Spegillinn 29.nóvember

Umsjón: Kristján Sigurjónsson

Tæknimaður: Magnús Þorsteinn Magnússon

Gert er ráð fyrir áframhaldandi hallarekstri ríkissjóðs en ekki verður gripið til niðurskurðar og skattahækkana í nýjum fjárlögum segir fjármálaráðherra. Staða ríkissjóðs sé miklu betri en horfur voru á fyrir rúmu ári.

110 af 212 markmiðum ríkisstjórnarinnar í stjórnarsáttmálanum eru bæði óskilgreind og ótímasett. 81 markmið má flokka sem skilgreint en hvorki tímasetning né útfærsla liggur fyrir

Íshellan í Grímsvötnum hefur nú sigið um tæpa fimm metra, en hún sígur hægt. Rennsli Gígjukvíslar er um 240 rúmmetrar á sekúndu. Miðað við mælingar á vatnsstöðunni í Grímsvötnum gæti hámarksrennsli hlaupsins orðið um 5.000 rúmmetrar á sekúndu.

Stjórnarandstaðan fær aðeins formennsku í einni fastanefnd Alþingis.

Verðbólga í Þýskalandi er komin yfir fimm prósent og hefur ekki verið meiri í tæpa þrjá áratugi. Seðlabanki Evrópu telur ekki rétt að grípa til aðgerða að sinni.

Grunur leikur á að tveir einstaklingar sem komu nýverið frá Suður-Afríku til Svíþjóðar séu smitaðir af omikron afbrigði kórónuveirunnar.

Í stjórnarsáttmála nýrrar ríkisstjórnar kemur fram að mótuð verði stefna um að skilgreina frekar svæðisbundið hlutverk Akureyrar sem stærsta þéttbýliskjarnans á landsbyggðinni. Formaður Samtaka sveitarfélaga og atvinnuþróunar á Norðurlandi eystra segir þetta viðurkenningu stjórnvalda á að byggja upp annað borgarsvæði á Íslandi.

Síðdegisumferðin á höfuðborgarsvæðinu hefur gengið mjög hægt í dag vegna hálku og éljagangs. Þá varð árekstur á á Hafnarfjarðarvegi við Arnarnesbrú, á milli Kópavogs og Garðabæjar rétt fyrir klukkan fimm sem olli keðjuverkandi töfum á helstu umferðaræðum.

Lengri umfjöllun:

Rykið er enn að setjast eftir að ríkisstjórnarsáttmálinn var kynntur í gær og starfsfólk stofnana ríkisins reynir að átta sig á nýjum veruleika. Þetta á sérstaklega við um þær stofnanir sem nú heyra undir nýtt eða verulega breytt ráðuneyti. Mennta- og menningarmálaráðuneytið er þrí- ef ekki fjórklofið, háskólinn færist yfir í nýtt ráðuneyti vísinda, iðnaðar og nýsköpunar sem Áslaug Arna Sigurbjörnsdóttir, fyrrum dómsmálaráðherra stýrir. Hin skólastigin verða hjá Ásmundi Einari Daðasyni, skóla- og barnamálaráðherra og Lilja Dögg Alfreðsdóttir, flokksystir hans og fyrrum menntamálaráðherra, heldur í menningarmálin en fær viðskipta- og ferðamál að auki í fangið. Minjasafn Íslands og ýmis menningarverðmæti heyra loks undir umhverfis- og orkumálaráðherra. Guðlaug Þór Þórðarson. Arnhldur Hálfdánardóttir ræðir við Jón Atla Bene

Læknir sem sætir lögreglurannsókn vegna sex andláta á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja starfar áfram á Landspítalanum undir eftirliti sérfræðinga spítalans.

Von er á tólf þúsund barnaskömmtum af bóluefni gegn covid fyrir áramót og til skoðunar er að bólusetja börn á aldrinum fimm til ellefu ára, segir Þórólfur Guðnason, sóttvarnalæknir, Alma Ómarsdóttir ræddi við hann.

Það herðir enn á sigi íshellunnar yfir Grímsvötnum. Hún hefur sigið um rúman metra síðustu tvo sólarhringa.

Grunur er um að veira sem veldur blóðþorra í laxi sé í sjókví Laxa fiskeldis í Reyðarfirði. Landssamband veiðifélaga vill að öllum laxinum verði slátrað. Þórgnýr Einar Albertsson ræddi við Jón Helga Björnsson formann landssambandsins og Jens Garðar Helgason frkvstj. Laxa.

Frá og með miðnætti verður hægt að framvísa neikvæðu PCR-prófi eða staðfestingu á fyrra kórónuveirusmiti til að komast inn á viðburði. Magnús Geir Þórðarson, þjóðleikhússtjóri segir þetta til bóta og í takt við ábendingar viðburðahaldara. Anna Lilja Þórisdóttir ræddi við hann.

---

Nýtt þaulstökkbreytt afbrigði kórónuveirunnar, kennt við Botswana í Afríku, kann að vera bakslagið sem sérfræðingar hafa óttast í baráttunni við veiruna. Arnhildur Hálfdánardóttir tók saman og ræddi við Magnús Gottfreðsson smitsjúkdómalækni og Mögnu Björk Ólafsdóttur, bráðahjúkrunarfræðing og sérfræðing á COVID-sviði Alþjóðarauðakrossins í Genf í Sviss. Heyrist líka í Ursulu von der Leyen, forseta framkvæmdastjórnar ESB.

Alþingi samþykkti í gær kjörbréf allra 63 þingmanna. Hafsteinn Þór Hauksson dósent í stjórnskipunarrétti segir að fram hafi komið fram ýmis lagasjónarmið um áhrif annmarka á talningu og meðferð kjörgagna í Norðvesturkjördæmi. Hann telur að vel geti komið til þess að málið endi hjá Mannréttindadómstól Evrópu. Hver sem niðurstaða þess dómstóls yrði sé hún ekki bindandi að landsrétti. Lög þau sem starfandi þing samþykkir gildi.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir. Tæknimaður: Magnús Þorsteinn Magnússon. Stjórn útsendingar fréttahluta: Björg Guðlaugsdóttir

Alvarlegir annmarkar voru á talningu atkvæða í Norðvesturkjördæmi að mati Svandísar Svavarsdóttur sem vill að kosið verði þar aftur. Útlit er fyrir að greidd verði atkvæði um tillögur kjörbréfanefndar í kvöld. Jóhanna Vigdís Hjaltadóttir segir frá frá Alþingi.

Fundir undirbúningsnefndar fyrir rannsókn kjörbréfa stóðu í 125 klukkustundir áður en hún skilaði greinargerð sinni. Magnús Geir Eyjólfsson sagði frá.

Enginn bar skaða af gagnasöfnun YAY vegna ferðagjafarinnar segir Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylafdóttir ferðamálaráðherra. Persónuvernd sektaði atvinnuvegga- og nýsköpunarráðuneytið og hugbúnaðarfyrirtækið YAY um 11,5 milljónir samtals vegna brota á grundvallareglum persónuverndar. Brynjólfur Þór Guðmundsson sagði frá.

Ríkislögmaður á Filippseyjum leggst gegn því að blaðakonan Maria Ressa fái að fara til Noregs í næsta mánuði til að taka við friðarverðlaunum Nóbels. Ásgeir Tómasson sagði frá.

Fjöldi kynferðisbrota sem er tilkynntur til lögreglu hefur aukist síðustu árin. 560 brot hafa verið tilkynnt það sem af er ári. Þórgnýr Einar Albertsson ræddi við Rannveigu Þórisdóttur, sviðsstjóra þjónustusviðs Ríkislögreglustjóra.

-------------

Mikið hefur verið rætt um framkvæmd talningar í Norðvesturkjördæmi og hvort slíkir gallar hafi verið á henni að kosningar og kjörbréf geti ekki talist gild. Umræða um framkvæmd og traust á kosningar var ekki áberandi á tímanum frá því eftir seinni heimsstyrjöld allt fram til þess er kosningar til stjórnlagaþings voru dæmdar ógildar segir Ragnheiður Kristjánsdóttir prófessor í sagnfræði við HÍ. Hún bendir á að á fyrrihluta 20. aldar hafi margt misjafnt viðgengist við kosningar.

Netverslunin Boozt, kom inn á íslenskan markað í sumar og síðan hafa auglýsingarnar dunið á landsmönnum. Hermann Haraldsson, forstjóri netverslunarinnar vill ekkert gefa upp um hlutdeild verslunarinnar á markaði hér, en segir viðtökurnar hafa verið góðar. Svava Johansen eigandi NTC óttast ekki risana að utan en hefur sjálf lagt áherslu á að byggja upp vefverslun.

27 létust og þar af þrjú börn þegar flóttafólk reyndi að komast yfir Ermarsund í gær. Málið varpar ljósi á stöðu flóttamanna sem Frakkar og Bretar takast nú á um. Anna Kristín Jónsdóttir ræddi við Sigrún Davíðsdóttur.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir. Tæknimaður: Magnús Þorsteinn Magnússon. Stjórn útsendingar fréttahluta: Ingibjörg Sara Guðmundsdóttir.

Embætti landlæknis lítur rannsókn á andlátum sex sjúklinga á Heilbrigðisstofnun Suðurnesja alvarlegum augum.

Lögreglan á Suðurnesjum telur að ætla megi að dauðsföllin hafi borið að með saknæmum hætti.

Íshellan í Grímsvötnum hefur sigið og er það merki um að hlaup sé í vændum. Vísindaráð almannavarna fundaði um stöðuna síðdegis.

Lengri umfjallanir (Frá 11. mínútu)

Magdalena Andersson, sem tók við embætti forsætisráðherra Svíþjóðar í morgun, baðst lausnar síðdegis, eftir að Umhverfisflokkurinn sleit ríkisstjórnarsamstarfinu. Anna Kristín Jónsdóttir ræddi stöðuna í sænskri pólitík við Kára Gylfason, fréttaritara okkar í Gautaborg.

Samfélagsmiðlar standa í vegi fyrir því að Landsbókasafnið geti fullkomlega uppfyllt skyldur sínar. Hætt er við að komandi kynslóðir geti ekki kynnt sér skrif áa sinna á kommentakerfum. Arnhildur Hálfdánardóttir ræddi við Kristinn Sigurðsson, yfirmann stafrænna verkefna og þróunar á Landsbókasafninu.

Ræða Borisar Johnsons forsætisráðherra Bretlands á þingi iðnrekenda vekur umræður um leiðtogahæfileika hans. Sigrún Davíðsdóttir rýnir í ræðu Johnsons og viðbrögðin við henni.

Ágreiningur er um greinargerð undirbúningsnefndar um rannsókn kjörbréfa. Birgir Ármannsson formaður kjörbréfanefndar telur meirihluta nefndarmanna vilja staðfesta kjörbréf miðað við seinni talninguna. Björn Leví Gunnarsson, þingmaður Pírata og nefndarmaður í undirbúningskjörbréfanefnd skrifaði ekki undir greinargerðina. Anna Lilja Þórisdóttir talaði við Björn Leví. Bjarni Rúnarsson tók saman.

Guðni Th. Jóhannesson, forseti Íslands hvatti þjóðina til samstöðu í faraldrinum við þingsetningu í dag. Réttur til að sýkja aðra sé rangsnúinn réttur. Bjarni Pétur Jónsson tók saman.

Magnús Lárusson, hrossabóndi efast um að mynd svissneskra dýrverndarsamtaka um blóðtökur úr fylfullum hryssum sýni viðtekin vinnubrögð. Hjördís Rut Sigurjónsdóttir ræddi við hann. Sigríður Björnsdóttir, dýralæknir hjá Matvælastofnun segir það mikil vonbrigði að sjá alvarlega farið á svig við reglur um dýravelferð í myndinni.

Þriðjungur atvinnutónlistarmanna í Bretlandi hefur engar tekjur haft frá því að heimsfaraldurinn braust út. Ásgeir Tómasson sagði frá.

------------

Skiptar skoðanir eru í kjörbréfanefnd um staðfestingar kjörbréfa og Þórunn Sveinbjarnardóttir fulltrúi Samfylkingarinnar hallast að því að Alþingi eigi ekki að samþykkja öll kjörbréf á fimmtudaginn; það þýddi þá uppkosningu í Norðvesturkjördæmi. Diljá Mist Einarsdóttir, fulltrúi Sjálfstæðisflokks telur frekar að samþykkja eigi kjörbréfin 63 sem Landskjörstjórn gaf út. Anna Kristín Jónsdóttir talaði við þær.

Götulistaverk í Madrid á Spáni hefur enn á ný valdið deilum og sárindum á milli þeirra sem vilja gera upp valdatíma Frankós á síðustu öld og þeirra sem vilja láta kyrrt liggja. Kristján Sigurjónsson segir frá.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir. Tæknimaður: Jón Þór Helgason. Stjórn útsendingar fréttahluta: Björg Guðlaugsdóttir.

Spegillinn 22. Nóvember

Umsjón: Kristján Sigurjónsson

Tæknimaður: Mark Eldred

Fyrrverandi félagsmálastjóri á Akureyri kvartaði undan vistheimili barna á Hjalteyri á sínum tíma. Þeirri kvörtun var að hans mati stungið undir stól. Fólk sem þar dvaldi steig fram í gær og greindi frá ofbeldi af hálfu umsjónarmanna heimilisins.

Undirbúningskjörbréfanefnd situr nú á fundi og freistar þess að komast að niðurstöðu sem lögð verður fyrir Alþingi á morgun. Þingmaður Pírata segir enn margt óljóst um niðurstöðu nefndarinnar en hann ætli ekki að styðja seinni talninguna.

Andlát af völdum COVID-19 eru komin yfir eitt þúsund í Noregi. Hátt í fimmtán hundruð smit voru greind í landinu í gær.

Matvælastofnun rannsakar nú myndefni frá dýraverndarsamtökum sem sýnir óviðunandi verklag við blóðtöku úr svokölluðum blóðmerum. Formaður Flokks fólksins, vill banna blóðtöku úr fylfullum hryssum um leið og þing kemur saman.

Lengri umfjöllun:

Bretar gengu úr Evrópusambandinu í lok janúar í fyrra en Brexit-vandinn er ekki búinn. Það er Brexit-kergja í sambandi Breta og Frakka og því gengur ekki vel að leysa úr málum flóttamanna sem koma á bátum frá Frakklandi. Og það er nokkuð ljóst að þrátt fyrir loforð, getur breska stjórnin ein ekki leyst sinn flóttamannavanda. Brexit gerir stjórninni erfiðara fyrir, það þarf samstarf í þessum efnum. En flóttamannamálið er aðeins eitt af fleiri Brexit-málum, sem breska stjórnin freistar að leysa en gengur hægt. Sigrún Davíðsdóttir segir frá.

Alþingi verður sett á morgun. Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir formaður Viðreisnar er sá núverandi þingmaður sem á lengstan þingferil að baki og sest því í stól þingforseta og stýrir þingsetningarfundi. Hún kemur í Spegilinn ásamt Bryndísi Haraldsdóttur, Sjálfstæðisflokki. Kristján Sigurjónsson ræðir við þær í beinni útsendingu.