Spegillinn mánudaginn 13.ágúst 2018

Umsjónarmaður: Kristján Sigurjónsson

Tæknimaður: Ragnar Gunnarsson

Fréttir 8:00 mín

Grindhvalahjörðin sem synti aftur inn fyrir brúna inn í Kolgrafafjörð á Snæfellsnesi er þar enn og hefur fært sig innar í fjörðinn.

Hvalasérfræðingur segir enga eina einhlíta skýringu á hegðan vöðunnar, hún gæti hafa að elta æti, villst eða jafnvel fælst.

Stytta Steinunnar Þórarinsdóttur sem stolið var í Baton Rouge í Louisiana er fundin, eftir að ábending barst frá almenningi.

Malbikun fjölfarinna malarvega, endurbætur á vegum í þjóðgarði, yfirborðsmerkingar og tilfærslur á skiltum, eru meðal brýnna verkefna í vegakerfinu á Vesturlandi að mati umferðarsérfræðings. Hann hefur undanfarið kortlagt stöðuna og þörfina á endurbótum í fjórðungnum.

Ísraelska ríkissjónvarpið segist ekki hafa bolmagn til að halda Söngvakeppni evrópskra sjónvarpsstöðva á næsta ári, nema fá til þess viðbótarfjármagn frá yfirvöldum. Stjórnvöld segja að fjárlög stöðvarinnar dugi vel til að halda keppnina og neita bónum um meira fjármagn.

Kristján Sigurjónsson talar við Eddu Elísabetu Magnúsdóttur um grindhvalavöðuna í Kolgrafafirði og hugsanlegar ástæður veru hennar þar. Einnig um grindhvali almennt, lifnaðarhætti og fleira.

Arnhildur Hálfdánardóttir ræðir við Gylfa Magnússon dósent í hagfræði um efnhagsvanda Tyrkja og fall gjaldmiðils þeirra, lírunnar.

Gísli Kristjánsson í Noregi segir frá hremmingum Pers Sandbergs sjávarútvegsráðherra sem sagði af sér vegna brota hans á öryggisreglum. Ástarsamband norska sjávarútvegsráðherrans og ungrar konu af írönskum ættum urðu til þess að hann varð að taka pokann. Samsæriskenningar hafa vaðið uppi í norsku stjórnmálalífi vegna sambandsins og uppi eru kenningar um að hún sé útsendari leyniþjónustunnar í Teheran.

Samstaða hefur náðst í ríkjahópi Vesturlanda hjá Sameinuðu þjóðunum að Ísland gefi kost á sér til að taka það sæti sem losnaði í mannréttindaráði Sameinuðu þjóðanna við úrsögn Bandaríkjanna .

Framkvæmdastjóri hjúkrunar á heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins segir að allt verði gert til að tryggja öryggi mæðra og barna. Vegna uppsagna ljósmæðra á Landspítalanum eykst álag á heilsugæslustöðvar.

Bragi Guðbrandsson, fyrrverandi forstjóri Barnaverndarstofu, var í dag kjörinn í nefnd Sameinuðu þjóðanna um réttindi barna, til næstu fjögurra ára.

Þórhildur Sunna Ævarsdóttir, formaður laga- og mannréttindanefndar Evrópuþingsins, segir það áhyggjuefni ef Landsréttarmálið verði fordæmisgefandi mál vegna þess að dómstólar séu ekki sjálfstæðir á Íslandi.

Ísland er annars flokks í baráttunni gegn mansali, samkvæmt nýrri bandarískri skýrslu, einkum vegna þess að hér hefur ekki verið ákært fyrir mansalsbrot síðan 2010

Þórhildur Sunna Ævarsdóttir fyrst íslenskra þingmanna til að gegna formennsku í mannréttindanefnd Evrópuráðsþingsins. Arnar Páll talar við hana.

Hvernig er veðrið? Arnar Páll talar við Höllu Ólafsdóttur, Ágúst Ólafsson og Rúnar Snæ Reynisson.

Mikil truflun verður á starfsemi fæðingarþjónustu Landspítalans um mánaðamótin þegar 12 ljósmæður hætta störfum. Konur verða útskrifaðar eins fljótt og hægt er og biðlað hefur verið til samstarfsstofnana í nágrenni Reykjavíkur um hjálp.

Á helstu ferðamannastöðum landsins hefur ferðamönnum fjölgað eða fjöldi þeirra staðið í stað það sem af er ári.

Framkvæmdastjóri Vaðlaheiðarganga segir fullljóst að dýrara verði að keyra um göngin en Hvalfjarðargöng. Líklegt sé að meðalgjaldið verði um 1.200 krónur.

Búrfellsstöð tvö var gangsett við hátíðlega athöfn í dag.

Grímseyingar eru hæstánægðir með tvö ný almenningsklósett í eyjunni. Von er á hátt í fjörutíu skemmtiferðaskipum til Grímseyjar í sumar.

Formaður samninganefndar ljósmæðra segir að staðan í kjaradeilunni sé grafalvarleg. Krafa ljósmæðra

sé að grunnlaun þeirra hækki í samræmi við aðrar stéttir með sambærilega menntun, lækna, verkfræðinga, lögfræðinga og dýralækna. Ljósmæður vilja líka styttri vinnutíma vegna vaktavinnu.Tólf ljósmæður hætta störfum um mánaðamótin. Aðgerðaráætlun Landspítalans verður sett af stað um helgina. Arnar Páll Hauksson ræðir við Katrínu Sif SIgurgeirsdóttur.

Hvert er samband menntunar og starfa á íslenskum vinnumarkaði og hvernig hefur það samspil þróast síðustu tíu ár? Þetta var meðal þess sem Hagfræðistofnun Háskóla Íslands skoðaði í nýrri skýrslu fyrir velferðarráðuneytið og er hluti af undirbúningsvinnu við mat á færni- og menntunarþörf á Íslandi. Sigurður Björnsson, hagfræðingur á Hagfræðistofnun, segir að myndin hafi breyst mikið frá því 2008. Anna Kristín Jónsdóttir.

Í fyrra var hvarf hitabeltisskógur af svæði á stærð við fjörutíu fótboltavelli á hverri einustu mínútu. Á einu ári gerir það rúmlega 21 milljón fótboltavalla og flatarmál þeirra er stærra en Íslands. Þetta kemur fram í nýrri úttekt bandarísku samtakanna Global Forest Watch. Aðeins einu sinni áður hefur stærra skógsvæði tapast á einu ári, það var árið 2016. Prófessor í skógfræði segir að heilt yfir hafi skógeyðing á heimsvísu minnkað síðastliðin ár en vandinn sé alvarlegur. Arnhildur Hálfdánardóttóttir.

Umsjón Arnhildur Hálfdánardóttir

Nefnd um eftirlit með lögreglu hefur ákveðið að taka til athugunar hvernig ákvarðanir eru teknar innan lögreglunnar um störf og skyldur starfsmanna lögreglunnar sem sakaðir eru um refsiverð afbrot.

Lagt verður til að fimmta árið í kennaranámi verði launað starfsnám og að Lánasjóður íslenskra námsmanna veiti sértæka styrki til kennaranema, í aðgerðaáætlun sem menntamálaráðherra leggur fram í haust. Markmiðið er að fjölga leikskóla- og grunnskólakennurum.

Tveir menn voru í dag úrskurðaðir í tveggja vikna gæsluvarðhald. Þeir eru grunaðir um að hafa látið greipar sópa víða um land á undanförnum dögum.

Donald Trump, forseti Bandaríkjanna, og Vladimir Pútín, forseti Rússlands, hittast á leiðtogafundi á næstunni.

Sýslumaðurinn á höfuðborgarsvæðinu fékk í dag 64 milljónir króna til að herða eftirlit með heimagistingu.

Svíþjóð og Mexíkó komust í dag í 16 liða úrslit heimsmeistaramótsins í knattspyrnu. Þýskaland er úr leik á HM.

Sykurskattur, inn- og útflutningur á vatni í plastflöskum og kostnaðarþátttaka sjúklinga er meðal þess sem er Svandísi Svavarsdóttur, heilbrigðisráðherra, efst í huga að loknum fundi með fulltrúum Alþjóðaheilbrigðismálastofnunarinnar og ráðamönnum evrópskra smáríkja sem hafa innan við milljón íbúa. Arnhildur Hálfdánardóttir talar við Svandísi Svavarsdóttur.

Hvergi fleiri starfsmenn að sinna íþróttamálum. Arnar Páll Hauksson ræðir við Hafrúnu Kirstjánsdóttur.

Innstæðutryggingar, bankasamband og evrópskur gjaldeyrissjóður allt var þetta ákaft rætt í kjölfar fjármálaþrenginga evrulanda fyrir tíu árum. Þessi mál eru enn á dagskrá leiðtogafundar ESB nú í vikunni í pólitísku umhverfi þar sem allt er á fljúgandi ferð. Sigrún Davíðsdóttir segir frá.

Íslendingar verða að vinna Króata til að eiga von um að komast upp úr riðlinum, fjöldi fólks fylgist með leiknum á útiskjá í Hljómskálagarðinum og þar er Birta Björnsdóttir, fréttamaður.

Skjálfti 3,1 varð í Öræfajökli síðdegis og fylgdu nokkrir minni skjálftar en enginn gosórói.

Það er skylda umhverfisráðherra að skoða vandlega tillögu um friðlýsingu við Drangajökul; Guðmundur Ingi Guðbrandsson, umhverfisráðherra segir hana byggjast á nýjum vísindarannsóknum.

Breytt aðalskipulag í Árneshreppi vegna Hvalárvirkjunar hefur verið staðfest af Skipulagsstofnun.

24 ljósmæður hafa sagt upp störfum á Landspítalanum. 11 uppsagnir taka gildi um mánaðamótin. Flestar eru uppsagnirnar á meðgöngu og sængurlegudeild.

Björgunarskipi með á þriðja hundrað flóttamanna var í dag leyft að koma til hafnar á Möltu, eftir að hafa beðið úti á rúmsjó í tæpa viku. Ríki Evrópusambandsins hafa deilt hart um stefnu sambandsins varðandi flóttafólk, og málefni þeirra verða í hámæli á leiðtogafundi ESB síðar í vikunni.

Fornleifafræðingar vinna nú að uppgreftri landnámsskála í Ólafsdal við Gilsfjörð í Dalabyggð. Skálinn er líklega frá 9.-10. öld en hann fannst nokkuð óvænt í fyrra, þegar merki um mannvistarminjar sáust á loftmynd. Engar ritaðar heimildir eru til um búsetu á þessum stað.

---

Íslenskir stuðningsmenn í Rostov voru bjartsýnir fyrir leik Íslendinga við Króata. Guðmundur Björn Þorbjörnsson ræddi þar við þá Loga Geir, Steinar Gauta, Svein Helga og Baldur Sverrisson.

Hangir hann þurr í dag? Þetta er líklega eitt það fyrsta sem málarar á suðvesturhorni landsins spyrja sig að þegar þeir vakna á morgnana þessa dagana. Fyrir þá hefur tíðin verið afleit. Geitungarnir eru líka frekar framlágir en sólarlandaferðir seljast vel. Það má segja að rigningin sé misgóð, sumir græða á henni, aðrir tapa. Arnhildur Hálfdánardóttir segir frá tíðarfarinu og ræðir við Ólaf Sigurmundsson, yfirverkstjóra hjá Malbikunarstöðinni, Höfða, Steinar Smára Guðbergsson, meindýraeyði og Þórunni Reynisdóttur, forstjóra ferðaskrifstofunnar Úrvals Útsýnar.

Kristján L. Möller, fyrrverandi samgönguráðherra, leggur til, að þó að hætt verði innheimta gjöld í Hvalfarðargöngum í haust, verði eftir hálft eða eitt ár aftur byrjað að innheimta gjöld með rafrænum hætti, til að fjármagna nauðsynlegar vegabætur á Vesturlandvegi að göngunum. Gjaldið gæti numið um 100 krónum á bíl. Arnar Páll Hauksson ræðir við Kristján.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir

Tæknimaður: Mark Eldred

Björg Guðlaugsdóttir stjórnaði útsendingu í fyrri hluta

Nái friðlýsingartillögur Náttúruverndarstofnun Íslands fram að ganga eru fyrirhugaðar framkvæmdir við Hvalárvirkjun í uppnámi. Landvernd fagnar tillögunni og hvetur Umhverfisráðherra til að friðlýsa svæðið.

Ráðherrar EFTA ríkjanna undirrituðu í dag fríverslunarsamninga við Ekvador og Tyrki. Utanríkisráðherra segir mikilvægt að nýta alþjóðaviðskipti til þess að stuðla að framförum í ríkjum þar sem mannréttindi eru fótum troðin.

Nýtt úrræði fyrir börn sem glíma við fíknivanda verður vonandi tekið í gagið með haustinu, segir félagsmálaráðherra. Í apríl boðaði hann það yrði innan tveggja vikna, en erfiðlega gekk að fá fjármagn.

Karolinska sjúkrahúsið í Svíþjóð hefur dregið til baka sex greinar um plastbarkaígræðslur sem birtust í þekktum vísindatímaritum. Paolo Macchiarini er aðal höfundur greinanna og segir í tilkynningu frá sjúkrahúsinu að 7 höfundar séu ábyrgir fyrir vísindalegu misferli.

Héraðsdómur Austurlands hefur sýknað fyrirtækið Móður jörð fyrir brot á útlendingalögum og lögum um atvinnuréttindi útlendinga. Ákært var vegna fólks sem vann þar fyrir tveimur árum. Lögfræðingur Alþýðusambands Íslands segir ekki sé lengur leyfilegt að fá sjálfboðaliða til starfa í landbúnaði.

Athugasemdir hafa verið gerðar af hálfu Fjármálaeftirlitsins við aðgerðir gegn peningaþvætti og fjármögnun hryðjuverka hjá öllum sparisjóðum landsins.

Hætt hefur verið við fjölda fyrirhugaðra sýninga á söngleiknum Billy Elliot í Ungverjalandi eftir að gagnrýni um að á sýningunni fyrirfinnist samkynhneigður áróður.

Þjóðrækni eða þjóðremba - hvernig birtast þessar systur á heimsmeistaramótinu í knattspyrnu í Rússlandi. Anna Kristín Jónsdóttir ræðir við Guðmund Hálfdánarson, prófessor í sagnfræði.

Stjórnarþingmenn sem styðja Brexit höfðu ástæðu til að gleðjast í liðinni viku Theresa May forsætisráðherra Breta virtist styðja sjónarmið þeirra. En það er grunnt á trausti Brexit-sinna í garð May. Hún lofar klipptri og skorinni úrgöngu en allar tillögur hennar eru bræðingur þess að vera í og utan ESB. Sigrún Davíðsdóttir segir frá.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir

Tæknimaður: Mark Eldred

Níu manna fjölskylda sem lenti í alvarlegu í bílslysi á Vesturlandsvegi fyrir hálfum mánuði er á batavegi. Fjórir úr fjölskyldunni fóru á gjörgæslu eftir slysið, en sætin í bílnum losnuðu upp af gólfinu í árekstrinum. Lögregla rannsakar það sérstaklega.

Fátt virðist benda til þess að fulltrúadeild Bandaríkjaþings samþykki í dag lagafrumvörp um málefni innflytjenda, þar sem leggja á bann við að skilja fjölskyldur að. Óeining er meðal Repúblikana um innihald tveggja frumvarpa um málið, og Demókratar eru harðir á móti.

Landsréttur hefur hafnað kröfu Atla Helgasonar, sem vildi fá málflutningsleyfi fyrir héraðsdómi aftur. Héraðsdómur féllst á kröfu Atla en ríkissaksóknari áfrýjaði þeim úrskurði.

Samgönguráðherra telur að til greina komi að innheimta tímagjöld í umferðinni auk veggjalda. Hann hefur ákveðið að skipa starfshóp til að leggja fram tillögur um bifreiðagjöld og álagningu veggjalda. Ráðherra telur að á næstu 5 til 7 árum væri hægt að innheimta um 160 milljarða króna.

Rannveig Sigurðardóttir hefur verið skipuð í embætti aðstoðarseðlabankastjóra til fimm ára.

160 milljónir í veggjöld. Arnar Páll Hauksson talar við Sigurð Inga Jóhannsson.

Íslendingar óttast hamfarir, ekki hryðjuverk. Arnhildur Hálfdánardóttir talar við Silju Báru Ómarsdóttur.

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra segir ómannúðlegt, hvernig farið er með börn ólöglegra innflytjenda í Bandaríkjunum, þegar þau eru tekin frá foreldrum sínum á landamærunum. Donald Trump Bandaríkjaforseti gaf í dag í skyn að hann myndi gefa út tilskipun um að þessu yrði hætt.

Gylfi Arnbjörnsson ætlar að hætta sem forseti Alþýðusambandsins í haust. Hann tilkynnti þetta á miðstjórnarfundi ASÍ í dag. Hann segist vona að verkalýðshreyfingin nái vopnum sínum og sameinist í störfum sínum fyrir launafólk á Íslandi í komandi kjarasamningum.

Sverrir Mar Albertsson, framkvæmdastjóri AFLs starfsgreinafélags hefur ákveðið að gefa kost á sér sem forseti ASÍ.

Umsvif Íslendinga á Airbnb hafa aukist til muna síðastliðin ár, með tilheyrandi áhrifum á húsnæðismarkaðinn. Hagfræðingur hjá Íbúðalánasjóði telur ljóst að herða þurfi eftirlit með skammtímaleigu.

Mjög mikil aðsókn er í hjúkrunarfræði en einungis fáir komast inn. Forseti heilbrigðisvísindasviðs Háskólans á Akureyri segir að skólinn hafi lagt til leiðir til að fjölga klínískum plássum.

Loftslagsráð, sem á að veita stjórnvöldum aðhald í loftlagsmálum, kom saman í fyrsta sinn í morgun.

Gylfi hættir sem forseti. Arnar Páll Hauksson tala við Gylfa Arnbjörnsson.

Lýðræði á undir högg að sækja. Pálmi Jónasson segir frá.

Umsjón Arnar Páll Hauksson.

Tæknimaður. Magnús Þorsteinn Magnússon.