Lestin

Nú á dögunum kom út mikið og þykkt safnrit, Handbók Oxford um Feminíska heimspeki, þar sem reynt er að ná utan um ýmsar stefnur og strauma, já og spurt hvað það eiginlega er, feminísk heimspeki. Annar ritstjóranna er Ásta Kristjana Sveinsdóttir prófessor í heimspeki við ríkisháskólann í San Francisco. Ásta sest um borð í Lest dagsins.

Við hringjum til Seyðisfjarðar og ræðum við tónlistarmanninn og plötuútgefandann Daníel Laxness, sem kallar sig Daníel Ness. Eins og nafnið gefur til kynna er Daníel barnabarnabarn nóbelsskáldsins en hann hefur alist upp og er allrajafna búsettur í London.

Og Lestin brunar svo til Hjalteyrar þar sem sýniningin Powerhouse/Spennistöð opnar um helgina. Þar koma saman verk ólíkra listamenn sem ekki hafa mæst áður: Vídeóverk, teikningar og skúlptúrar sem tendra vélarafl umhverfisins að nýju: Þenja strengi, byggja upp spennu, umbreyta, hreyfa og keyra áfram.

Við rýnum í Kötlu, nýja sjónvarpsþætti Baltasars Kormáks og Netflix. Júlía Margrét Einarsdóttir sjónvarpsgagnrýnandi Lestarinnar spændi í gegnum þættina átta um helgina eins og svo margir aðrir, og hún segir okkur hvað henni finnst.

Við heimsækjum grasrótargalleríið Kaktus á Akureyri þar sem norðlenskir listamenn rækta andann.

Og tónlistarmaðurinn Holy Hrafn sest um borð í Lestina og segir frá nýrri plötu sem hann gaf út á dögunum, S.S. Tussunæs.

En við byrjum á heimildarmyndum. Ingibjörg Halldórsdóttir frá heimildarmyndahátíðinni Icedocs sem hefst á morgun á Akranesi, og stendur yfir fram á sunnudagskvöld, mætir og segir okkur frá því helsta á hátíðinni í ár.

Á laugardagskvöldið var afrísk menning allsráðandi við Grundarstíg í Reykjavík. Björk Guðmundsdótti þeytti skífum með taktföstum afrískum tónum og gambíski kokkurinn Alex Jallow galdraði fram dýrindis kvöldverð. Allt átti þetta sér stað í skugga þeirrar vitneskju að daginn eftir myndi rýmið - Hannesarholt - loka dyrum sínum.

Melkorka Gunborg Briansdóttir fjallar um Youtube-rásina Style like you, þar sem bandarískar mæðgur með áhuga á tísku og stíl spyrja fjölbreytta viðmælendur sínar spjörunum úr, bókstaflega, en í lok situr viðmælandann varnarlaus og hálfnakinn á nærfötunum einum fata.

Og við veltum fyrir okkur vofum með Veru Knútsdóttur sem varði fyrir helgi doktorsritgerð sína um vofulegar minningar í íslenskri menningu.

Eftir því sem tölvuleikjaiðnaðurinn hefur stækkað hafa áhrif hans orðið víðtækari, efnahagslega, menningarlega og ekki síst á persónuleg samskipti fólks. Einstaklingar spjalla, þeir kynnast, verða vinir, fella hugi saman í gegnum stafræna hliðarheima tölvuleikjanna. Tölvuleikir geta á vissan hátt virkað eins og vináttuvélar. Það er að minnsta kosti kenningin sem liggur að baki nýju netnámskeiði Háskóla Íslands sem er unnið í samstarfi við tölvuleikjaframleiðandann CCP. Annar kennara námskeiðsins, Ársæll Arnarson, heimsækir Lestina í dag og ræðir vináttuna.

Við rýnum í tvær nýjar kvikmyndir í þætti dagsins, hryllingsmyndina A Quiet Place 2 eða Þöglavík, eins og Ásgeir H. Ingólfsson kvikmyndagagnrýnandi þýðir það, og nýja íslenska kvikmynd á ensku, Shadow Town, Skuggahverfið.

Við gerum okkur ferð á Borgarbókasafnið í grófinni þar sem innsetningin Koddahjal - Endurhlaða eftir Sonju Kova?evi? var opnuð á dögunum. Framsetningin er einföld ; hátalarar hafa verið settir á samanbrjótanlega bedda, eins og notaðir eru sem rúm fyrir hælisleitendur og úr hátölurum heyrast síðan frásagnir flóttamanna á Íslandi.

Í tilefni kvenréttindadagsins 19. júní veltum við fyrir okkur staðhæfingu Vigdísar Finnbogadóttur frá 1980 að þjóðin ætti ekki að kjósa hana vegna þess að hún væri kona heldur af því að hún væri maður.

Við fáum þriðja og síðasta pistilinn frá Xinyu Zhang bókmenntafræðing í pistlaröð sem hefur yfirskriftina Formsatriði. Að þessu sinni veltir hann fyrir sér andstæðunum að standa upp og leggjast út af, og segir meðal annars frá hreyfingu og hugmyndafræði sem mætti kalla ?að-liggja-út-af-isma" en sífellt fleiri kínversk ungmenni nota þá athöfn eða athafnaleysi sem felst í að liggja út af sem andspyrnu gegn væntingum samfélagsins um virkni og velgengni.

Melkork Gunborg Briansdóttir flytur innslag byggt á viðtölum hennar við þrjár ungar konur um stöðu kvenna í heimalöndum þeirra. Viðtalið var tekið árið 2017, en á enn vel við. Ein er frá Eistlandi, önnur frá Pakistan og sú þriðja frá Tælandi, en þar er hlutverki kvenna líkt við afturfætur fíls.

Við höldum svo áfram að rýna í það hvernig ýmis konar annarleg sjónarmið hafa haft áhrif á framleiðslu Hollywood-kvikmynda í gegnum tíðina. Að þessu sinni fjallar Steindór Grétar Jónsson um hugmyndafræði hvitrar kynþáttahyggju og hvernig hún hefur mótað kvikmyndasöguna.

Og við fáum til okkar hljómsveitina Súpersport sem var að gefa út fyrsta lagið af væntanlegri fyrstu breiðskífu sinni, Tveir dagar. Þau ætla að spjalla við okkur og leika lifandi tónlist hér í útvarpshúsinu, troða sér inn í hljóðver númer 9.

Við hringjum til Suður Afríku og ræðum við Baltasar Kormák, kvikmyndaleikstjóra. Hann er þar staddur við tökur á kvikmyndinni Beast með Idris Elba í aðalhlutverki.

Á sama tíma er verið að frumsýna eitthvað stærsta sjónvarpsverkefni íslandssögunnar, náttúruvísindafantasíuna Kötlu, sem Baltasar á heiðurinn af.

Baltasar ræðir einnig um vísindi og þjóðtrú, Hollywood og íslenskan-kvikmyndaiðnað.

Við einbeitum okkur að plötum og plötubúðum í tilefni af alþjóðlega plötubúðadeginum sem verður haldinn hátíðlegur nú á laugardag.

Þó að hægt sé að nálgast endalaust magn tónlistar á streymisveitum á borð við Spotify er enn margir sem kaupa plötur og geisladiska, og eldhugar eru meira að segja enn að opna nýjar plötubúðir. Plötubúðin.is opnaði sem netverslun í byrjun síðasta árs en hefur nú opnað verslun í Trönuhrauni í Hafnarfirði. Við heimsækjum búðina í Lest dagsins.

Í meira en aldarfjórðung hefur GusGus verið í framvarðasveit danstónlistarinnar. Meðlimaskipan hefur breyst reglulega í gegnum tíðina og nú hefur sveitin bætt við sig Margréti Rán Magnúsdóttur söngkonu úr hljómsveitinni Vök. Hún spilar stórt hlutverk á nýjustu plötu Gus Gus, Mobile Home, en Davíð Roach Gunanrsson rýnir í plötuna í þættinum.

Það eru margir tengdir sterkum tilfinningaböndum þeirri plötu, kasettu eða geisladisk sem þeir keyptu fyrst. Í Lestinni í dag fáum við nokkra vel valda tónlistarunnendur í útvarpshúsinu til að segja okkur frá fyrstu plötunni sem þeir keyptu.

En við byrjum á örstuttu símtali um skemmdarverk á listasýningu í Gerðubergi.

Síðastliðin tvö ár hefur listkennsludeild Listaháskólans unnið að uppbyggingu nýrrar námslínu við deildina, sniðna að listamönnum sem vilja vinna með jaðarhópum, og nýta listina til að stuðla að velferð, tengslamyndun og valdeflingu. Verkefnið verður kynnt á sérstakri málstofu á morgun en við fáum forsmekkinn í Lestinni í dag, þar sem þær Kristín Valsdóttir og Halldóra Arnardóttir segja okkur meðal annars frá vinnu sinni með Alzheimer sjúklingum.

Við horfum inn í heim þar sem samfélagið hefur þurrkast út vegna banvænnar veiru, þar sem öll börn fæðast sem einvherskonar krúttlegir blendingar af mönnum og dýrum. Katrín Guðmundsdóttir rýnir í sjónvarpsþættina Sweet Tooth á Netflix.

Tónlistarmaðurinn Haki heimsækir Lestina á eftir, en það styttist í aðra breiðskífu þessa 19 ára rappara, Undrabarnið, sem kemur út á næstu vikum. Við ræðum samstarf við Bubba, Hverfisgötuna og hvort ný kynslóð íslenskra rappara sé að stíga fram á sjónarsviðið um þessar mundir.

Við höldum áfram að sökkva okkur ofan í sögu annarlegra hagsmuna við gerð Hollywood-kvikmynda. Að þessu sinni ræðir Steindór Grétar Jónsson um samkrull skemmtanaiðnaðarins og Bandaríkjahers, eða það sem kallað hefur verið á ensku ?the military-entertainment complex?.

Líklega hafa konur alltaf haft leiðir til að vara hvora aðra við óþægilegum, ágengum eða hættulegum karlmönnum, alltaf getað hvíslað sín á milli og vonað að skilaboðin berist réttum eyrum áður en það er.. um seinan. Á síðustu árum hafa boðleiðirnar orðið styttri, fundið sér leiðir í svokölluðum hvíslkerfum á veraldarvefnum en stundum líkur hvísluleiknum með því að einhver segir nafn þess sem rætt er um stundarhátt. Það gerðist í gær, þegar nafn lansþekkts listamanns var loks sagt í fjölmiðlum eftir margra vikna hvísl. Við skoðum aðvaranir og afsakanir.

Við sláum á þráðinn til Ástralíu og ræðum við eitt heitasta númerið í neðanjarðardanstónlist í dag, hinn tvítuga pródúsent Mutant Joe, sem segir okkur frá upplifunum sínum af svokölluðum svefnhöfgaskynjunum, ofsjónum milli svefns og vöku, og nýju plötunni hans Draumspilli ? Dream corruptor - sem byggir á þessum upplifunum.

Við byrjum hins vegar á internetinu. Í morgun var ég að flakka milli vefsíða í leit að erlendu umfjöllunarefni fyrir þátt dagsins, fór á milli fréttamiðla og samfélagsmiðla þegar eitthvað byrjaði að klikka. ?Error 503 service unavailable? stóð á skjánum þegar ég reyndi að opna fréttasíðu á eftir fréttasíðu. Eftir að hafa slökkt og kveikt á ráternum heima hjá mér sá ég að vandamálið var ekki mín megin. Gat þetta verið stór netárás, hugsaði ég? New York Times, Guardian, BBC, CNN lágu allar niðri auk netsíða eins og Reddit og Twitch, og svo voru undarlegir hluti í gangi á Twitter, þar birtust engin lyndistákn, emojis. Þetta var ekki bara fréttahrun heldur líka emoji-hrun. Hvaða hakkarar væru svo andstyggilegir að taka frá okkur lyndistáknin. Það var allavegana útséð að ég myndi örugglega ekki finna neitt umfjöllunarefni fyrir þáttinn á fréttasíðunum. Þess í stað ákvað ég að reyna að skilja hvað hafði átt sér stað og bauð sérfræðingi hingað í hljóðverið.

Í síðustu viku ræddi Lára Herborg Ólafsdóttir lögfræðingur við okkur um reglugerðardrög evrópusambandsins um gervigreind og þau tækifæri og hindranir sem felast í að setja skorður á sköpun hennar. Í dag segir hún okkur frá einni hindruninni, álitamálum um höfundarrétt þar sem mögulegur höfundarréttur apa gæti verið fordæmisgefandi.

Melkorka Gunborg Briansdóttir mun flytja okkur pistla hér í Lestinni næstu mánudaga og pistli sínum í dag frá óvenjulegu skiptinámi í London á tímum heimsfaraldurs, mannlausar götur og súrrealískar messur koma meðal annars við sögu.

Við heyrum líka um nýja kvikmynd hollenska listamannsins og pólitísku broddflugunnar Renzo Martens, mynd sem nefnist White Cube, en þar gerir hann tilraun til að tengja saman tvo gjörólíka en þó tengda heima, pálmaolíuplantekrur stórfyrirtækisins Unilever í einu fátækasta ríki heims, og listasöfn í stórborgum Evrópu sem eru styrkt af þessu sama stórfyrirtæki.

En við ætlum að byrja á djamminu. Síðasti þáttur Lestarinnar, nú á fimmtudag var tileinkaður djamminu. Við ræddum næturhagkerfið, röktum sögu djammtónlistar og kíktum á röltið um hinsegin skemmtistaðasögu Reykjavíkur með Guðjóni Ragnari Jónssyni. Þegar við settumst niður, fótalúin eftir labbið, rákumst við á annan einstakling með sterk tengsl við samtíma sögu hinsegin djammsins. Hún er þáttastjórnandi á KissFM, hún er rappari og meðlimur Reykjavíkurdætra og hún rak til skamms tíma, hinsegin skemmtistað.