Víðsjá

Í Víðsjá dagsins verður rætt við Hrafnkel Sigurðsson myndlistarmann um óvenjulega myndlistarsýningu hans sem heitir Upplausn og er á auglýsingaskiltum víða um borgina. Einnig er gripið niður í ljóðalestur sem fór fram í Gröndalshúsi á nýársdag og einnig gripið niður í efni úr safni RÚV sem tengist áramótum.

Umsjón: Guðni Tómasson

Lestin og Víðsjá slá saman í spjall um menninguna árið 2021. Gestir í fyrri hluta þáttarins eru: Einar Falur Ingólfsson, Gunnar Ragnarsson, Guðrún Sóley Gestsdóttir og Halla Helgadóttir.

Guðni Tómasson og Kirstján Guðjónsson stýra fyrri hlutanum.

Í þætti dagsins heyrum við aðeins örfá brot úr Víðsjár árinu 2021, viðtals- og pistlabrot.

Umsjón: Guðni Tómasson

Í Víðsjá í dag verður kíkt inn á jólabasar Listvals í Hörpu og þar rætt við þær Elísabetu Ölmu Svendsen og Helgu Björg Kjerúlf.

Gripið er niður í dagskrá Rásar 1 og hlustendur heyra af Sonju de Zorrila og Guðmundi Páli Ólafssyni í þættinum.

Gauti Kristmannsson bókarýnir segir hlustendum skoðun sína á Kóperníku, nýrri skáldsögu Sölva Björns Sigurðssonar.

Og hlustendur heyra pistil frá Ragnheiði Hörpu Leifsdóttur. Hún hefur verið með hugann við líkamleika ýmiskonar hér í Víðsjá undanfarnar vikur og mánuði en í dag fjallar hún um magann, sem verður að teljast við hæfi núna rétt fyrir jól.

Ein bókanna sem streyma á markað þessa dagana kallast Ævintýri frá Kóreu og Japan, en hún er gefin út af nýstofnuðu forlagi sem kallast Bókaútgáfan Asía.

Unnur Bjarnadóttir, japönsku-og menningarfærðingur ákvað að stofna forlagið stuttu eftir nám til að færa þennan menningarheim nær Íslendingum. Heyrum af ævintýrum Unnar hér undir lok þáttar.

Snorri Rafn Hallsson, pistlahöfundur í Vín, sendir okkur í dag sinn síðasta pistil um möguleika og ómöguleika tækninnar. Að þessu sinni veltir Snorri Rafn því fyrir sér hvers konar mannsmynd blasir við okkur þegar við speglum okkur í tækninni.

En við hefjum þáttinn í dag með því að huga að nýrri tónlistarútgáfu. Guðni fór í göngutúr og hitti Herdísi Önnu Jónasdóttur í Hólavallakirkjugarði í morgun, en Herdís Anna og Bjarni Frímann Bjarnason voru að gefa út plötu með íslensku sönglögum, Nýir vængir kallast hún.

Og svo endum við þáttinn á að huga að jóladagskrá Rásar1.

Er hægt að gera þoku að heimili? Heldur þú að bylgjur farandsfólks hætti einn daginn? Hver er munurinn á lífi og tilvist? Hefur þú einhvertíman hugsað: ég verð aldrei flóttamaður? þetta eru meðal þeirra spurninga sem velt er upp á sýningunni Skráp sem nú stendur yfir í Listasafni Reykjanesbæjar. Sýningin fjallar um eitt mest aðkallandi mál samtímans; fólksflutninga og flóttamannastraum. Ólöf Gerður Sigfúsdóttir kynnti sér hvernig listamennirnir tveir, Ráðhildur Ingadóttir og Igor Anti?, nálgast þetta aðkallandi málefni í list sinni.

Ein af bókunum í jólaflóðinu þetta árið er ungmennabókin Akam, ég og Annika. Þessi fyrsta bók höfundar, Þórunnar Rakelar Gylfadóttur, hefur vakið mikla athygli og verið tilnefnd bæði til íslensku bókmenntaverðlaunanna í flokki barna og ungmennabóka og Fjöruverðlauna í sama flokki. Þetta er fyrsta bók höfundar en hún hefur u márabil starfað sem gagnfræðaskólakennari og þjálfari í frjálsum íþróttum. Heyrum af því hvernig þessi saga braust fram eins og hraunkvika inn í líf Þórunnar og líka af áhyggjum hennar af stöðu bókasafna, sem hún segir vera föst í fátæktarskömm.

Guðni veltir fyrir sér dansbanni og Gréta Sigríður Einarsdóttir fjallar um Skáldlega afbrotafræði eftir Einar Má Guðmundsson

Berglind María Tómasdóttir tónlistarkona verður gestur Víðsjár í dag, en hún hefur staðið í stórræðum undanfarnar vikur, bæði sent frá sér bók sem heitir Tvísöngur, kvikmynd og tónlist á geisladiski og kasettu. Í heild hverfist verkefnið um tvö hljóðfæri sem Berglind hefur þróað á undanförnum árum sem heita Hrokkur og Lokkur. Berglind segir frá þessari nýsköpun og ræðir einnig tilbúinn og ekta menningararf, ef eitthvað slíkt er þá til.

Út er komið 28. Bindi í sýnisbók íslenskrar alþýðumenningar, en það kallast Þættir af sérkennilegu fólki. Bókin fjallar um fólk sem var á einhvern hátt hornreka íslensku samfélagi fyrri tíðar. Hvernig þetta fólk náði að lifa af og hvernig það hafði áhrif á samtíma fólk sitt. Í greinum bókarinnar er að finna texta sem tengjast mannlýsingum á eftirlýstu fólki, fátæku fólki, einstaklingum með andlegar eða líkamlegar skerðingar, auk úrskurða og meðferð yfirvalda á jaðarsettu fólki. Sólveig Ólafsdóttir og Atli Þór Kristinsson, tveir greinahöfundanna í bókinni koma í þátt dagsins og segja frá menningu fátækar á Íslandi.

Og Dagur Hjartarson flytur hlustendum pistil í þættinum, sinn síðasta að sinni og er Dagur í dag með hugann við aðgengi almennings að textum í fjölbreyttu formi.

Og loks er Gréta Sigríður Einarsdóttir, einn bókarýna Víðsjár, búin að lesa eina af sjóðheitum skáldsögum sem leynast í einhverjum jólapökkum landsmanna. Gréta fjallar í dag um nýja skáldsögu Friðgeirs Einarssonar sem heitir Stórfiskur.

Í gær var tilkynnt að smíði og notkun súðbyrðingsins, hins dæmigerða norræna trébáts, sem fylgt hefur Norðurlandabúum um árþúsundir, hefði eftir langa bið verið samþykkt inn á lista UNESCO óáþreifanlegan menningararf mannkyns. Að þessu tilefni tekur Víðsjá hús á mönnum sem kunna til verka þegar kemur að bátasmíðum og ræðir við þá Einar Jóhann Lárusson nema og Hafliða Aðalsteinsson meistara um slíkar smíðar.

VIð ræðum einnig við Þórdísi Helgadóttur skáldkonu, en hún var nýverið tilnefnd til Fjöruverðlauna fyrir sína fyrstu ljóðabók, Tanntöku. Þórdís hefur áður gefið frá sér smásagnasafnið Keisaramörgæsir, og svo er hún hluti af Svikaskáldum sem voru nýverið tilnefndar til Íslensku bókmenntaverðlaunanna fyrir skáldsöguna Olíu.

Og við heyrum dóm um nýja bók Kristínar Ómarsdóttur, Borg bróður míns.

Hrafnkell Sigurðsson myndlistarmaður sýnir nú verk sín í Hverfisgalleríi á sýningu sem hann kallar Recondestruction. Þar er að finna ljósmyndaseríu, myndir sem teknar eru af skúlptúr sem unnin var úr braki úr snjóflóði sem féll á skíðaskála við Siglufjörð.

Arkitektúr nýrrar byggingar sem stendur við Breiðafjörð, á Skarðsströnd í Dalasýslu, hefur vakið athygli langt út fyrir landssteinana. Byggingin sem kallast Hlöðurberg artist studio hefur birst á listum arkitektatímarita fyrir einstaka hönnun sína en húsið er byggt á rústum gamallar hlöðu og í algjörum samhljómi við náttúruna umhverfis það. Það er arkitektateymið Studio Bua sem stendur á bak við hönnun hússins og við fáum annan helming þess í heimsókn til okkar í dag, Sigrúnu Sumarliðadóttur.

Gréta Sigríður EInarsdóttir fjallar um nýja skáldsögu Eiríks Arnar, sem nefnist Einlægur önd.

Snorri Rafn Hallsson, pistlahöfundur í Vín, heldur áfram pistlaröð sinni um möguleika og ómöguleika tækninnar. Pistill dagsins fjallar um hvað við getum lært af viljandi gáleysi bílaiðnaðarins í Bandaríkjunum á sjöunda og áttunda áratug síðustu aldar.

Við erum áfram með við hugann við Moskvu þar sem í upphafi mánaðarins var opnuð sýning á verkum Ragnars Kjartanssonar og fleiri íslenskra og erlendra listamanna í glænýrri menningarmiðstöð sem heitir GES-2 og er gamal orkuver frá keisaratímanum fyrir rússnesku byltinguna. Við segjum nánar frá verkefninu, velgjörðarmanninum á bak við það og arkitektúrnum, ræðum við Ásmund Hrafn Sturluson arkitekt hjá arkitekta stofunni Kurt og pí en hann gekk um þessa miklu sali við opnun hússins.

Laugarvegur kallast bók sem nýverið kom út. Höfundarnir eru þau Guðni Vilberg arkitekt og Anna Dröfn Ágústsdóttir sagnfræðingur, en það er Angústúra sem gefur út.

Þetta er saga um arkitektúr, skipulagsmál og verslun, en stór hluti bókarinnar snýr að fólkinu sem flutti til bæjarins um aldamótin 1900, og húsunum sem það byggði.

Eitt þessara húsa er Bankastræti nr3, en Bankastræti er auðvitað órjúfanlegt frá Laugaveginum, og göturnar tvær eru teknar fyrir sem ein heild í bókinni.

Bankastræti 3, er eina steinhoggna íbúðarhúsið við götuna, þetta er auðvitað Stelluhúsið, en þar hefur sama fjölskylda stundað rekstur og búið nánast allar götur síðan. Við lítum inn í Stellu hér á eftir og heyrum í Eddu Hauksdóttur, sem aldeilis man tímana tvenna þegar kemur að lífinu við Laugaveg.