Lestin

Yfir hátíðarnar hljómuðu þættir um heim Walt Disney teiknimynda hér á Rás 1, þættir sem nefnast Veröldin hans Walts. Þeir fóru um víðan völl, veltu fyrir sér hvort fataskápar gætu verið kynæsandi og afhverju disney dýr eru með ofvaxin augu auk þess sem sitthvor þátturinn tók fyrir illmenni og fatlanir. En hvað þá með fötluð illmenni? Við heyrum það sem út af stóð af samtali við Bergrúnu Írisi Sævarsdóttur, barnabókahöfund og Ingu Björk Margrétar Bjarnadóttur, listfræðing og baráttukonu.

Sjónvarpsþættirnir Systrabönd rötuðu inn á Sjónvarp Símans fyrir páska og sjónvarpsrýnir Lestarinnar, Katrín Guðmundsdóttir sá þá alla. Þættirnir fjalla um þrjár æskuvinkonur sem þurfa að horfast í augu við drungalega fortíð.

Og við kynnum okkur athyglisverða söguna á bakvið safnplötuna Red Wave, sem kom út fyrir 35 árum, árið 1986. Á plötunni heyrðu vesturlandabúar í fyrsta skipti tónlist úr sovésku neðanjarðarrokksenunni, en rokktónlist hafði verið bönnuð að mestu leyti þar í landi. Til að gera útgáfuna að veruleika smyglaði ung amerísk tónlistarkona, Joanna stingray, græjum og upptökum yfir landamærin. Við heyrum um Jóhönnu Stingskötu og síð-sovésku nýbylgjuna.

Júlía Margrét Einarsdóttir rýnir í Netflix-sjónvarpsþættina The One, vísindatrylli sem fjallar um leitina að hinum fullkomna maka, hina einu sönnu ást, með hjálp erfðatækni.

Í upphafi vikunnar tókst eftir mikla vinnu að losa risavöruflutningaskipið Ever Given sem sat strandað í Súes-skurðinum í miðri eyðimörkinni í Egyptalandi í tæpa viku. Við veltum því fyrir okkur

Lindu Björg Árnadóttur, fatahönnuður, dósent við Listaháskóla Íslands og eigandi textíl merkisins Scintilla hoppar um borð í Lestina í dag. Við ræðum við Lindu um hennar daglegu störf en spjöllum einnig við hana um einkennisbúninga: hvíta kraga, bláa kraga og kragaleysi.

Eydís Evensen, píanóleikari og tónskáld, er upprennandi stjarna í heimi samtímaklassíkur. Bylur nefnist hennar fyrsta plata sem kemur út á næstunni. Við heimsækjum Eydísi í dag, spjöllum um nýju plötuna og heyrum hvernig það gerðist að hún landaði samning hjá útgáfurisanum Sony.

Nekt hefur verið vinsælt þema í listsköpun mannskepnunnar frá örófi alda. Stundum er hún blátt áfram, stundum er hún kynferðisleg, stundum er hún list. En hvenær er hún list? Við veltum fyrir okkur sköpum og listsköpun á nektarsjálfum samtímans.

Og við heimsækjum hljómsveitin Hvörf sem gerir tónlist innblásna af svokallaðri Library Music hljóðbankatónlist, sem var fjöldaframleidd fyrir bíómyndir, sjónvarpsþætti og auglýsingar á seinni hluta 20. aldar. Önnur platan frá Hvörf, Music Library 02 kemur út á fimmtudag.

Ungur maður að nafni Bassi Maraj skapaði mikla ólgu á netheimum um helgina, eftir að hafa svarað tísti frá fjármálaráðherra Íslands fullum hálsi. Stjórnmálafræði prófessorinn Hannes Hólmsteinn Gissurarson blandaði sér í málin en uppskar einnig væna - ef glettnislega - pillu úr ranni Bassa.

Bassi þessi á vinsælt lag um þessar mundir, nefnt eftir honum sjálfum, en hann er þó best þekktur úr raunveruleikaþáttunum Æði, þar sem áhrifavaldarnir Binni Glee, Patrekur Jaimie (Hæme) og auðvitað Bassi eiga sviðið. Við fáum leikstjóra þáttanna, Jóhann Kristófer Stefánsson, til að kryfja atburði helgarinnar.

Við rifjum upp snilldina Hrafninn flýgur eftir Hrafn Gunnlaugsson, víkingamynd sem sækir jafnt í íslenskan sagnaarf sem ítalskra spagettívestra og japanskra samúræjamyndir. Við heyrum um ástæður þess að nánast hver einasti skandinavi þekkir þessa línu úr myndinni.

Og Gígja Sara Björnsson heldur áfram að kynna sér sviðslistir í samkomubanni. Fyrir tveimur vikum ræddi hún við Friðrik Friðriksson framkvæmdastjóra Tjarnarbíós, en nú sest hún niður með Hallfríði Þóru Tryggvadótttur, listrænum stjórnanda, amerísk-skandinavíska sviðslistahópnum í New York sem hefur þurft að fara nýjar leiðir til að kynna sviðslistir norðurlanda í heimsfaraldri.

Bergur Ebbi Benediktsson sest um borð í Lestina í þætti dagsins. . Nýir sjónvarpsþættir hans, Stofuhiti, hefjast á Stöð 2+ í dag. Þar ætlar hann að fara með áhorfendur í hugmyndaferðalag um tækni og samtímamálefni og setja í óvænt samhengi. Þetta eru nýstárlegir þættir í sjónvarpi, hálfgerðir fyrirlestrar byggðir á bókum sem hann hefur gefið út undanfarin árið, Skjáskot og Stofuhiti. Við ræðum við Berg Ebba um samtímann, framtíðina, tæknina og hjartað.

Gunnar Theodór Eggertsson flytur gagnrýni um tvær myndir sem sýndar eru í íslenskum kvikmyndahúsum þessa dagana, hina óskarstilnefndu Nomadland eftir Chloé Zhao og nýja íslenska mynd Þorpið í bakgarðinum eftir Martein Þórisson.

Við veltum líka fyrir okkur internetvídd eldgossins í Geldingadölum, er gosið að eiga sér stað í raun og veru eða bara á samfélagsmiðlum?

Við sláumst í för með eldri og yngri jarðfræðingum á leið að gosstöðvunum. Með í för eru einnig þrír mismunandi hljóðnemar sem velta fyrir sér: hvernig hljómar eldfjall?

Mexíkóski tónlistarmaðurinn og söngvarinn Chalino Sanchez er mikil alþýðuhetja í Mexíkó, Bandaríkjunum og víðar, eins konar mexíkóskur Tupac segir Þórður Ingi Jónsson. Tónlist þeirra er kannski ólík en í báðum tilvikum skrásetja textarnir ofbeldi sem var alltumlykjandi í nærumhverfi tónlistarmannanna. Chalino var ráðinn af dögunum í Mexíkó árið 1992 og er líf hans í rauninni ennþá eitt stórt spurningarmerki. Þórður Ingi segir frá merkilegu og blóði drifni lífshlaupi og dauða söngvarans Chalino Sanchez.

Við kynnum nýjan pistlahöfund Ingólf Eiríksson til leiks og pistaröðina Bréf til Birnu. Ingólfur mun fara um víðan völl í bréfum sínum í lestinni. Í þessu fyrsta bréfi koma meðal annars við sögu: timburhús, steypa, myspace, aristóteles og hnakkar.

Og við setjumst niður í Hljómskálagarðinum með Elíasi Arnari ljósmyndara og landfræðinema og spjöllum um landfræðiljósmyndun, um klisjuna sem er íslensk náttúra og verkefni hans Árstíðir Birkis, þar sem hann skoðar tengsl manns og náttúru í gegnum birktréð.

Við kynnum okkur deilur þungarokkarans Nergal úr hljómsveitinni Behemoth og stjórnvalda í heimalandi hans Póllandi. Hann hefur verið ákærður fyrir guðlast fyrir mynd sem hann deildi á instagram-síðu sinni, en stöðugt fleiri guðlastsmál eru eitt dæmið um íhaldssamari stefnu stjórnvalda Laga og Réttlætisflokksins þar í landi.

Við heimsækjum Ásgrím Sverrisson kvikmyndagerðarmann og spjöllum við hann um íslenska bíóklassík 79 af stöðinni sem var sýnd í sjónvarpinu í gær á eftir heimildarþættinum Ísland Bíóland.

Og Star Trek leikarinn William Shatner er níræður. Hvort hann sé geymdur í formalíni, bótoxi eða einhverju þaðan af sterkara er óljóst en hann er í það minnsta enn í fullu fjöri: leikur í kvikmyndum og kemur fram á ráðstefnum. Það var einmitt á einni slíkri sem Sveinn Ólafur Lárusson hitti hann í eigin persónu.

Heimildarmyndin Hálfur Álfur segir sögu manns sem undirbýr hundrað ára afmælið sitt en einnig eigin jarðarför. Í myndinni má merkja mikla nánd milli kvikmyndagerðarmannsins, Jóns Bjarka Magnússonar og viðfangsins, Trausta Breiðfjörð Magnússonar - en Trausti var afi Jóns Bjarka. Þar er nándinni þó ekki lokið, því eftir hverjar tökur kom Jón Bjarki heim til sambýliskonu sinnar, Hlínar Ólafsdóttur, og krufði daginn ? enda er hún meðframleiðandi myndarinnar og þess utan, tónskáld: spilar á gamlar og móðar harmonikkur sem kallast á við 100 ára þanin lungu Trausta.

Við heimsækjum ljósmyndagalleríið Ramskram við Njálsgötu en þar opnar um helgina ljósmyndasýningin Rökræður. Jóna Þorvaldsdóttir, ljósmyndari, var viðstödd árlegan rökræðufund tíbetskra búddanunna í Indlandi árið 2012 og skrásetti á svarthvítar filmuljósmyndir.

Og Davíð Roach Gunnarsson, tónlistargagnrýnandi Lestarinnar, rýnir í nýjustu plötu tyrknesk-hollensku þjóðalagasíkadelíupartýsveitarinnar Altin Gun.

Það er að riðja sér til rúms, enn eina ferðina, hárið sem fólk elskar að hata. Greiðslan sem gerir fólk geðveikt, klippingin sem sem er svo hallærisleg að hún er kúl. Hér er að sjálfsögðu mælt um möllettið - hártísku sem kemur aftur og aftur og rekur uppruna sinn aftur til áttunda áratugarins.

?En lágum hlífir hulinn verndarkraftur // hólmanum, þar sem Gunnar sneri aftur?, en hvað ætli hlífi þá sviðinni jörðu norsku útrásarvíkinganna í Exit? Katrín Guðmundsdóttir rýnir í aðra seríu norsku sjónvarpsþattanna útrás.

Kínverski leikstjórinn Chloé Zhao varð á dögunum fyrsta konan af asískum uppruna og önnur konan yfirhöfuð til að hljóta Golden Globe verðlaunin fyrir leikstjórn. Hún var aftur sett á sögulegan pall á mánudag þegar hún hlaut tilnefningu til óskarsverðlauna fyrir leikstjórn, en hingað til hefur aðeins karlmönnum og hvítum konum hlotnast sá heiður. Kínverjar voru ánægðir með Chloe sína, en fagnaðarlætin voru fljót að breytast í baul eftir að gömul ummæli hennar um upprunalandið voru dregin upp af þjóðernissinnuðum netverjum á dögunum.