Víðsjá

Við höldum í Skálholt og fáum tilfinningu fyrir tímanum sem virðist sums staðar standa í stað og heyrum um atburði sem ýmsir myndu telja yfirnátturulega. Þorgerður Ása fór ofan í kjallara Skálholtskirkju með Herdísi Friðriksdóttur framkvæmdastjóra staðarins, þar sem við heyrum meðal annars af fornleifauppgreftri, leyndardómum og fornum eftirmælum.

Uppáhellingarnir er frekar ung hljómsveit sem var að leggja lokahönd á hljómplötu með nýjum útsetningum af lögum Jónasar og Jóns Múla Árnasona. Uppáhellingarnir eru þeir Andri, Rögnvaldur og Steingrímur Karl úr Móses Hightower auk þeirra Sigríðar Thorlacius og Matthíasar Hemstock. Nýja hljómplatan kallast ?Tempó prímó ?Uppáhellingarnir syngja jónas og Jón Múla? . Andri sá um útsetningu laganna og kemur færandi hendi í Víðsjá dagsins með lag sem við frumflytjum í þætti dagsins.

Og Gauti Kristmannsson fjallar um Olíu, sem er fyrsta skáldsaga höfundahópsins Svikaskálda sem áður hafa getið sér gott orð fyrir ljóðverk sín og margs konar bókmenntauppákomur.

Þann 18.nóvember síðastliðinn var úthlutað úr Styrktarsjóði Svavars Guðnasonar og Ástu Eiríksdóttur, og að þessu sinni féll styrkurinn í skaut Melanie Ubaldo.

Verk Melanie eru sjálfsævisöguleg og varpa meðal annars ljósi á heim íslendinga af erlendum uppruna, á fordóma, misrétti og hatursorðræðu. Melanie sagði mér til að mynda í spjalli okkar sem fór fram í vinnustofu hennar í LIstaháskólanum, að sú staðreynd að hún sé brúnn íslendingur, geri það að verkum að sá einfaldi verknaður að opna útidyrahurðina og ganga út, feli í sér einhverskonar pólitík. heyrum af verkum og lífi Melanie Ubaldo hér á eftir.

Reykjavík Dance Festival fór fram í liðinni viku og gladdi okkur með fjölbreyttum verkum. Við fengum að heyra af nokkrum þeirra frá Snæbirni Brynjarssyni í gær og í dag fáum við að heyra í nýjum gagnrýnanda okkar hér í Víðsjá, Nínu Hjálmarsdóttur. Nína fjallar í dag um tvö verk af hátíðinni: When The Bleeding Stops eða Þegar blæðingin stöðvast eftir Lovísu Ósk Gunnarsdóttur, og Dance if you want to enter my country - eftir Michikazu Matsune

Og við fáum sendingu frá Snorri Rafn Hallssyni, þar sem hann heldur áfram að velta fyrir sér möguleikum og ómöguleikum tækninnar. Að þessu sinni veltir Snorri því fyrir sér hvort nokkuð sé nýtt undir sólinni og hvort að nýsköpun glími ekki við sama vandamál og Sísýfos forðum, því þegar steininum hefur verið velt langleiðina upp á toppinn rúllar hann ævinlega aftur niður.

Við ætlum að huga að menningarlífinu á Akureyri næstu vikur hér í Víðsjá. Guðni hélt í leiðangur á dögunum og kynnti sér starfsemi nokkurra menningarstofnana í höfuðstað Norðurlands. Í dag förum við með Guðna í Listasafnið þar sem hann ræddi við Hlyn Hallsson safnstjóra.

Og frá Akureyri höldum við í Skálholt. Þorgerður Ása heimsótti Jón Bjarnason organista í Skálholtskirkju en hann fékk á dögunum menningarverðlaun suðurlands. Under Pressure með hljómsveitinni Queen í orgelbúningi, söfnun fyrir nýjum flygli og þjóðsöngur Biskupstungnamanna um Kristján í Stekkholti, er meðal þess sem bar á góma í samtalinu sem við heyrum undir lok þáttar.

Reykjavík Dance Festival gladdi borgarbúa í liðinni viku með fjölbreyttum dansverkum eftir bæði hérlenda og erlenda höfunda. Snæbjörn Brynjarsson fór á nokkrar sýningar og segir frá upplifun sinni hér rétt á eftir.

Og Ólöf Gerður Sigfúsdóttir lagði leið sína í Hvelfinguna, sýningarsal Norræna hússins, þar sem nú stendur yfir aðkallandi sýning um jarðfræðileg og jarðsöguleg fyrirbæri af ýmsum toga. Við heyrum betur af henni hér á eftir.

-Hvað getur rekaviður sagt okkur um loftslagsbreytingar, sögu og menningu? Tveir þýskir listamenn velta meðal annars upp þessum spurningum og skoða rekavið frá ýmsum sjónarhornum sem hinn dæmigerði Íslendingur leiðir líklega sjaldnast hugann að. Við heyrum af sýningu um rekavið í listamiðstöðinni Nesi á Skagaströnd.

-Gréta Sigríður Einarsdóttir, rýnir í Dyngju, nýjustu skáldsögur Sigrúnar Pálsdóttur.

-Dagur Hjartarson veltir fyrir sér listþörfinni og erindi ljóða við samfélagið. Er hægt að bjarga heiminum með því að sitja á rassgatinu og yrkja ljóð?

-Og í Víðsjá dagsins hugum við að hundum. Það var nefnilega ekki manneskja sem var fyrst á suðurpólinn heldur hundur. Hunden Bakom mannen eða Hundurinn bakvið manninn er nýtt sviðsverk sviðslistahópsins Losta þar sem notast er við sjónarhorn hundsins til að kafa ofan í áráttu mannsins að vilja drottna yfir náttúrunni. Verkið verður sett upp á hátíðinni Lokal í Tjarnabíói þann 26. Nóvembern næstkomandi. Í verkinu rekja þær Hallveig Eiríksdóttir og Selma Reynisdóttir ferðalag Roalds Amundsen á suðurpólinn frá sjónarhorni sleðahundanna sem drógu hann. Við kíkjum inn á æfingu til þeirra í þætti dagsins.

Eiríkur Örn Norðdahl gaf nýverið frá sér skáldsöguna Einlægur Önd, þar sem hann leikur sér á mörkum skáldskapar og veruleika. Bókin fjallar að einhverju leyti um útskúfun, refsingu og fyrirgefningu. Þemu sem óhætt er að segja að brenni á samfélaginu dag. Eiríkur Örn segir okkur frá þessu nýja verki í þætti dagsins.

Unnur Andrea EInarsdóttir opnar sýningu í gallerí Midpunkt í Hamraborginni á föstudag. Unnur Andrea býr og starfar í Noregi en verk hennar flétta oftar en ekki saman myndböndum, innsetningum og gjörningum. Unnur skoðar meðal annars í verkum sínum hvernig stafræni samtíminn getur valdið því að einstaklingar aftengist raunsamfélagi og upplifi félagslega einangrun. VIð hittum Unni Andreu og Hrafnhildi Gissurardóttur sýningarstjóra í þætti dagsins.

Við heyrum einnig af tónleikum sem fara fram í Hafnarborg næstkomandi sunnudag, þar sem Elektra Ensamble frumflytur þrjú ný tónverk sem samin hafa verið sérstaklega fyrir hópinn. Tónleikarnir eru innan Samtímatónleikaröð Hafnarborgar, Hljóðön, sem er sérstaklega tileinkuð tónlist 20. og 21. aldar. Þráinn Hjálmarsson listrænn stjórnandi tónleikanna segir okkur frá höfundunum hér á eftir.

Við höldum áfram að glugga í bækur skáldkvenna með Þorgerði Ásu og Magneu Þuríði Ingvarsdóttur, en Magnea Þuríður heldur úti facebook síðunni Tófan þar sem hún vekur athygli á ljóðum skáldkvenna 19. aldar) í þetta sinn ræða þær stöllur um Ólínu Jónasdóttur frá Silfrastöðum í Skagafirði.

Snorri Rafn Hallsson, dagskrárgerðarmaður og textasmiður í Vín heldur áfram pistlaröð sinni um möguleika og ómöguleika tækninnar. Í þetta skiptið eru þjarkar, vélmenni og gervigreind til umföllunar. Hvaða lögmál gilda um slíka tækni, og hvernig má hafa stjórn á henni?

Á dögunum kom út skáldsaga sem kallast Konan hans Sverris, eftir Valgerði Ólafsdóttur en þetta er fyrsta bók höfundar. Bókin fjallar um Hildi sem er laus úr hjónabandi við mann sem beitti hana ofbeldi. Sagan fjallar um ofbeldi og hvernig það nær að skjóta rótum á lúmskan hátt. En þetta er líka saga af því hvernig Hildur nær að losa þær rætur og vaxa á ný. Við ræðum við höfundinn í þætti dagsins

Árið 1946 kom út ferðabókin Fjallamenn eftir GUðmund frá Miðdal. Í bókinni er að finna ferðalýsingar úr byggðum og óbyggðum Íslands og annara landa. Bókin hefur verið ófáanleg í áratugi, en nú hefur Salka endurútgefið hana. VIð setjumst niður með syni Guðmundar, Ara Trausta, í þætti dagsins, en hann ritar formálann í nýju útgáfuna.

Við fáum einnig að heyra af tveimur nýjum sýningum í Þjóðleikhúsinu. Lára og ljónsi er jólaævintýri eftir Birgittu Haukdal og Góa, hugsað fyrir yngstu áhorfendurna í aðdraganda jólanna. Rauða kápan eftir Sólveigu Eir Stewart er svo sýnd í hádegisleikhúsinu, sem tók til starfa í leikhúskjallaranum í haust. Snæbjörn Brynjarsson segir frá sýningunum í þætti dagsins.

Gauti Kristmannsson fjallar um nýja skáldsögu Hildar Knútsdóttur, Myrkrið milli stjarnanna.

Við förum líka í aðalútibú Landsbanka Íslands í Austurstræti og ræðum þar við Aðalstein Ingólfsson listfræðing um nýja sýningu á abstraktverkum úr safneign bankans.

Á dögunum kom út platan Án tillits úr smiðju Magnúsar Jóhanns Ragnarssonar og Skúla Sverrissonar. Á plötunni mætast tvö hljóðfæri, píanó og bassi, í tíu áferðarfallegum lögum og er þeim ætlað að fanga augnablikin sem myndast þegar að tveir vinir spila saman. Rætt verður við Magnús Jóhann um plötuna í Víðsjá dagsins. Víðsjá veltir líka sér kvikmyndinni Tove sem er sýnd um þessar mundir í Bíó Paradís. Myndin byggir á lífi finnlandssænsku listakonunnar Tove Jansson sem heimsfræg er fyrir teikningar sínar og sögur um múmínálfana. Einnig verður fjallað um listbókamessu sem haldin verður í Ásmundarsal um helgina og rithöfundurinn Ragnheiður Harpa Leifsdóttir heldur áfram hugleiðingum sínum um líkamleika í pistli í þætti dagsins.

Umsjón: Guðni Tómasson

Á laugardaginn, 13. nóvember, er afmælisdagur Árna Magnússonar handritasafnara og fræðimanns sem eins og frægt er fór um landið á sínum tíma og bjargaði dýrmætum handritum sem segja okkur svo margt um norræna menningu almennt. Handrit sem eru grunnur að öllu vísindastarfi í fornum íslenskum og norrænum fræðum. Stofnun Árna Magnússonar býður að venju upp á árlegan fyrirlestur þann dag og það hann flytur að þessu sinni Már Jónsson sagnfræðingur og professor í sagnfræði við Háskóla Íslands sem mun kalla erindi sitt Árni Magnúson, þriggja alda minning og framtíðarsýn.

Og við fjöllum um annað afmælisbarn í þætti dagsins, sem einnig er frumkvöðull á sínu sviði. Í dag hefði ítalska tónskáldið Ennio Morricone orðið 93 ára. Morricone er sennilega eitt afkastamesta og áhirfamesta kvikmyndatónskáld allra tíma.

Einföld og einstök tónlist sem heillar allan heiminn, segir ítalski gítarleikarinn Daniele Basini um tónsmíðar læriföður síns, en Daniele er hluti af Morricone tríóinu á Akureyri, sem efnir til veislu í Hörpu um helgina. Daniele hefur útsett tónlistina fyrir gítar, harmonikku og selló, og hann verður á línunni frá Akureyri í þætti dagsins.

Gréta Sigríður Einarsdóttir fjallar um fyrstu skáldsögu Guðna Elíssonar, LJósgildruna og Snæbjörn Brynjarsson segir frá sýningunni Njála á hundavaði, sem Hundur í óskilum hefur sett á svið í Borgarleikhúsinu.

Magnea Þuríður Ingvarsdóttir heldur úti facebook síðunni Tófan, ljóða- og fræðasetur þar sem hún vekur athygli á ljóðum 19. aldar skáldkvenna. Víðsjá hefur undanfarið sótt Magneu heim í Breiðholtið, og rætt ólíkar skáldkonur fyrri tíma. Í þetta sinn verður rætt um Sigrúnu Fannland.

Kjartan Ólafsson gef nýverið út tónverk sem nefnist ?Þjo?ðlo?g u?r framti?ð? . Verkið byggir á

átta íslenskum þjo?ðlo?gum sem voru hljóðrituð og farið með i? ferðalag um tækniheima nu?ti?mans þar sem dulin og a?ður o?þekkt blæbrigði þjo?ðlaganna koma fram a? ny?sta?rlegan ha?tt. Við ræðum við Kjartan í þætti dagsins um raftónlist, algóritma og tengsl rímna og popptónlistar.

Snorri Rafn Hallsson heldur áfram pistlaröð sinni um möguleika og ómöguleika tækninnar. Sókrates óttaðist að bækur myndu gera út af við minnið, mun internetið gera út af við athyglina?

En við byrjum þáttinn á Seyðisfirði. Ólöf Gerður Sigfúsdóttir fór að sjá sýninguna ?Slóð? sem nú stendur yfir í Skaftfelli, þar sem myndlistarkonurnar Anna Júlía Friðbjörnsdóttir og Karlotta Blöndal vinna verk með innblæstri af afar merkum fornleifafundi á svæðinu.