Lestin

Skýið, gervihnettir, 5g, þráðlaust. Í hugum okkar er internetið svo loftkennt og óefnislegt. En í raun og veru er það bara ein stór flækja af snúrum, þráðum, strengjum, köplum, sendum, tölvum. Í nýrri örseríu í Lestinni ætlum við að reyna að finna internetið, fá að sjá það með eigin augum og athuga hvort við getum snert það. Í fyrsta innslaginu ætlum við að skoða grunnnetið hér á landi, ljósleiðarann.

Jöklarannsóknarfélag Íslands varð sjötugt í fyrra, eins og við fjölluðum ítarlega um hér í Lestinni. Félagið hugðist halda sýningu í Perlunni í samstarfi við Náttúruminjasafn Íslands en frestaði henni um ár vegna samkomutakmarkana en nú á föstudag var loksins komið að stóru opnuninni. Hlustendur geta getið sér til hvað varð um partýið en sýningin hefur þó loksins verið opnuð, og deilir sérsýningarrými vatnasýningar Náttúruminjasafnsins sem ber yfirskriftina Vatnið í náttúru Íslands.

Sölvi Halldórsson flytur okkur pistil um sambýlismann sinn af kattarkyni, þeir kötturinn Maggi eiga ekki skap saman. En þegar Sölvi sá kvikmyndina Cow fór hann að velta fyrir sér tengslum sínum við Magga og greinarmun eða líkindum manna og dýra.

Nú á dögunum kom út þriðja breiðskífa Teits Magnússonar, plata sem nefnist 33. Okkar mótþróaþrjóskuraskaði tónlistargagnrýnandi Davíð Roach Gunnarsson rýnir í plötuna.

Við hringjum þvert yfir landið, alla leið í Eskifjörð, þar sem fram fer Pólsk kvikmyndahátíð um helgina. Kvikmyndahátíðin er skipulögð af pólskri kvikmyndagerðar konu og spennandi viðbót í menningarlíf íbúa austfjarða, segir forstöðumaður Menningarstofu Fjarðabyggðar.

Við veltum einnig fyrir okkur nýlegum upphrópunum íslenskra karlmanna um lessulegar hárgreiðslur.

Átta manns tróðust undir og létust á Astroworld-tónlistarhátíð rapparans Travis Scott í Houston fyrir helgi. Í kjölfarið hefur nokkuð verið rætt um ágenga stemninguna sem ríkir á tónleikum rapparans og mosh-pyttina sem þar myndast. En moshpytturinn er sögulega mun tengdari rokki en rapptónlist. Við sökkvum okkur ofan í sögu mosh-pyttsins í Lest dagsins. Og þar koma þessir meðal annars við sögu.

Sjónvarpsgagnrýnandi Lestarinnar Júlía Margrét Einarsdóttir hefur setið yfir Netflix, í þetta sinn eru það þættirnir Maid sem eru á skjánum.

Við förum í okkar þriðju heimsókn á leikminjasafn íslands þar sem Sigríður Jónsdóttir, sérfræðingur við safnið, er enn í óða önn að fara í gegnum skjöl, upptökur og aðra muni úr fórum þjóðleikhússins. Í dag sýnir hún okkur forláta tösku úr fórum stórleikarans Róberts Arnfinnssonar.

Síðasta vika var stór fréttavika í íslenskum fjölmiðlum. Þrjú fréttamál, þrjú deilumál, klufu þjóðina eftir þremur gjörólíkum ásum. Það sem þessi þrjú ólíku mál eiga þó sameiginlegt er orðræðan, orðanotkunin, í öllum tilvikunum snúast málin (að minnsta kosti í huga þeirra sem um það deila) um ofbeldi. Við spjöllum um hugtakið ofbeldi við Jón Ingvar Kjaran prófessor við menntavísindasvið Háskóla Íslands.

Áður en hasarmynd Hannesar Þórs Halldórssonar kom fyrir augu íslendinga hlaut hún mikið lof erlendra gagnrýnenda, ekki síst fyrir fjölbreytni. Raunar var gagnrýnendum svo tíðrætt um þessa fjölbreytni og það hvernig myndin tæki á staðalímyndum karlmennskunnar að margir íslenskir femínistar sperrtu eyrun. Gat það verið, í kvikmynd þar sem Gillzenegger fer með aðalhlutverk?

Við lítum nánar á þessar hugmyndir í þætti dagsins.

Í hverju felst fyrirbærið ást? Kristín Anna Hermannsdóttir er ekki viss, en veit það fyrir víst að ástin hlýtur að fela í sér einhvers konar grín. Síðustu vikur hefur hún leitað í brasilíska listasögu, þjóðsögur og uppistand, en nú einbeitir hún sér að grínþáttunum The Office, sem fjalla um hinn vonlausa millistjórnanda Michael. Taktlausir brandarar Michaels fara yfirleitt langt yfir markið? þangað til hann hittir mannauðsstjórann Holly.

Og við heyrum um nýja íslenska tónlist sem er innblásin af og unnin út frá vínilplötusnarki. Ægir Sindri Bjarnason, tónlistarmaður er heillaður af plötusnarkinu. Hann heimsækir þáttinn á eftir og segir frá nýrri plötu sinni Tem End Lopo.

Þáttur dagsins er númer 666, nafn dýrsins, og þannig andskoti gott tækifæri til að vera með þemaþátt, alfarið tileinkaðan djöflinum. Helvíti, nöfn kölska, Sæmundur Fróði, Devil wears Prada, svartigaldur, embættismaðurinn Satan og maðurinn sem vill heita Lúsifer. Allt þetta og meira til kemur fyrir í þætti dagsins, sex hundruð-sextugasta og sjötta þætti Lestarinnar frá upphafi.

Tónlistarmaðurinn Birnir gaf út sína aðra breiðskífu Bushido fyrir þremur vikum. Platan vakti mikla athygli og lög af henni sitja enn ofarlega á listum yfir mest streymdu lög á Íslandi. ÍDavíð Roach Gunnarsson tónlistargagnrýnandi er einn þeirra sem hefur verið að hlusta og flytur okkur pistil um plötuna í Lest dagsins.

hljómsveitin Inspector Spacetime heimsækir okkkur undir lok þáttar. Tríóið byrjaði að gera sína skankaskekjandi dans-og-bánstónlist í fyrsta covid-samkomubanninu, og hefur notið sífellt meiri vinsælda. Þau eru nýbúin að gefa frá sér enn eitt stuðlagið, Bára, spila á tvennum tónleikum um helgina, og það eru bókstaflega allir að reyna að ná í þau.

Og við heyrum sögu af ríkismiðli sem vann ekki heimavinnuna sína.

Í september sögðum við frá ungri íranskri tónlistarkonu, Elham Fakouri sem var synjað um atvinnuleyfi á Íslandi, þrátt fyrir að hafa fundið sérhæft starf í sínu fagi hér á landi. Margt getur gerst á mánuði og einhvern veginn, er allt breytt.

Hvernig er tilhugalíf fráskyldra framakvenna á íslandi í dag, hvernig upplifa þær konur sem er talinn standa best í samfélaginu og ætti að geta notið ásta á jafningjagrundvelli. Þetta er rannsakar Berglind Rós Magnúsdóttir í grein í Ritinu sem kemur út á næstunni. Berglind Rós er einn stofnenda hins íslenskra ástarrannsóknafélags og einn ritstjóra væntanlegs sérheftis Ritsins sem er tileinkað er rómantískri ást í íslensku samfélagi ástinni og þeim breytingum sem við erum að upplifa.

Birta nefnist ný íslensk barnamynd sem verður frumsýnd á morgun. Myndin fjallar um hina kraftmiklu en auðtrúa Birtu sem tekur málin í sínar eigin hendur þegar hún heyrir móður sína segja í hálfkæringi að það verði engin jól vegna blankheita. Gunnar Ragnarsson rýnir í Birtu sem og kvikmyndina Last night in soho eftir Edgar Wright

Á dögunum kom út önnur sería af óvenjulegustu stefnumótaþáttum síðasta árs, Love on the Spectrum eða ást á rófinu. Í þáttunum er fylgst með ungu áströlsku fólki á einhverfurófinu stíga sín fyrstu skref í ástarlífinu og kolfella þá staðhæfingu að einhverft fólk hafi ekki áhuga á nánd, hlýju og rómantískri ást. Í tilefni nýrrar þáttaraðar rifjum við upp viðtal frá því í ágúst í fyrra við einhverfa konu, Elínu Sigurðardóttur, um hennar upplifun af þáttunum.

Í hverju felst fyrirbærið ást? Kristín Anna Hermannsdóttir er ekki viss, en veit það fyrir víst að ástin hlýtur að fela í sér einhvers konar grín. Í öðrum pistli sínum af þremur leitar hún í þjóðsögur fortíðar og uppistand í nútímanum, en meðal þess sem ber á góma eru þunglyndir grínistar og prinsessa sem hlær ekki.

Hvernig hljómar heimsendir. Það er spurning sem drífur áfram tónlistarsköpun þeirra Tómasar Manoury og Daníels Friðriks Böðvarssonar. Við kíkjum á æfingu hjá dúettinum Okuma, sem segist gera póst-apokalyptíska tónlist, heimsendatóna.

Á fimmtudag tilkynnti Mark Zuckerberg um nýtt nafn og stefnu hjá tæknirisanum sem áður hét Facebook. Nú mun fyrirtækið heita Meta og leggja sérstaka áherslu á að skapa nýjan hliðarheima, sýndarveruleikaheim, meta-veröldina, meta-verse. Gunnlaugur Reynir Sverrisson ritstjóri Tæknivarpsins útskýrir hvað í fjáranum þetta er.

Flestir meðlimir Senjórítu kórsins eru komnir nokkuð yfir sjötugt, sá elsti er yfir nírætt. Þó getur kórinn, sem kallaður hefur verið gráa gullið, alveg verið í poppaðri kantinum þegar sá gállinn er á honum, eins og til dæmis á Laugardaginn þegar senjóríturnar troða upp í Langholtskirkju með lögum Bubba Morthens, já og Bubba sjálfum.

Við kynnum til leiks nýjan pistlahöfund, Sölva Halldórsson, sem í dag er að velta fyrir sér breytingum. Jörð í mótum, nýjum hárgreiðslum, endurnýjuðum frumum en þó einna helst umskiptum breskur stúlknasveitarinnar Sugababes.

Nú um helgina fer fram bresk-ameríska hátíðin sem á íslenskri tungu nefnist hrekkjavaka. Katrín Guðmundsdóttir sjónvarpsgagnrýnandi er algjörlega forfallin aðdáandi þess myrkurs og annarleika sem er hampað á hrekkjavökunni og horfir helst ekki á neitt annað en hrollvekjur í októbermánuði. Í þætti dagsins rýnir Katrín í Netflix-þætti, leikstjórans Mikes Flanegans, Midnight Mass.

Myndasagnaformið hentar vel í að miðla drungalegri stemningu hrekkjavökunnar og mishryllilegum furðuverum sem henni tengjast. Ómyndarsögur er nýútkomið blað með safni af myndum og sögubrotum frá íslenskum myndhöfundum sem sækja í ýmiskonar hrylling. Blaðið kemur út á vegum tímaritsins MyndaRsögur sem var komið á fót fyrr á þessu ári. Aron Daði Þórisson útgefandi blaðsins heimsækir lestina og ræðir hryllilegar teikningar, myndasögusenuna og ástæður þess að hann ákvað að koma á fót myndasögutímariti.

Færri blaðamenn, fleiri almannatenglar og upplýsingafulltrúar. Þannig hefur þróunin verið en hún vekur upp ýmis álitaefni varðandi grundvallar stöðu og hlutverk fjölmiðla annars vegar og svo opinberra starfsmanna. Skiptir máli hver færir okkur fréttir? Skiptir máli hver fær, að færa okkur fréttir? Við ræðum við Ingibjörgu Sigríðar Elíasdóttur um málfrelsi opinberra starfsmanna og um stöðu dagskrárvaldsins í íslenskri fjölmiðlun.