Lestin

Í síðustu viku hittum við ungan mann, Alexander Laufdal Lund, sem er umhugað um úrræði fyrir hinsegin fíkla. Alexander, sem er tvítugur, er óvirkur fíkill en þegar hann leitaði sér hjálpar á sínum tíma fann hann engin úrræði ætluð fólki eins og honum: hinsegin fólki og þá sérstaklega transfólki. Í vikunni sem leið heyrðum við upplifun Ísabellu vinkonu hans af meðferð á Vogi, í dag kynnir hann okkur fyrir Sævari sem hefur mikla reynslu af svokölluðum eftirmeðferðum og áfangaheimilum, þar sem honum var meðal annars gert að sækja samkomur hjá Hvítasunnukirkjunni Fíladelfíu. Tengsl trúarbragða og meðferðarrúrræða geta reynst fíklum mikil hindrun, kannski sérstaklega þeim sem eru hinsegin.

Við ferðumst 35 ár aftur í tímann til ársins 1986. Í apríl það ár gerðist það óhugsandi, eldur kom upp í kjarnorkuverinu í Tsjernobyl í Sovétríkjunum. Hætta var á því að öll Evrópa yrði óbyggileg. En sem betur fer tókst að afstýra því. En slysið hafði gríðarleg áhrif á líf fjölda fólks sem bjó og lifði í námunda við kjarnorkuverið. Þessar sögur eru sagðar í bókinni Tsjernobyl bænin eftir nóbelsskáldið Svetlönu Alexievich sem kemur senn út í íslenskri þýðingu Gunnars Þorra Péturssonar.

Gunnar Ragnarsson kvikmyndarýnir Lestarinnar fór í Bíó Paradís í vikunni og sá rúmenska kvikmynd eftir leikstjórann og handritshöfundinn Radu Jude. Myndin heitir Ógæfureið eða klikkað klám og vann Gullbjörninn, aðalverðlaun kvikmyndahátíðarinnar í Berlín, fyrr á árinu en myndin segir frá kennara sem kemst í hann krappann eftir að kynlífsmyndbandi er lekið á netið

Og auðvitað tvær 91 orða jólasögur ritlistarnema.

Lagið The Real Me með söngkonunni Svölu Björgvinsdóttur kom út fyrir 20 árum. Þá hékk Svala með stjörnunum í Los Angeles, hitaði upp fyrir vinsæla strákasveit og var alveg að fara að gefa út sína allra fyrstu plötu þegar skyndilega var fallið frá öllum áætlunum um útgáfu. Hvað gerðist?

Í dag heyrum við sögunna af því þegar Svala var, eitt augnablik, rísandi poppstjarna í Bandaríkjunum.

Hann lést á föstudag, 91 árs að aldri og söngleikjaheimurinn syrgir. Fráfall Stephen Sondheim markar eftir allt einhvers konar tímamót, fáir ef einhverjir hafa haft viðlíka áhrif á vestræna leikritun síðustu áratugina enda má í söngbók Sondheim finna efni úr sýningum á við West Side Story, Gypsy, Into the Woods og Sweeny Todd. Undanfarnar vikur höfum við reglulega litið við hjá Sigríði Jónsdóttir, sérfræðingi á leikminjasafni íslands, en í dag kemur hún í heimsókn, með tárin í augunum.

Í hverjum þætti fram að jólum ætlum við í Lestinni að útvarpa jólasögum frá meistaranemum í ritlist við Háskóla Íslands. Þetta eru örsögur, hver þeirra 91 orð og allar eru þær unnar út frá sama þemanu: Grautur. Við ætlum að hefja lesturinn í dag, og við fáum líka til okkar tvo ritlistarnema í spjall, þau Helga Grím og Berglindi Ósk.

Gamalt fréttastef, flökkusaga um rifbein Marilyn Manson, torfbær og nýtt lag frá Taylor Swift kemur allt við sögu í pistli Sölva Halldórssonar í dag, en hann er að velta fyrir sér minninu.

Ólafur Arnalds tónlistarmaður kemur í heimsókn undir lok þáttar, en hann er tilnefndur til tveggja Grammý-verðlauna í ár,

Anna Gyða Sigurgísladóttir fer á stúfana og spyr vegfarendur um drauma þeirra undanfarnar nætur.

En fyrsta stopp er sálartónlist. Davíð Roach Gunnarsson tónlistargagnrýnandi segir frá 50 ára meistaraverkinu There is a riot going og rekur sögu snillingsins Sly Stone.

Danmörk á við gengjavanda að stríða, á því er enginn vafi, en reynst hefur erfitt að ná til þessa hóps og rannsaka hann, af hverju velja ungir menn að lifa glæpalífi á götum Kaupmannahafnar? Félagsfræðingurinn Hakan Kalkan vildi vita svarið. Hann varði níu árum meðal götudrengja í Norrebro og nú hefur hann gefið út bók byggða á rannsóknum sínum.

Anna Gyða Sigurgísladóttir er með hugan við svefn þessa dagana. Nóvember er senn að klárast, dagarnir styttast. Sólin settist rétt um klukkan fjögur í dag. Já, skammdegið lætur meira á sér kræla . Anna Gyða spyr dómstól götunnar um svefn í skammdeginu.

Dexter Morgan er líklega ástsælasti raðmorðingi sjónvarpssögunnar. Sérfræðingur í blóðferlagreiningum hjá lögreglunni í Miami á daginn en miskunnarlaus morðingi á kvöldin. Þættirnir um Dexter nutu mikilla vinsælda á árunum 2006 til 13. Nú átta árum eftir að hafa lagt hnífinn á hilluna er hann snúinn aftur í níundu seríunni: Dexter: new blood. Júlía Margrét Einarsdóttir er byrjuð að horfa á þættina.

Og við pælum í tilnefningum til Grammy-verðlauna sem voru kunngjörðar í gær

Eggið nefnist stuttmynd eftir Hauk Björgvinsson kvikmyndagerðarmann sem hlaut verðlaun sem besta sci-fi stuttmyndin á kvikmyndahátíð í Bolton á dögunum. Myndin fjallar um samfélag sem vill útrýma ástarsorg og skapar hefðir í kringum makaval sem koma okkur spánskt fyrir sjónir. Haukur tekur sér far með Lestinni í dag.

Í síðustu viku ferðuðumst við um landið og reyndum að snerta internetið. Næstu vikur ætlum við að halda að velta fyrir okkur ýmsum hliðum internetsins. Í dag rifjum við upp söguna af fyrstu skilaboðunum sem voru send yfir arpanetið í kaliforníu - forvera internetsins - fyrir 52 árum síðan.

Nýjasta plata söngkonunnar Adele kom út síðastliðinn föstudag, aðdáendum hennar til mikillar gleði. Þeir höfðu beðið frá 2015 eftir ferskum skammti af ástarsorg og Adele bregst þeim ekki frekar en fyrri daginn. Platan 30 kafar djúpt ofan í skilnað Adele við eiginmann sinn og tilfinningar hennar til barnsins síns á þeim erfiðu tímum og á án efa eftir að verða eitt af helstu sambandsslitalistaverkum okkar tíma - svo lengi sem við hlustum á lögin í réttri röð

Á Íslandi eru engin sértæk úrræði fyrir hinsegin fólk með fiknivanda. Er þeirra yfirhöfuð þörf? Næstu vikur deila hinsegin fíklar með okkur reynslu sinni af íslenskum meðferðarúrræðum.

Nú á dögunum voru gerðar breytingar á einu allra þekktasta vörumerki íslenskrar verslunarsögu, Bónusgrísinum svokallaða, einkennismerki lágvöruverslanakeðjunnar Bónus. Við kíkjum í kaffi til Edithar Randý Ásgeirsdóttur sem hannaði merkið upprunalega árið 1989. Í fyrsta skipti í útvarpi segir Randý fæðingasögu Bónusgríssins.

Ekki fjárfestir, ekki bóksali, ekki dönskukennari, ekki spákona. Hólmfríður Anna Bjarnardóttir veltir fyrir sér hvernig við skilgreinum okkur sjálf og hringir í nokkra af þeim sextíu sem skrá sig í símaskrána sem ekki eitthvað.

Ég held áfram í leiðangri mína að finna sjálft internetið, reyna að skilja hvernig það virkar og snerta það. Ég hef skoðað ljósleiðaranetið innanlands, snert sæstrenginn sem tengir ísland við umheiminn, kíkt inn í gagnaver og í dag skoða í fjarskiptamastur og internetsendi.

En við ætlum að byrja á gríni. Á laugardaginn frumsýnir gamanhópurinn Fyndnustu mínar glænýtt uppistand undir yfirskriftinni Náttfatapartý í Þjóðleikhúskjallaranum, en fyrst komu þær sér fyrir með okkur í kjallaranum - eða svo gott sem - hér í Útvarpshúsinu.

Við höldum áfram í leiðangri okkar að finna sjálft internetið, reynum að skilja hvernig það virkar og reynum að snerta það. Við höfum skoðað ljósleiðaranetið innanlands, snert sæstrenginn sem tengir ísland við umheiminn og í dag heimsækjum við gagnaver.

Bókin Óorð er vissulega bók en hún er líka listi, settur saman af Jóni Gnarr yfir orð sem honum finnst af ýmsum ástæðum ?léleg?. Einhver orðanna eru að hans mati fúsk, önnur finnst honum hreinlega leiðinleg, en í öðrum tilfellum er hann hreinlega að berjast gegn því sem hann kallar kynjavanda íslenskunnar, og gildishlöðnum orðum yfir fólk, sjúkdóma og jafnvel dýr.

Við kíkjum á tvær nýjar kvikmyndir. The French Dispatch sem er nýjasta mynd kvikmyndaleikstjórans Wes Anderson. Og Gunnar Ragnarsson kvikmyndagagnrýnandi Lestarinnar brýtur odd af oflæti sínu og fer kvikmyndina Eternals, en það er aðeins önnur Marvel-ofurhetjumyndin sem hann sér.

Í dag er dagur íslenskrar tungu, og þar með afmælisdagur Jónasar Hallgrímssonar. Á degi sem þessum er vert að ræða stöðu tungumálsins, en eins að minnast skáldsins og það gerði dagskrárgerðarmaðurinn Bergsteinn Sigurðsson fyrir nokkrum árum síðan svo eftir var tekið.

Við skellum okkur til Aþenu í Grikklandi og heyrum í tveimur af skipuleggjendum listahátíðarinnar Head to head sem lauk um helgina en fjöldi íslenskra listamanna sýndi þar verk sín eða kom fram.

Skýið, gervihnettir, 5g, þráðlaust. Í hugum okkar er internetið svo loftkennt og óefnislegt. En í raun og veru er það bara ein stór flækja af snúrum, þráðum, strengjum, köplum, sendum, tölvum. Í gær lögðum við af stað í leiðangur að finna internetið, og í dag höldum við áfram að reynda að sjá það með eigin augum og athuga hvort við getum snert það. Í gær var það ljósleiðaranetið innanlands, en nú leitum við uppi sæstrenginn sem tengir íslenska internetið við umheiminn.