, sem verða sýndir í Ríkisjónvarpinu. Þættirnir heita Opnun og er önnur þáttarröð, sú fyrsta fór í loftið árið 2017, með öðrum þáttastjórnendum. Að þessu sinni eru það systurnar sem hafa umsjón með Opnun en þær hafa haldið úti veftímaritinu Hús og Hillbilly um nokkura ára skeið. Hús og Hillbilly hefur tekið á sig margar ólíkar myndir, sem veftímarit, hlaðvarp og blaðadálkur hjá Heimildinni. Stefna systranna er að fjalla um íslenska samtímalist útfrá sjónarhorni sveitalubbans, þ.e.a.s. á alþýðlegan hátt, þess vegna nafnið: Hús og Hillbilly.

Kolbeinn Rastrick fór í bíó á Volaða land, nýja íslenska/danska kvikmynd í leikstjórn Hlyns Pálmasonar, hann rýnir í verkið. Og það er meira bíó í Lestinni, við stökkvum niður í Bíó Paradís og ræðum við Ragnar Bragason um Stockfish kvikmyndahátíð sem hefst í dag.

Ein af þeim sem var tilnefnd sem besti söngvari á íslensku tónlistarverðlaununum var Ylfa Þöll Ólafsdóttir, söngkona harðkjarnapönksveitarinnar Dead Herring. Við ræðum við Ylfu um growl, rymjandi öskur og þungarokkssöng.

Þær fréttir bárust í dag að tónlistarhátíðinni Eistnaflug verður aflýst í ár, sorgarfréttir fyrir þungarokkssamfélagið á Íslandi. Í tilkynningu sem birtist á facebook síðu hátíðarinnar í dag segir ?Þó að faraldrinum sé lokið, þá hefur COVID ennþá áhrif á framtíð okkar. Við reyndum allt sem við gátum en það dugði ekki til því miður. Ástæðurnar er nokkrar og flestar bein eða óbein afleiðing af COVID.?

Við ræðum Svan Má Snorrason, sem að hefur velt fyrir sér sjónvarpsþættinum Kiljan og áhrifum hans á íslenskt bókmenntalíf. Svanur skrifaði um þessi áhrif í lokaritgerð sinni í bókmenntafræði sem hann kynnti á hugvísindaþingi fyrr í mánuðinum.

Við heyrum um samstarf tónlistarfólks sem varð til á mjög nútímalegan hátt. Jóhannes Ólafsson ræðir við Ellu McRobb og Ólaf Arnalds um samstarf sem varð til á Tiktok og skilaði sér í nýju lagi sem við heimsfrumflytjum í dag.

Lestarþáttur dagsins í dag verður helgaður kvikmyndinni Volaða land. Við ræðum við leikstjóra og handritshöfund myndarinnar, Hlyn Pálmason.

Myndin er nú í kvikmyndahúsum hér landi næstum ári eftir að hún var frumsýnd á Cannes í maí í fyrra. Myndin sem öll er tekin upp á filmu segir sögu danska prestsins Lúkasar, sem fer í háskaför um hálendið undir lok 19. aldar. Ætlun hans er að reisa kirkju og mynda íbúa og náttúru Íslands. Það er hægt að lesa ýmislegt í myndina um samband nýlenduherra og hjálendu, manns og náttúru, um valdið sem felst í ljósmyndatækninni, því hvernig við horfum og skrásetjum. Við ræðum við Hlyn um allt þetta og meira í þætti dagsins.

Uppvakningaþættirnir Last of Us hafa notið mikilla vinsælda undanfarna mánuði, þættir sem byggja á samnefndum tölvuleik sem gerist 20 árum eftir heimsslit verða vegna óhugnalegrar farsóttar sem breytir fólki í blóðþyrsta zombía. Jóhannes Ólafsson ræðir við Hildi Knútsdóttur, rithöfund, og Baldvin Albertsson, hjá Vitar games um ástina í Last of Us.

Kristlín Dís Ingilínardóttir er stödd á ferðalagi og hún sendi okkur pistil frá gömlu heimaborg sinni, París. Hún segir okkur frá kynnum sínum af Pompidou safninu.

Mun gervigreind bjarga íslenskunni? Í Grósku í dag fór fram kynningarfundurinn 'Framtíðin svarar á íslensku'. Lestin kíkti á svæðið og ræddi við Jóhönnu Vigdísi Guðmundsdóttur, framkvæmdarstjóra Almannaróms og Angelu Jiang, vörustjóra hjá OpenAi. Við fáum að heyra hvernig það kom til að íslenska varð annað tungumálið sem spjallmennið ChatGPT lærði, á eftir ensku.

Lestin í dag verður tileinkuð hinum ofurríku, eina prósentinu, sem ferðast um á einkaþotum og snekkjum, borða á flottustu Michelin-veitingastöðunum, drekka fínustu vínin, eru rannsökuð af efnahagsbrotadeildum lögreglunnar? en komast alltaf undan. Við ætlum að skoða þrjá vinsæla og verðlaunaða sjónvarpsþætti sem eiga það allir sameiginlegt að fjalla um ævintýralega ríkt fólk, þættina White Lotus, um morð á lúxus-hóteli, Succession sem fjalla um fjölskyldu sem stýrir fjölmiðlaveldinu Waystar Royco og norsku þættina Exit, sem eru byggðir á frásögnum norskra manna úr fjármálalífinu.

Það eru komin þrjátíu ár síðan söngva- og grínmyndin, Karlakórinn Hekla var frumsýnd í Háskólabíói. Leikstjóri og handritshöfundur myndarinnar, Guðný Halldórsdóttir, segir okkur frá því hvernig gekk að leikstýra 30 manna karlakór um borð í skipi í Svíþjóð. Við veltum því fyrir okkur hvers vegna svona fáar grínmyndir eru gerðar á Íslandi og hvernig kvenkyns grínleikstjóra var tekið á sínum tíma.

Ásdís Sól Ágústsdóttir, segir frá einum af sínum eftirlætishöfundum, heimspekingnum og rithöfundinum, Írisi Murdoch. Hvernig skáldsögur skrifar siðfræðingur og hvernig fjallar hún um muninn á góðu og illu? Og hvar liggja mörkin milli heimspeki og skáldskapar?

Frey Sævarsson, gagnaverkfræðingur sem starfaði áður hjá Spotify og nýsköpunarkempan Stefanía Bjarney Ólafsdóttir, ræða þættina The Playlist. The playlist eru nokkuð nýlegir Netflix-þættir sem rekja sögu tónlistarveitunnar Spotify, út frá nokkrum ólíkum sjónarhornum.

Þegar kynnt var að Ríkissjónvarpið ætlaði að sýna átta þátta heimildasjónvarpsseríu um kórónaveirufaraldurinn á Íslandi þá voru margir sem hváðu. Er þetta nú tímabært? Heimildaþættirnir Stormur á RÚV hafa hins vegar notið mikilla vinsælda enda veita þeir einstaka innsýn, bæði bakvið tjöldin hjá valdaaðilum og inn í líf og dauða almennra borgara á fordæmalausum tímum. Við ræðum við framleiðendur og leikstjóra þáttana, Jóhannes Kr. Kristjánsson og Sævar Guðmundsson, um línudansinn milli blaðamennsku og kvikmyndagerðar.

Við heyrum framhald af pistli Jakub Shachowiak sem við fluttum í Lestinni í gær. Þar rifjar hann upp minningar og mótandi augnablik í lífi sínu, æsku sína í Póllandi, þegar hann sagði frá því í skólanum að hann hafi lesið Brokeback mountain í sumarfríinu, þegar hann játaði ást sína á besta vini sínum. Jakub heldur áfram að rifja upp augnablik sem leiddu hann að því að finna röddina sína á íslensku.

Við kynnum okkur Óskarsverðlaunahátíðina sem fór fram í nótt og ræðum sigurmyndina, fjölheima-sýruna Everything, Everywhere, All at once.

Í síðustu viku kynnti stofnandi Spotify, Daniel Ek, mestu nýjungarnar á notendaviðmóti og möguleikum Spotify í áratug - að eigin sögn. Spotify mun núna bjóða upp á skrunandi vegg með lifandi myndefni, í anda þess sem flestir tengja við samfélagsmiðilinn TikTok. Þar munu notendur fá ábendingar um tónlist, hlaðvörp, hljóðbækur sem gæti verið þeim að skapi með stuttum hljóðbrotum og myndskeiðum. Við ræðum um þessar og fleiri fyrirhuguðar breytingar á Spotify spjöllum við við ritstjóra hlaðvarpsins Tæknivarpið, Gunnlaug Sverri Reynisson.

Jakub Stachowiak, skáld, flutti sinn fyrsta pistil í Lestinni síðastliðin mánudag þar sem hann sagði frá heimsókn sinni til Abú Dabí á tímum Covid, þar sem blasti við honum raunveruleiki sem minnti helst á vísindaskáldskap. Í dag og á morgun flytjum við pistil frá honum í tveimur hlutum þar sem hann segir frá því hvernig hann fann rödd sína á íslensku.

Á dögunum vakti Laura Liu, fiðluleikari Sinfóníuhljómsveit Íslands, athygli á uppsetningu íslensku óperunnar á Madama Butterfly eftir Puccini. Þar spurði hún hvort ?yellowface? væri að eiga endurkomu á Íslandi. Yellowface vísar til þess að klæða sig upp sem manneskja af asískum uppruna á hátt sem ýtir undir staðalímyndir. Óperuhús víða um heim hafa ýmist farið nýstárlegar leiðir í að setja Madama Butterfly upp eða forðast að setja verkið upp yfir höfuð. Í kjölfar sýningarinnar í Hörpu, sér í lagi vegna ljósmynda af leikurum og sviðsmynd sem fóru í dreifingu á samfélagsmiðlum, hafa fjölmargir hafa lagt orð í belg og mikið rætt um menningarnám, rasisma og orientalisma. Lestin ræddi við Guðna Tómasson um baksögu þessarar rúmlega aldagömlu óperu. Einnig er rætt við Lauru Liu um hennar upplifun af atvikum og Jovönu Pavlovi? mannfræðing um þau fræðilegu hugtök sem hefur verið fleytt fram í umræðunni.

Fyrir skemmstu kom út áttunda hljóðversplata teiknimyndarsveitarinnar Gorillaz, Cracker Island. Davíð Roach Gunnarsson rýnir í plötuna.