Lestin

Í þætti dagsins veltum við fyrir okkur samlífi og gagnvirkum áhrifum skemmtanalífs og nýsköpunar í tónlist. Við fræðumst um rannsóknir á næturhagkerfinu, við röltum milli sögufrægra hinsegin skemmtistaða og við skellum okkur á skrallið í Reykjavík.

Milli innslaga í dag heyrum við stutt brot úr íslensku næturlífi í gegnum árin:

Könnun útvarpsmannsins Páls Heiðars Jónssonar á skemmtanalífinu í Reykjavík 1973, göngutúr Markúsar Arnar Antonssonar þáverandi borgarstjóra um miðbæinn eftir lokun árið 1990, heimsókn nokkurra kvenna á skemmtistaði árið 1993 á vegum sjónvarpsþáttarins Dagsljóss, og goðsagnakennda þjóðfélagsgreiningu Páls Óskars Hjálmtýssonar úr heimildarmyndinni Popp í Reykjavík frá árinu 1998.

Í þætti dagsins veltum við fyrir okkur möguleikanum á því að nota hraunrennsli úr eldgosum á borð við það sem nú stendur yfir á Reykjanesi til þess að búa til undirstöður nýrra og umhverfisvænni borga. Þetta hljómar kannski fjarstæðukennt en arkitektarnir og mæðginin Arnhildur Pálmardóttir og Arnar Skarphéðinsson segja það þó ekkert fáránlegra en mengandi byggingariðnaður dagsins í dag.

Við heyrum um þriðju þáttaröð rómantísku gaman-seríunnar Master of None en hún er sú fyrsta sem kemur út eftir að ung kona sagði nafnlaust frá stefnumóti með skapara og aðalleikara þáttanna Aziz Ansari og sagði hann hafa verið ágengan, óþægilegan og fara langt yfir mörk hennar. Júlía Margrét Einarsdóttir er hins vegar ánægð með nýju seríuna og hvernig höfundar þáttanna vinna úr málinu.

Veraldarvefurinn er á einhvern máta eitt villtasta vestur samtímans sem erfitt er að koma böndum á. Þó freistar evrópusambandið þess ítrekað, fyrst svo eftir var tekið, með persónuverndarreglugerð og nú með nýjum reglum um gervigreind. Við fáum Láru Herborgu Ólafsdóttur lögmann til þess að útskýra fyrir okkur um hvað málið snýst.

Ef þú kíkir inn á vefsíðu Gallerí Foldar hlustandi góður þá getur þú ekki bara boðið í olímálverk, prent eða skúlptúra, þú getur freistað þess að eignast gjörning sem hófst í nóvember í fyrra og stendur enn yfir. Það er listamaðurinn Odee sem býður til sölu stafrænt upprunavottvorð fyrir gjörninginn Mom Air, en í lok síðasta árs blekkti hann fjölda fólks og fjölmiðla með falskri ásýnd nýs flugfélags.

Við sökkvum okkur ofan í sögu duldar markaðssetningar í Hollywood kvikmyndum. Þetta er fyrsti pistillinn af þremur þar sem Steindór Grétar Jónsson veltir fyrir sér annarlegum sjónarmiðum við framleiðslu kvikmynda. James Bond og Josie and the Pussycats koma meðal annars við sögu.

Og við veltum fyrir okkur híbýlanna litadýrð. Húsaverndarstofa vinnur nú að útgáfu leiðbeiningabæklings sem aðstoða á fólk við viðeigandi val á litum á húsamálningu eftir aldri og hönnun bygginganna. Alma Sigurðardóttir og Hjörleifur Stefánsson hjá Húsverndarstofu ræða um húsamálningu og val á réttu hefðbundnu litunum á hús

Í síðustu viku fór hin árlega hljómsveitakeppni Músíktilraunir fram eftir að hafa fallið niður í fyrra. Úrslitakvöldið fór fram í Hörpu á laugadag og þá kepptu 12 hljómsveitir og listamenn um sigurinn. Hljómsveitin Grafnár lenti í þriðja sæti, Eilíf sjálfsfróun var í öðru sæti en sigurvegarinn var kvintettinn Ólafur Kram. Þau stíga um borð í Lestina undir lok þáttar og segja okkur hvernig tilfinning það er að vinna Músíktilraunir.

Pétur Guðmannsson réttarlæknir hefur á síðustu árum orðið var við mikinn áhuga á störfum sínum, ekki síst frá rithöfundum sem vilja vera vissir um að lýsingar þeirra á morðrannsóknum standist skoðun. Því ákvað Pétur að halda námskeið í haust, í réttarlæknisfræði fyrir rithöfunda.

Og við fáum pistil númer tvö frá Xinyu Zhang (Sinn-juu Djang) bókmenntafræðing og þýðanda í pistlaröð sem hefur yfirskriftina Formsatriði. Að þessu sinni talar hann um veggi og gagnsemi þess að tala við veggi.

Það hafa margir beðið með eftirvæntingu eftir sérstökum Friends-endurfundaþætti sem kom út í dag. Vinir nutu áður óséðra vinsælda þegar þeir voru sýndir á árunum 1994 til 2004, og halda áfram að draga til sín nýja og nýja áhorfendur. Í Lestinni í dag veltum við fyrir okkur áhrifum og arfleifð Friendsþáttanna með Grétu Kristínu Ómarsdóttur, leikstjóra.

Ash Walker hefur getið sér gott orð í danstónlistarsenu Lundúna með því að blanda saman sál, jazz, rhythma & blús, og latínusmellum. Davíð Roach gunnarsson segir frá þessum taktvissa tónlistarmanni og plötusnúð í Lestinni í dag.

Við kíkjum svo á leiklistarnema sem undirbúa nú útskriftarsýningu sína, Krufning á sjálfsmorði nefnist verkið sem verður frumsýnt um helgina. Meira um það á eftir.

En við byrjum á emórappi.

Á laugardag fögnuðu áhugamenn um hljóðgervilinn, synthesizerinn, alþjóðlegum degi hljóðfærisins. Dagurinn er haldinn hátíðlegur víða um heim á fæðingardegi Roberts Moog sem fann upp fyrsta hljóðgervilinn. Hér á landi var deginum fagnað með hljóðgervlamessu í borgarbókasafni Reykjavíkur. Lestin kíkti við, prófaði græjurnar og ræddi við syntha-áhugafólk.

Kvikmyndahátíðin Stockfish fer fram þessa dagana í Bíó Paradís. Í þættinum í dag rýnir Ásgeir Ingólfsson í nýja íslenska heimildarmynd Apausalypse sem er frumsýnd á hátíðinni og segir frá myndum í stuttmyndahluta hátíðarinnar, Sprettfisknum svokallaða, sem fór fram um helgina.

Indípoppsveitin BSÍ gaf út sína fyrstu breiðskífu á dögunum, plata sem skiptist í tvennt eftir takti og viðfangsefnum, Fyrri parturinn nefnist Stundum þunglynd... og sá síðari En Alltaf andfasískt. Við ræðum við tvíeykið BSÍ um pólitíska texta og hvað það þýðir að spila pönk.

Óli Valur Pétursson meistaranemi í fjölmiðla- og boðskiptafræði við Háskólann á Akureyri skilaði lokaritgerð sinni á dögunum: viðtalsrannsókn um upplifun rappara ? og þá sérstaklega kvenkyns rappara - á fjölmiðlaumfjöllun. Hann deilir með okkur nokkrum af sínum megin niðurstöðum og sögunum sem hann fékk að heyra við gerð rannsóknarinnar.

Hvernig stöndum við með undirokuðum og minnihlutahópum, hvernig sýnum við samstöðu og hvernig erum við bandamenn hópa í réttindabaráttu? Chanel Björk Sturludóttir ræðir um samstöðu og bandamenn við Hjalta Vigfússon og Miriam Petru Awad.

Á sunnudag lauk heimildaþáttaröðinni Ísland Bíóland eftir Ásgrim Sverrisson, sem má vafalaust segja að sé brautryðjendaverk, 10 þátta röð um sögu íslenskra kvikmynda. Það hefur verið halfgerð kvikmyndaveisla á RÚV undanfarna mánuði þar sem fjöldi íslenskra mynda hafa verið sýnda og gerðar aðgengilegar í spilara RÚV. Við í lestinni höfum tekið þátt með því að ræða við Ásgrím um þær myndir, þá íslensku bíóklassík, sem hefur verið sýnd á eftir þættinum hvert sunnudagskvöld og nú ræðum við um kvikmyndina Hjartasteinn eftir Guðmund Arnar Guðmundsson.

Sumir myndu kalla fimmtudagsviðtölin í Lestinni drottningarviðtöl og það er svo sannarlega nafn með rentu í þetta skiptið. Fimmtudagsgestur Lestarinnar þessa vikuna er Kristín Þorkelsdóttir, myndlistarkona og einn helsti brautryðjandi landsins á sviði grafískrar hönnunar. Hún á ótal þjóðþekkt verk sem voru og eru hvað mest áberandi í hversdagsleikanum: matarumbúðir, bækur, vörumerki, og peningaseðla - en nú stendur yfir sýning í Hönnunarsafni Íslands, þar sem gefur að líta verkin sjálf og í sumum tilvikum, skissur og uppköst að þeim.

Metoo bylgja síðustu vikna fleytti sumum sögum upp á yfirborðið. Aðrar mara enn í undiröldunni. Undanfarið hefur ein slík risið hærra og hærra, saga af þjóðþekktum einstakling sem sagður er krefja fólk sem hann sængar með um undirritun NDA samnings ? nokkurs konar loforð um trúnað. En ef slíkir samningar eru gerðir, standast þeir lög? Við ræðum NDA samninga við Védísi Evu Guðmundsdóttur lögmann.

Á dögunum kom út bókin Eikonomics, hagfræði á mannamáli, þar sem Eiríkur Ragnarsson notar tæki hagfræðinnar til að velta fyrir sér hver á að vaska upp eftir matinn, af hverju fleiri atvinnuíþrótta eru fæddir í janúar en aðra mánuði, og af hverju tónlistarmenn verða óvinsælli með aldrinum.

Katrín Guðmundsdóttir sjónvarpsrýnir kemur svo við í Lestinni og segir frá heimildarmyndinni My Octupus Teacher, Kolkrabbakennarinn minn, sem fjallar um stórmerkilega vinátta manns og kolkrabba, mynd sem hlaut óskarsverðlaunin sem besta heimildarmyndin nú á dögunum.

Veiran kom fyrst yfir landamærin snemma árs 2020, kannski með skíðafólki úr efri lögum samfélagsins, kannski eitthvað fyrr. Á síðustu mánuðum hafa augu samfélagsins hinsvegar beinst að öðrum hópum: farandverkafólki og innflytjendum, og umræðan varð á tíma svo hatrömm að þríeykinu þótti ástæða til að vara við henni. Chanel Björk Sturludóttir grípur hljóðnemann í Lestinni í dag og ræðir við mannfræðinginn Önnu Wojty?ska um útlendingaandúð í orðræðu og athöfnum íslendinga í heimsfaraldri.

Ingólfur Eiríksson flytur okkur sitt fimmta og síðasta bréf til Birnu. Að þessu sinni er það ábyrgð og alvara fullorðinsáranna sem er viðfangsefnið, atvinnuviðtöl og húsnæðislán, og lífsviskan og náungakærleikurinn í grínmyndinni Stepbrothers með Will Ferrell.

Og raftónlistartríóið Sideproject heimsækir Lestina, en nokkuð suð hefur verið í kringum sveitina í tilraunakenndari kimum reykvísku jaðartónlistarsenunnar. Þeir ræða um nýjustu plötu sína Radio Vatican EP og það hvernig best er að tala um raftónlist og hvernig þeir sjá fyrir sér hljóðin.