Heimsglugginn

Fréttaskýrendur telja margir að ákveðin skil hafi orðið í stuðningi vestrænna ríkja við Úkraínu þegar ákveðið var að Úkraínumenn fengju fullkomna nútímaskriðdreka. Bretar riðu á vaðið er þeir tilkynntu að Úkraínumenn fengju Challenger 2-skriðdreka og svo ætla Bandaríkjamenn og Þjóðverjar að láta Úkraínu í té Abrams- og Leopard 2-skriðdreka. Úkraínumenn hafa beðið um 300 skriðdreka en óvíst er hversu marga þeir fá.

Í síðari hluta Heimsgluggans var fjallað um bresk stjórnmál. Rishi Sunak, forsætisráðherra Bretlands, lýsti því yfir þegar hann tók við völdum að spilling yrði ekki liðin og að í stjórnartíð hans skyldi ríkja heiðarleiki og gagnsæi. Hann gaf í skyn að sú óstjórn og rugl sem einkenndi síðustu mánuði Borisar Johnsons í embætti og allan stjórnartíma Liz Truss væri liðin tíð. Á undanförnum vikum hafa hins vegar komið upp mál sem hafa valdið honum og stjórn hans verulegum vandræðum. Ekki að breska stjórnin hafi ekki nóg á sinni könnu fyrir, þar sem hún tekst á við dýrtíð og versnandi efnahag og krísu í heilbrigðismálum.

Björn Þór Sigbjörnsson og Bogi Ágústsson fjölluðu um erlend málefni að venju á fimmtudagsmorgni í Heimsglugganum. Fyrst ræddu þeir óvænta tilkynningu Jacindu Ardern um að hún ætlaði að láta af embætti forsætisráðherra Nýja-Sjálands.

Þá ræddu þeir fund sem verður á morgun í Þýskalandi meðal fulltrúa þeirra ríkja sem hafa sent vopn eða aðstoð til Úkraínu. Búist er við að tilkynnt verði að Úkraínumenn fái þungavopn eins og fullkomna skriðdreka frá vestrænum ríkjum.

Björn Þór og Bogi ræddu einnig deilu sem komin er upp á milli stjórnanna í Lundúnum og Edinborg eftir að breska stjórnin tilkynnti að skosk lög um kynrænt sjálfræði fengju ekki staðfestingu konungs. Breska stjórnin segir lögin ganga í berhögg við bresk jafnréttislög, skoska stjórnin segir það fyrirslátt og að Lundúnastjórnin sé að efna til ?menningarstríðs?. Skoska stjórnin bendir á að Lundúnastjórnin hafi haft ótal tækifæri til að koma á framfæri athugasemdum þegar málið var til meðferðar í skoska þinginu, leitað hafi verið eftir umsögnum mjög margra en ekkert heyrst frá Westminster fyrr en nú.

Í lokin var rætt um mögulegan titil væntanlegrar minningarbókar Borisar Johnsons um forsætisráðherratíð hans. Blaðamaðurinn Henri Mance á Financial Times bað um tillögur í tísti og þúsundir hafa brugðist við og flestar tillögurnar hæðast að Johnson fyrir lygar og óheiðarleika.

Magnús Þorkell Bernharðsson, prófessor í sögu Mið-Austurlanda við Williams-háskóla í Bandaríkjunum, var gestur Morgunvaktarinnar í stað hefðbundins Heimsglugga á fimmtudegi. Magnús er svartsýnn á breytingar í Íran. Víðtæk mótmæli hafa verið í landinu frá því um miðjan september í fyrra. Kveikja þeirra var dauði ungrar konu, Mahsa Amini, í haldi siðgæðislögreglu landsins. Hún var handtekin fyrir meint brot á reglum um höfuðslæðu; fyrir að hafa ekki hulið hár sitt nægilega vel. Talið er að Amini hafi verið barin til bana í haldi lögreglunnar.

Magnús segir engin merki um að klerkastjórnin ætli að slaka á harðstjórn sinni, þvert á móti færist harðneskjan í vöxt og mótmælendur hafi verið teknir af lífi opinberlega. Litlar vonir séu um breytingar.

Hlaðvarp Heimsgluggans er tvöfalt að þessu sinni, í fyrri hlutanum er viðtal sem Þórunn Elísabet Bogadóttir átti við Albert Jónsson og Boga Ágústsson um stöðuna í Úkraínu eftir innrás Rússa í febrúar. Fyrirætlun Pútíns Rússlandsforseta um að sigrast snarlega á her Úkraínu og skipta um stjórn í Kænugarði fóru algerlega út um þúfur, Úkraínumenn hafa varist af mikill hörku og nú virðist að mestu um kyrrstöðuhernað að ræða og að hvorki Rússar né Úkraínumenn hafi bolmagn til að sigrast á andstæðingnum.

Síðari hluti Heimsgluggans var hefðbundnari og þar fór Bogi yfir ýmis mál sem voru efst á baugi í erlendum fréttum á árinu 2022.

Björn Þór Sigbjörnsson og Bogi Ágústsson ræddu nýja stórn í Færeyjum og heimsókn Volodymyrs Zelenskys forseta Úkraínu til Bandaríkjanna. Þá ræddu þeir bágborið efnahagsástand í Argentínu, þar hafa landsmenn glímt við versnandi lífskjör, vaxandi fátækt og 100 prósent verðbólgu. Argentínumenn vona margir að heimsmeistaratitillinn í knattspyrnu efli þjóðinni dáð. Þá var viðhaldið þeirri venju að leika Fairytale of New York í síðasta þætti fyrir jólahátíðina. Þetta lag ensk-írsku hljómsveitarinnar The Pogues og Kirsty MacColl fjallar um brostnar vonir og ást sem snúist hefur upp í andhverfu sína. MacColl og Shane MacGowan fara á kostum í túlkun sinni í laginu sem seint verður kallað hefðbundið jólalag.

Björn Þór Sigbjörnsson, Þórunn Elísabet Bogadóttir og Bogi Ágústsson ræddu nýja stjórn í Danmörku, stjórnarmyndunartilraunir í Færeyjum viku eftir kosningar þar, kjarnasamruna og að framleiðslu Boeing 747 Júmbó-flugvéla hefur verið hætt.

Kosið er í Færeyjum í dag og búist er við að stjórnarandstöðuflokkar bæti við sig fylgi. Boðað var til kosninga eftir að Miðflokkurinn gekk úr stjórninni þegar formaður flokksins, Jenis av Rana, var rekinn vegna afstöðu hans til réttinda hinsegin fólks. Ekki reyndist unnt að mynda meirihlutastjórn án Miðflokksins og því var boðað til kosninga næstum ári áður en kjörtímabilinu er lokið.

Björn Þór Sigbjörnsson og Gígja Hólmgeirsdóttir ræddu færeysk stjórnmál við Boga Ágústsson í Heimsglugganum. Þá var einnig rætt um niðurstöðu endurtekinna kosninga til öldungadeildar Bandaríkjaþings í Georgíu-ríki og dóm yfir Cristinu Kirchner, varaforseta Argentínu.

Þórunn Elísabet Bogadóttir og Björn Þór Sigbjörnsson ræddu erlend málefni í Heimsglugganum á Morgunvaktinni á Rás 1 á nýjum tíma og verður vikulegt spjall þeirra nú eftir fréttayfirlit klukkan hálf átta. Umræðuefni að þessu sinni voru hörð átök um borgina Bakmút í austurhluta Úkraínu, norsk málefni, Brexit-umræður í breska þinginu og afstæð tímaskynjun. Samkvæmt rannsókn John Moores-háskólans í Liverpool skynjar fólk tímann mismunandi eftir aldri, eftir sem fólk eldist finnst því tíminn líða hraðar.

Aðalefni Heimsgluggans að þessu sinni var umfjöllun um kosningabaráttu í Færeyjum. Lögmaður, sem er forsætisráðherra Færeyja, rak Jenis av Rana úr stjórninni vegna andstöðu hans við aukin réttindi samkynhneigðra. Miðflokkur Jenis hætti þá stuðningi við stjórnina og Færeyingar ganga því til kosninga ári áður en kjörtímabilið er á enda. Hjálmar Árnason var gestur Heimsgluggans og ræddi við Björn Þór Sigbjörnsson og Boga Ágústsson um færeysk stjórnmál.

Ljóst er að Repúblikanar verða í meirihluta í fulltrúadeild Bandaríkjaþings næstu tvö árin. Sá meirihluti verður þó naumur og mun minni en vonir Repúblikana stóðu til fyrir kosningar. Þeir töldu að stórsigur væri í vændum en niðurstaðan varð að Demókratar halda völdum í öldungadeildinni og þeim gekk betur í ýmsum öðrum kosningum svo sem til embætta í einstökum ríkjum Bandaríkjanna. Þetta var meðal umræðuefna er Þórunn Elísabet Bogadóttir og Björn Þór Sigbjörnsson ræddu við Boga Ágústsson um erlend málefni í Heimsglugganum á Morgunvaktinni á Rás 1.

Þau ræddu einnig nýjar og nýlegar íslenskar bækur um erlend málefni og um stöðu mála í Brasílíu þar sem ýmis erfið verkefni bíða.