Lestin

Hin árlega hönnunarhátíð Hönnunarmars hefst á miðvikudag, tveimur mánuðum á eftir áætlun. Alfrun Palsdóttir kynningarstjóri heimsækir lestina í síðari hluta þáttarins og segir frá hátíðinni.

Og meira af hönnun. Hún var fatahönnuður, hann teiknaði myndasögur. Gæti einu sinni Avril Lavigne gert þetta nokkuð augljósara? Jú kannski, því í fyrstu virðast Eygló og Hugleikur Dagsson ekki augljós samsetning listamanna en nú hafa þau engu að síður unnið saman að fatalínu sem sýnd verður á hönnunarmars. En hvernig föt eru þau eiginlega að sýna?

Xinyu Zhang (Sinn-ju Dhjang), bókmenntafræðingur og þýðandi, flytur okkur pistil í Lestinni í dag um það ?að kunna ekkert annað? og hvað þetta þýðir í raun og veru.

En við byrjum vikuna eins og alltaf þessa dagana á íslenskri bíóklassík. Í þetta sinn er það Vonarstræti.

Tæknin er að breyta raunveruleika okkar. Hin svokallaða AR-tækni, augmented reality eða breyttur veruleiki felst í því að færa stafrænar upplýsingar úr snjalltækjum og inn á sjónsvið okkar. Í gegnum snjallgleraugu og í náinni framtíð jafnvel í linsur. Við ræðum um viðbættan veruleika við Þorgeir F. Óðinsson, framkvæmdastjóra tölvuleikjafyrirtækisins Directive Games.

Í gær voru 40 ár síðan fimmta stúdíó plata jamaísku tónlistarkonunnar Grace Jones kom út. Sú heitir Nightclubbing og er í miklu uppáhaldi hjá tónlistargagnrýnanda Lestarinnar, Davíð Roach Gunnarssyni.

Lovísa Tómasdóttir ólst upp í næstu sveit við Árný Fjólu Ásmundsdóttur og núna er hún fatahönnuður Gagnamagnsins. Við hringjum til Rotterdam þar sem Lovísa lifir í draumi.

Í síðustu viku birtist umslag á skrifborði Nichole Leigh Mosty, forstöðumanns Fjölmenningarseturs á Ísafirði. Umslagið bar nafnið hennar ? skrifað vitlaust ? og innihélt geisladiska með námsefni í íslensku fyrir byrjendur. Jelena Ciric er hugsi yfir þessu atviki og tengir það við eigin upplifanir, þar sem áhyggjur af stöðu íslenskunnar voru nýttar sem yfirvarp fyrir fordóma.

Nýjasta bylgjan í Metoo-hreyfingunni svokölluðu á Íslandi hefur skollið á okkur undanfarna viku, enn eitt uppgjör samfélagsins við rótgróið kynbundið ofbeldi og kynferðisofbeldi, Nú birtir fólk, að mestu leyti konur, frásagnir sínar undir nafni á samfélagsmiðlinum Twitter, sögur sem segja stundum frá alvarlegum nauðgunum og kynferðisofbeldi og stundum frá áreitni eða atvikum þar sem mörkin eru óljósari. Í þessari bylgju hefur umræðan ekki síst snúist um það hvernig samfélagið á það til að trúa og taka afstöðu með gerendum í slíkum málum. Og hún verður stöðugt háværari krafan um að karlar þurfi að taka ábyrgð á sjálfum sér, sinni hegðun og skorist ekki undan samtalinu við vini og vandamenn sem gerast brotlegir. En hvernig gerum við þetta, hvernig taka karlar ábyrgð sem hópur og sem einstaklingar, hvernig getur maður tekið þátt í að breyta þessari menningu.

Í Lest dagsins verður boðað til pallborðsumræða með þremur körlum þar sem ábyrgð karla verður rædd, gestir eru Matthías Tryggvi Haraldsson, sviðshöfundur og Hatari, Árni Matthíasson, blaðamaður og fyrrverandi bátsmaður, og Garðar Gunnlaugsson, knattspyrnumaður og innréttingamógúll. Í lok þáttar verður svo rætt við Hjálmar G. Sigmarsson ráðgjafa hjá Stígamótum um námskeiðið Bandamenn þar sem hann aðstoðar karlmenn að taka ábyrgð og stuðla að breytingum.

Í síðustu viku kom út fyrsta lagið af væntanlegri breiðskífu tónlistarkonunnar Ástu Kristínar Pjetursdóttur. Hún hlaut íslensku tónlistarverðlaunin í fyrra, frumraun hennar Sykurbað var valin besta platan í flokki þjóðlagatónlistar. Ásta sest um borð í Lestina, stærri og bjartari hljóðheiminn á nýju plötunni, um listræna úrvinnslu á andlegu ofbeldissambandi og það hvernig draumar sem rætast geta skilið mann eftir í lausu lofti.

Ásgeir H Ingólfsson, menningarsmyglari og kvikmyndarýnir Lestarinnar, tekur fyrir tvær myndir. Annars vegar mynd frá 2019 sem nú er í sýningum í Bíó Paradís, um síðasta svarta manninn í San Francisco, og hinsvegar glænýja íslenska mynd, Ölmu, örlagagasögu ungrar konu sem er lokuð inni á réttargeðdeild.

Og við kynnum okkur íslensku bíóklassíkina á RÚV þessa vikuna, Land og synir eftir Ágúst Guðmundsson.

Myndlistarmaðurinn, tónlistarmaðurinn og arkitektúrunnandinn Loji Höskuldsson er fimmtudagsgestur Lestarinnar í dag. Loji hefur á undanförnum árum vakið athygli fyrir útsaumsverk sín sem sýna oftar en ekki íslensk borgarblóm, pottaplöntur og hluti úr íslenskum hversdagsleika. En hann er líka tónlistarmaður, hefur gert meðal annars garðinn frægan með rokksveitinni Sudden Weather Change og tökulagabandinu Björtum Sveiflum, og hann hefur haldið úti vinsælli Instagramsíðu þar sem hann ljósmyndar og skrifar texta um hús arkitektsins Sigvalda Thordarsonar - en á næstunni kemur út bók byggð á þessari áralöngu rannsóknarvinna.

Tónlistarmaðurinn Aron Can gaf út nýtt tónlistarmyndband á dögunum eða kannski öllu heldur tónlistarmynd: sögu sem leiðir áhorfandann í gegnum dystópíska útgáfu af Reykjavík þar sem undir hljóma lögin Flýg upp og Varlega af væntanlegri plötu söngvarans. Myndbandið er þannig í lengra lagi fyrir athyglisbrostinn samtímann en það er enda mikið í það lagt. Erlendur Sveinsson, kvikmyndagerðarmaðurinn á bakvið verkið tekur sér far með Lestinni.

Ingólfur Eiríksson pistlahöfundur fór í bústað um helgina og skrifaði þar sitt fjórða bréf til Birnu, bréf sem upprunalega átti að fjalla um andstyggð hans á fjallamennsku.

En það eru aðrir sem elska fjallamennsku og þeir munu eflaust flykkjast í Bíó Paradís í kvöld og á fimmtudag enda fer þá fram BANFF-fjallakvikmyndahátíðin. Védís Ólafsdóttir, einn skipuleggjenda sest um borð í Lestina og segir frá aukinni fjölbreytni í heimi fjallamennskumynda, þó enn séu þar auðvitað sagðar hetjusögur af ofurmannlegum afrekum

Einhverjir kunna að gantast með að H&M hafi opnað rétt svo í tæka tíð á Íslandi til að verja tískurisann hruni, því Íslendingar hafa ekki komist til útlanda að versla í háa herrans tíð. Það er þó kannski einmitt ein af fáum sannlega jákvæðu hliðum heimsfaraldursins því það er ekki bara skynditískan sem selst vel hér á landi: íslensk hönnun blómstrar sem aldrei fyrr, meðal annars í versluninni Kiosk niðri á Granda.

Bíóklassík dagsins er Mýrin sem var sýnd í sjónvarpinu í gærkvöldi á eftir heimildarþáttunum Ísland Bíóland. Mýrin er sakamálatryllir byggður á samnefndri bók Arnaldar Indriðasonar, og það er lopapeysklæddi sviðakjammaétandi lögreglumaðurinn Erlendur sem er í aðalhlutverki, einmitt í miðju góðæri þegar margir Íslendingar vildu gleyma fortíð þjóðarinnar.

Við heyrum fjórða og síðasta innslagið af blaðlauknum frá Jón Torfa Arasyni og Þórdísi Claessen. Í þessum innslögum sínum flysja þau lögin af ýmsum hversdagslegum fyrirbærum, sloppar, kaffi og húsfélög hafa meðal annars borið á góma. Og í dag er það hárskeri sem verða heimsóttur og spurður út í samband klippara og kúnna.

Og við kíkjum á nýtt myndband frá Billie Eilish.

Í Lestinni þennan fimmtudaginn setjumst við niður með Mörtu Maríu Jónasdóttur, ritstjóra Smartlands á mbl.is. Smartlandið ættu flestir Íslendingar að þekkja. Það er í senn einn vinsælasti vefur landsinsen hann er jafnframt einn sá umdeildasti. Í næstu viku eru 10 ár frá því að smart-landamærin opnuðust hið fyrsta sinni og út flóðu fréttir af fólki, fötum og fasteignum.Við ætlum að kynnast þessum áhrifamikla vef betur í Lestinni í dag en einnig sýn ritstjóra hans á blaðamennsku.

Að vefja kaðla og reipi er handverk sem hefur fylgt mannkyninu í gegnnum aldirnar. Í hafnarhúsinu á laugardag opna þrír hönnuðir sýningu sem byggir á rannsóknum þeirra á handverki kaðlagerðar og táknrænni vídd reipisins í norrænni samtímamenningu, frá íslenskri veiðafæragerð að danskri skrautkaðlagerð fyrir stássstofur borgaralegra heimila á 19. Og 20. Öld.

Við hringjum líka í vin, nánar tiltekið í skáldkonuna Elísabetu Jökulsdóttur sem búsett er í Hveragerði og fáum hjá henni góð ráð við ritstíflu. Hún kallar það raunar ekki stíflu heldur stopp, og fékk sjálf eitt sinn góð ráð um efnið frá bankamanni.

Katrín Guðmundsdóttir heldur með okkur á slóðir brottflutninganna miklu, þegar um sex milljónir svartra Bandaríkjamanna hröktust frá suðurríkjunum til annarra hluta landsins á síðustu öld. Frá þeim er sagt í hrollvekjuþáttunum Them.

Og Davíð Roach Gunnarsson tekur snúning með frönsku listapönk sveitinni La Femme sem gaf á dögunum út sína þriðju breiðskífu, Paradigmes.

Það er stundum talað um að börn séu fæddir heimspekingar. Það er kannski ekki svo að þau geti skrifað ritrýndar fræðigreinar um sögu heimspekinnar en þau eru fordómalaus, óhrædd við að spyrja og búa yfir þeim stórkostlega eiginleika að vera forvitin og undrast í sífellu yfir umhverfi sínu. Í nýju barnaleikhúsverki, Manndýr, reynir Aude Busson að rækta þessa heimspekingslegu hegðun barna. Aude heimsækir Lestina í dag og segir frá.

Una Björk Kjerúlf flytur okkur pistil í Lestinni á þriðjudegi. Að þessu sinni rifjar hún upp pennavini úr æsku og gildi þess að pára með blýanti á blað frekar en að skrifa með því hamra á lyklaborð eða pikka með fingrum á skjá.

Kvikmynda- og leikhúsframleiðandinn Scott Rudin er einn valdamesti maður Hollywood og Broadway en varla mikið lengur. Eftir tugi ásakana um ofbeldi á vinnustað, sem fyrst komu fram í rannsókn Hollywood Reporter í byrjun mánaðarins, virðist fullljóst að ógnarstjórn Rudin eigi sér hliðstæðu í kynferðisbrotum Harvey Weinstein - hún var opinbert leyndarmál sem enginn þorði að hafa hátt um af ótta við afleiðingarnar.

Og við heyrum um ungan rússa sem festist gegn eigin vilja í raunveruleikaþætti þar sem keppst var um að komast í dansandi og syngjandi boy-band.