Spegillinn 29.04.2019

Umsjón: Pálmi Jónasson

Stjórn Persónuverndar hafnaði nú síðdegis kröfu lögmanns fjögurra þingmanna Miðflokksins um frekari gagnaöflun í Klausturmálinu.

Náttúruverndarsamtök Íslands telja loftlagsfrumvarp umhverfisráðherra tilgangslaust. Þau vilja að það verði dregið til baka og unnið betur.

Gert er ráð fyrir löngum stjórnarmyndunarviðræðum á Spáni eftir þingkosningarnar í gær. Spænsku stjórnmálaflokkarnir eru enn í kosningabaráttu þar sem kosið verður til héraðs- og sveitarstjórna og Evrópuþings í næsta mánuði.

Skipulagsstofnun telur uppbyggingaráform í Kerlingarfjöllum falla illa að gildandi landsskipulagsstefnu um hálendið.

Landsréttur hefur staðfest farbann yfir konu sem var með sjö þúsund oxycontin-töflur inni í fóðri ferðatösku þegar hún kom til landsins frá Alicante á Spáni.

Sósíalistar undir stjórn forsætisráðherrans Pedro Sanchez unnu stórsigur í þingkosningunum á Spáni í gær en Lýðflokkurinnn galt sögulegt afhroð. Þjóðernispopúlistaflokkurinn VOX fékk rúm tíu prósent en þeir berjast gegn innflytjendum, femínisma og aðskilnaðarsinnum. Það stefnir allt í fyrstu samsteypustjórnina í sögu lýðveldisins. Pálmi Jónasson segir frá.

Náttúruverndarsamtök Íslands telja loftlagsfrumvarp umhverfisráðherra tilgangslaust. Þau vilja að það verði dregið til baka og unnið betur. Þau gagnrýna að ekki sá finna skilgreint markmið stjórnvalda um samdrátt í losun gróðurhúsalofttegunda. Ljóst sé að draga verði mun meira úr losun til að halda hlýnun undir tveimur gráðum. Arnar Páll Hauksson segir frá.

Alveg frá fyrstu tímum byggðar á Íslandi hafa tengslin við Bretlandseyjar verið mikil og svo er enn, hvort sem er fjöldi ferðamanna eða fjöldi flugleiða. Og það er þegar búið að tryggja íslenska hagsmuni þegar kemur að úrgöngu Breta úr Evrópu, bæði varðandi gagnkvæm borgararéttindi og eins vöruviðskipti. Tilgangur heimsóknar Katrínar Jakobsdóttur forsætisráðherra til Bretlands er fyrst og fremst að styrkja enn frekar samband landanna. Sigrún Davíðsdóttir segir frá.

Spegillinn 26.04.2019

Umsjónarmaður: Bergljót Baldursdóttir

Landhelgisgæslan hefur tilkynnt áhafnir þriggja fiskibáta til lögreglu og Fiskistofu vegna meints ólöglegs brottkasts.

Lögmaður þingmannanna fjögurra sem kvörtuðu til Persónuverndar vegna Klausturmálsins, krefst þess að fá yfirlit yfir greiðslur til Báru Halldórsdóttur ásamt yfirliti yfir símtöl og smáskilaboð. Lögmaður Báru segir kröfurnar varla svaraverðar. Rætt við Auði Tinnu Aðalbjarnardóttur

Katrín Jakobsdóttir forsætisráðherra ætlar að funda með Theresu May, forsætisráðherra Bretlands í næstu viku, þar sem samskipti Íslands og Bretlands í tengslum við Brexit verða meðal annars til umræðu. Rætt við Katrínu Jakobsdóttur

Rússnesk kona hefur verið dæmd til fangelsisvistar fyrir njósnir í Bandaríkjunum. Hún er fyrsti rússneski ríkisborgarinn sem sakfelldur er fyrir njósnir í aðdraganda bandarísku forsetakosninganna árið 2016.

Tíundi hver kjósandi í kosningunum til Evrópuþingsins, sem fara fram í maí, hyggst kjósa flokka sem bjóða fram undir merkjum hægri popúlista.

Ein stærsta nýlenda keisaramörgæsa á jörðinni er við það að þurrkast út á Suðurskautslandinu.

Sóttvarnarlæknir segir að meta þurfi hverju sinni hvenær og hvernig eigi að tilkynna almenningi um matvælasýkingar. Ekki náist árangur með því að skapa ótta hjá almenningi. Rætt verður við sóttvarnarlækni síðar í Speglinum. Bergljót Baldursdóttir ræðir við Þórólf Guðnason, sóttvarnarlækni.

Og þá heyrum við líka af bók Francis Fukuyama um sjálfsmynd og stjórnmál þar sem hann skýrir kjör Donalds Trumps Bandaríkjaforseta og sigur Brexit-sinna í Bretlandi. Sigrún Davíðsdóttir segir frá.

Og um landamæraverði sem styðjast við gervigreind. Anna Kristín Jónsdóttir segir frá

Héraðsdómur Reykjavíkur dæmdi í dag kortafyrirtækið Valitor til að greiða Sunshine Press og Datacell samtals 1,2 milljarða króna bætur eftir að Valitor lokaði fyrir greiðslugátt þar sem tekið var við millifærslum til styrktar Wikileaks.

Kjörsókn í atkvæðagreiðslunni um nýjan kjarasamning félagsmanna Starfsgreinasambandsins hefur líklega ekki verið dræmari áður. Vinnumarkaðsfræðingur telur að til greina komi að sleppa kosningunum í félögunum.

Neytendasamtökin ætla að bregðast hart við og vekja athygli á þeim fyrirtækjum sem hækka verð vegna nýsamþykktra kjarasamninga. Formaður samtakanna segir að ekki sé hægt að leyna verðhækkunum á tímum samfélagsmiðla.

Krabbameinssjúk kona á Egilsstöðum keypti flugmiða í lyfjameðferð til Reykjavíkur fyrir sig og fjöskylduna á 200 þúsund krónur. Flugmiðar barnanna fást ekki endurgreiddir frá Sjúkratryggingum.

Nýkjörinn forseti Úkraínu hvetur þjóðir heimsins til að herða refsiaðgerðir gegn Rússum. Íbúum í austurhéruðum Úkraínu var í dag heimilað að sækja um rússnesk vegabréf.

Félög innan Starfsgreinasambandsins og verslunarmenn hafa samþykkt lífskjarasamninginn. Atvinnurekendur hafa líka samþykkt samninginn fyrir sitt leyti. Kosningaþátta hjá þeim var 74% og 98% samþykktu samninginn. Innan Starfsgreinasambandsins var meðal kjörsókn 12,7%. 80,6 prósent sögðu já og 17,7% nei. Þetta segir ekki alla söguna um kjörsókn því kjörsókn var allt niður í 5%. Kjörsókn var hins vegar tæp 21% hjá verslunarmönnum í samningum við SA og tæp 27% í samningi við Félag atvinnurekenda. Yfir 88% voru samþykk samningnum. Arnar Páll talar við Flosa Eiríksson.

Breki Karlsson, formaður Neytendasamtakanna, segir að fyrirtæki geti ekki leynt verðhækkunum á tímum samfélagsmiðla. Neytendasamtökin hyggist bregðast hart við verðhækkunum og ætli að vekja athygli á þeim fyrirtækjum sem hækka vöruverð. Bergljót Baldursdóttir talar við Breka.

Umsjón Arnar Páll Hauksson

Tæknimaður Magnús Þorsteinn Magnússon

Spegillinn 23. apríl 2019

Umsjón: Kristján Sigurjónsson

Tæknimaður: Ragnar Gunnarsson

Forsætisráðherra Sri Lanka varaði við því í dag að hryðjuverkamenn væru enn á á ferli eftir hryðjuverkárásirnar í landinu á páskadag.

Bæjarráð Vestmannaeyja hefur haft samband við dýpkunarverktaka erlendis og athugað hvort hann geti hjálpað til við dýpkun Landeyjahafnar. Ráðið segir óboðlegt að núverandi verktaki hafi hvorki tækjakost né metnað til að sinna verkinu.

Dómari veitti Isavia í dag vikufrest til að svara kröfu bandaríska flugvélagaleigusalans ALC, sem vill fá kyrrsetta flugvél sína afhenta og sakar Isavia um stjórnarskrárbrot.

Gróðureldar loga víða í Suður-Svíþjóð. Slökkviliðsmenn og sjálfboðaliðar fá ekki við neitt ráðið. Sænska veðurstofan varar við mikilli eldhættu næstu daga.

Lögregla hefur fengið öll gögn sem benda til misferlis hjá bílaleigum, segir forstjóri Samgöngustofu. Enn sé möguleiki á að fyrirtæki, sem hafi orðið uppvís að því að eiga við ökumæla, verði svipt starfsleyfi.

Nær allur íslenski uppsjávarflotinn veiðir nú kolmunna í færeysku landhelginni.

Lengri umfjallanir:

Sviðstjóri hjá verkfræðistofunni Eflu segir að ákvörðun hafi verið tekin um að engin mengandi starfsemi verið í Finnafjarðarhöfn. Hins vegar sé stefnt að uppbyggingu fiskeldis og vetnisframleiðslu á hafnarsvæðinu. Áform séu um að flyja bæði út fisk og vetni. Bæði Landvernd og Umhverfisstofnun gagnrýndu áform um hafnarframkvæmdir í Finnafirði sem gert var ráð fyrir þegar aðalskipulagi Langanesbyggðar var breytt 2012. Gagnrýnin beindist einkum að hafnarsvæðið yrði að hluta í Gunnólfsvík í Finnafirði. Víkin og líka Gunnólfsvíkurfjall eru á náttúruminjaskrá og bæði Landvernd og Umhverfisstofnun lögðust gegn því að iðnaðarsvæði myndi raska náttúrunni þar. Eftir því sem næst verður komist eru sjaldgæfar plöntur að finna þarna eins og til dæmis fjallakræfill sem er á válista, skógfjóla og lyngjafni. Um daginn var stofnað þróunarfélag um þróun og uppbyggingu svæðisins. Bremenports á 66% hlut, verkfræðistofan Efla 26% og Vopnafjörður og Langanesbyggð 8%. En hverju svara eigendur félagsins gagnrýni Landverndar og Umhverfisstofnunar? Hafstein Helgason, sviðsstjóri viðskiptaþróunar hjá Eflu, segir að samkvæmt aðalskipulaginu hafi staðið til að byggja upp hafnarsvæði í Gunnólfsvík og líka sunnan til í firðinum. Hann segir að svæðið hafi verið rannsakað og ekki hafi fundist, hvorki norðan né sunnan megin, sjaldgæfar plöntur. Nú séu ekki áform um að hafnarsvæðið nái til Gúnnólfsvíkur. Arnar Páll Hauksson talar við Hafstein.

Morðið á b

Lögreglan á Suðurlandi hefur miklar áhyggjur af öryggi ökumanna á og við brúna yfir Núpsvötn. Varðstjóri segir að brúin sé stórhættuleg.

Gamlar litlar kirkjur um allt land eru veikasti punkturinn í brunavörnum gamalla húsa á Íslandi, segir forstjóri Mannvirkjastofnunar. Stofnunin hefur ásamt Minjastofnun útbúið leiðbeiningar um brunavarnir í friðlýstum kirkjum hér á landi. Tvö hundruð og fjórtán friðlýstar kirkjur eru á Íslandi.

Síðasta haftið í Dýrafjarðagöngum var sprengt í dag. Áætlað er að göngin verði opnuð fyrir umferð í september á næsta ári.

Fyrrverandi forseti Perús svipti sig lífi í dag þegar til stóð að færa hann í gæsluvarðhald vegna rannsóknar á mútumálum sem hann var grunaður um að tengjast.

Hreyfing andstæðinga veggjalda í Noregi ætlar að bjóða fram í að minnsta kosti 11 sveitarfélögum í sveitarstjórnarkosningunum sem verða í haust.

Björn Karlsson, forstjóri Mannvirkjastofnunar segir að veikasti punkturinn í brunavörnum gamalla húsa hér á landi séu gamlar kirkjur um allt land. Mannvirkjastofnun og Minjastofnun hafa gefið út leiðbeingar um brunavarnir í friðlýstum kirkjum hér á landi. Bergljót Baldursdótturtalaði við Björn.

Í nýlegri samantekt Sameinuðu þjóðanna er til þess tekið að umhverfinu geti stafað hætta af óvarlegri umgengni við nýja erfðatækni. Henni hefur fleygt fram á síðustu árum og nú er hægt að erfðabreyta lífverum af mikilli nákvæmni og miklu hraðar en áður var mögulegt. Því sé nauðsynlegt að gæta að regluverki og samræmi á alþjóðavísu og stíga varlega til jarðar. Mögulega sjái menn hvorki fyrir hvaða áhrif verða af stórtækum inngripum með líftækni né í höndum áhugamanna. Erna Magnúsdóttir líffræðingur og dósent við Háskóla Íslands er ekki svo uggandi en skilur að menn vilji hafi varann á. Anna Kristín Jónsdóttir.

Flokkur andstæðinga veggjalda býður fram í að minnsta kosti 13 sveitarfélögum í sveitarstjórnarkosningunum sem verða í Noregi í haust. Flokkurinn gæti komist í oddaaðstöðu í Bergen þar sem fylgi hans mælist um 17%. Arnar Páll Hauksson segir frá.

Hægt verður að bjarga Notre Dame kirkjunni í París ef steinhvelfing undir timburþakinu sem brann heldur, segir Pétur Ármannsson, arkitekt og sviðsstjóri hjá Minjastofnun.

Þúsundir bíla á Íslandi eru enn með lífshættulegan öryggisbúnað. Öryggisinnköllun hefur staðið yfir síðan 2014. Aðalsteinn Kjartansson segir frá og talar við Teit Atlason og Pál Þorsteinsson.

Rútufyrirtæki og bílstjórar bera alltaf ábyrgð á að tryggja öryggi farþega segir Þórólfur Árnason, forstjóri Samgöngustofu. Hann telur ekki að Samgöngustofa þurfi að auka eftirlit.

Drífa Snædal, forseti Alþýðusambands Íslands segir að það standi upp á stjórnvöld að útfæra tillögur í skattamálum og það fljótt.

Juha Sipilä formaður Miðflokksins í Finnlandi, tilkynnti afsögn sína í dag, flokkur hans beið afhroð í kosningum um helgina. Ásgeir Tómasson sagði frá.

Tafir hafa orðið á flugi á bæði milli landa og innanlands í dag vegna hvassviðris.

---

Pétur Ármannsson, arkitekt og sviðstjóri hjá Minjavernd segir að burðarbogarnir í Nortre Dame virðast vera heilir og hafa staðið eldinn í gær af sér. Notre Dame kirkjan í París var meðal helstu gersema í byggingalist Evrópu. Bergljót Baldursdóttir ræðir við Pétur.

Flugvélar eru lengur á leiðinni milli áfangastaða en nauðsynlegt er. Flugfélög hafa vísvitandi lengt flugtímann til að lenda síður í seinkunum og jafnvel skaðabótum. Pálmi Jónasson tók pistilinn saman.

Norðmaðurinn Frode Berg var í dag dæmdur í 14 ára fangelsi fyrir njósnir í Rússlandi. Hann var óvænt handtekinn í Moskvu í desember 2017. Síðan hefur hann setið í hinu illræmda fangelsi rússnesku leyniþjónustunnar, Lefortovo. Berg heldur því fram að hann hafi verið gabbaður og ekkert vitað um njósnastarfsemi. Arnar Páll Hauksson segir frá.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir

Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Notre dame kirkjan í París brennur og aftari turn hennar er hruninn. Eldtungur og mikill reykjarbólstur standa upp úr þaki dómkirkjunnar. Arnhildur Hálfdánardóttir, fréttamaður er í grennd við Notredame.

Bremsur rútu sem ekið var aftan á fólksbíl nærri Kirkjubæjarklaustri fyrir tveimur árum voru lélegar, rútunni var ekið of hratt og bílstjóri hennar brást of seint við aðstæðum. Þetta kemur fram í skýrslu rannsóknarnefndar samgönguslysa. Tveir létu lífið í slysinu. Ásrún Brynja Ingvarsdóttir segir frá.

Fjórfalt fleiri veiktust af mislingum í heiminum á fyrstu þremur mánuðum ársins en á sama tíma í fyrra. Ástandið er sérstaklega slæmt í Afríku. Ásgeir Tómasson tók saman.

Borgaryfirvöld hafa útvegað ellefu ára einhverfri stúlku með geðraskanir skólavist í Hamraskóla eftir að móðir hennar skrifaði opið bréf fyrir helgi þar sem hún vakti athygli á því að dóttirin gæti ekki fengið skólavist eða meðferð. Heiða Björg Hilmisdóttir, formaður velferðarráðs Reykjavíkurborgar, segir að yfirvöld og þeir sem koma að svona málum þurfi að tala betur saman og passa að börn detti ekki á milli kerfa.

Fjármálaeftirlitið gerði í dag athugasemdir við síðu þar sem safnað er hlutafé til að stofna nýtt lágfargjaldaflugfélag.

Koma mjaldranna frestast enn.

-----------

Enginn nefndarmaður skrifar undir skýrslu um starfsgetumat sem félagsmálaráðherra fær í hendur eftir páska. Í skýrslunni eru tillögur um gjörbreytt framfærslukerfi öryrkja.

Minjastofnun vill virkja almenning til að aðstoða við að fylgjast með menningarminjum sem eru í hættu. Verið er að þróa app fyrir snjallsíma og spjaldtölvur sem gerir almenningi kleift að skrásetja ástand þeirra minja sem hann heimsækir.

Sonur tveggja mæðra. Nýlega fæddist 12 marka band með aðstoð grískra og spænskra lækna. Það sem var sérstakt við barnið var að í því væri erfðaefni þriggja, úr einum karli og tveimur konum, það því fætt tveimur mæðrum með kjarna eggfumu annarar og hvatberaerfðaefni hinnar. Erna Magnúsdóttir líffræðingur segir að vissulega sé hægt að segja að barnið sem fæddist eigi þrjá foreldra.

Umsjón: Anna Kristín Jónsdóttir

Tæknimaður: Jón Þór Helgason

Spegillinn 12.04.2019

Umsjón: Bergljót Baldursdóttir

Hvassviðrið sem gengur yfir landið hefur valdið því að erfiðlega hefur gengið að koma flugfarþegum frá borði á Keflavíkurflugvelli. Einhverjar flugferðir hafa verið felldar niður. Rætt við Guðjón Helgason, upplýsingafulltrúi Isavia

Landeigendur við Finnafjörð telja að alþjóðleg stórskipahöfn þar verði óásættanlegt inngrip í náttúruna. Rætt við Elías Pétursson og Reimar Sigurjónsson

Framkvæmdastjóri Einhverfusamtakanna gagnrýnir að þjónusta við einhverf börn falli undir þrjú ráðuneyti og að það vanti upp á að kerfin vinni saman. Hún veit um þrjú einhverf börn sem ekki sæki skóla. Þörf sé á þjónustu- og þekkingarmiðstöð sem veiti einstaklingum og skólum ráðgjöf. Rætt við Sigrúnu Birgisdóttur framkvæmdastjóra Einhverfusamtakanna og Hrönn Sveinsdóttur, móður ellefu ára einhverfrar stúlku

Yfir 750 eru látnir í ebólufaraldri sem geisar í Austur-Kongó. Á annað þúsund hafa veikst. Illa gengur að hefta útbreiðslu faraldursins.

Sjúkrahótelið við Landspítalann hefur fengið hæstu einkunn í vistvottun sem hús hefur fengið á Íslandi. Verkfræðingur hjá Eflu segir að vaxandi áhugi sé á umhverfisvænum byggingum hér á landi. Rætt við Helgu Jóhönnu Bjarnadóttur, verkfræðing og sviðsstjóra umhverfismála hjá verkfræðistofunni Eflu

Ljóst er að ríkið mun hafa lífskjarasamninginn sem samið var um á almenna markaðnum að leiðarljósi í viðræðum við opinbera starfsmenn. Um síðustu mánaðamót losnuðu um 150 samningar.

Mínútufjöldinn er ekki aðalatriðið þegar foreldrar ákveða skjátíma barna sinna, segir sálfræðingur hjá embætti landlæknis, meira máli skipti hvað sé verið að skoða. Rætt við Dóru Guðrúnu Guðmundsdóttur, sviðstjóra áhrifaþátta heilbrigðis hjá embætti landlæknis

Í lok Spegilsins heyrum við af auknum áhuga á rokksögusýningum á listasöfnum.

Kanna á í Svíþjóð hvort nauðgunarmál á hendur Julian Assange verði tekið upp að nýju. Það var látið niður falla fyrir tveimur árum.

Utanríkisráðherra segir ekki útlit fyrir því að viðskiptaþvingunum á Rússland verði aflétt á næstunni. Forseti Íslands fundaði með Rússlandsforseta í gær.

Umsjónarmaður sanngirnisbóta segir það ánægjuleg tíðindi að stjórnvöld ætli að greiða fötluðum börnum sem vistuð voru á heimilum sanngirnisbætur. Um mikla réttarbót að ræða fyrir þennan hóp.

Meðan tekist er á um þriðja orkupakkann hér heima er Evrópusambandið komið langt með að innleiða fjórða orkupakkann, þar sem lögð er áhersla á að ná markmiðum Sameinuðu þjóðanna í loftslagsmálum.

Hér á landi vantar heildarsýn fyrir byggingariðnaðinn, reglur og fjárhagslega hvata til að hér verði reistar umhverfisvænar byggingar. Þetta segir framkvæmdastjóri Grænni byggðar á degi grænni byggðar sem er í dag.

Grunnskólanemendur sem fréttastofa hitti í dag eru allt að átta tíma á dag í símanum.

Á sama tíma og Íslendingar takast á um þriðja orkupakkann vinnur Evrópusambandið að því að innleiða fjórða orkupakkann. Í honum er markið sett á að uppfylla markmið Parísarasamkomulagsins í loftlagsmálum þar sem megináherslan verður lögð á að auka græna orku og orkunýtingu og að draga markvisst úr orkunotkun. Ekki liggur fyrir hvenær þessi nýi pakki verður innleiddur hér á landi. Arnar Páll talar við Baldur Dýrfjörð.

Þórhildur Fjóla Kristjánsdóttir framkvæmdastjóri Grænni byggðar segir að engin stefnumótun sé til fyrir byggingariðnaðinn eða reglur um hvernig eigi að hvetja til þess að hér á landi verði reistar umhverfisvænar byggingar. Dagur grænni byggðar er í dag. Þórhildur Fjóla Kristjánsdóttir. Bergljót Baldursdóttir talaði við Þórhildi Fjólu Kristjánsdóttur.

Á 13 árum hafa árlegar fjárfestingar í vindorku rösklega fimmfaldast á heimsvísu. 2004 námu þær um 2.300 milljörðum íslenskra króna en 2017 voru þær komnar upp í um 12.700 milljarða. Þó að vindorkan sé endurnýjanlegur orkugjafi eru vaxandi efasemdir um hana. Arnar Páll Hauksson sagði frá.